💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (72) 五行圖局 · 日課補脈: đồ cục ngũ hành, nhật khoá bổ mạch

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (72) 五行圖局 · 日課補脈: đồ cục ngũ hành, nhật khoá bổ mạch

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (選時造命 卷一 · 五行圖局 · 日課補脈)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con là Nguỵ Minh Nghĩa (明義, tự Khảo Đình 考庭) biên
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Bài trước kết bằng nguyên tắc "dùng hợp thì không xung" và lời khuyên chọn một cục làm trục. Bài này dịch đúng công cụ để chọn trục ấy: Ngũ hành đồ cục (五行圖局), một bảng một trang chia năm loại sơn theo năm loại cục; và mục dài Nhật khoá bổ mạch (日課補脈), dạy dùng ngày giờ để bồi bổ cho mạch đất. Bảng đồ cục là một trong những trang dễ dùng nhất của cả Tuyển Thời Tạo Mệnh, vì nó biến lý sinh khắc thành một tra cứu năm hàng năm cột.

Trả lời nhanh: Bảng ngũ hành đồ cục chia hai mươi bốn sơn làm năm loại: sơn Mộc (Dần, Mão, Ất, Tốn), sơn Hoả (Tỵ, Bính, Ngọ, Đinh), sơn Thổ (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, Cấn, Khôn), sơn Kim (Thân, Canh, Dậu, Tân, Càn), sơn Thuỷ (Hợi, Nhâm, Tý, Quý). Với mỗi loại sơn, bảng ghi năm loại cục bằng can hoá hợp và chi tam hợp hay phương cục: sinh khí cục (lành), bản khí cục (chủ yếu thì lành), tài khí cục (chủ vượng thì lành), tiết khí cục và khắc khí cục (dữ, nhưng chủ mạnh thì không dữ). Ví dụ sơn Mộc: sinh khí cục là năm tháng ngày giờ Bính, Tân, chi Thân Tý Thìn Thuỷ cục hoặc Hợi Tý Sửu phương Bắc. Nhật khoá bổ mạch dạy chọn ngày giờ có cục sinh vượng cho mạch nhập thủ, như mạch Hợi Nhâm Tý Quý thuộc Thuỷ, sinh ở Thân, vượng ở Tý, mộ ở Thìn, tam hợp vượng cục là thượng cát; và nhấn mạnh phải lấy mạch làm gốc.

Thầy Vũ Giới giảng: "Bảng đồ cục là trang tôi khuyên học trò chép tay một lần. Chép xong sẽ thấy không cần chép nữa, vì nó chỉ là sinh khắc ngũ hành viết bằng can hợp và chi hợp. Cái khó không ở bảng, mà ở chữ 'chủ yếu', 'chủ mạnh': phải biết mệnh chủ đang yếu hay mạnh mới dùng đúng cột."

Năm loại sơn theo chính ngũ hành – 五行圖局 · 五山

Cột phải của bảng xếp năm loại sơn, mỗi loại một ô lớn, chữ hành viết to, các sơn viết nhỏ bên cạnh:

Loại sơnCác sơn
Mộc sơn 木山Dần, Mão, Ất, Tốn
Hoả sơn 火山Tỵ, Bính, Ngọ, Đinh
Thổ sơn 土山Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, Cấn, Khôn
Kim sơn 金山Thân, Canh, Dậu, Tân, Càn
Thuỷ sơn 水山Hợi, Nhâm, Tý, Quý
Làng nhà tường trắng mái đen nằm trong thung lũng núi
Làng trong thung lũng: mạch nhập thủ là gốc khi chọn cục bổ mạch. Ảnh: MNXANL, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Đây là chính ngũ hành của hai mươi bốn sơn, cách phân loại đơn giản nhất: theo phương (Đông Mộc, Nam Hoả, Tây Kim, Bắc Thuỷ) và theo bốn mộ khố cùng hai quẻ Cấn Khôn thuộc Thổ. Ô Mộc sơn trong bảng chỉ ghi bốn chữ, nhưng theo chính ngũ hành thì sơn Giáp cũng thuộc Mộc; bảng ghi các sơn tiêu biểu để người đọc nhận loại, không nhằm liệt kê máy móc. Người dùng xác định mạch nhập thủ hoặc sơn toạ thuộc loại nào, rồi đọc theo hàng ấy.

