Thôi Quan Thiên
催官篇 · 卷二 · 評砂篇
Tác giả: Lại Văn Tuấn (賴文俊, tự Thái Tố, hiệu Bố Y Tử 布衣子, đời Tống) · kèm lời chú không đề tên
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Thôi Quan Thiên (催官篇) bài 7 mở quyển hai với thiên Bình Sa (評砂篇). Cuối thiên Bình Long sách đã nói "xem kỹ sa thuỷ để định phẩm bậc": long huyệt cho biết đất có phát hay không, sa thuỷ cho biết phát đến đâu. Thiên Bình Sa xét núi đồi quanh huyệt theo hai mươi bốn sơn: bốn duy Càn Khôn Cấn Tốn, tam hoả Ly Bính Đinh, nhật nguyệt Chấn Đoài, các vật sa như ấn, hốt, ngư đại, bút, cờ, giáo, và những sa hung làm hỏng cục. Người chú sách còn ghi rằng thiên này bị đảo lộn nhiều nhất, ông đã suy ý mà sửa lại.
Trả lời nhanh: Thiên Bình Sa của Thôi Quan Thiên dạy: sa thôi quan quan trọng nhất ở bốn duy Càn, Khôn, Cấn, Tốn (bốn trụ trời đất), đỉnh nhọn đẹp vút mây thì quan tước mạnh, đỉnh thấp chồng chất thì giàu. Càn đỉnh cao ứng trạng nguyên tể tướng, Tốn hai đỉnh ứng anh em cùng đỗ, Khôn đỉnh như cờ ứng tướng quân, Cấn như bút ba đỉnh ứng thông gia với nhà vua. Hoả tinh Ly Bính Đinh nên nổi cao nhưng cần Càn Nhâm chế. Vật sa (ấn, hốt, ngư đại, bút, giáo) tốt hay xấu tuỳ phương. Nhưng câu chốt là: tứ thần dù nổi đủ mà long huyệt không thật thì cũng vô ích; sao tốt đắc vị hay thất vị phải theo long mà đổi.
Thầy Vũ Giới giảng: "Sa như quan văn quan võ đứng hầu, long huyệt là vua. Vua không có thì quan đứng hầu ai? Thiên Bình Sa đẹp ở chỗ ấy: khen sa hết lời rồi lại kéo người đọc về long huyệt."
Sa thôi quan ở bốn duy – 催官之砂維四方
Nguyên văn – 原文
評砂篇。催官之砂維四方,雲霄矗立官爵強。四維低峯疊疊起,千倉萬箱耀州里。四神烏石生駁,家道終須見蕭索。奇峯列秀有三角,黃金白玉尚奢靡。若還有路破峯巒,官事相連敗田地。
Dịch: Bình sa. Sa thôi quan ở bốn duy, đứng vút tận mây thì quan tước mạnh. Bốn duy có đỉnh thấp chồng chất nổi lên thì nghìn kho vạn hòm, rạng rỡ châu quận. Tứ thần có đá đen loang lổ thì gia đạo rốt cuộc tiêu điều. Đỉnh lạ bày đẹp ở ba góc thì vàng ngọc, chuộng xa hoa. Nếu có đường phá vào đỉnh núi thì việc quan nối nhau, hỏng ruộng đất.
Giảng: Lời chú: "Sa thôi quan trước hết nói bốn duy là vì Càn, Khôn, Cấn, Tốn là chỗ ngũ hành sinh trưởng, là làng của quý nhân lộc mã, là bốn trụ của trời đất. Cho nên nhọn đẹp vút cao, đứng sừng sững tận mây thì cổ động được tú khí của các long, quan tước tự mạnh." Lời chú dẫn kinh: "Ngựa Càn vắt ngang trời, trâu Khôn ngóng trăng, chó Cấn tựa chợ, gà Tốn gáy ở cửa khuyết; thiên trụ phát khí bốn duy thì công danh trong tầm tay." Nhọn đẹp mà cao là tượng quý; thấp nhỏ chồng chất như kho như hòm là tượng giàu lớn. Giàu hay quý theo cao thấp, trong đục mà ứng khác nhau.

