💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (19): Vọng Long Kinh – âm dương hoá khí, giải nghị 望龍經

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (19): Vọng Long Kinh – âm dương hoá khí, giải nghị 望龍經

Địa Lý Đại Thành
地理大成 · 山法全書 卷之四 · 龍法陰陽化氣部 · 望龍經 (經文 · 望龍解議 · 解義發揮)
Tác giả kinh: Ngô Cảnh Loan 吳景鸞 (đời Tống) · Vọng long giải nghị: tương truyền do con gái Ngô quốc sư truyền miệng, Kim Tinh sơn nhân thuật lại · tập chú: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh), Dương Trung Thản 楊中坦 tham hiệu
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập một.

Ba bài trước đã đi hết những gì cần cho việc nhận long: phân cán chi (Hám Long, Nghi Long, Biện Long Ca), rồi phân cách (Ngọc Tủy Kinh). Quyển thứ tư của Sơn Pháp Toàn Thư mở bằng một câu hỏi rất thực tế: nếu phải đi khắp núi đồi để biện sao, biện cách, biện tổ tông cán chi rồi mới được một đất, thì người tìm đất chẳng quá vất vả sao? Diệp Cửu Thăng đặt ở đây Vọng Long Kinh 望龍經 của Ngô Cảnh Loan, một bài kinh dạy "nhìn" long bằng âm dương hoá khí, kèm ba thiên giải nghị và một phần giải nghĩa phát huy. Bài này dịch và giảng những đoạn chính của phần ấy trong Địa Lý Đại Thành.

Trả lời nhanh: Vọng Long Kinh dạy rằng long có sao, có cách mà không có âm dương hoá khí thì không kết. Hình úp tay, sống kiếm là âm; ngửa bàn tay, mặt bằng là dương. Âm long hành độ thì dương long kết, dương hành thì âm tàng; sơn long thuần âm, bình dương thuần dương đều không kết. Hoả mộc đứng vọt mà không có thuỷ thổ xen là "cương mộc táo hoả"; kim tròn chồng chất mà không có thuỷ xen là "ngoan kim". Chín sao không biến thì huyệt theo hình sao (tham lang sinh nhũ, cự môn tìm oa); biến sao chỉ xem ở chỗ đứt. Giải nghị dạy long đi phải có ba lượn, thuỷ khẩu có đại quan cục và tiểu quan cục.

Thầy Vũ Giới giảng về đoạn này: "Nhận được sao là biết mặt long, nhận được âm dương là biết long còn sống hay đã chết. Sao đẹp mà không hoá khí thì chỉ là núi đẹp."

Vì sao sau cách cục còn phải học "vọng long" – 望龍經 序意

Lời dẫn đầu quyển của Diệp Cửu Thăng giải thích vị trí của Vọng Long Kinh trong toàn bộ long pháp.

Trang đầu quyển bốn Sơn Pháp Toàn Thư, Vọng Long Kinh
Trang đầu quyển bốn Sơn Pháp Toàn Thư (山法全書卷之四) trong Địa Lý Đại Thành bản 1696: long pháp âm dương hoá khí bộ, Vọng Long Kinh, Ngô Cảnh Loan soạn.

論龍之法,至星辰幹枝格局俱備,似乎龍法已無餘事矣。然求地者必遍歷山岡,以辨其星辰格局,遍踏一方山水,以分其祖宗枝幹,而後始得一地焉,則覓地者不亦勞乎?況何山無星辰,何山非枝幹,覓得一枝又未必結,乃顧而之他,則亦拙之甚矣。于此有道……

Dịch: Bàn phép long, tới chỗ tinh thần, cán chi, cách cục đều đủ, tưởng như long pháp không còn việc gì nữa. Nhưng người tìm đất ắt phải đi khắp núi đồi để biện tinh thần cách cục, đạp khắp sông núi một vùng để phân tổ tông cán chi, rồi mới được một đất; vậy người tìm đất chẳng quá nhọc sao? Huống chi núi nào không có tinh thần, núi nào không phải cán chi; tìm được một chi lại chưa chắc kết, bèn quay đi chỗ khác, thì cũng vụng lắm. Ở đây có một đạo lý… (trang kế tiếp của bản sách bị mờ).

Giảng: Lời dẫn này nói thẳng một giới hạn của các sách trước: sao, cách, cán chi là điều kiện cần, nhưng núi nào cũng có sao, núi nào cũng là cán hay chi. Người đi tìm đất mà chỉ có ba công cụ ấy sẽ thấy "chỗ nào cũng có vẻ được". Vọng Long Kinh đưa thêm một bộ lọc: âm dương hoá khí. Long có hoá khí thì phía trước mới kết; không có thì dù sao đẹp, cách đủ, cũng chỉ làm núi chầu, núi hộ cho chỗ khác. Đó là lý do quyển này được gọi là "long pháp âm dương hoá khí bộ". Trang mở đầu quyển (tranh trên) ghi tên Vọng Long Kinh và tác giả Ngô Cảnh Loan.