Năm loại cục: sinh, bản, tài, tiết, khắc – 生氣 · 本氣 · 財氣 · 泄氣 · 剋氣

Hàng chân bảng ghi tên năm cột và lời đánh giá:

  • Sinh khí cục (生氣局): cục có hành sinh cho sơn. Ghi "lành".
  • Bản khí cục (本氣局): cục cùng hành với sơn. Ghi "chủ yếu thì lành".
  • Tài khí cục (財氣局): cục có hành bị sơn khắc. Ghi "chủ vượng thì lành".
  • Tiết khí cục (泄氣局): cục có hành do sơn sinh ra. Ghi "dữ; chủ mạnh thì không dữ".
  • Khắc khí cục (剋氣局): cục có hành khắc sơn. Ghi "dữ; chủ mạnh thì không dữ".
Sơ đồ năm loại cục sinh, bản, tài, tiết, khắc quanh một sơn
Năm loại cục đối với một sơn và lời đánh giá có điều kiện của sách. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Năm cột chính là năm quan hệ sinh khắc, nhưng lời đánh giá không cứng. Chỉ sinh khí cục là lành vô điều kiện. Bản khí cục giúp sức, nên chỉ cần khi chủ (sơn, mệnh) đang yếu; nếu chủ đã mạnh mà còn thêm bản khí thì thành thái quá, trái với tinh thần trung hoà ở bài 65. Tài khí cục là chủ phải ra sức khắc, chủ vượng thì làm chủ được, nên lành; chủ yếu thì bị hao. Tiết và khắc là dữ, nhưng nếu chủ quá mạnh thì tiết bớt hay khắc bớt lại là điều hoà, nên "không dữ". Đây là phép phù ức của tứ trụ được ghi thẳng vào bảng.

Cách ghi một ô: can hoá hợp và chi tam hợp – 干合 · 三合 · 方局

Mỗi ô của bảng ghi hai dòng: dòng trên là can (năm tháng ngày giờ có can ấy), dòng dưới là chi (tam hợp cục hoặc phương cục). Đọc đầy đủ cho cả năm loại sơn:

SơnSinh khíBản khíTài khíTiết khíKhắc khí
MộcBính Tân · Thân Tý ThìnĐinh Nhâm · Hợi Mão MùiGiáp Kỷ · Thìn Tuất Sửu MùiMậu Quý · Dần Ngọ TuấtẤt Canh · Tỵ Dậu Sửu
HoảĐinh Nhâm · Hợi Mão MùiMậu Quý · Dần Ngọ TuấtẤt Canh · Tỵ Dậu SửuGiáp Kỷ · Thìn Tuất Sửu MùiBính Tân · Thân Tý Thìn
ThổMậu Quý · Dần Ngọ TuấtGiáp Kỷ · Thìn Tuất Sửu MùiBính Tân · Thân Tý ThìnẤt Canh · Tỵ Dậu SửuĐinh Nhâm · Hợi Mão Mùi
KimGiáp Kỷ · Thìn Tuất Sửu MùiẤt Canh · Tỵ Dậu SửuĐinh Nhâm · Hợi Mão MùiBính Tân · Thân Tý ThìnMậu Quý · Dần Ngọ Tuất
ThuỷẤt Canh · Tỵ Dậu SửuBính Tân · Thân Tý ThìnMậu Quý · Dần Ngọ TuấtĐinh Nhâm · Hợi Mão MùiGiáp Kỷ · Thìn Tuất Sửu Mùi
Bảng đồ cục cho sơn Mộc với can hoá hợp và chi tam hợp
Ví dụ sơn Mộc: sinh khí cục là Bính Tân, Thân Tý Thìn. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Phần can dùng năm cặp hoá hợp: Giáp Kỷ hoá Thổ, Ất Canh hoá Kim, Bính Tân hoá Thuỷ, Đinh Nhâm hoá Mộc, Mậu Quý hoá Hoả. Phần chi dùng bốn tam hợp cục (Thân Tý Thìn Thuỷ, Hợi Mão Mùi Mộc, Dần Ngọ Tuất Hoả, Tỵ Dậu Sửu Kim) và cho Thổ thì dùng bốn mộ Thìn Tuất Sửu Mùi. Ngoài tam hợp, sách còn ghi phương cục thay thế, gọi là "một khí một phương": Hợi Tý Sửu phương Bắc cho Thuỷ, Dần Mão Thìn phương Đông cho Mộc, Tỵ Ngọ Mùi phương Nam cho Hoả, Thân Dậu Tuất phương Tây cho Kim. Ví dụ ô sinh khí của sơn Mộc ghi đúng nguyên văn: "năm tháng ngày giờ Bính Tân, địa chi Thân Tý Thìn Thuỷ cục hoặc Hợi Tý Sửu phương Bắc một khí".