Tứ thần có tượng cát thì làm phúc, có tượng hung thì làm hoạ, lời chú ví như mặt người: khí trong sắc nhuận là tướng giàu sang, đốm nốt mờ tối là nghèo yểu cô độc; đá đen loang lổ là thần cát bị vết, thành hung. Tứ thần không nổi đủ cả bốn mà chỉ một hai đỉnh cao đẹp cũng đã giàu sang; đỉnh lạ ở ba góc thì không phải đất trung hạ. Đường đi phá vào đỉnh núi lời chú gọi là "đằng xà phá cục", ứng việc quan, mất ruộng.
Đỉnh Càn và đỉnh Tốn – 一璣統天 · 陽璇雙峙
Nguyên văn – 原文
一璣統天秀入雲,龍頭獨步黃金門。若見低圓正而麗,定主科甲爭魁名。亂峯低小富豪翁,世登要路誇璣峯。陽璇雙峙美無度,同璣入雲生宰輔。龍真局備造化工,定登台省位三公。獨有璇峯夔然起,經略之士斷可擬。參軍司戶小峯巒,低圓方正富而已。一峯秀出一登科,雙峯兄弟應雙舉。遠峯列筍天涯青,文與韓柳爭齊名。砂朝水揖外孫貴,半子廊廟為官清。更有如花女人好,夫勳子祿承恩榮。陽璇低伏陰璇聳,亦主亞榜稱明經。
Dịch: Một đỉnh Cơ (Càn) đứng đầu trời, đẹp vào mây, đầu rồng một mình bước vào cửa vàng. Nếu thấy đỉnh thấp tròn, ngay ngắn mà đẹp, ắt chủ khoa giáp tranh danh khôi nguyên. Đỉnh rối thấp nhỏ thì là ông nhà giàu; đời đời bước lên đường quan trọng yếu là nhờ đỉnh Cơ cao. Dương Toàn (Tốn) hai đỉnh đứng đối, đẹp không lường; cùng đỉnh Cơ vào mây thì sinh tể phụ. Long thật cục đủ, công tạo hoá thì ắt lên đài sảnh, ngôi tam công. Chỉ có một đỉnh Toàn sừng sững nổi lên thì bậc kinh lược chắc chắn sánh được. Núi nhỏ thì làm tham quân, ty hộ; thấp tròn vuông vắn thì chỉ giàu. Một đỉnh đẹp vượt lên thì một người đỗ; hai đỉnh thì anh em cùng đỗ. Đỉnh xa bày như măng, xanh chân trời, văn chương tranh danh với Hàn Dũ, Liễu Tông Nguyên. Sa chầu nước vái thì cháu ngoại quý, con rể làm quan thanh liêm nơi lang miếu. Lại có người nữ đẹp như hoa, chồng có công, con có lộc, nhận ơn vinh. Dương Toàn (Tốn) thấp phục, Âm Toàn (Tân) cao vút thì cũng chủ đỗ á bảng, gọi là minh kinh.
Giảng: Càn là thiên trụ, đứng đầu tứ thần nên gọi "thống thiên". Lời chú: người được chọn trong kẻ sĩ là "nhân long"; Càn có tượng rồng, ngôi là Thiên Môn; sừng sững mà đẹp là tượng rồng nhảy cửa trời; một mình đẹp vượt là tượng "đầu rồng một mình bước"; thấp tròn mà đẹp là tượng khoa giáp khôi danh. Càn lại ứng sao Bích, sao Khuê, Bích chủ văn tảo, Khuê chủ văn chương. Đỉnh rối thấp nhỏ thì đục mà không hiển, ơn vua không tới, chỉ giàu; đỉnh Càn cao thì hiển mà tôn, được ân sủng, đời đời lên đường quan.

Tốn có Thái Ất, Ngũ Thượng Thư, là ngôi quý nhân, phủ văn chương, nên đỉnh Tốn đứng thì chủ văn tài, đỗ cao; hai đỉnh đứng đối thì không chỉ một văn tài một khoa. Cùng với Càn vào mây thì Thái Ất, Thượng Thư với Bích, Khuê cùng hiển, tài đủ đức tròn, làm trạng nguyên hay tể phụ. Lời chú giải chữ "văn chương" ở đỉnh Tốn sừng sững là đại tài thức, không chỉ học rộng viết hay mà là hiển ra ở sự nghiệp, có thể làm rạng nước. Tốn là trưởng nữ, nên sa Tốn, thuỷ Tốn che chở đến con gái: cháu ngoại, con rể quý; "người nữ như hoa" là ý kinh "Nga mi hiện ở cung Tốn, nữ sắc khuynh thành". Tân nạp vào Tốn, nên Tốn phục mà Tân nổi thì ứng á bảng, minh kinh.