Âm dương hoá khí: không biến không kết – 陰陽化氣

Lời kinh chính đi thẳng vào điều kiện then chốt.

Bình minh trên núi Lư Sơn
Bình minh nhìn các lớp núi Lư Sơn (Giang Tây): Vọng Long Kinh dạy nhìn long mà biết có hoá khí hay không; không biến thì không kết. Ảnh: người đóng góp Wikimedia Commons, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5.

陽脈前去定結真奇穴,貫頂飽面陰死脈,只作聽樂羅城列。……陽龍行度又化陰,陰化陽,不變不融結,純陰純陽定絕滅。……臨江湖海山將盡,行龍多是水星形,中間金木火一間,卸落結穴在低平。如無化氣定不結,這般蕩體不須尋。

Dịch: Mạch dương đi tới phía trước ắt kết huyệt chân kỳ; quán đỉnh bão diện là mạch âm chết, chỉ làm núi thính nhạc, xếp hàng la thành. … Dương long hành độ lại hoá âm, âm hoá dương; không biến thì không dung kết; thuần âm thuần dương ắt tuyệt diệt. … Gần sông hồ biển, núi sắp hết, long đi phần nhiều là hình thuỷ tinh; ở giữa xen một gian kim, mộc, hoả, rồi tháo xuống kết huyệt ở chỗ thấp bằng. Nếu không có hoá khí thì ắt không kết; loại thể trôi tràn ấy không cần tìm.

Giảng: "Quán đỉnh bão diện" là mạch chạy thẳng qua đỉnh xuống mặt núi căng tròn, không có chỗ mở mặt, không có mạch nhỏ lén ra; kinh gọi là mạch âm chết, chỉ đủ làm núi đứng sau huyệt (thính nhạc) hoặc làm vòng thành. Cụm "không biến không kết, thuần âm thuần dương tuyệt diệt" là xương sống của cả bài kinh. Long phải có sự đổi chiều: đoạn trước căng thì đoạn sau mềm, đoạn trước cao thì đoạn sau thấp, đoạn trước sao này thì đoạn sau sao khác. Ví dụ long gần biển: đi bằng thuỷ tinh trôi tràn, chỉ khi xen được một đoạn kim, mộc hay hoả rồi tháo xuống chỗ bằng mới kết; trôi mãi một kiểu thì không cần tìm.

Hình âm, hình dương và sáu phủ – 覆手 仰掌 陰陽各六府

Kinh định nghĩa cụ thể thế nào là âm, thế nào là dương trên thân long, và cảnh báo hai sai lầm phổ biến.

Sơ đồ âm dương hoá khí trong Vọng Long Kinh: hình úp tay, sống kiếm là âm; ngửa bàn tay, mặt bằng là dương; âm hành thì dương kết
Vọng Long Kinh: úp tay căng đầy, sống kiếm là hình âm; ngửa bàn tay, mặt bằng, mập dày là hình dương. Âm long hành độ thì dương long kết, sơn long thuần âm không huyệt, bình dương thuần dương không kết; âm đến dương nhận, dương đến âm nhận mới là huyệt. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

又有平岡訣陰陽法,則真覆手飽面劍脊陰,平面仰掌陽脈形,肥厚生來亦是陽,這個陰陽好玩真。更有陰陽各六府,陰是太陰孛計土,太陽紫氣羅屬陽,莫差訛。水火行龍聳卓立,時師皆言為上格,若是孤陽無水土,剛水燥火定不結。有等金星磊磊落,若無水間不開陽,時人盡道大傳小,那曉頑金不結作。

Dịch: Lại có phép âm dương của bình cương: úp tay, mặt căng đầy, sống kiếm là âm; mặt bằng, ngửa bàn tay là hình mạch dương; sinh ra mập dày cũng là dương; âm dương ấy ngắm cho kỹ thì thật. Lại có âm dương mỗi bên sáu phủ: âm là thái âm, bột, kế, thổ; thái dương, tử khí, la hầu thuộc dương, chớ sai lầm. Thuỷ hoả hành long đứng vọt cao, tục sư đều nói là thượng cách; nếu là cô dương không có thuỷ thổ, thì cương thuỷ táo hoả ắt không kết. Có hạng kim tinh tròn chồng lổn nhổn, nếu không có thuỷ xen, không mở dương, người đời đều nói lớn truyền nhỏ, nào biết ngoan kim không kết.

