💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 32 Nhật Biểu: bảng chọn giờ tốt trong ngày

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 32 Nhật Biểu: bảng chọn giờ tốt trong ngày

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư · Quyển 32 · Nhật Biểu
欽定協紀辨方書 · 卷三十二 · 日表
Soạn theo lệnh vua Càn Long đời Thanh; Trang Thân vương Doãn Lộc (允祿) đứng đầu, cùng Hoằng Trú (弘晝), Trương Chiếu (張照), Mai Cốc Thành (梅瑴成), Hà Quốc Tông (何國宗) và các quan Khâm Thiên Giám
Bản gốc: Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書), 36 quyển, tựa vua Càn Long năm thứ 6 (1741); đối chiếu bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư.

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 32 là phần Nhật Biểu (日表), tức "bảng của ngày". Mười hai quyển Nguyệt Biểu trước đã cho biết trong mỗi tháng ngày nào tốt, ngày nào xấu. Quyển 32 đi thêm một bậc: khi đã có ngày tốt rồi thì giờ nào trong ngày ấy nên dùng. Sách lập ba bảng: bảng mười hai giờ cho đủ sáu mươi ngày can chi, bảng "Quý đăng thiên môn" theo từng khí, và bảng "Tứ đại cát thời" theo mười hai cung mặt trời. Bài này dịch lời đề và các dòng mẫu của ba bảng, giảng cách đọc, rồi kết bằng phần luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Quyển 32 Nhật Biểu của Hiệp Kỷ Biện Phương Thư là bảng chọn giờ. Với mỗi ngày trong sáu mươi hoa giáp, sách ghi cho từng giờ Tý đến Hợi các thần đang trực: sáu giờ hoàng đạo (Thanh Long, Minh Đường, Kim Quỹ, Bảo Quang, Ngọc Đường, Tư Mệnh), sáu giờ hắc đạo, quý nhân, lộc, mã, hỉ thần, cùng các giờ kỵ như nhật phá, nhật hình, ngũ bất ngộ, tuần không, lộ không. Sau đó sách thêm bảng "Quý đăng thiên môn" và "Tứ đại cát thời" theo vị trí mặt trời. Nguyên tắc của sách: giờ phải lấy gốc ở ngày, ngày phải lấy gốc ở tháng; giờ chỉ là then chốt cuối cùng, không cứu được một ngày xấu.

"Thời thế thời, thế thế thế." Thầy Vũ Giới vẫn dặn học trò: giờ là lúc khí trời đất mở ra cho việc mình làm, nhưng phải có ngày, có tháng, có cuộc đất làm gốc thì giờ mới có chỗ mà mở.

Tranh Càn Long hoàng đế triều phục của Lang Thế Ninh
Càn Long hoàng đế mặc triều phục, tranh của Lang Thế Ninh (Giuseppe Castiglione). Hiệp Kỷ Biện Phương Thư được soạn theo lệnh vua Càn Long năm 1739–1741. Tranh: Giuseppe Castiglione, Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Nhật Biểu là gì, vì sao sách chọn ngày phải có bảng giờ – 日表

Nhật Biểu là quyển thứ 32 của Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, gồm các bảng tra giờ tốt xấu trong từng ngày can chi. Lời đề đầu quyển nói rõ thứ tự của cả bộ sách: từ năm đến tháng, từ tháng đến ngày, và từ ngày đến giờ.

Nguyên văn – 原文

由年而月而日,神煞備矣。吉日既得,而樞機之發必審乎時也。時由日筦,選時必根於日,作日表。

Dịch: Đi từ năm đến tháng, từ tháng đến ngày, thần sát đã đủ cả. Ngày tốt đã có rồi, nhưng chỗ phát ra của then máy thì phải xét đến giờ. Giờ do ngày cai quản, chọn giờ ắt phải lấy gốc ở ngày. Vì vậy làm Nhật Biểu.

Giảng: Câu đề ngắn nhưng chứa một trật tự rất chặt. "Xu cơ" (樞機) là cái then cửa và cái lẫy nỏ, tức là điểm khởi phát của một việc: lúc đặt viên đá đầu, lúc dựng cột, lúc hạ huyệt, lúc rước dâu. Sách nói ngày tốt là điều kiện, còn giờ là khoảnh khắc phát động. Chữ "quản" (筦) cho thấy giờ không đứng riêng: mỗi giờ đều tính từ can chi của ngày, cho nên không có giờ tốt tuyệt đối, chỉ có giờ tốt trong một ngày nhất định.