Đỉnh Khôn và đỉnh Cấn – 玄峯卓拔 · 陽樞如筆
Nguyên văn – 原文
玄峯卓拔旌旗樣,定出將軍女為將。艮峯端拱正如圭,三甲之中應及第。如旗斜反不端嚴,巡警小官亦英銳。亂峯低小都衙職,山名地母無虧失。如或缺陷水來去,定以龍穴明去取。龍神帶得四金行,必主寡夭并尼僧。陽樞如筆列三台,三台齊秀催官嵬。與國為姻食天祿,一峯獨秀黃甲魁。若然小峯積金帛,被石玷破催官頹。陽樞低伏陰樞聳,亦主食祿休疑猜。
Dịch: Đỉnh Huyền (Khôn) vút cao như cờ tinh kỳ, ắt sinh tướng quân, con gái cũng làm tướng. Đỉnh Cấn chắp tay ngay ngắn như ngọc khuê, trong tam giáp ứng đỗ. Nếu như cờ nghiêng ngược, không đoan nghiêm, thì làm quan nhỏ coi tuần cảnh cũng anh nhuệ. Đỉnh rối thấp nhỏ thì làm chức ở nha môn; núi tên là Địa Mẫu, không được khuyết thiếu. Nếu khuyết lõm mà nước chảy đến đi, thì phải lấy long huyệt mà định lấy hay bỏ. Long thần mang theo tứ kim mà đi, ắt chủ goá yểu và sư ni. Dương Xu (Cấn) như bút bày ba ngôi Tam Thai, ba đỉnh cùng đẹp thì thôi quan cao vút; làm thông gia với nhà nước, ăn lộc trời, một đỉnh đẹp riêng thì đỗ đầu bảng vàng. Nếu đỉnh nhỏ thì chứa vàng lụa; bị đá làm vết vỡ thì thôi quan đổ. Dương Xu (Cấn) thấp phục, Âm Xu (Bính) cao vút thì cũng chủ ăn lộc, chớ ngờ.
Giảng: Lời chú giải đỉnh Khôn: cờ tinh kỳ là vật tướng soái dùng, lại vút lên ở Khôn; Khôn có sao Việt, sao Cung Hồ; Khôn nạp Ất, Ất có sao Chiết Uy, sao Tướng Quân; tượng Dịch Khôn là "bính", là "chúng" (quân), có tượng thống chúng cầm quyền, nên ra tướng quân. Khôn là mẹ nên "con gái làm tướng", có long thần cục đủ mà Khôn Ất cao nổi thì có ứng vợ nắm quyền chồng, mẹ già làm chủ nhà. Khôn là đất, là mẹ, chở Hoa Nhạc, giữ sông biển, muôn vật nhờ đó mà sinh, nên gọi Địa Mẫu, không được khuyết. Khuyết lõm mà nước chảy là nước lão âm không sinh; long Ly, Nhâm, Khảm, Quý thấy thì còn lấy được, nhưng long tứ kim có kim sát nấp mà gặp âm sát chảy ra thì ắt ứng goá yểu, tăng ni.

Đỉnh Cấn ngay như ngọc khuê là tượng văn tú, nhưng chỉ ứng đỗ cuối bảng, vì không có cát tú chiếu như Càn, Cấn (như bút), Tốn. Cấn như bút ba đỉnh lại là sa đẹp nhất: Cấn là Thiên Lộc, lại có đế tinh chiếu; bên trái đế toạ là Cơ, Vĩ, ngôi hậu phi; bên phải là Ngưu, Nữ, có ba sao Chức Nữ, một là mẫu hậu, hai là con gái, đều gần vua; sao Nữ chủ việc cưới gả, nên ứng làm thông gia với nhà vua, ăn lộc trời. Then Ngưu Đẩu là văn chức, khoa danh, nên một đỉnh đẹp vượt thì đỗ đầu bảng vàng. Cấn là ty kho tài, nên đỉnh không cao đẹp cũng chứa được vàng lụa. Cấn nạp Bính, nên Cấn phục mà Bính nổi cũng ăn lộc, chỉ nhẹ hơn Cấn.