Giảng: Định nghĩa âm dương ở đây là định nghĩa bằng hình, xem được bằng mắt: mặt núi căng, sống sắc là âm; mặt núi bằng, hơi ngửa, đầy đặn là dương. Danh sách "sáu phủ" ghép các sao tinh diệu vào hai nhóm, dùng cho phần sau khi kinh nói về sao biến. Hai sai lầm được nêu đích danh: một là mê những ngọn hoả mộc đứng vọt mà không thấy thuỷ thổ xen vào để hoá; hai là mê những chuỗi kim tinh tròn mà không thấy chúng có mở dương hay không. Phần giải nghị sau gọi hai loại này là "cương mộc táo hoả" và "ngoan kim", và nói ngoan kim chỉ làm núi hộ, núi chầu cho chỗ khác.

Gian tinh và chín sao không biến – 間星 九星不變

Phần kế tiếp dạy hai điều: cách nhìn "gian tinh" (sao xen) và nơi tìm huyệt khi sao không biến.

Bảng chín sao không biến và hình huyệt tương ứng trong Vọng Long Kinh: tham lang sinh nhũ, cự môn tìm oa, vũ khúc tìm kiềm
Theo Vọng Long Kinh, sao không biến thì huyệt theo hình sao: tham lang sinh nhũ đầu, cự môn tìm trong oa, vũ khúc tìm kiềm thoa, lộc tồn liêm trinh ở đầu lê bích, văn khúc rơi đất bằng, phá quân như qua mâu, phụ bật như tổ én ngửa. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

莫道凶龍不可裁,也有凶龍起家國,蓋緣未識間星龍,貪中有廉文有弼,武有破軍間斷生,祿存或有巨門力,此是龍家間星法,到處鄉村可尋覓。變星只有斷處名,斷處多時星必變,貪狼不變生乳頭,巨門不變窩中求,武曲不變釵鉗覓,祿廉不變犁壁頭,文曲不變落平地,破軍不變戈與矛,輔弼不變燕窩仰,變與不變宜精求。

Dịch: Chớ nói long hung không thể dùng, cũng có long hung mà dựng nhà dựng nước; bởi người chưa biết long gian tinh: trong tham có liêm, văn có bật, vũ có phá quân xen đứt mà sinh, lộc tồn có khi được sức cự môn; đó là phép gian tinh của nhà long, đâu đâu ở làng quê cũng tìm được. Sao biến chỉ có tên ở chỗ đứt; chỗ đứt nhiều thì sao ắt biến. Tham lang không biến thì sinh nhũ đầu; cự môn không biến thì tìm trong oa; vũ khúc không biến thì tìm kiềm thoa; lộc tồn, liêm trinh không biến thì ở đầu lê bích; văn khúc không biến thì rơi đất bằng; phá quân không biến thì như qua với mâu; phụ bật không biến thì như tổ én ngửa. Biến hay không biến, phải xét cho tinh.

Giảng: "Gian tinh" là sao xen giữa: một dải long mang tiếng hung (liêm trinh, phá quân, lộc tồn) nhưng giữa đó có xen một đoạn sao cát (tham, cự, vũ) thì vẫn kết được. Ngược lại, một dải long cát mà xen sao hung cũng phải xét. Câu "sao biến chỉ có tên ở chỗ đứt" là một quy tắc quan sát rất gọn: đừng đi tìm sự biến sao ở giữa thân một ngọn núi, mà nhìn ở chỗ long thắt lại, đứt mạch, qua hiệp. Chỗ đứt càng nhiều, càng gần huyệt, thì khả năng sao đã biến càng cao. Bảng trên tóm bảy câu "không biến" thành hình huyệt tương ứng.

Năm sao biến nhau và lời đoán – 五星變化

Đoạn nổi tiếng nhất của Vọng Long Kinh là một chuỗi câu năm chữ đoán phúc hoạ theo sao biến.

Bảng năm sao biến nhau trong Vọng Long Kinh: mộc biến kim thanh quý, thổ biến kim cự phú, hoả biến kim cô hàn, kim biến mộc tuyệt tự
Vọng Long Kinh đoán theo sao biến: mộc biến hoả bái tướng hư danh, mộc biến kim thanh quý, thổ biến thuỷ trốn chạy, thổ biến kim cự phú, thuỷ biến mộc văn danh, thổ biến mộc nhất giáp, hoả biến kim cô hàn, hoả biến thổ tướng trấn biên, kim biến mộc tuyệt tự; không luận sinh khắc mà xem hoá khí. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

木火星多穴尚遠,穴結上聚回龍穴。但見木多落平地,必結波心變陽局。金土多是橫過結,化氣二字總不脫。火木雖生無化氣,為官無祿人丁替。木土雖尅配陰陽,人丁大旺富貴地。若見金變木,一發絕宗祀。木星變火星,拜相總虛名。木星變金星,清貴旺人丁。土星變水星,逃亡少餘丁。土星變金星,巨富出賢能。水星變木星,翰苑多文名。土星變木星,一甲輔朝廷。火星變金星,孤寒痼疾盲。火星變土星,將相鎮邊聲。此訣不論生和尅,只觀化氣洩天真。五星之中木極秀,只宜化動木火金。土星宜化金木火,水土不化却純陰。