Quyển 32 gồm ba phần. Phần một là bảng mười hai giờ của sáu mươi ngày, mỗi ngày một dòng, mỗi giờ ghi chú nhỏ các thần đang trực. Phần hai là "Quý đăng thiên môn thời định cục" (貴登天門時定局), tức bảng giờ quý nhân lên cửa trời, chia theo mười hai khí từ Vũ Thuỷ. Phần ba là bảng "Tứ đại cát thời" (四大吉時), cho biết trong các giờ Giáp Bính Canh Nhâm, Cấn Tốn Khôn Càn, Quý Ất Đinh Tân thì thần tướng nào của Lục Nhâm đang đến.

Cổ Lâu Bắc Kinh, lầu trống báo giờ
Cổ Lâu (lầu trống) Bắc Kinh, nơi đánh trống báo canh giờ cho kinh thành, gắn với bảng giờ của Nhật Biểu. Ảnh: Gisling, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Người đọc lịch ngày nay thường thấy dòng "giờ hoàng đạo" in sẵn dưới mỗi ngày và dùng ngay. Quyển 32 cho thấy dòng ấy chỉ là một lớp trong nhiều lớp mà Khâm Thiên Giám đã ghi; muốn dùng đúng thì phải biết các lớp còn lại và biết lớp nào nặng, lớp nào nhẹ.

Đọc một dòng của bảng: mười hai giờ ngày Giáp Tý – 甲子日十二時

Mỗi dòng của Nhật Biểu là một ngày can chi, chia mười hai ô cho mười hai giờ. Trong mỗi ô sách ghi chú nhỏ hai loại thần: thần hoàng đạo, hắc đạo trực giờ và các thần cát hung khác như quý nhân, lộc, mã, phá, hình, hại.

Nguyên văn – 原文

甲子日十二時:子時〔日建 金匱〕 丑時〔天乙貴人 日合 寶光〕 寅時〔日祿 喜神 福星貴人 日馬 白虎〕 卯時〔玉堂 日刑〕 辰時〔天牢〕 巳時〔元武〕 午時〔司命 日破 五不遇〕 未時〔天乙貴人 日害 勾陳〕 申時〔青龍 路空〕 酉時〔天官貴人 明堂 路空〕 戌時〔天刑 旬空〕 亥時〔朱雀 旬空〕

Dịch: Ngày Giáp Tý, mười hai giờ: giờ Tý có Nhật kiến, Kim Quỹ; giờ Sửu có Thiên Ất quý nhân, Nhật hợp, Bảo Quang; giờ Dần có Nhật lộc, Hỉ thần, Phúc tinh quý nhân, Nhật mã, Bạch Hổ; giờ Mão có Ngọc Đường, Nhật hình; giờ Thìn có Thiên Lao; giờ Tị có Huyền Vũ; giờ Ngọ có Tư Mệnh, Nhật phá, Ngũ bất ngộ; giờ Mùi có Thiên Ất quý nhân, Nhật hại, Câu Trận; giờ Thân có Thanh Long, Lộ không; giờ Dậu có Thiên Quan quý nhân, Minh Đường, Lộ không; giờ Tuất có Thiên Hình, Tuần không; giờ Hợi có Chu Tước, Tuần không.

Giảng: Một dòng như vậy cho thấy vì sao không thể chỉ nhìn "hoàng đạo". Giờ Ngọ ngày Giáp Tý là giờ Tư Mệnh hoàng đạo, nhưng đồng thời là giờ Nhật phá (Ngọ xung Tý) và Ngũ bất ngộ (giờ Canh Ngọ, can Canh khắc can Giáp của ngày). Ngược lại giờ Dần là giờ Bạch Hổ hắc đạo, nhưng có lộc của Giáp, có Nhật mã của Tý, có Phúc tinh và Hỉ thần. Sách xếp hết các lớp lên cùng một ô để người chọn tự cân.

Sơ đồ mười hai giờ ngày Giáp Tý với hoàng đạo và giờ kỵ
Sơ đồ: một dòng Nhật Biểu, mười hai giờ ngày Giáp Tý, giờ hoàng đạo (hồng) và giờ hắc đạo (xám), kèm quý nhân và giờ kỵ. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại)

Đọc riêng ngày Giáp Tý, các thần trong bảng xếp lại như sau:

GiờHoàng đạo / hắc đạoThần khác trong ô
TýKim Quỹ (hoàng)Nhật kiến
SửuBảo Quang (hoàng)Thiên Ất quý nhân, Nhật hợp
DầnBạch Hổ (hắc)Nhật lộc, Hỉ thần, Phúc tinh, Nhật mã
MãoNgọc Đường (hoàng)Nhật hình
ThìnThiên Lao (hắc)
TịHuyền Vũ (hắc)
NgọTư Mệnh (hoàng)Nhật phá, Ngũ bất ngộ
MùiCâu Trận (hắc)Thiên Ất quý nhân, Nhật hại
ThânThanh Long (hoàng)Lộ không
DậuMinh Đường (hoàng)Thiên Quan quý nhân, Lộ không
TuấtThiên Hình (hắc)Tuần không
HợiChu Tước (hắc)Tuần không