Long huyệt đi trước tứ thần – 龍真穴的齊盧崔
Nguyên văn – 原文
四神八將應位起,龍真穴的齊盧崔。
Dịch: Tứ thần bát tướng nổi lên đúng vị, long thật huyệt đúng thì sánh ngang họ Lư, họ Thôi.
Giảng: Lư, Thôi là hai danh tộc bậc nhất đời Đường. Lời chú ở câu này là câu quan trọng nhất thiên: "Tứ thần tuy trọng, lại có cái đi trước tứ thần một bước, đó là long huyệt. Nếu long huyệt không thật, dù tứ thần nổi đủ, bát tướng đều có, cũng chỉ là ngọn mà thôi; ngay cái giàu sang tầm thường còn không được, huống gì Lư Thôi. Vậy Lại công bình tứ thần mà kết bằng long huyệt, là muốn người ta để ý vào gốc rễ."

Câu này là chỗ Thôi Quan Thiên đồng lòng với hình pháp: sa chỉ là quan đứng hầu, vua là long huyệt. Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn giảng cho học trò thứ tự ấy: tìm long, điểm huyệt trước, rồi mới đếm sa.
Hoả tinh và nhật nguyệt – 太陽正火 · 日月明
Nguyên văn – 原文
太陽正火當星馬,丁柳丙張更無價。火星宜起應天宿,仍觀造化陰陽配。離星高起乾壬明,洩制火氣英賢生。火星不起官不顯,不握重權或閒散。火星小起日月明,亦主其家生子貴。日月不峙太陽高,太陽得水貴還豪。
Dịch: Thái Dương chính hoả ứng sao Tinh, Mã (Ngọ); Đinh ứng sao Liễu, Bính ứng sao Trương, càng vô giá. Hoả tinh nên nổi lên ứng sao trời, vẫn phải xem tạo hoá âm dương phối nhau. Sao Ly cao nổi mà Càn, Nhâm sáng rõ thì tiết chế khí hoả, sinh người anh hiền. Hoả tinh không nổi thì quan không hiển, không nắm quyền lớn hoặc nhàn tản. Hoả tinh nổi nhỏ mà nhật nguyệt sáng thì cũng chủ nhà ấy sinh con quý. Nhật nguyệt không đứng mà Thái Dương cao, Thái Dương được nước thì quý mà còn hào.
Giảng: Đây chính là "tam hoả tịnh tú" của bài 1. Lời chú: hoả tinh phải cao nổi thì ánh sáng mới chiếu lớn; nhưng phải xem âm dương phối: Ly cao nổi mà có Càn, Nhâm cùng đứng là lộc mã thôi quan; Càn kim, Nhâm thuỷ tiết chế được hoả, không chỉ tránh được hoả tai mà còn sinh anh tài. Nếu Càn Nhâm không rõ thì có hoạ "hoả tinh một mình ra ở Nam Ly". Đỉnh nhọn như lửa mang đá đen là Liêm Trinh hoả tinh thật, càng phải chế. Hoả có tính sáng hiển, nhanh, ở Ngọ ứng thiên mã, ở Ly là ngôi đế quân; hoả tinh không nổi thì không được vua biết, chẳng ai không được vua biết mà nắm quyền lớn.

Chấn là mặt trời, Đoài là mặt trăng, vì đông tây là cửa của mặt trời mặt trăng; nhưng phải tròn sạch, không vỡ vụn nghiêng lệch mới gọi là "nhật nguyệt minh". Lời chú: có nhật nguyệt thì hoả tinh thấp nhỏ cũng không hại; không có nhật nguyệt thì hoả tinh không thể không cao. Hoả tinh nhọn nổi mà phương Khảm không có nước thì lửa khô không chế, e có hoả tai. Thái Dương cao mà Thái Âm được nước là thuỷ hoả mỗi cái được ngôi, tượng ký tế, nên quý mà còn hào.