Dịch: Mộc hoả sao nhiều thì huyệt còn xa, huyệt kết ở chỗ thượng tụ, là huyệt hồi long. Thấy mộc nhiều rơi xuống đất bằng, ắt kết giữa lòng nước, biến thành cục dương. Kim thổ phần nhiều kết kiểu ngang qua; hai chữ hoá khí không bao giờ rời. Hoả mộc tuy sinh nhau mà không có hoá khí: làm quan không lộc, nhân đinh suy. Mộc thổ tuy khắc nhau mà phối âm dương: nhân đinh đại vượng, đất phú quý. Nếu thấy kim biến mộc: một lần phát rồi tuyệt tông tự. Mộc biến hoả: bái tướng cũng chỉ hư danh. Mộc biến kim: thanh quý, vượng nhân đinh. Thổ biến thuỷ: trốn chạy, ít người còn. Thổ biến kim: cự phú, sinh người hiền tài. Thuỷ biến mộc: hàn uyển, nhiều văn danh. Thổ biến mộc: đỗ nhất giáp phò triều đình. Hoả biến kim: cô hàn, bệnh lâu, mù loà. Hoả biến thổ: tướng, tướng quốc trấn biên cương. Quyết này không luận sinh hay khắc, chỉ xem hoá khí tiết lộ thiên chân. Trong năm sao mộc là đẹp nhất, chỉ nên hoá động ra mộc, hoả, kim; thổ tinh nên hoá ra kim, mộc, hoả; thuỷ thổ không hoá thì lại thành thuần âm.

Giảng: Chỗ đáng chú ý nhất là câu "quyết này không luận sinh hay khắc". Người học ngũ hành quen nghĩ mộc sinh hoả là tốt, mộc khắc thổ là xấu. Vọng Long Kinh lật lại: mộc hoả sinh nhau mà cùng là dương, không có âm để hoá, thì làm quan không lộc; mộc thổ khắc nhau mà một dương một âm, phối được âm dương, thì đinh tài đại vượng. Tức là tiêu chuẩn không phải sinh khắc mà là có hoá khí hay không. Các lời đoán cụ thể (thổ biến thuỷ trốn chạy, hoả biến kim cô hàn…) chúng tôi dịch đúng nguyên văn để người đọc thấy cách sách cổ diễn đạt; Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng một câu đoán riêng lẻ nào để kết luận về một ngôi đất, mà đặt nó vào toàn cục long, huyệt, sa, thuỷ.

Âm long hành, dương long kết; thai tức và ba lượn – 陰陽結藏 胎息

Phần cuối lời kinh nối âm dương hoá khí với huyệt, rồi tả dấu hiệu của long đã "thành thai".

Ruộng bậc thang Long Thắng uốn theo sống núi
Ruộng bậc thang Long Thắng (Quảng Tây) uốn theo sống núi: giúp hình dung các lượn cong, thắt, chữ chi chữ huyền của long đã thành thai. Ảnh: King of Hearts, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

龍既有化氣,穴定有陰陽。陰龍行度陽龍結,陽龍行度陰龍藏。先賢以山名為龍,以龍變化此相當,龍神得水方昇變,乾坤變化在陰陽。又有太少出脈形,只喜陽生不喜陰,陰脈龍節行到此,子孫退敗見伶仃。又有胎息并孕育,如同父母之血精,天一生水地六成,二五精華由此續。橫襴三擺并兩擺,水珠鶴膝腰蜂屬,走馬拋鞭并串珠,之玄人字見動曲,三節中間一點木,此是真龍成胎足,胎成結穴自分明……若能窮得望龍理,仙師妙用心法傳。

Dịch: Long đã có hoá khí thì huyệt ắt có âm dương. Âm long hành độ thì dương long kết; dương long hành độ thì âm long tàng. Tiên hiền lấy núi gọi là long, vì long biến hoá, rất tương đương; long thần được nước mới thăng biến, càn khôn biến hoá ở âm dương. Lại có hình thái, thiếu xuất mạch, chỉ mừng dương sinh, không mừng âm; mạch âm long đốt đi tới đây thì con cháu thoái bại, cô độc. Lại có thai tức và dựng dục, như tinh huyết của cha mẹ; trời một sinh thuỷ, đất sáu thành, tinh hoa nhị ngũ từ đó nối tiếp. Ngang chắn ba lượn và hai lượn, hạt nước, gối hạc, lưng ong cùng loại, ngựa chạy, quăng roi và xâu châu, chữ chi chữ huyền, chữ nhân, thấy động cong; giữa ba đốt có một điểm mộc, đó là chân long đã đủ thai; thai thành thì kết huyệt tự rõ ràng… Nếu cùng xét được lý vọng long, đó là tâm pháp diệu dụng tiên sư truyền lại.

