💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 33 Lợi Dụng 1: tạo mệnh, bổ long, lập hướng

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 33 Lợi Dụng 1: tạo mệnh, bổ long, lập hướng

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư · Quyển 33 · Lợi Dụng 1
欽定協紀辨方書 · 卷三十三 · 利用一
Soạn theo lệnh vua Càn Long đời Thanh; Trang Thân vương Doãn Lộc (允祿) đứng đầu, cùng Hoằng Trú (弘晝), Trương Chiếu (張照), Mai Cốc Thành (梅瑴成), Hà Quốc Tông (何國宗) và các quan Khâm Thiên Giám
Bản gốc: Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書), 36 quyển, tựa vua Càn Long năm thứ 6 (1741); đối chiếu bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư.

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 33 là phần Lợi Dụng 1 (利用一), nơi bộ sách chuyển từ bảng tra sang phép dùng. Ba mươi hai quyển trước cho biết năm, tháng, ngày, giờ nào có thần gì. Quyển 33 trả lời câu hỏi quan trọng hơn: đem các thần ấy phối với long mạch, sơn hướng và mệnh gia chủ thế nào. Trục của quyển là phép tạo mệnh (造命) và bài "Tạo Mệnh Ca" (còn gọi Thiên Kim Ca) mà sách đề là của Dương Quân Tùng, kèm các thiên luận tạo táng, bổ long, lập hướng, tu sơn tu hướng, tu phương, trung cung và la kinh, phần lớn lấy từ sách Tuyển Trạch Tông Kính. Bài này dịch các đoạn chính, giảng từng mục và kết bằng phần luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Quyển 33 Lợi Dụng 1 dạy phép tạo mệnh: chọn tứ trụ năm, tháng, ngày, giờ thuần tuý, thành cách thành cục để bổ long (giúp mạch đất nhập thủ), phù sơn (không xung khắc toạ sơn) và tướng chủ (giúp mệnh gia chủ hay người mất). Đó là "thể". Sau đó mới lấy các cát tinh như thái dương, thái âm, Kim Thuỷ, tam kỳ, tử bạch, lộc mã quý nhân chiếu đến sơn hướng; đó là "dụng". Sách nói rõ: phúc gốc ở long mạch dưới toạ sơn; ngày giờ chỉ giúp mạch ấy vượng lên, có thể bỏ dụng mà giữ thể, không thể bỏ thể mà chạy theo dụng.

"Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn." Thầy Vũ Giới vẫn nhắc: chọn ngày mà không biết long mạch là chọn ngọn bỏ gốc; quyển Lợi Dụng của Hiệp Kỷ cũng nói đúng điều ấy bằng chữ "bổ long".

Tranh Quách Phác đời Minh
Chân dung Quách Phác (276–324), tác giả Táng Thư, tranh đời Minh; quyển 33 mở đầu bằng mười sáu chữ của ông. Tranh: họa sĩ đời Minh khuyết danh, Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Lợi Dụng là gì: thể và dụng trong phép chọn ngày – 利用

Lợi Dụng là hai quyển 33 và 34 của Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, bàn cách đem thần sát năm tháng ngày giờ áp vào việc thật: dựng nhà, an táng, sửa phương, dời chỗ ở. Lời đề phân biệt "thể" là cái cố định và "dụng" là cái biến đổi.

Nguyên văn – 原文

選擇之道有體有用。龍山方向之一定者,體也;年月日時之無定者,用也。補龍扶山,制凶助吉,以無定而合有定者,用之體也;弔替飛宮,合局相主,以無定而合無定者,用之用也。錯綜參伍,精義入神,庶足前民而利用矣。作利用。

Dịch: Đạo chọn ngày có thể có dụng. Long, sơn, phương, hướng là cái nhất định, đó là thể; năm, tháng, ngày, giờ là cái không nhất định, đó là dụng. Bổ long, phù sơn, chế hung, trợ cát là lấy cái không nhất định hợp với cái nhất định, đó là thể của dụng; điếu thế phi cung, hợp cục, tướng chủ là lấy cái không nhất định hợp với cái không nhất định, đó là dụng của dụng. Đan xen phối hợp, hiểu nghĩa tinh đến chỗ thần diệu, may ra đủ để dẫn dắt dân chúng mà làm lợi cho việc dùng. Vì vậy làm phần Lợi Dụng.

Giảng: Đây là câu then chốt của cả hai quyển. Long mạch, toạ sơn, phương sửa, hướng nhà nằm trên đất, không đổi; đó là cái để phục vụ. Năm tháng ngày giờ trôi đi, chọn được; đó là công cụ. Phép chọn ngày đúng là đem cái biến đổi khớp vào cái cố định. Ai chỉ lấy ngày hợp với ngày, giờ hợp với giờ mà không nhìn long sơn là mới ở tầng "dụng của dụng".