Vật sa: ấn, hốt, ngư đại, bút, giáo – 印笏魚袋文筆
Nguyên văn – 原文
赤蛇遶印如圓平,腰懸斗印才縱橫。印笏居西最為貴,樞璇丙丁生公卿。印居寅甲出師巫,里巷厭聽樗蒲聲。陽光癸丑主墮胎,離印中子全家盲。魚袋居西官易期,坎癸四墓為橫屍。兜矛劍戟庚兌出,將軍威武鎮邊夷。牙刀四金屠劊兒,判筆庚兌辛為奇。東南更齊雲霄,陰陽和合如友僚。更兼陽闓山拱衛,君王啟沃官班高。
Dịch: Rắn đỏ (Tỵ) quấn ấn, tròn mà bằng, lưng đeo ấn đấu, tài tung hoành. Ấn hốt ở phía tây là quý nhất; ở Xu, Toàn (Cấn, Tốn), Bính, Đinh thì sinh công khanh. Ấn ở Dần Giáp thì sinh thầy cúng đồng bóng, xóm làng chán nghe tiếng đánh bạc. Ở Dương Quang (Tý), Quý, Sửu thì chủ sẩy thai; ấn ở Ly thì con giữa, cả nhà mắt kém. Ngư đại ở phía tây thì quan dễ đến; ở Khảm, Quý và tứ mộ thì là xác nằm ngang. Mũ giáp, giáo mác, gươm kích ra ở Canh, Đoài thì tướng quân uy võ trấn biên. Dao nanh ở tứ kim thì sinh kẻ đồ tể; bút phán ở Canh, Đoài, Tân là kỳ. Đông nam (Tốn) cùng vút mây, âm dương hoà hợp như bạn đồng liêu; lại thêm núi Dương Khải (Đoài) củng vệ, vua mở lòng dùng, quan ban cao.
Giảng: Lời chú mở đầu rất thẳng: "Thầy đời nay thấy có sa như ấn, như hốt là cho là bằng chứng quý, không biết phương khác nhau thì quý tiện cũng khác." Rắn đỏ quấn ấn là kim ấn ở Thiên Bình (Tỵ), là phương cát; Canh Dậu Tân, Cấn, Tốn, Bính, Đinh đều là phương cát tú, ấn hốt ở đây là chứng quý. Ở Dần Giáp phương đông mộc, không phải ngôi lục tú, vuông là ấn gỗ, tròn là con xúc xắc, nên ứng thầy cúng, cờ bạc. Ở Khảm Quý (thận, huyết, sao Nữ chủ sinh nở) gò đống như thai nên ứng sẩy thai; Ly là mắt, nên sạch, có gò đống là che mắt. Ngư đại ở Canh Dậu Tân là kim ngư đại (túi cá vàng đựng phù quan chức); ở nam là hoả ngư chủ y dược, ở đông là mộc ngư chủ tăng đạo, ở Khảm Quý là xác trôi, ở tứ mộ là xác vào mộ.

Gươm giáo là đồ kim, là dụng của uy võ, Canh Đoài là phương kim, lại ứng sao Tất chủ việc biên tái, nên ứng tướng trấn biên. Có long huyệt mà sa nhọn ở phương lục tú là "nha đao"; không long huyệt mà sa nhọn ở tứ kim là "sát đao", nhẹ thì làm đồ tể, nặng thì chết vì hình pháp. Canh Dậu Tân là phương kim mùa thu, lệnh túc sát, ở quan là hình danh, nên sa nhọn ngay ngắn nằm hay đứng ở đây là "phán bút", người coi hình ngục. Tốn là gà nên gọi "canh"; Tốn cùng Tân, Đoài vút mây là "âm dương song thượng"; Tân, Đoài ứng Thiếu Vi là phủ văn chương, chỗ của thầy và bạn của vua, nên ứng như bạn đồng liêu, được vua dùng làm thầy bạn.