Giảng: Câu "âm long hành độ thì dương long kết" là phép đối chiếu dễ dùng ở thực địa: đoạn long đi dài thường là sống căng (âm), đến chỗ kết thì phải mở ra mặt bằng, ngửa (dương). Nếu tới đầu long vẫn căng sắc như sống kiếm, chưa mở mặt, thì chưa phải chỗ kết. Danh sách hạt nước, gối hạc, lưng ong, quăng roi, xâu châu, chữ chi chữ huyền là các dạng thắt và lượn của long gần huyệt; kinh gom lại thành một dấu hiệu: long có động, có cong, có thắt, tức là long đang "thành thai". Hình ruộng bậc thang trên sườn núi ở trên giúp hình dung các lượn cong nối nhau dọc một sống núi.

Vọng long giải nghị một: thuỷ thổ và ba bậc hội – 望龍解議一

Sau lời kinh, sách chép ba thiên giải nghị, tương truyền do con gái Ngô quốc sư truyền miệng và Kim Tinh sơn nhân thuật lại.

Hợp lưu sông Gia Lăng và Trường Giang nhìn từ vệ tinh
Hợp lưu sông Gia Lăng với Trường Giang ở Trùng Khánh: giải nghị gọi chỗ muôn núi dừng, các dòng nước chầu về là đất đại hội. Ảnh: Pierre Markuse, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

觀龍之法,先看太祖太宗,龍樓寶殿,天狐天角,五九聚講,龍帶天池,重重開帳,節節度峽,穿落傳變,火木沖天,勢如萬馬自天而下,起則豕木飛空,伏則生蛇渡水。行龍有水土星辰相間,無水不生,無土不成;龍無水星不成變化,龍無土星不成上格,縱富貴而不至三公。土乃五星中之尊星,帝座是也……至大會之地,眾山至止處,諸水朝元,或一百里或二三百里大會于此……此是大關局,內有王侯卿相、一甲三公莫大之貴。

Dịch: Phép xem long, trước xem thái tổ thái tông, long lâu bảo điện, thiên hồ thiên giác, năm chín tụ giảng, long mang thiên trì, lớp lớp mở trướng, đốt đốt qua hiệp, xuyên rơi truyền biến; hoả mộc xung thiên, thế như vạn ngựa từ trời đổ xuống, khởi thì mộc bay trên không, phục thì rắn sống qua nước. Long đi có thuỷ thổ tinh thần xen nhau: không thuỷ thì không sinh, không thổ thì không thành; long không có thuỷ tinh thì không thành biến hoá, không có thổ tinh thì không thành thượng cách, dù phú quý cũng không tới tam công. Thổ là sao tôn nhất trong năm sao, là ngôi đế toạ… Tới đất đại hội, chỗ muôn núi dừng lại, các dòng nước chầu về, hoặc một trăm dặm hoặc hai ba trăm dặm, đại hội ở đây… đó là đại quan cục, trong có vương hầu khanh tướng, nhất giáp tam công, quý không gì lớn hơn.

Giảng: Giải nghị một bổ sung cho lời kinh ở một điểm quan trọng: vai trò của thuỷ tinh và thổ tinh. Kinh đã chê "cương mộc táo hoả"; giải nghị nói rõ lý do: thuỷ là cái làm cho long biến hoá, thổ là cái làm cho long đủ sức chở. Hai sao thấp, bằng, ít ai để ý ấy lại quyết định long có thượng cách hay không. Phần sau của giải nghị chia đất theo tầm hội tụ: đại hội là nơi muôn núi dừng, muôn nước chầu trong vòng hàng trăm dặm; trung hội nhỏ hơn, hai nước ba núi mở trướng. Hình hợp lưu hai sông lớn ở trên gợi ý nghĩa "các dòng nước chầu về". Bức Khê sơn hành lữ đồ của Phạm Khoan đời Tống dưới đây, với khối núi chủ sừng sững như từ trời đổ xuống, là hình ảnh người xưa vẽ đúng cái thế "thái tổ thái tông" mà giải nghị dặn phải xem trước tiên.

Tranh Khê sơn hành lữ đồ của Phạm Khoan
Khê sơn hành lữ đồ (谿山行旅圖) của Phạm Khoan đời Tống: khối núi chủ sừng sững như từ trời đổ xuống, hình ảnh thái tổ thái tông mà giải nghị dặn xem trước. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giải nghị hai, ba: ba cái ngũ hành, ba lượn và tám thước đầu long – 望龍解議二 三

Hai thiên giải nghị sau đi vào phép tính và phép tìm huyệt.