Nhật khoá bổ mạch – 日課補脈

Nguyên văn – 原文

問:日課如何補脈?先概論其大略。亥壬子癸四脈屬水,生申、旺子、墓辰,三合旺局上吉……

Dịch: Hỏi: ngày giờ bổ cho mạch như thế nào? Trước hãy bàn khái lược. Bốn mạch Hợi, Nhâm, Tý, Quý thuộc Thuỷ, sinh ở Thân, vượng ở Tý, mộ ở Thìn; dùng tam hợp vượng cục là thượng cát…

Nam Hồ ở làng Hoằng Thôn với nhà cổ soi bóng mặt nước
Nam Hồ, Hoằng Thôn: nước tụ trước làng, phần "thuỷ" trong mạch và cục. Ảnh: 颐园新居, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: "Bổ mạch" (補脈) là dùng ngày giờ để thêm khí cho mạch đất nhập thủ. Mạch Thuỷ thì ngày giờ có đủ Thân, Tý, Thìn là tam hợp Thuỷ cục, khí Thuỷ được gom đủ ba giai đoạn sinh, vượng, mộ, nên là thượng cát. Mục này kéo dài gần mười trang với nhiều ví dụ cho từng loại mạch và từng hướng: mạch Mộc thì sinh Hợi, vượng Mão, mộ Mùi; mạch Hoả sinh Dần, vượng Ngọ, mộ Tuất; mạch Kim sinh Tỵ, vượng Dậu, mộ Sửu. Mỗi ví dụ còn bàn khi hướng khác hành với mạch thì cân nhắc thế nào, khi nào lấy sinh khí cục, khi nào lấy bản khí cục.

Lấy mạch làm gốc – 以脈為主

Cuối mục, sách kết một ý mạnh: phải lấy mạch làm gốc; người nay không hỏi tới mạch mà chỉ luận sơn hướng, chẳng phải bỏ bản thể mà theo ngọn sao. Câu này cần đặt cạnh bài 70, nơi sách nói xây sửa nhà thì lấy sơn hướng và mệnh chủ làm trọng, bổ mạch xếp sau.

Đoạn tranh Thiên lý giang sơn đồ của Vương Hy Mạnh
Tranh "Thiên lý giang sơn đồ" của Vương Hy Mạnh: núi sông nối nhau như mạch đi. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Hai câu không mâu thuẫn. Ở bài 70, sách sắp thứ tự ưu tiên khi chọn ngày cho nhà ở: sơn hướng và mệnh chủ trước. Ở đây, sách nhắc rằng dù xếp sau, mạch vẫn là gốc của đất, và người chọn ngày không được bỏ qua hẳn. Một khoá ngày tốt cho nhà ở là khoá giúp mệnh chủ, hợp sơn hướng, và không làm tổn mạch; nếu được bổ mạch nữa thì càng tốt. Bỏ qua mạch hoàn toàn là "bỏ bản thể", lỗi mà tác giả thấy phổ biến trong nghề thời ấy.

Thiên can một khí, địa chi một khí: không dùng bừa – 一氣不可輕用

Trang cuối của mục ghi thêm một lời cảnh báo ngắn: tạo mệnh mà lấy thiên can một khí, địa chi một khí thì không được dùng bừa. "Một khí" là bốn trụ có can giống hệt nhau (như bốn chữ Giáp) hoặc chi giống hệt nhau (như bốn chữ Dần).

Làng cổ trên sườn núi với nhà tầng tầng lớp lớp
Làng trên sườn núi: với nhà nay, đọc mạch qua nền cao thấp và dòng thoát nước. Ảnh: 沈澄心, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Một khí trông rất đẹp, nhiều sách xếp vào cách quý, và bài 73 sẽ thấy Hàn Lâm Tập Yếu có "thiên địa nhất khí cách". Nhưng một khí là cực độ của sự thuần nhất, cũng là cực độ của sự lệch: một hành dồn hết, các hành khác vắng mặt. Chỉ khi sơn, mạch và mệnh đều cần đúng hành ấy và đều đủ sức nhận, thì một khí mới là quý; nếu không, nó dễ thành thái quá. Lời dặn "không dùng bừa" là cùng mạch với nguyên tắc trung hoà ở bài 65.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Bảng ngũ hành đồ cục là một công cụ rất hữu ích để học, vì nó hiện rõ cấu trúc của phép chọn ngày Tam Hợp: một sơn, năm quan hệ, mỗi quan hệ biểu hiện bằng can hợp và chi hợp. Phong Thuỷ Liên Hoa khuyên người học nắm cấu trúc ấy, đặc biệt là lời đánh giá có điều kiện "chủ yếu thì lành", "chủ mạnh thì không dữ". Không có cục nào tốt tuyệt đối hay xấu tuyệt đối; tất cả tuỳ trạng thái của chủ.