Sa hung và lộc mã khuyết – 陽衡壓塚 · 祿馬不起
Nguyên văn – 原文
陽衡壓塚初年滯,陽關山陷因陣亡。畫筆尖欹列寅甲,賊旗斜側位魁罡。魁罡高聳壓塚宅,出賊乞丐沿街坊。四金砂陷風一入,翻棺覆槨人遭殃。權樞陽璣山若陷,祿馬不起金階平。祿神缺陷馬空依,催官貴祿山低傾。雖有文章不顯達,官不食祿名虛稱。
Dịch: Núi Dương Hành (Chấn) đè lên mộ thì những năm đầu trì trệ. Núi Dương Quan (Đoài) lõm thì chết trận. Bút vẽ nhọn nghiêng bày ở Dần Giáp. Cờ giặc nghiêng lệch ở ngôi Khôi Cương (Thìn Tuất). Khôi Cương cao vút đè lên mộ, nhà thì sinh giặc, ăn mày dọc phố. Sa tứ kim lõm mà gió một khi lọt vào thì lật quan tài, đổ áo quách, người gặp tai ương. Núi Quyền (Ngọ), Xu (Cấn, Bính), Dương Cơ (Càn) nếu lõm thì lộc mã không nổi, kim giai bằng phẳng. Lộc thần khuyết lõm, ngựa trống không nương, núi quý lộc thôi quan thấp nghiêng, thì dù có văn chương cũng không hiển đạt, làm quan không ăn lộc, danh chỉ hư xưng.
Giảng: Lời chú: Chấn ở phương đông, chỗ mặt trời mọc; nếu cao mà gần mộ thì che, không thấy ánh sớm, như câu "núi cao thì nắng muộn", nên ứng những năm đầu trì trệ. Đoài là kim, là binh khí, là uy võ, là quyền tướng; lõm thì mất uy võ, có tượng trở giáo, tượng tướng nộp cho giặc, nên ứng chết trận. Bút nhọn nghiêng ở Dần Giáp (mộc, mùa xuân rực rỡ) là bút vẽ, sinh người giỏi đan thanh, nhưng mộc thích gió nên nhiều người cuồng phóng ca múa. Thìn Tuất là tụ chúng, trộm cướp, cờ nghiêng là cờ giặc. Tứ kim lõm thì khí kim sát theo gió vào, ứng lật quan đổ quách, nước hôi tràn; đây là lời răn về huyệt trường hở gió, Táng Thư cũng nói "khí thừa gió thì tán".

Đoạn lộc mã lời chú định nghĩa: Cấn, Bính là Thiên Lộc, Ly là Thiên Mã, Càn là Kim Giai. Ngoài ra còn "thôi quan quý lộc": Cấn long thấy đỉnh Bính nổi, Bính long thấy đỉnh Cấn nổi, Tốn Tân thấy nhau, Đoài Đinh thấy nhau, phàm nạp giáp thấy nhau đều gọi là "tiến nguyên quan quý tinh". Lộc hãm mã trống mà sao quan quý cao thì vẫn thúc được tú khí; nhưng nếu cả sao quan quý cũng thấp nghiêng thì dù tài như Ban Cố, Tư Mã Thiên cũng không hiển đạt. Lời chú kết: lộc, mã, quan quý được một cũng đủ làm quý.
Đắc vị, thất vị theo long mà đổi – 得位失位總把龍神變規矩
Nguyên văn – 原文
龍穴局勢無虧失,吉星到位官可必。吉星或見有高低,便以高下為消息。天乙太乙真文筆,耀氣交騰狀元出。山形雖美位凶方,亦恐歲久非忠赤。得位失位孰去取,總把龍神變規矩。詳龍審穴辨砂水,此是曾楊徹骨語。世降風移民不淳,大地相逢莫輕許。
Dịch: Long huyệt cục thế không khuyết thiếu, sao tốt đến đúng vị thì quan ắt có. Sao tốt có khi thấy cao thấp, thì lấy cao thấp mà định mức. Thiên Ất (Tân), Thái Ất (Tốn) là văn bút thật, khí sáng cùng bốc lên thì ra trạng nguyên. Hình núi tuy đẹp mà ở phương hung, cũng e lâu năm không còn trung thành. Đắc vị hay thất vị, lấy hay bỏ thế nào? Đều lấy long thần mà đổi quy củ. Xét long, thẩm huyệt, phân sa thuỷ, đó là lời thấu xương của Tăng Văn Thiểm, Dương Quân Tùng. Đời suy, phong tục đổi, lòng dân không thuần, gặp đất lớn chớ dễ hứa cho.