Sông Ly Giang giữa núi đá ở Dương Sóc
Sông Ly Giang ở Dương Sóc (Quảng Tây): bình dương xen núi đá; Vọng Long Kinh nói mạch bình dương gặp âm mà kết, bình dương thuần dương thì không kết. Ảnh: chensiyuan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

辨龍真假,要知三個陰陽五行互相變化,方成龍格……看見一枝聳拔火木龍神,勢如萬馬,皆言上格,及至入首尋穴則無殊,不知孤陽無水土變化,名曰剛木燥火,所以不結真穴。有樣金星磊磊落落,或三或五,中無水星相間,又不開陽,名曰頑金,必作他山之纏護,定為吉神之朝對。山脊之龍逢陽而化,平洋之脈遇陰而結。山龍純陰,一定無穴;平陽純陽,決然不結。

二十四龍應二十四氣,七十二龍應七十二候,天三生木,地八成之,逢三則變,所以遇三擺三摺三動則有變化之功……故一字行龍必微微見三擺,不然則不結真穴。

識龍似乎當識穴,但把變星篇內訣,千里來龍只要到頭八尺……到頭入首主星起頂……只要出脈有精神。平面屬陽,隱隱偷出脈來,從心腰門出者第一。上面有大八字,下來有小八字,到穴有窩鉗乳突臍唇氊口是也。凡龍陰來陽受,陽來陰受,方是穴。

Dịch: Biện long thật giả phải biết ba cái âm dương ngũ hành biến hoá lẫn nhau mới thành long cách… Thấy một nhánh long hoả mộc đứng vọt, thế như vạn ngựa, ai cũng nói thượng cách, đến khi vào đầu long tìm huyệt thì chẳng có gì, không biết đó là cô dương không có thuỷ thổ biến hoá, gọi là cương mộc táo hoả, nên không kết huyệt thật. Có hạng kim tinh tròn chồng lổn nhổn, hoặc ba hoặc năm, giữa không có thuỷ tinh xen, lại không mở dương, gọi là ngoan kim, ắt làm núi quấn hộ cho núi khác, hoặc làm núi chầu đối cho cát thần. Long trên sống núi gặp dương mà hoá; mạch bình dương gặp âm mà kết. Sơn long thuần âm nhất định không huyệt; bình dương thuần dương quyết không kết. (Giải nghị hai:) Hai mươi bốn long ứng hai mươi bốn khí, bảy mươi hai long ứng bảy mươi hai hậu; trời ba sinh mộc, đất tám thành, gặp ba thì biến, nên gặp ba lượn, ba gấp, ba động thì có công biến hoá… cho nên long đi hình chữ nhất cũng phải thấy lờ mờ ba lượn, không thì không kết huyệt thật. (Giải nghị ba:) Biết long thì dường như phải biết huyệt; cứ lấy quyết trong thiên biến sao, nghìn dặm long đến chỉ cần tám thước ở đầu… Đầu long vào thủ, chủ tinh khởi đỉnh… chỉ cần mạch ra có tinh thần. Mặt bằng thuộc dương, mạch lén ra lờ mờ, ra từ tim, eo, cửa là bậc nhất. Trên có chữ bát lớn, xuống có chữ bát nhỏ, tới huyệt có oa, kiềm, nhũ, đột, rốn, môi, chiên là vậy. Phàm long âm đến thì dương nhận, dương đến thì âm nhận, mới là huyệt.

Giảng: Giải nghị hai lấy số ba làm quy tắc: long đi dù thẳng như chữ nhất cũng phải có ít nhất ba lượn nhẹ, đó là dấu hiệu long sống. Đây là cùng một ý với "thiên thê" trong Ngọc Tủy Kinh và "trung trừu thẳng cứng là sát" trong Biện Long Ca, nhìn từ góc âm dương. Giải nghị ba chuyển từ long sang huyệt bằng câu "nghìn dặm long đến chỉ cần tám thước ở đầu": mọi công phu xem long cuối cùng dồn về một đoạn ngắn ở đầu long, nơi chủ tinh khởi đỉnh, mạch lén ra, có chữ bát lớn bát nhỏ chia hợp, và quan trọng nhất là âm đến dương nhận, dương đến âm nhận. Hình sông Ly Giang ở trên là cảnh bình dương xen núi đá, nơi kinh nói mạch bình dương "gặp âm mà kết".

Giải nghĩa phát huy: đại quan cục, tiểu quan cục và hành độ cán chi – 解義發揮

Phần cuối là lời giải nghĩa phát huy, đưa các ý của kinh và giải nghị vào những so sánh dễ nhớ.