Bảo Quang (寶光) trong bảng chính là Thiên Đức hoàng đạo. Quyển 35 Phụ Lục ghi rõ: "Thiên Đức tinh, Bảo Quang tinh tức là Thiên Đức", các tên khác chỉ là thuật sĩ đổi danh cho kêu.

Sáu giờ hoàng đạo, sáu giờ hắc đạo khởi từ đâu – 黃道、黑道

Hoàng đạo và hắc đạo là vòng mười hai thần xoay theo chi của ngày: Thanh Long, Minh Đường, Thiên Hình, Chu Tước, Kim Quỹ, Thiên Đức (Bảo Quang), Bạch Hổ, Ngọc Đường, Thiên Lao, Huyền Vũ, Tư Mệnh, Câu Trận. Sáu thần tốt gọi là hoàng đạo, sáu thần xấu gọi là hắc đạo.

Nguyên văn – 原文

子午日起申,丑未日起戌,寅申日起子,卯酉日起寅,辰戌日起辰,巳亥日起午,以次數之。(卷三十五附錄)

Dịch: Ngày Tý, Ngọ khởi ở Thân; ngày Sửu, Mùi khởi ở Tuất; ngày Dần, Thân khởi ở Tý; ngày Mão, Dậu khởi ở Dần; ngày Thìn, Tuất khởi ở Thìn; ngày Tị, Hợi khởi ở Ngọ; rồi theo thứ tự mà đếm.

Giảng: Câu này nằm ở quyển 35, nơi sách giải câu khẩu quyết dân gian "đạo viễn kỷ thời thông đạt, lộ dao hà nhật hoàn hương" (道遠幾時通達,路遙何日還鄉) và kết luận: đó chính là phép khởi hoàng đạo, không có bí quyết gì khác. Chỗ "khởi" là chỗ của Thanh Long. Ngày Giáp Tý là ngày Tý, nên Thanh Long ở giờ Thân, Minh Đường ở Dậu, Thiên Hình ở Tuất, Chu Tước ở Hợi, Kim Quỹ ở Tý, Bảo Quang ở Sửu, rồi Bạch Hổ, Ngọc Đường, Thiên Lao, Huyền Vũ, Tư Mệnh, Câu Trận lần lượt từ Dần đến Mùi. Đúng như dòng bảng ở mục trên.

Sơ đồ chỗ khởi Thanh Long của giờ hoàng đạo theo chi ngày
Sơ đồ: Thanh Long khởi theo chi của ngày, Tý Ngọ khởi Thân, Sửu Mùi khởi Tuất, Dần Thân khởi Tý... rồi đếm thuận đủ mười hai thần. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại)

Trong khẩu quyết có mười hai chữ, chữ nào có bộ "sước" (辶) như đạo 道, viễn 遠, thông 通, đạt 達, dao 遙, hoàn 還 thì ứng với giờ hoàng đạo. Sách dẫn câu này để cho thấy một mẹo nhớ dân gian vẫn có gốc, chỉ cần biết gốc thì không phải học thuộc bảng.

Nhật quỹ trước điện Thái Hoà, Tử Cấm Thành
Nhật quỹ (đồng hồ mặt trời) trước điện Thái Hoà, Tử Cấm Thành: giờ trong lịch là giờ mặt trời thật. Ảnh: Mummyyx, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Một điểm hay nhầm: hoàng đạo giờ khác hoàng đạo ngày. Vòng hoàng đạo ngày khởi theo chi của tháng, vòng hoàng đạo giờ khởi theo chi của ngày. Cùng một tên Thanh Long, nhưng một bên là thần của ngày trong tháng, một bên là thần của giờ trong ngày.

Quý nhân, lộc, mã, hỉ thần: lớp cát thần theo can của ngày – 貴人、祿、馬

Ngoài hoàng đạo, mỗi ô giờ còn ghi các cát thần tính theo can hoặc chi của ngày: Thiên Ất quý nhân, Thiên Quan quý nhân, Phúc tinh quý nhân, Nhật lộc, Nhật mã, Hỉ thần, Nhật hợp. Đây là lớp mà các thầy chọn giờ coi trọng hơn hoàng đạo.