Giảng: Lời chú: thầy đời nay thấy núi nhọn tròn mà đẹp là chỉ ngay là văn bút, không cần xét có đến vị hay không. Không biết chỉ Thiên Ất, Thái Ất nổi mới là văn bút thật; hai đỉnh cùng nổi là bút trạng nguyên. Nếu nhọn đẹp mà ở phương hung, long cục khuyết thì văn bút hoá thành bút kiện tụng; long cục không khuyết thì hoá thành bút múa chữ (quan lại giở giọng văn để làm sai). Vì sao phải lâu năm mới ứng? Như người mặt mũi nghiêm trang, mọi người tin là trung thành, lâu ngày thì thật giả hiện ra; hình đẹp ở phương hung, đầu chưa thấy hại, lâu ngày khí hung mới ứng.

Câu "đều lấy long thần mà đổi quy củ" là then chốt cả thiên. Lời chú lấy ví dụ: đỉnh Hợi cao nổi, long khác thấy là đắc vị, Ly long thấy lại là sát diệu, thất vị; đỉnh Thân cao, Nhâm Khảm Quý thấy là đắc vị, Chấn long thấy là sát diệu; sa nhọn ở Tốn Bính, long Hợi Cấn thấy thì sức sát hoá làm nha đao (đắc vị), long Tuất Càn thấy thì nha đao hoá làm sát đao. Rồi lời chú tổng kết: "Lấy long huyệt mà nói thì long là cha mẹ, huyệt là con cháu; lấy long huyệt sa thuỷ mà nói thì long huyệt là vua, sa thuỷ là bề tôi. Vua không có bề tôi thì ai làm việc, bề tôi không có vua thì ai sai khiến; bốn điều tuy không thể thiếu, nhưng trước sau nặng nhẹ tự có phân biệt." Cuối thiên, người chú ghi thiên Bình Sa đảo lộn nhiều nhất trong sách, ông đã theo ý mà sửa, nhưng vẫn thiếu ba sa Hợi, Ất, Thân, không dám tự thêm.

| Sa | Phương | Ứng theo sách |
|---|---|---|
| Đỉnh cao vút mây | Bốn duy Càn Khôn Cấn Tốn | Quan tước mạnh; thấp chồng chất thì giàu |
| Đỉnh Càn, đỉnh Tốn song trĩ | Càn, Tốn | Trạng nguyên, tể phụ (long thật cục đủ) |
| Đỉnh như cờ | Khôn | Tướng quân |
| Như bút ba đỉnh | Cấn | Thông gia nhà vua, đỗ đầu |
| Hoả tinh | Ly, Bính, Đinh | Nên cao, cần Càn Nhâm chế |
| Ấn hốt, ngư đại, bút phán | Tây, Cấn, Tốn, Bính, Đinh | Quý; ở phương hung thì hoá hung |
| Sa lõm, hở gió | Tứ kim Thìn Tuất Sửu Mùi | Hung, khí tán |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thiên Bình Sa là bảng tra sa đầy đủ nhất trong các sách lý khí cổ, nhưng sức nặng của nó nằm ở ba câu lời chú. Câu thứ nhất: "có cái đi trước tứ thần một bước, đó là long huyệt". Câu thứ hai: "phương khác nhau thì quý tiện cũng khác", cùng một hình ấn, hình bút mà đặt sai phương thì hoá hung. Câu thứ ba: "đều lấy long thần mà đổi quy củ", một đỉnh núi tốt hay xấu tuỳ long mình đứng là long gì. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên này theo đúng thứ tự ấy: long huyệt là vua, sa là bề tôi; sa phải đẹp hình (tròn, vuông, nhọn, sạch, không đá đen loang lổ, không có đường phá), rồi mới xét phương có đắc vị với long hay không. Ở Việt Nam, nhiều đồi gò bị mở đường, khai thác đá, đúng cảnh "có đường phá đỉnh núi" mà sách răn; khi xem đất nên để ý những vết phá ấy. Các câu ứng nghiệm cụ thể (trạng nguyên, tướng quân, thông gia nhà vua) là cách người xưa nói tầm vóc của cuộc đất, không phải lời hứa. Thời điểm ứng còn xét vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa mà Thầy Vũ Giới khôi phục; phép điểm huyệt, thu sa cụ thể là thủ pháp, phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Thiên Bình Sa đặt bốn duy Càn Khôn Cấn Tốn làm sa thôi quan chính: cao đẹp thì quý, thấp chồng chất thì giàu, đá đen loang lổ hay đường phá thì hỏng. Càn ứng trạng nguyên tể phụ, Tốn ứng văn chương anh em cùng đỗ, Khôn ứng tướng quân, Cấn như bút ứng thông gia nhà vua. Hoả tinh nên cao mà cần chế; vật sa tốt xấu tuỳ phương; tứ kim lõm thì hở gió. Nhưng long huyệt đi trước tứ thần, và đắc vị thất vị phải theo long mà đổi.