Sơ đồ thể và dụng của tạo mệnh
Sơ đồ: thể là tứ trụ địa đức thượng tái, dụng là thiên quang hạ lâm; thần nghênh quý tị. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại)

Sách kê các mục của quyển 33: Dương Quân Tùng Tạo Mệnh Ca; luận tạo táng; luận bổ long; luận lập hướng; luận khai sơn lập hướng khác với tu sơn tu hướng; luận tu phương kiêm sơn hướng và trung cung; đồ la kinh. Lời xét của các quan soạn sách cho biết mười hai thiên từ đây trở đi đều lấy từ Tuyển Trạch Tông Kính, chỗ nào lẫn lộn thì giữ ý mà sửa lời.

Mười sáu chữ của Quách Phác và nghĩa thật của tạo mệnh – 天光下臨,地德上載

Tạo mệnh là phép dùng tứ trụ ngày giờ để "tạo" vận cho một ngôi nhà hay một ngôi mộ, như tạo một lá số tốt. Sách dẫn mười sáu chữ của Quách Phác làm định nghĩa.

Nguyên văn – 原文

郭景純曰:天光下臨,地德上載,藏神合朔,神迎鬼避。此十六字至精至微,即造命體用之謂也。蓋藏神者,收藏地中元神也。其法選成四柱八字,支干純粹,成格成局,於以扶補龍氣,則地脈旺盛而上騰於墳宅之中,所謂藏神,所謂地德上載,造命之體也。合朔者,取初一日太陽太陰合照之義,舉一以該百也。其法取三奇、三德、金水、紫白、貴人、祿馬到山到向,自然吉慶,所謂合朔,所謂天光下臨,造命之用也。

Dịch: Quách Cảnh Thuần nói: ánh trời chiếu xuống, đức đất chở lên, tàng thần hợp sóc, thần đón quỷ tránh. Mười sáu chữ này cực tinh cực vi, chính là thể và dụng của tạo mệnh. Tàng thần là thu giữ nguyên thần trong lòng đất. Phép làm là chọn thành tứ trụ tám chữ, can chi thuần tuý, thành cách thành cục, dùng để phù bổ long khí, thì địa mạch vượng thịnh mà bốc lên trong mộ trong nhà; đó gọi là tàng thần, gọi là đức đất chở lên, là thể của tạo mệnh. Hợp sóc là lấy nghĩa ngày mồng một mặt trời mặt trăng cùng chiếu, nêu một mà bao trăm. Phép làm là lấy tam kỳ, tam đức, Kim Thuỷ, tử bạch, quý nhân, lộc mã đến sơn đến hướng, tự nhiên tốt lành; đó gọi là hợp sóc, gọi là ánh trời chiếu xuống, là dụng của tạo mệnh.

Giảng: Hai vế rất rõ. "Địa đức thượng tải" thuộc về đất: tứ trụ phải cùng hành với long mạch để khí đất bốc lên. "Thiên quang hạ lâm" thuộc về trời: các sao tốt phải chiếu đến sơn hướng. Vế thứ ba "thần nghênh quỷ tị" là điều kiện chung: trong năm tháng ấy, cát thần của sơn hướng đến đón, còn tuế phá, tam sát, âm phủ đều lánh đi. Sách kết: "thể dụng kiêm toàn là trên; nếu không, thà bỏ dụng mà lấy thể".

Hồn thiên nghi ở Cổ Quan Tượng Đài Bắc Kinh
Hồn thiên nghi ở Cổ Quan Tượng Đài Bắc Kinh: "thiên quang hạ lâm" là ánh sáng thật của các sao chiếu xuống sơn hướng. Ảnh: Hans A. Rosbach, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Tiếp theo, sách phân biệt thần và tinh. Thần thuộc đất, tốt xấu theo sự chỉ huy của Thái Tuế: thứ gì hợp với Thái Tuế, được Thái Tuế sinh phù là cát thần (tuế đức, tuế lộc, tuế mã…); thứ gì xung, bị Thái Tuế khắc là hung thần (tuế phá, tam sát, âm phủ…). Tinh vận hành trên trời: mặt trời, mặt trăng, Kim tinh, Thuỷ tinh, Tử khí, Nguyệt bột, tam kỳ, tử bạch là cát tinh. Còn các sao "Ngọc Hoàng", "Loan giá" thì sách nói thẳng: "đều là bịa đặt, không có căn cứ".

Hai mươi bốn sơn tự nó không có tốt xấu – 二十四山方無吉凶

Một luận điểm rất mạnh của quyển 33: hai mươi bốn sơn và sáu mươi ngày tự chúng không mang cát hung; cát hung của sơn nghe theo Thái Tuế, cát hung của ngày nghe theo nguyệt lệnh. Thần sát nào không khởi từ hai gốc ấy là nguỵ tạo.