Nguyên văn – 原文

時者日之用也,全在幫扶日辰。或與日支干比和,或與日支三合六合即吉。時家吉凶神不必盡拘,惟貴人祿馬為吉。如甲戊庚日以丑未時為貴人,甲日祿到寅時,子辰日馬到寅時是也。(卷三十四用時法)

Dịch: Giờ là chỗ dùng của ngày, cốt ở việc giúp đỡ can chi của ngày. Hoặc cùng loại với can chi ngày, hoặc tam hợp, lục hợp với chi ngày là tốt. Các thần cát hung của giờ không cần câu nệ hết, chỉ quý nhân, lộc, mã là tốt. Như ngày Giáp, Mậu, Canh lấy giờ Sửu, Mùi làm quý nhân; ngày Giáp thì lộc đến giờ Dần; ngày Tý, Thìn thì mã đến giờ Dần.

Giảng: Đoạn này lấy từ phép dụng thời ở quyển 34, nhưng là chìa khoá để đọc bảng ở quyển 32. Thiên Ất quý nhân theo can ngày: Giáp, Mậu, Canh ở Sửu Mùi; Ất, Kỷ ở Tý Thân; Bính, Đinh ở Hợi Dậu; Tân ở Dần Ngọ; Nhâm, Quý ở Tị Mão. Lộc là chỗ lâm quan của can: Giáp lộc Dần, Ất lộc Mão, Bính Mậu lộc Tị, Đinh Kỷ lộc Ngọ, Canh lộc Thân, Tân lộc Dậu, Nhâm lộc Hợi, Quý lộc Tý. Mã là dịch mã theo tam hợp của chi ngày: Thân Tý Thìn mã ở Dần, Dần Ngọ Tuất mã ở Thân, Tị Dậu Sửu mã ở Hợi, Hợi Mão Mùi mã ở Tị.

Tượng lạc đà đá trên Thần Đạo lăng Minh
Tượng thú đá trên Thần Đạo Minh Thập Tam Lăng, lối đi của nghi trượng vua, gợi lớp cát thần lộc, mã, quý nhân. Ảnh: Charlie fong, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Nhìn lại ngày Giáp Tý: giờ Sửu và Mùi đều có Thiên Ất quý nhân; giờ Dần có lộc của Giáp và mã của Tý; giờ Dậu có Thiên Quan quý nhân. Nếu việc cần làm là dựng nhà cho gia chủ tuổi Giáp, giờ Dần dù mang tên Bạch Hổ vẫn là giờ "lộc mã đồng hương", được các thầy xưa dùng nhiều. Sách không bắt buộc phải tránh hắc đạo, chỉ ghi ra để người chọn cân nặng nhẹ.

Những giờ phải tránh: nhật phá, nhật hình, ngũ bất ngộ, tuần không, lộ không – 時忌

Trong bảng Nhật Biểu, các giờ kỵ được ghi chung trong ô với giờ tốt. Nặng nhất là nhật phá (chi giờ xung chi ngày), kế đến nhật hình, ngũ bất ngộ (can giờ khắc can ngày), rồi tuần không và lộ không (tiệt lộ không vong).

Nguyên văn – 原文

時破大凶,日支衝時支也,如子日午時之類。時刑次凶,日支刑時支也,如子日卯時之類。五不遇時次凶,時干尅日干也,如甲日庚午時之類。三元歌曰:縱得三奇與三門,五不遇兮損光明。旬中空亡、截路空亡忌出行,不忌葬事。(卷三十四用時法)

Dịch: Giờ phá rất xấu, là chi ngày xung chi giờ, như ngày Tý giờ Ngọ. Giờ hình xấu bậc kế, là chi ngày hình chi giờ, như ngày Tý giờ Mão. Giờ ngũ bất ngộ xấu bậc kế, là can giờ khắc can ngày, như ngày Giáp giờ Canh Ngọ. Tam Nguyên ca nói: dù được tam kỳ và tam môn, gặp ngũ bất ngộ thì mất ánh sáng. Tuần trung không vong và tiệt lộ không vong kỵ đi xa, không kỵ việc táng.

Giảng: Bậc thang này rất có ích. Giờ phá là điều duy nhất "đại hung", gần như không bao giờ dùng. Giờ hình và ngũ bất ngộ là "thứ hung", có thể bỏ qua nếu tứ trụ đủ mạnh; sách chép lại một khoá của Dương Quân Tùng táng cho người mất tuổi Đinh Tị, dùng Nhâm Thân, Mậu Thân, Nhâm Thân, Mậu Thân, giờ ấy vừa là giờ kiến vừa là ngũ bất ngộ, nhưng vì hai can không lẫn, địa chi một khí, lộc của Mậu đến Thân, Thân hợp với Tị của người mất, nên "không lấy bất ngộ làm ngại".