Hẻm Cù Đường trên sông Trường Giang
Hẻm Cù Đường: núi đứng hai bên khoá chặt cửa nước; giải nghĩa phát huy phân đại quan cục (núi không thò chân xuống sông) với tiểu quan cục. Ảnh: Tan Wei Liang Byorn, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

……惟有土而後負載得起也。龍備水而後能具生氣,具土而後能載萬物,故龍無水星不成變化,無土星不成上格。今之庸俗所知所喜者,木火星辰耳,烏可與語地理之微妙哉。水口四凶關鎖,並無枝脚落河,此是大關局;有枝脚落河交牙,此是小關局。龍無意于水而水自來朝之者,大局也;有意于水而後收得水起者,小局也。水者財祿也,譬之人,然其人念念在財祿者,其人品決不高,爵位決不大。……幹龍重重博換,延蔓不生峰;枝龍行度多起峰傳變。枝幹之力量不同,故其行度自異。……其起其伏皆平平行去,不生頓跌,故見其延蔓不生峰。

Dịch: … chỉ có thổ rồi mới chở nổi. Long đủ thuỷ rồi mới có sinh khí, đủ thổ rồi mới chở được muôn vật; cho nên long không có thuỷ tinh thì không thành biến hoá, không có thổ tinh thì không thành thượng cách. Kẻ tầm thường ngày nay chỉ biết, chỉ thích tinh thần mộc hoả mà thôi, sao có thể cùng bàn chỗ vi diệu của địa lý. Thuỷ khẩu có bốn núi hung khoá chặn, không có chân núi rơi xuống sông, đó là đại quan cục; có chân núi rơi xuống sông, răng cài nhau, đó là tiểu quan cục. Long không có ý với nước mà nước tự đến chầu là đại cục; có ý với nước rồi mới thu được nước là tiểu cục. Nước là tài lộc; ví như người, ai ngày đêm chỉ nghĩ đến tài lộc thì nhân phẩm ắt không cao, tước vị ắt không lớn. … Cán long lớp lớp đổi thay, trải dài mà không sinh ngọn; chi long hành độ thì nhiều lần khởi ngọn truyền biến. Sức cán và chi khác nhau nên hành độ cũng khác. … Lúc khởi lúc phục đều bằng phẳng đi tới, không sinh dốc đứt, nên thấy nó trải dài không sinh ngọn.

Giảng: Phép phân đại quan cục và tiểu quan cục là một trong những đoạn hay nhất của cả phần long pháp. Hai thuỷ khẩu có thể trông giống nhau: đều có núi khoá. Khác nhau ở chân núi: núi đứng sừng sững mà không thò chân xuống sông là "không có ý thu nước", khí độ lớn, bên trong là đại địa; núi thò chân xuống sông, răng cài nhau để giữ nước là "có ý thu nước", cục nhỏ. Lời ví người tham tài lộc thì phẩm không cao là cách người xưa nói rằng đất lớn không cần níu kéo nước. Đoạn về cán chi bổ sung cho Biện Long Ca: cán long đi bằng những lần khởi phục rộng, êm, dài, nên ít khi thấy ngọn nhọn; chi long mới hay khởi ngọn liên tiếp. Đừng lấy số ngọn núi để đo sức long. Hình hẻm núi Cù Đường trên sông Trường Giang ở trên là một ví dụ cửa nước có núi đứng hai bên khoá chặt.

Sơ đồ đại quan cục và tiểu quan cục theo Vọng Long Kinh: bốn núi đứng khoá thuỷ khẩu không chân rơi sông là đại cục; có chân rơi sông giao nha là tiểu cục
Thuỷ khẩu có bốn núi đứng khoá mà không có chân rơi xuống sông là đại quan cục, ý ở thu cục chứ không ở thu nước; có chân núi rơi xuống sông giao nha là tiểu quan cục, ý hoàn toàn ở thu nước nên chỉ là tiểu kết. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Vọng Long Kinh đặt ra một tiêu chuẩn đứng trên sao và cách: hoá khí. Trong Phong Thuỷ Liên Hoa, chúng tôi dùng tiêu chuẩn này như một bước lọc sau cùng của phần long. Đã phân xong cán chi, đã gọi được sao và cách, vẫn phải hỏi thêm: đoạn long này có đổi chiều âm dương không, có thuỷ thổ xen vào hoá giải cái cứng của hoả mộc và cái tròn đặc của kim không, tới đầu long có mở mặt ra dương không. Ba câu hỏi ấy đều trả lời được bằng mắt ở thực địa, đúng với tên gọi "vọng long", nhìn mà biết long.