Nguyên văn – 原文

二十四山方無吉凶,聽太歲以吉凶而已。不從太歲起者,皆偽造也。如偽吉神則曰玉皇、曰紫微、曰鑾駕之類,偽凶神則曰天命煞、飛天火星及各樣火星、官符、血刃之類,不可勝紀。一考其起例,再考其所以然,則乖謬了然矣。

六十日亦無吉凶,聽月令以吉凶而已。日統於月,為月之所合所生者,及與月令同旺者,乃真吉日,如旺日、相日、月德日之類是也。為月之所尅所衝及休囚而不當月令者,乃真凶日,如破日、四廢之類是也。

Dịch: Hai mươi bốn sơn phương không có cát hung, chỉ nghe theo Thái Tuế mà thành cát hung. Thứ nào không khởi từ Thái Tuế đều là nguỵ tạo; như cát thần giả gọi là Ngọc Hoàng, Tử Vi, Loan Giá; hung thần giả gọi là Thiên mệnh sát, Phi thiên hoả tinh cùng các loại hoả tinh, quan phù, huyết nhận, kể không xiết. Một lần xét lệ khởi, hai lần xét lý do, thì cái sai lầm rõ ra.

Sáu mươi ngày cũng không có cát hung, chỉ nghe theo nguyệt lệnh. Ngày thuộc về tháng; ngày được tháng hợp, tháng sinh, và cùng vượng với nguyệt lệnh mới là ngày tốt thật, như ngày vượng, ngày tướng, ngày nguyệt đức. Ngày bị tháng khắc, xung, và hưu tù không đương lệnh mới là ngày xấu thật, như ngày phá, ngày tứ phế.

Giảng: Đây là phép thử mà người học trạch nhật nên mang theo suốt đời: gặp một thần sát lạ, hãy hỏi nó khởi từ đâu. Nếu khởi từ Thái Tuế (cho sơn phương) hay nguyệt lệnh (cho ngày) thì có gốc; nếu không có lệ khởi, hoặc lệ khởi không có lý, thì gạt đi. Sách còn cho bậc thang ứng xử: "đại sát thì tránh, trung sát thì chế, tiểu sát không cần bàn".

La kinh phong thủy cổ khoảng năm 1760
La kinh phong thuỷ Trung Hoa khoảng năm 1760, Bảo tàng Hàng hải Quốc gia Anh: hai mươi bốn sơn tự nó không mang cát hung. Ảnh: Victoria C, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Sách thêm một nguyên tắc về tu phương: "tu cát" (sửa phương tốt) phải chọn tháng phương ấy vượng tướng để phù cho càng vượng, như vun trồng người lành; "tu hung" (sửa phương có sát) phải chọn tháng phương ấy hưu tù để khắc chế, như thu phục giặc cướp, "ắt ta mạnh mà nó yếu mới dùng được".

Tạo Mệnh Ca: bốn điều cốt yếu của một khoá ngày – 造命歌

Tạo Mệnh Ca, còn gọi Thiên Kim Ca, là bài ca quyết chọn ngày đề tên Dương Quân Tùng, được Hiệp Kỷ chép đủ kèm lời chú của Tông Kính. Mở đầu bài ca là cương lĩnh: không dùng hành niên và tính âm, chỉ xem sơn đầu và mệnh vị.

Nguyên văn – 原文

天機妙訣值千金,不用行年與姓音。但看山頭并命位,五行生旺好推尋。

一要陰陽不溷雜,二要坐向逢三合,三要明星入向來,四要帝星當六甲。四中失一還無妨,若是平分便非法。

山家造命既合局,更有金水來相逐。太陽照處自光輝,周天度數看躔伏。……不可坐下支干缺。

Dịch: Bí quyết thiên cơ đáng nghìn vàng, không dùng tuổi hành niên và âm của họ. Chỉ xem sơn đầu cùng mệnh vị, ngũ hành sinh vượng mà suy tìm.

Một cần âm dương không lẫn lộn, hai cần toạ hướng gặp tam hợp, ba cần minh tinh vào hướng, bốn cần đế tinh đúng sáu giáp. Bốn điều thiếu một vẫn không sao, nếu chỉ được nửa thì không thành phép.

Sơn gia tạo mệnh đã hợp cục, lại có Kim Thuỷ đến theo nhau. Chỗ thái dương chiếu tự sáng rỡ, xem độ số chu thiên mà biết sao thuận hay phục. … Chớ để can chi dưới toạ bị khuyết.

Giảng: Lời chú giải từng câu. "Không dùng hành niên, tính âm" là bỏ hai thói tục: tính tuổi đang chạy và phép "ngũ tính tu trạch" chia họ theo năm âm. "Sơn đầu" là đoạn long nhập thủ và toạ sơn; "mệnh vị" là nạp âm của sơn theo ngũ hổ độn. Bốn điều: (1) long tịnh âm dùng khoá âm, long tịnh dương dùng khoá dương; (2) lấy tam hợp với toạ hướng để bổ long; (3) minh tinh là mặt trời mặt trăng đến hướng, tức là chiếu sơn; (4) tôn tinh, đế tinh đến sơn hướng. Đoạn sau lặp lại ý chính: "phúc gốc ở mạch núi dưới toạ sơn; mạch vượng thì phát, hưu tù thì không phát".