Tiệc cưới người Việt chọn giờ tốt
Tiệc cưới người Việt: giờ rước dâu, giờ làm lễ thường được chọn tránh giờ phá, giờ hình của ngày. Ảnh: Dragfyre, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Tuần không và lộ không chỉ kỵ xuất hành, không kỵ an táng. Đây là chỗ khác hẳn cách hiểu "giờ không vong thì việc gì cũng hỏng" thường gặp. Ngày Giáp Tý thuộc tuần Giáp Tý nên tuần không ở Tuất Hợi; ngày Giáp, Kỷ thì tiệt lộ không ở Thân Dậu. Hai giờ Thân, Dậu ngày Giáp Tý vì vậy vừa là Thanh Long, Minh Đường hoàng đạo, vừa là lộ không: tốt cho động thổ, cầu quý nhân, nhưng không nên chọn làm giờ lên đường.

Quý đăng thiên môn: giờ quý nhân lên cửa trời theo từng khí – 貴登天門時定局

Quý đăng thiên môn là giờ mà khi đem nguyệt tướng đặt lên giờ ấy, Thiên Ất quý nhân của can ngày rơi đúng vào cung Hợi, gọi là "thiên môn" (cửa trời). Sách lập bảng cho mười hai khí, mỗi khí ghi cho từng can ngày giờ nào quý nhân dương, quý nhân âm lên cửa trời.

Nguyên văn – 原文

雨水後日躔在亥宮。甲日卯時,月將亥加卯,陽貴未加亥;酉時,月將亥加酉,陰貴丑加亥。乙日戌時,月將亥加戌,陰貴子加亥。丙日亥時,月將亥加亥,陰貴亥加亥。丁日丑時,月將亥加丑,陰貴酉加亥。

Dịch: Sau tiết Vũ Thuỷ, mặt trời ở cung Hợi. Ngày Giáp giờ Mão: nguyệt tướng Hợi đặt lên Mão, quý nhân dương Mùi đến Hợi; giờ Dậu: nguyệt tướng Hợi đặt lên Dậu, quý nhân âm Sửu đến Hợi. Ngày Ất giờ Tuất: nguyệt tướng Hợi đặt lên Tuất, quý nhân âm Tý đến Hợi. Ngày Bính giờ Hợi: nguyệt tướng Hợi đặt lên Hợi, quý nhân âm Hợi đến Hợi. Ngày Đinh giờ Sửu: nguyệt tướng Hợi đặt lên Sửu, quý nhân âm Dậu đến Hợi.

Giảng: Đây là phép của Lục Nhâm. Ta có hai vòng mười hai chi: vòng đất (địa bàn) đứng yên, vòng trời (thiên bàn) xoay. Nguyệt tướng là cung mặt trời đang ở; sau Vũ Thuỷ mặt trời ở cung Hợi nên nguyệt tướng là Hợi. "Hợi gia Mão" là xoay vòng trời cho chữ Hợi nằm trên chữ Mão của vòng đất. Khi ấy chữ Mùi của vòng trời rơi đúng trên chữ Hợi của vòng đất. Mùi là quý nhân dương của can Giáp, nên giờ Mão ngày Giáp là giờ "quý đăng thiên môn".

Sơ đồ thiên bàn địa bàn quý đăng thiên môn ngày Giáp giờ Mão
Sơ đồ: quý đăng thiên môn. Sau Vũ Thuỷ nguyệt tướng là Hợi; ngày Giáp giờ Mão, quý nhân dương Mùi rơi trên Hợi (thiên môn). (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại)

Sang Xuân phân mặt trời vào cung Tuất, nguyệt tướng đổi thành Tuất, mọi giờ lùi đi một vị: ngày Ất thì giờ Dậu, ngày Bính thì giờ Tuất, và cứ thế. Vì vậy bảng phải chia theo khí, không chia theo tháng âm lịch. Quyển 34 còn ghi lời xét của các quan soạn sách: "lục thần tất phục" (六神悉伏), tức sáu hung tướng đều ẩn, mới là nghĩa chính của "thần tàng sát một", và giờ quý đăng thiên môn chính là giờ ấy.

Thiên Đàn Bắc Kinh, nơi vua tế trời
Thiên Đàn Bắc Kinh, nơi vua nhà Minh, Thanh tế trời: "thiên môn" trong phép quý nhân là cửa trời ở cung Hợi. Ảnh: Maros Mraz, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Bảng gốc có một chỗ lẫn chữ: các dòng ghi "巳日" (ngày Tị) thật ra là "己日" (ngày Kỷ), vì bảng xếp theo mười can Giáp Ất Bính Đinh Mậu Kỷ Canh Tân Nhâm Quý. Bài đã sửa theo văn mạch.