Điều cần thận trọng là các câu đoán năm chữ (kim biến mộc tuyệt tự, hoả biến kim cô hàn…). Chúng là lời kinh, dịch đúng để giữ nguyên giá trị văn bản, nhưng chính kinh cũng nói "không luận sinh khắc, chỉ xem hoá khí". Một câu đoán tách khỏi toàn cục long, huyệt, sa, thuỷ thì rất dễ dùng sai. Phép đại quan cục và tiểu quan cục, phép ba lượn, phép "âm đến dương nhận" là những công cụ nên mang theo. Phần lý pháp chia sẻ ở đây; còn đứng trên một sống núi mà phân được đoạn nào âm, đoạn nào dương, chỗ nào sao đã biến, thuỷ khẩu nào là đại cục, thuộc phần thủ pháp phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Vọng Long Kinh của Ngô Cảnh Loan dạy rằng long có sao, có cách mà không có âm dương hoá khí thì không kết; thuần âm, thuần dương đều tuyệt. Úp tay, sống kiếm là âm; ngửa bàn tay, mặt bằng là dương; âm hành thì dương kết. Hoả mộc đứng vọt không thuỷ thổ là cương mộc táo hoả; kim tròn không thuỷ xen là ngoan kim, chỉ làm núi hộ. Chín sao không biến thì huyệt theo hình sao; sao biến chỉ xem ở chỗ đứt; sinh khắc không quan trọng bằng hoá khí. Giải nghị dạy thuỷ làm long biến hoá, thổ làm long thượng cách; long đi phải có ba lượn; nghìn dặm long cốt ở tám thước đầu. Giải nghĩa phát huy phân đại quan cục, tiểu quan cục và hành độ cán chi.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (18) – Ngọc Tủy Kinh: long cách, năm sao xuyên biến 玉髓經.

Bài sau: Địa Lý Đại Thành (20) – Đạo Pháp Song Đàm, kết tác theo chi cán và tinh thần 道法雙譚.

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Diệp Cửu Thăng tập chú, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập một, Sơn Pháp Toàn Thư quyển bốn, long pháp âm dương hoá khí bộ: Vọng Long Kinh (Ngô Cảnh Loan soạn), Vọng long giải nghị một, hai, ba và phần giải nghĩa phát huy. Đoạn văn Hán trích có lược bớt, chỗ lược đánh dấu "……"; vài trang trong phần này của bản sách bị mờ nên bài chỉ dịch những đoạn đọc được rõ. Sách thuộc công cộng; chữ dị thể đổi về chính thể. Trang đầu quyển lấy từ chính bản sách; bức Khê sơn hành lữ đồ của Phạm Khoan là tranh công cộng; ảnh thật ghi tác giả và giấy phép dưới từng hình; các hình còn lại là sơ đồ vẽ lại. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc các câu kinh về âm dương hoá khí, chín sao không biến và năm sao biến là phần Thư; đứng trên sống núi mà phân được đoạn nào âm, đoạn nào dương, chỗ nào sao đã biến, thuỷ khẩu nào là đại cục là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Vọng Long Kinh là sách gì? – 望龍經

Là bài kinh long pháp tương truyền của Ngô Cảnh Loan đời Tống, được Địa Lý Đại Thành đặt ở đầu quyển bốn, phần long pháp âm dương hoá khí, kèm ba thiên giải nghị và phần giải nghĩa phát huy.

"Âm dương hoá khí" của long là gì? – 陰陽化氣

Là sự đổi chiều âm dương dọc thân long: đoạn căng sắc (âm) chuyển sang đoạn mở bằng (dương) và ngược lại, có thuỷ thổ xen vào hoá các sao cứng. Kinh nói không biến thì không kết, thuần âm thuần dương ắt tuyệt.

Phân âm dương trên thân long thế nào? – 覆手 仰掌

Theo Vọng Long Kinh, úp tay, mặt căng đầy, sống kiếm là âm; mặt bằng, ngửa bàn tay, mập dày là dương. Âm long hành độ thì dương long kết; âm đến dương nhận, dương đến âm nhận mới là huyệt.

"Cương mộc táo hoả" và "ngoan kim" là gì? – 剛木燥火 頑金

Cương mộc táo hoả là long hoả mộc đứng vọt như vạn ngựa mà không có thuỷ thổ xen để hoá, nên không kết. Ngoan kim là chuỗi kim tinh tròn chồng mà không có thuỷ xen, không mở dương, chỉ làm núi hộ hay núi chầu.

Vì sao kinh nói không luận sinh khắc? – 不論生尅

Vì tiêu chuẩn là hoá khí: hoả mộc sinh nhau mà không hoá khí thì làm quan không lộc; mộc thổ khắc nhau mà phối được âm dương thì đinh tài vượng.

Đại quan cục khác tiểu quan cục ra sao? – 大關局 小關局

Thuỷ khẩu có núi đứng khoá mà không có chân rơi xuống sông là đại quan cục, long không có ý với nước mà nước tự chầu; có chân núi rơi xuống sông giao nha để giữ nước là tiểu quan cục, chỉ là tiểu kết.

Vì sao long đi phải có ba lượn? – 三擺

Giải nghị hai lấy số ba (trời ba sinh mộc, đất tám thành) làm quy tắc: gặp ba lượn, ba gấp, ba động thì có công biến hoá. Long đi thẳng như chữ nhất cũng phải lờ mờ có ba lượn, không thì không kết huyệt thật.

Từ khoá: vọng long kinh · 望龍經 · địa lý đại thành · 地理大成 · ngô cảnh loan · âm dương hoá khí · cửu tinh · năm sao biến · cương mộc táo hoả · ngoan kim · đại quan cục · phong thủy long mạch

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…