Bài trước: Bình huyệt (2): các huyệt còn lại và phép thừa khí. Bài sau: Bình thuỷ: tam dương thuỷ và thuỷ thôi quan – 評水篇.
Nguồn: Thôi Quan Thiên (催官篇), quyển hai, thiên Bình Sa, bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng), kèm lời chú không đề tên. Thứ tự câu theo bản người chú đã sửa (thiên này nhiều chỗ đảo lộn, thiếu ba sa Hợi, Ất, Thân). Nguyên văn đổi chữ dị thể sang chữ thông dụng (䇄 → 矗, 叠 → 疊, 栁 → 柳, 皷 → 鼓); câu "火星水起" theo lời chú đọc là "火星小起"; câu "四神烏石生駁" và "東南更齊雲霄" bản Tứ Khố thiếu một chữ, giữ nguyên. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương của từng đỉnh sa quanh huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ sa bốn phía, đường đi, chỗ lõm để đối chiếu phương vị.
Bài liên quan – 相關文章
- Thôi Quan Thiên (1): Bình âm long, tứ thần bát tướng, tam hoả tam dương
- Thôi Quan Thiên (6): Bình huyệt, các huyệt còn lại và phép thừa khí
- Tuyết Tâm Phú: trời mở đất bày
- Hám Long Kinh: đề yếu, tổng luận tầm long phong thủy
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc tên sa bốn duy là phần Thư; đứng ở huyệt mà nhận ra đỉnh nào là sa thật, đỉnh nào đắc vị với long mình, chỗ nào hở gió, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Sa thôi quan là gì? – 催官之砂
Là các đỉnh núi quanh huyệt ở phương có sao quý, giúp "thúc" quan lộc đến nhanh. Thiên Bình Sa đặt bốn duy Càn, Khôn, Cấn, Tốn lên đầu, vì đó là bốn trụ trời đất, làng của quý nhân lộc mã.
Vì sao cùng là sa hình ấn mà có tốt có xấu? – 印笏何以分吉凶
Vì phương khác nhau. Lời chú nói ấn hốt ở Canh Dậu Tân, Cấn, Tốn, Bính, Đinh là chứng quý; ở Dần Giáp thì thành ấn gỗ, ứng thầy cúng, cờ bạc; ở Khảm Quý, Ly thì ứng việc xấu. Hình phải đi với phương.
Tứ thần nổi đủ có chắc là đất quý không? – 四神齊起
Không. Lời chú nói rõ có cái đi trước tứ thần một bước là long huyệt; long huyệt không thật thì tứ thần nổi đủ cũng chỉ là ngọn, đến giàu sang tầm thường còn không được.
Đắc vị và thất vị là gì? – 得位失位
Là một sa có hợp với long mình hay không. Cùng đỉnh Hợi, long khác thấy là đắc vị, Ly long thấy là sát diệu. Sách dặn "đều lấy long thần mà đổi quy củ".
Lộc, mã, kim giai là những sơn nào? – 祿馬金階
Theo lời chú: Cấn, Bính là Thiên Lộc; Ly (Ngọ) là Thiên Mã; Càn là Kim Giai. Các cặp nạp giáp thấy nhau (Cấn Bính, Tốn Tân, Đoài Đinh) gọi là tiến nguyên quan quý tinh. Được một trong số ấy cũng đủ làm quý.