Tứ đại cát thời và mười hai thần tướng Lục Nhâm – 四大吉時

Tứ đại cát thời là bốn nhóm giờ được coi là "thần tàng sát một": tháng mạnh (đầu mùa) dùng các giờ Giáp Bính Canh Nhâm, tháng trọng (giữa mùa) dùng giờ Cấn Tốn Khôn Càn, tháng quý (cuối mùa) dùng giờ Quý Ất Đinh Tân. Phần cuối Nhật Biểu ghi, theo từng cung mặt trời và từng can ngày, thần tướng Lục Nhâm nào đến các giờ ấy.

Nguyên văn – 原文

雨水後日躔在亥宮,用甲丙庚壬時:甲日甲勾陳、丙勾陳、庚太常、壬太陰;乙日甲六合、丙六合、庚元武、壬天后;丙日甲朱雀、丙朱雀、庚太陰、壬天乙;丁日甲天乙、丙天乙、庚天乙、壬太陰。

春分後日躔在戌宮,用艮巽坤乾時:甲日艮六合、巽六合、坤元武、乾元武;乙日艮太陰、巽朱雀、坤太陰、乾太陰。

Dịch: Sau Vũ Thuỷ mặt trời ở cung Hợi, dùng các giờ Giáp, Bính, Canh, Nhâm: ngày Giáp thì giờ Giáp gặp Câu Trận, giờ Bính Câu Trận, giờ Canh Thái Thường, giờ Nhâm Thái Âm; ngày Ất thì giờ Giáp Lục Hợp, giờ Bính Lục Hợp, giờ Canh Huyền Vũ, giờ Nhâm Thiên Hậu; ngày Bính thì giờ Giáp Chu Tước, giờ Bính Chu Tước, giờ Canh Thái Âm, giờ Nhâm Thiên Ất; ngày Đinh thì giờ Giáp, Bính, Canh đều Thiên Ất, giờ Nhâm Thái Âm.

Sau Xuân phân mặt trời ở cung Tuất, dùng các giờ Cấn, Tốn, Khôn, Càn: ngày Giáp thì giờ Cấn Lục Hợp, giờ Tốn Lục Hợp, giờ Khôn Huyền Vũ, giờ Càn Huyền Vũ; ngày Ất thì giờ Cấn Thái Âm, giờ Tốn Chu Tước, giờ Khôn Thái Âm, giờ Càn Thái Âm.

Giảng: "Giờ Giáp", "giờ Cấn" nghe lạ vì một ngày chỉ có mười hai giờ chi. Thật ra đây là cách chia mỗi giờ chi làm hai nửa theo hai mươi bốn sơn: giờ Giáp là khoảng giữa giờ Dần và giờ Mão, giờ Cấn là khoảng giữa giờ Sửu và giờ Dần. Quyển 34 xác nhận: "giờ Nhâm là bốn khắc đầu của giờ Tý". Mười hai thần tướng Lục Nhâm chia làm sáu cát (Thiên Ất quý nhân, Lục Hợp, Thanh Long, Thái Thường, Thái Âm, Thiên Hậu) và sáu hung (Đằng Xà, Chu Tước, Câu Trận, Thiên Không, Bạch Hổ, Huyền Vũ). Giờ "tứ đại cát" chỉ thật tốt khi lại gặp cát tướng.

Mô hình khí cụ thiên văn cơ khí đời Tống Nguyên
Mô hình khí cụ thiên văn cơ khí đời Tống, Nguyên: phép Lục Nhâm và tứ đại cát thời dựa trên vòng trời quay theo giờ. Ảnh: Gary Todd, Wikimedia Commons, CC0.

Quyển 35 nói rõ thêm: "Lục thần đã không phục hết thì sáu cát tướng cũng không được vị, chưa đủ gọi là tốt; nếu tứ đại cát thời lại gặp cát tướng mới là tốt." Như vậy bảng cuối của quyển 32 là bảng để lọc lại, không phải danh sách giờ tốt dùng thẳng.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Quyển 32 cho thấy chọn giờ là việc tinh nhất của trạch nhật, nhưng cũng là việc dễ bị đặt sai chỗ nhất. Người ta hay hỏi "giờ nào đẹp" mà không hỏi ngày ấy có hợp tháng không, tháng ấy có hợp sơn hướng không. Sách đã trả lời từ câu đề: giờ do ngày cai quản. Theo Thầy Vũ Giới, đi từ gốc sẽ thấu cái ngọn; giờ là ngọn của ngọn.