Núi non Hà Giang trùng điệp
Núi non Hà Giang: Tạo Mệnh Ca đặt long mạch làm gốc, ngày giờ chỉ là phần giúp. Ảnh: Vuong Tri Binh, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Bài ca còn chê các sách "Thanh nang khởi quỷ quái", "Tam nguyên độn giáp", "Phi thiên", "Kim bàn"… "phúc chưa đến thì hoạ đã đến", và kết: "năm tháng không gì bằng phép tạo mệnh". Về thái dương, lời chú dặn chỉ dùng độ mặt trời thật theo lịch của Khâm Thiên Giám (đài lịch), còn các thứ "thái dương Thăng Nguyên", "thái dương Ô Thố" quanh năm đứng một chỗ thì "trời không có hai mặt trời", không thể tin. Riêng mục tôn tinh, đế tinh thì quyển 36 Biện Ngoa xét lại và cho là không có nghĩa lý.

Bổ long: lấy địa chi tứ trụ giúp mạch nhập thủ – 論補龍

Bổ long là dùng tứ trụ (chủ yếu là bốn địa chi) cùng hành hoặc sinh cho hành của long mạch nhập thủ, để khí đất vượng lên. Đây là phần dài nhất và thực dụng nhất của quyển 33.

Nguyên văn – 原文

邱平甫曰:先觀風水定其蹤,次看年月要相同。〔此言先擇吉地,次擇吉年月日時以補龍,千古不易之論。〕凡入其鄉而星峰奇特、龍神秀拔,富貴無疑;入其鄉而山岡撩亂、龍神卑弱,貧賤無疑。禍福之本總屬之龍。擇日而不補龍,又何必擇?

不問陽宅陰地,至結穴處必有一線小脈,細細察定,即以羅經格之。屬木則用亥卯未局,屬水土則用申子辰局,屬火則用寅午戌局,屬金則用巳酉丑局,或印局生之亦可。龍雄帶煞者宜用財局。

凡補龍全在四柱地支,蓋天干氣輕,地支力重也。

Dịch: Khâu Bình Phủ nói: trước xem phong thuỷ định dấu vết, sau xem năm tháng cần hợp nhau. (Câu này nói trước chọn đất tốt, sau chọn năm tháng ngày giờ tốt để bổ long, là lời ngàn đời không đổi.) Phàm vào một làng mà thấy sao núi kỳ lạ, long thần thanh tú vươn cao thì phú quý không nghi; vào làng mà thấy gò núi rối loạn, long thần thấp yếu thì nghèo hèn không nghi. Gốc của hoạ phúc đều thuộc về long. Chọn ngày mà không bổ long thì chọn làm gì?

Không kể dương trạch hay âm phần, đến chỗ kết huyệt ắt có một đường mạch nhỏ, xét kỹ cho định, rồi lấy la kinh mà cách. Thuộc Mộc thì dùng cục Hợi Mão Mùi; thuộc Thuỷ, Thổ thì dùng cục Thân Tý Thìn; thuộc Hoả thì dùng cục Dần Ngọ Tuất; thuộc Kim thì dùng cục Tị Dậu Sửu; hoặc dùng ấn cục sinh cho cũng được. Long mạnh mang sát thì nên dùng tài cục.

Phàm bổ long đều ở địa chi tứ trụ, vì thiên can khí nhẹ, địa chi lực nặng.

Giảng: Ba câu này đủ làm khung. Cục cùng hành với long gọi là vượng cục, thượng cát; cục sinh long gọi là tướng cục hay ấn cục, thứ cát; cục long khắc gọi là tài cục, dùng cho long đã quá mạnh; cục long sinh ra là tiết cục, xấu; cục khắc long là quỷ sát cục, rất xấu. Sách dùng chính ngũ hành của chữ long khi cách bằng la kinh, không dùng nạp âm làm chính.

Bảng bổ long chọn cục địa chi theo hành của long
Sơ đồ: bổ long, lấy cục địa chi tứ trụ vượng, ấn, tài cho hành của long nhập thủ; tránh cục tiết và quỷ. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại)

Sách chép nhiều khoá cổ làm mẫu, ví dụ: "Long Nhâm, sơn Tý hướng Ngọ, Dương Quân Tùng dùng bốn Quý Hợi, đời sau nhiều người hiển quý; vì bốn Hợi là đất lộc của long Nhâm, lại bốn Quý lộc đến sơn Tý, gọi là cách lâm quan, cách tụ lộc, cách can chi nhất khí." Hay "long Mão, sơn Giáp hướng Canh, Dương Quân Tùng dùng Ất Mão, Kỷ Mão, Canh Dần, Kỷ Mão, chỉ dùng hai chữ lâm quan đế vượng, gọi là quan vượng cục". Cuối mục, sách tổng kết các dạng bổ long: tam hợp đủ, tam hợp hai chữ, tam hợp kiêm lâm quan, riêng lâm quan đế vượng, thiên can nhất khí, địa chi nhất khí; và lưu ý bốn chữ mộ nếu không kết tam hợp thì không dùng.

Sườn núi mây phủ ở Hà Giang
Sườn núi mây phủ ở Hà Giang: mạch nhập thủ là chỗ phép bổ long nhắm vào. Ảnh: Vuong Tri Binh, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Có hai chi tiết đáng ghi. Một là ở thành thị long xa khó xét, nhà dân lại ở trên chi mạch đi ngang, nên "chỉ lấy bổ toạ sơn làm chủ". Hai là sách nêu phép "chiếm đoạt một phương tú khí": long Mộc dùng đủ ba chữ Dần Mão Thìn, long Hoả dùng Tị Ngọ Mùi, long Kim dùng Thân Dậu Tuất, long Thuỷ Thổ dùng Hợi Tý Sửu, ngoài ba chữ không được xen chữ khác.