Nhà cổ ven hồ Nguyệt Chiểu ở làng Hoằng Thôn
Nhà cổ bên hồ: giữ nền khô, thoát nước tốt mới là bổ mạch chính. Ảnh: HCCB3947, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Với nhà ở hôm nay, "mạch" thường đã bị san lấp, đường sá cắt ngang. Người làm nghề nên đọc mạch qua địa hình còn lại: nền cao thấp, dòng thoát nước, hướng gió chính, khối nhà lớn sau lưng. Bổ mạch bằng ngày giờ chỉ là lớp cuối; bổ mạch bằng cách giữ nền khô ráo, thoát nước tốt, có chỗ dựa vững phía sau mới là việc chính. Thứ tự của nghề vẫn là hình trước, lý sau, thời sau cùng.

Tóm lại – 總結

  • Ngũ hành đồ cục chia sơn theo chính ngũ hành: Mộc sơn, Hoả sơn, Thổ sơn, Kim sơn, Thuỷ sơn.
  • Mỗi sơn có năm cục: sinh khí (lành), bản khí (chủ yếu thì lành), tài khí (chủ vượng thì lành), tiết khí và khắc khí (dữ, chủ mạnh thì không dữ).
  • Mỗi cục ghi bằng can hoá hợp (Giáp Kỷ Thổ, Ất Canh Kim, Bính Tân Thuỷ, Đinh Nhâm Mộc, Mậu Quý Hoả) và chi tam hợp hoặc phương cục.
  • Nhật khoá bổ mạch: dùng tam hợp sinh vượng mộ của hành mạch, như mạch Thuỷ dùng Thân Tý Thìn, là thượng cát.
  • Phải lấy mạch làm gốc; chỉ luận sơn hướng mà bỏ mạch là bỏ bản thể.
  • Thiên can một khí, địa chi một khí không được dùng bừa vì dễ thái quá.

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (73) – Hàn Lâm tập yếu, dụng thần năm mệnh 翰林輯要 · 五命用神.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Tuyển Thời Tạo Mệnh quyển 1, mục Ngũ hành đồ cục (五行圖局, một trang bảng) và Nhật khoá bổ mạch (日課補脈); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Bảng năm sơn năm cục trình bày lại theo các ô sách ghi; các ví dụ bổ mạch chỉ tóm ý. Chú giải về phù ức và cách đọc mạch ở nhà phố do người biên soạn thêm. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Tra được ô sinh khí của sơn Mộc là phần Thư; biết mệnh chủ đang yếu hay mạnh để chọn đúng cột, đọc được mạch trên một khu đất đã san lấp là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Ngũ hành đồ cục là gì? – 五行圖局

Là bảng một trang chia sơn theo năm hành, mỗi sơn có năm loại cục (sinh, bản, tài, tiết, khắc), ghi bằng can hoá hợp và chi tam hợp hoặc phương cục.

Cục nào luôn lành? – 生氣局

Chỉ sinh khí cục. Bản khí cục lành khi chủ yếu, tài khí cục lành khi chủ vượng; tiết và khắc là dữ nhưng chủ mạnh thì không dữ.

Sơn Mộc thì sinh khí cục là gì? – 木山生氣

Năm tháng ngày giờ có can Bính, Tân (hoá Thuỷ), chi Thân Tý Thìn Thuỷ cục hoặc Hợi Tý Sửu phương Bắc.

Bổ mạch là gì? – 補脈

Là chọn ngày giờ có cục sinh vượng cho hành của mạch nhập thủ, như mạch Thuỷ dùng Thân Tý Thìn. Với nhà ở, bổ mạch xếp sau sơn hướng và mệnh chủ nhưng không được bỏ.

Vì sao một khí không được dùng bừa? – 一氣

Vì bốn trụ cùng một can hay một chi dồn hết vào một hành, dễ thái quá. Chỉ dùng khi sơn, mạch, mệnh đều cần và đủ sức nhận hành ấy.

Từ khoá: ngũ hành đồ cục · 五行圖局 · 日課補脈 · tam hợp · can hoá hợp · bổ mạch · chọn ngày · phong thủy · dương trạch đại thành

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…