Phố Hàng Bạc Hà Nội
Phố Hàng Bạc, Hà Nội: nhà phố mở hàng, khai trương vẫn hỏi ngày giờ, nên cần hiểu đúng bảng giờ. Ảnh: Benjamin Smith, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc Nhật Biểu cùng với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa mà Thầy Vũ Giới khôi phục. Trong một ngày, khí cũng có lên xuống như trong một năm: giờ Tý một dương sinh như đông chí, giờ Ngọ một âm sinh như hạ chí. Bảng quý đăng thiên môn và tứ đại cát thời của sách đều lấy vị trí thật của mặt trời làm gốc, tức là lấy khí trời làm chuẩn, chứ không lấy tên thần làm chuẩn. Điều này khớp với cách Liên Hoa luận thời: xem khí đang thăng hay giáng, rồi mới xem thần.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ ba nguyên tắc khi dùng phần Nhật Biểu:

  • Hình trước, ngày sau, giờ sau cùng. "Nhất hình nhì khí": giờ đẹp không cứu được một căn nhà sai cục; nhưng nhà đúng cục, ngày đúng, thì giờ là chỗ khởi phát cho việc thuận.
  • Tránh phá trước, rồi mới tìm quý nhân, lộc mã. Nhật phá là đại hung; hình, ngũ bất ngộ là thứ hung; hoàng đạo hay hắc đạo là lớp nhẹ hơn cả. Đừng bỏ một giờ lộc mã quý nhân chỉ vì nó mang tên hắc đạo.
  • Giờ theo khí, không theo đồng hồ. Giờ quý đăng thiên môn đổi theo tiết khí, và giờ chi là giờ mặt trời thật của nơi làm việc. Ở Việt Nam, giờ Ngọ thật thường lệch so với 11 giờ đến 13 giờ trên đồng hồ, phải tính lại theo kinh độ.

Đó là lý pháp. Còn cách phối giờ với tuổi gia chủ, với toạ hướng và cuộc đất cụ thể là thủ pháp, phải dạy trực tiếp.

Những hiểu lầm thường gặp về giờ hoàng đạo

Bảng giờ là phần được in lại nhiều nhất trong các cuốn lịch, nên cũng là phần bị cắt gọn và hiểu sai nhiều nhất.

Lư hương đền Ngọc Sơn Hà Nội
Lư hương đền Ngọc Sơn, Hà Nội: nhiều người tin "giờ hoàng đạo" là đủ, quên can chi và việc làm. Ảnh: Greg Willis, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.
  • "Giờ hoàng đạo là giờ tốt, cứ thế mà dùng." Bảng gốc ghi cùng một ô cả hoàng đạo lẫn nhật phá, ngũ bất ngộ. Giờ Tư Mệnh ngày Giáp Tý chính là giờ phá ngày.
  • "Giờ hắc đạo là giờ xấu, tuyệt đối tránh." Giờ Dần ngày Giáp Tý là Bạch Hổ nhưng có lộc, mã, phúc tinh, hỉ thần; sách dụng thời nói "các thần cát hung của giờ không cần câu nệ hết, chỉ quý nhân, lộc, mã là tốt".
  • "Giờ không vong thì làm gì cũng hỏng." Sách ghi tuần không, lộ không chỉ kỵ xuất hành, không kỵ an táng.
  • "Giờ Tý là 23 giờ đến 1 giờ ở mọi nơi." Giờ chi là giờ mặt trời; quyển 34 còn tính riêng giờ mặt trời đến từng phương theo vĩ độ kinh sư.

Ghi nhớ nhanh quyển 32:

MụcMột câu để nhớ
Lời đềNăm → tháng → ngày → giờ; giờ do ngày cai quản
Hoàng đạo giờNgày Tý Ngọ Thanh Long ở Thân; Sửu Mùi ở Tuất; Dần Thân ở Tý; Mão Dậu ở Dần; Thìn Tuất ở Thìn; Tị Hợi ở Ngọ
Sáu hoàng đạoThanh Long, Minh Đường, Kim Quỹ, Bảo Quang (Thiên Đức), Ngọc Đường, Tư Mệnh
Quý nhânGiáp Mậu Canh Sửu Mùi; Ất Kỷ Tý Thân; Bính Đinh Hợi Dậu; Tân Dần Ngọ; Nhâm Quý Tị Mão
Bậc kỵNhật phá đại hung; nhật hình, ngũ bất ngộ thứ hung; tuần không, lộ không chỉ kỵ đi xa
Quý đăng thiên mônNguyệt tướng đặt lên giờ, quý nhân của can ngày rơi vào Hợi
Tứ đại cát thờiMạnh nguyệt Giáp Bính Canh Nhâm; trọng nguyệt Cấn Tốn Khôn Càn; quý nguyệt Quý Ất Đinh Tân