Lập hướng và tướng chủ: hướng không cần bổ, mệnh không được xung – 論立向、相主

Sau bổ long và phù sơn, sách bàn hướng và mệnh chủ. Hướng chỉ cần có cát tinh, không có hung sát; mệnh chủ thì phải được tứ trụ phò giúp, tuyệt đối không bị xung.

Nguyên văn – 原文

向不必補,但有吉星而無凶煞可也。何謂凶煞?太歲也,戊己煞也,地支三煞也,浮天空亡也。……太歲可坐不可向,而戊己在向猛于在山也。

相主者何?以四柱八字輔相主人之命也。從來皆論生年,不論生日。……修造以宅長一人之命為主,葬以亡命為主,祭主止忌衝壓。

昔楊筠松為俞侍御修陽宅,俞係乙亥生,用庚寅年庚辰月庚寅日庚辰時。取乙與庚合,合官格也;乙祿到卯,寅辰拱之,拱祿格也;四柱又名天干一氣,兩支不雜,上吉格也。

Dịch: Hướng không cần bổ, chỉ cần có cát tinh mà không có hung sát là được. Hung sát là gì? Là Thái Tuế, Mậu Kỷ sát, địa chi tam sát, phù thiên không vong. … Thái Tuế ngồi được mà không hướng được, còn Mậu Kỷ ở hướng thì mạnh hơn ở sơn.

Tướng chủ là gì? Là lấy tứ trụ tám chữ phò giúp mệnh người chủ. Xưa nay đều luận năm sinh, không luận ngày sinh. … Tu tạo lấy mệnh một người trưởng nhà làm chủ, an táng lấy mệnh người mất làm chủ, người chủ tế chỉ kỵ xung áp.

Xưa Dương Quân Tùng sửa nhà cho Du Thị Ngự, ông Du sinh năm Ất Hợi, dùng năm Canh Dần, tháng Canh Thìn, ngày Canh Dần, giờ Canh Thìn. Lấy Ất hợp Canh là cách hợp quan; lộc của Ất ở Mão, Dần Thìn kẹp hai bên là cách củng lộc; tứ trụ lại gọi là thiên can nhất khí, hai chi không lẫn, là cách thượng cát.

Giảng: Phần tướng chủ cho thấy phép tạo mệnh mượn nhiều từ mệnh lý: hợp quan là cách quý, hợp tài là cách phú, ấn thụ thì dùng chính ấn kỵ kiêu ấn, tỷ kiên thì tốt còn kiếp tài thì xấu, thất sát rất kỵ trừ khi có thực thần chế. Điều kỵ nặng nhất là địa chi tứ trụ xung năm sinh; nếu lại thêm can khắc can thì gọi là "thiên khắc địa xung", rất hung. Trong bốn trụ, Thái Tuế xung mệnh là nặng nhất, tháng thứ đến, ngày lại thứ đến, giờ là nhẹ.

Lăng Tự Đức ở Huế
Lăng vua Tự Đức, Huế: lập hướng lăng mộ phải tránh xung mệnh tướng chủ, không cần bổ hướng. Ảnh: Nowic, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Sách phản bác một kiêng kỵ tục: người ta gọi ngày can chi trùng với năm sinh là "hối khí sát", nhưng khoá của Tằng Văn Thiểm và Dương Quân Tùng cho người tuổi Nhâm Ngọ dùng bốn Đinh Mùi, vì Đinh hợp Nhâm là hợp tài, Ngọ hợp Mùi là thiên địa hợp, bốn Đinh lộc đến Ngọ là tụ lộc. Các quan soạn sách thêm lời xét ở cuối thiên: kỵ thật là thiên khắc địa xung và thiên tỷ địa xung, như tuổi Giáp Tý kỵ Canh Ngọ, kỵ Giáp Ngọ, và lập bảng sáu mươi tuổi kỵ ngày nạp âm khắc kèm địa chi xung.

Khai sơn lập hướng khác tu sơn tu hướng, tu phương và trung cung – 開山立向、修方、中宮

Đây là chỗ quyển 33 nói thẳng vào việc làm nhà. Dựng mới (khai sơn lập hướng), sửa sau nhà (tu sơn), sửa trước nhà (tu hướng), sửa một góc (tu phương) và sửa giữa nhà (tu trung cung) phải xét những nhóm thần sát khác nhau.

Nguyên văn – 原文

凡鼎新開居、倒堂豎造,皆謂開山立向,則單論開山立向吉凶神,至年與月之修方凶神俱不必論。修主原有住屋,欲於屋後修造,謂之修山,不名開山,則忌開山凶神,兼忌修方凶神也。……住屋前修造,謂之修向,不名立向,則忌立向凶神,兼忌修方凶神也。……若所修之處前後還有屋,則又兼中宮凶神論。

按:定中宮之法,論層數固未精,而論丈尺亦未甚確。蓋方位皆以目之所見為定,如大門則以廳事為中可也,如廳後則以正寢為中可也,如墳塋則以祖穴為中可也。移步換形,惟變所適,要在相其形勢,取其尊者為主以臨四方,庶義精而理得矣。

Dịch: Phàm dựng mới chỗ ở, phá nhà cũ dựng lại đều gọi là khai sơn lập hướng, chỉ luận thần cát hung của khai sơn lập hướng, các hung thần tu phương của năm và tháng đều không cần luận. Chủ nhà vốn có nhà ở, muốn làm thêm phía sau nhà thì gọi là tu sơn, không gọi là khai sơn, thì kỵ hung thần khai sơn, kiêm kỵ hung thần tu phương. … Làm phía trước nhà ở gọi là tu hướng, không gọi là lập hướng, thì kỵ hung thần lập hướng, kiêm kỵ hung thần tu phương. … Nếu chỗ sửa trước sau còn có nhà thì lại kiêm luận hung thần trung cung.

Lời xét: phép định trung cung, luận theo số lớp nhà thì chưa tinh, luận theo trượng thước cũng chưa thật đúng. Phương vị đều lấy chỗ mắt thấy làm định: như ở cổng lớn thì lấy sảnh làm giữa, như sau sảnh thì lấy chính tẩm làm giữa, như ở mộ phần thì lấy huyệt tổ làm giữa. Dời bước thì đổi hình, theo chỗ mà biến, cốt ở xem hình thế, lấy chỗ tôn quý nhất làm chủ để nhìn ra bốn phương, may ra nghĩa tinh mà lý đúng.

Giảng: Lời xét về trung cung là một đoạn rất gần với cách làm của người làm phong thuỷ thực địa. Tông Kính đề nghị đo chiều sâu cả nhà rồi chia đôi; Thông Thư đề nghị đếm số lớp nhà; các quan Khâm Thiên Giám đều không chịu, và đưa ra nguyên tắc "lấy chỗ tôn quý làm chủ". Sách cũng chê việc lấy nhà thờ tổ làm trung cung cho cả khu nhà: hai mươi bốn sơn là phương vị cố định, nhà rộng hai mươi bốn trượng thì mỗi chữ quản một trượng, nhà mười hai trượng thì mỗi chữ quản năm thước.

Nhà khung gỗ đang dựng ở Bình An Quảng Tây
Nhà khung gỗ đang dựng ở Bình An, Quảng Tây: khai sơn lập hướng khác với tu sơn, tu phương. Ảnh: Popolon, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Các phương tuyệt đối không được sửa: phương Mậu Kỷ của năm, phương tuế phá, phương Thái Tuế đến mà mang Mậu Kỷ, đả đầu hoả, kim thần; tháng thì phương đại nguyệt kiến, tiểu nhi sát. Còn các phương sửa được chia ba loại: phương "không lợi" (không có sát lớn cũng không có cát thần), phương cát thần (Thái Tuế mang cát, tam đức, thiên hỉ, kim quỹ…) và phương hung sát chế được. Ai sửa nhà mà không ở được thì nên dời đi chỗ khác; khi đã tị trạch thì chỉ luận sơn hướng, không cần câu nệ phương đạo và trung cung.

La kinh mười hai tầng và ba kim: chính châm, trung châm, phùng châm – 羅經圖

Cuối quyển 33 là đồ la kinh. Sách nói la kinh có loại nhiều đến hơn ba mươi tầng, nhưng chỗ dùng không ngoài ba kim: chính châm, trung châm và phùng châm. Sách rút gọn lại còn mười hai tầng.

Nguyên văn – 原文

按:通書以壬子之中為縫針,今謂之中針。蓋中針之子位當壬子之中,乃子之初,自子至癸皆子位也。地理家格龍用之。若定方向則用正針,消砂納水則用縫針。

羅經體製不一,多者至三十餘層,然其用總不離乎三針者近是。今約取十二層:內一層天池,以受指南針者也;二層八卦,正方隅也;三層二十四山,一卦三山也;四層坐山九星變卦也;五層淨陰淨陽,配龍向也;六層穿山七十二龍,正針分金也;七層中針二十四山;八層二十四天星;九層六十龍,皆屬中針,所以格龍者也;十層縫針二十四山;十一層六十龍;十二層一百二十分金,皆屬縫針,所以消砂納水者也。

Dịch: Lời xét: Thông Thư lấy chỗ giữa Nhâm và Tý làm phùng châm, nay gọi là trung châm. Vì chữ Tý của trung châm ở đúng giữa Nhâm và Tý, là đầu của Tý. Nhà địa lý dùng để cách long. Nếu định phương hướng thì dùng chính châm, tiêu sa nạp thuỷ thì dùng phùng châm.