Nguồn: Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書), quyển 32 "Nhật Biểu", bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư; các đoạn dẫn phép dụng thời lấy ở quyển 34, phép khởi hoàng đạo lấy ở quyển 35. Bài trích lời đề và các dòng mẫu, không chép đủ bảng sáu mươi ngày và mười hai khí. Hiệu đính: bản chép lẫn 己 (Kỷ) với 巳 (Tị) trong các dòng "巳日" của bảng quý đăng thiên môn và "巳時" trong một số ô, bài sửa theo văn mạch; dòng Giáp Tý bản chép mất chữ "子時", bài bổ theo thứ tự mười hai giờ. Chữ dị thể 扵, 夘, 隂, 将, 寳 đổi thành 於, 卯, 陰, 將, 寶; 元武 giữ nguyên (tránh huý chữ 玄 đời Thanh, tức Huyền Vũ). Sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa. Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.

Bài trước: Quyển 31 · Nguyệt Biểu 12: bảng ngày tháng Chạp
Bài sau: Quyển 33 · Lợi Dụng 1: tạo mệnh, bổ long, lập hướng

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

  • Trạch Cát Liên Hoa: tra can chi ngày giờ, giờ hoàng đạo, quý nhân, lộc mã theo ngày.
  • La Kinh Liên Hoa: xem vòng 24 sơn để hiểu giờ Giáp, giờ Cấn trong tứ đại cát thời.
  • Lập Cục Pháp: định cục bằng hình trước khi chọn ngày giờ.

Bài liên quan

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Muốn học chọn ngày giờ đúng gốc, từ hoàng đạo, quý nhân đến Lục Nhâm và Kỳ Môn, kết hợp với hình thế và phi tinh, các bạn ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Kho sách quý vugioi.com – sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí

Kho sách quý Phong Thuỷ Liên Hoa: gần 40 bộ sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch, chọn ngày, Kỳ Môn dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí. Vào Kho sách →

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Quyển 32 Hiệp Kỷ Biện Phương Thư nói về gì? – 卷三十二論何事?

Quyển 32 là Nhật Biểu, bảng chọn giờ: mười hai giờ của sáu mươi ngày can chi kèm hoàng đạo, hắc đạo, quý nhân, lộc, mã và giờ kỵ; bảng quý đăng thiên môn theo mười hai khí; và bảng tứ đại cát thời với thần tướng Lục Nhâm.

Giờ hoàng đạo tính thế nào? – 黃道時如何起?

Theo chi của ngày: ngày Tý Ngọ Thanh Long ở giờ Thân, Sửu Mùi ở Tuất, Dần Thân ở Tý, Mão Dậu ở Dần, Thìn Tuất ở Thìn, Tị Hợi ở Ngọ; rồi đếm Minh Đường, Thiên Hình, Chu Tước, Kim Quỹ, Bảo Quang, Bạch Hổ, Ngọc Đường, Thiên Lao, Huyền Vũ, Tư Mệnh, Câu Trận.

Giờ hoàng đạo có phải lúc nào cũng tốt không? – 黃道時皆吉否?

Không. Sách ghi giờ hoàng đạo có thể trùng nhật phá hoặc ngũ bất ngộ. Thứ tự cân nhắc là tránh phá, hình, ngũ bất ngộ trước, rồi tìm quý nhân, lộc, mã; hoàng đạo hay hắc đạo là lớp nhẹ hơn.

Quý đăng thiên môn là gì? – 貴登天門何謂?

Là giờ mà khi đặt nguyệt tướng (cung mặt trời) lên chi giờ theo phép Lục Nhâm, Thiên Ất quý nhân của can ngày rơi đúng vào cung Hợi, cửa trời. Giờ này đổi theo tiết khí, sách lập bảng cho mười hai khí.

Giờ không vong có kỵ an táng không? – 空亡時忌葬否?

Không. Hiệp Kỷ Biện Phương Thư ghi tuần trung không vong và tiệt lộ không vong chỉ kỵ xuất hành, không kỵ việc táng.

Từ khoá: ["hiệp kỷ biện phương thư" · "nhật biểu" · "giờ hoàng đạo" · "quý đăng thiên môn" · "quý nhân lộc mã" · "tứ đại cát thời" · "chọn giờ phong thủy" · "trạch nhật"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…