La kinh hình chế không giống nhau, nhiều đến hơn ba mươi tầng, nhưng chỗ dùng gần như không ngoài ba kim. Nay rút lấy mười hai tầng: tầng một trong cùng là thiên trì, để chứa kim chỉ nam; tầng hai là bát quái, định phương chính và góc; tầng ba là hai mươi bốn sơn, một quẻ ba sơn; tầng bốn là cửu tinh biến quái của toạ sơn; tầng năm là tịnh âm tịnh dương, phối long hướng; tầng sáu là xuyên sơn bảy mươi hai long, phân kim của chính châm; tầng bảy là hai mươi bốn sơn trung châm; tầng tám là hai mươi bốn thiên tinh; tầng chín là sáu mươi long; ba tầng này thuộc trung châm, dùng để cách long; tầng mười là hai mươi bốn sơn phùng châm; tầng mười một là sáu mươi long; tầng mười hai là một trăm hai mươi phân kim; ba tầng này thuộc phùng châm, dùng để tiêu sa nạp thuỷ.

Giảng: Với người dùng la kinh, đây là một đoạn chuẩn mực vì do Khâm Thiên Giám đúc kết: chính châm để định toạ hướng, trung châm để cách long, phùng châm để xét sa thuỷ. Sách dẫn cả Hồ Thuấn Thân: kim lấy giữa Bính Ngọ và Nhâm Tý làm chính, vì "dương sinh ở Tý, âm sinh ở Ngọ; từ Tý đến Bính phía đông nam giữ dương, từ Ngọ đến Nhâm phía tây bắc giữ âm".

Sơ đồ la kinh mười hai tầng và ba kim
Sơ đồ: la kinh mười hai tầng theo Hiệp Kỷ, chính châm định toạ hướng, trung châm cách long, phùng châm tiêu sa nạp thuỷ. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại)

Phong Thuỷ Liên Hoa dùng la kinh theo đúng tinh thần này: một vòng hai mươi bốn sơn chuẩn để định toạ hướng, rồi mới đến các vòng phụ. La Kinh Liên Hoa có thêm vòng Vũ Giới do Thầy Vũ Giới phát triển; cách dùng các vòng ấy phải học trực tiếp.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Quyển 33 là nơi Hiệp Kỷ Biện Phương Thư gần với phong thuỷ nhất. Cả quyển xoay quanh một câu: "gốc của hoạ phúc đều thuộc về long". Ngày giờ chỉ là "bổ", tức là thêm khí cho cái đã có. Điều này trùng với nguyên lý của Phong Thuỷ Liên Hoa: "Nhất hình nhì khí", hình thế đúng trước, rồi khí vận và thời gian mới đến lượt.

Mái chánh điện chùa Trúc Lâm
Mái chánh điện chùa Trúc Lâm: công trình lớn càng phải xem long, hướng trước rồi mới chọn ngày. Ảnh: Phương Huy, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc phép tạo mệnh qua vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa mà Thầy Vũ Giới khôi phục. "Bổ long ở tháng tam hợp, tháng lâm quan" thực chất là chọn lúc khí của hành long đang thăng trong năm; "tu hung chọn tháng hưu tù" là chọn lúc khí của sát đang giáng. Nói cách khác, tạo mệnh là đặt một việc làm trên đất vào đúng nhịp thăng giáng của khí trời.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ ba nguyên tắc khi dùng phần Lợi Dụng 1:

  • Xem long trước khi xem lịch. Không biết mạch nhập thủ thuộc hành gì thì không có gì để "bổ". Với nhà phố, như sách nói, lấy toạ sơn làm chủ.
  • Giữ thể, bớt dụng khi phải chọn. Một khoá ngày bổ đúng long, không xung toạ sơn, không xung mệnh chủ là đủ dùng, dù không gom được nhiều cát tinh.
  • Định hướng bằng chính châm, giữ đúng Tốn Khôn. Cung Tốn ba sơn Thìn Tốn Tị hành Mộc; cung Khôn ba sơn Mùi Khôn Thân hành Thổ; định toạ hướng xong mới bàn đến vòng phụ.

Đó là lý pháp. Còn cách xét mạch nhập thủ tại thực địa và phối khoá ngày cho từng công trình là thủ pháp, phải dạy trực tiếp.

Những hiểu lầm thường gặp khi đọc phép tạo mệnh

Phép tạo mệnh thường bị rút gọn thành một danh sách "ngày đẹp cho tuổi", làm mất phần quan trọng nhất là long mạch.

La kinh bát quái
La kinh bát quái: nhiều người tưởng chọn ngày chỉ là xem sao trên la kinh. Ảnh: Fengshuimestari, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
  • "Chọn ngày hợp tuổi là đủ." Sách đặt bổ long lên đầu, tướng chủ sau; và chê ai "chọn sẵn tám chữ, không hỏi long sơn chủ mệnh mà dùng chung" là "giả tạo mệnh".
  • "Ngày trùng can chi năm sinh là ngày xấu." Sách dẫn khoá cổ dùng chính ngày ấy để tụ lộc, và gọi kiêng "hối khí sát" là sai.
  • "Càng nhiều cát tinh càng tốt." Cát tinh là dụng; nếu can chi dưới toạ bị khuyết, mạch không được bổ thì "dù các sao tốt cùng đến cũng không có phúc lớn".
  • "Nhà thờ tổ luôn là trung cung." Sách nói xưa không có thuyết ấy; trung cung lấy theo chỗ tôn quý của khu đang xét.

Ghi nhớ nhanh quyển 33:

MụcMột câu để nhớ
Thể và dụngLong sơn phương hướng là thể; năm tháng ngày giờ là dụng
Mười sáu chữThiên quang hạ lâm, địa đức thượng tải, tàng thần hợp sóc, thần nghênh quỷ tị
Gốc thần sátSơn phương nghe Thái Tuế, ngày nghe nguyệt lệnh; không khởi từ đó là nguỵ
Bổ longVượng cục thượng, ấn cục thứ, tài cục cho long mạnh; kỵ tiết cục, quỷ cục
HướngKhông cần bổ; tránh Thái Tuế, Mậu Kỷ, tam sát, phù thiên không vong
Tướng chủLuận năm sinh; kỵ nặng nhất là địa chi xung mệnh, thiên khắc địa xung
Ba kimChính châm định hướng, trung châm cách long, phùng châm tiêu sa nạp thuỷ

Nguồn: Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書), quyển 33 "Lợi Dụng 1", bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư; phần lớn các thiên chép từ Tuyển Trạch Tông Kính kèm lời xét của các quan soạn sách. Bài trích các đoạn chính, không chép đủ các khoá cổ của từng long và các đoạn ca dài (chỉ tóm ý). Hiệu đính: bản chép lẫn 己 (Kỷ) với 巳 (Tị) như "己酉丑", "戊己煞", bài sửa theo văn mạch; chữ khuyết trong bản chép ở "論造葬", "安葬" bổ là 葬; chữ khuyết trong "三□癸", "四□壬" bổ là 點. Chữ dị thể 扵, 夘, 隂, 尅, 㣲, 嵗 đổi thành 於, 卯, 陰, 剋, 微, 歲. Sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa. Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.

Bài trước: Quyển 32 · Nhật Biểu: bảng chọn giờ
Bài sau: Quyển 34 · Lợi Dụng 2: chế sát, tứ trụ, dụng nhật dụng thời

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

  • Trạch Cát Liên Hoa: tra tứ trụ năm, tháng, ngày, giờ và thần sát theo sơn hướng.
  • La Kinh Liên Hoa: vòng 24 sơn chính châm để định toạ hướng, vòng Vũ Giới.
  • Lập Cục Pháp: định cục bằng hình, xét long nhập thủ trước khi chọn ngày.

Bài liên quan

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Muốn học phép tạo mệnh đúng gốc, từ xét long nhập thủ, định toạ hướng bằng la kinh đến phối tứ trụ bổ long tướng chủ, các bạn ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Kho sách quý vugioi.com – sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí

Kho sách quý Phong Thuỷ Liên Hoa: gần 40 bộ sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch, chọn ngày, Kỳ Môn dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí. Vào Kho sách →

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Quyển 33 Hiệp Kỷ Biện Phương Thư nói về gì? – 卷三十三論何事?

Quyển 33 là Lợi Dụng 1: phép tạo mệnh và Tạo Mệnh Ca của Dương Quân Tùng, luận tạo táng, bổ long, lập hướng, tướng chủ, khai sơn và tu sơn tu hướng, tu phương, trung cung, cùng đồ la kinh mười hai tầng.

Tạo mệnh trong chọn ngày là gì? – 造命何謂?

Là chọn tứ trụ năm tháng ngày giờ thuần tuý, thành cách thành cục để bổ long mạch, phù toạ sơn, giúp mệnh chủ (thể), rồi lấy cát tinh chiếu sơn hướng (dụng). Sách dẫn mười sáu chữ của Quách Phác làm định nghĩa.

Bổ long là gì? – 補龍何謂?

Là dùng địa chi tứ trụ cùng hành hoặc sinh cho hành của mạch nhập thủ: long Mộc dùng Hợi Mão Mùi, long Hoả dùng Dần Ngọ Tuất, long Kim dùng Tị Dậu Sửu, long Thuỷ Thổ dùng Thân Tý Thìn. Long mạnh mang sát thì dùng tài cục.

Vì sao Thái Tuế ngồi được mà không hướng được? – 太歲何以可坐不可向?

Vì hướng về Thái Tuế thì toạ sơn rơi vào tuế phá, mà tuế phá là sát nặng nhất, không cách nào chế. Ngồi Thái Tuế thì được nếu Thái Tuế không trùng Mậu Kỷ, âm phủ, niên khắc, đả đầu hoả và có cát tinh chiếu.

Chính châm, trung châm, phùng châm dùng vào việc gì? – 三針何用?

Theo Hiệp Kỷ: chính châm để định phương hướng, trung châm để cách long, phùng châm để tiêu sa nạp thuỷ. Sách rút la kinh còn mười hai tầng xoay quanh ba kim này.

Từ khoá: ["hiệp kỷ biện phương thư" · "lợi dụng" · "tạo mệnh" · "bổ long" · "tạo mệnh ca" · "lập hướng" · "la kinh" · "chọn ngày phong thủy"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…