Địa Lý Đại Thành
地理大成 · 山法全書 卷十 (黃妙應穴法二十四歌)
Biên tập: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, Cổ Vụ, đời Thanh) tập · Lục Minh Cao 陸鳴臯 tham · Trâu Mưu 鄒謀 đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), Địa Lý Sơn Pháp Toàn Thư, tập hai.
Huyệt pháp hai mươi bốn ca (穴法二十四歌) của Hoàng Diệu Ứng (黃妙應) là phần cuối quyển mười Sơn Pháp Toàn Thư. Mỗi ca là một bài thơ ngắn bảy chữ, nói một thế long và cách điểm huyệt tương ứng: long mạnh, long tôn, long động, long hoãn, long thẳng, long ngang, long ngủ, long đơn, long nghịch, long vượng, cho tới các phép thôn thổ phù trầm và cái niêm ỷ tràng. Diệp Cửu Thăng xếp bài này ngay sau Ngọc Tủy Kinh và ghi rằng năm ca trong đó nói quái huyệt. Bài này chép nguyên văn cả hai mươi bốn ca, dịch, giảng theo từng nhóm, và luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Hai mươi bốn ca của Hoàng Diệu Ứng dạy điểm huyệt theo thế long. Long dựng như vách là thái âm, khí từ trên giáng xuống, phải ra phía trước mở oa và đặt nông. Long êm ẩn là thái dương, khí từ đất lên, đặt sát đỉnh và đặt sâu. Long thẳng khí gấp thì chớ đặt đầu mạch mà lấy lệch hai bên; long ngang thì đặt theo phép nhĩ thụ. Năm ca 8, 9, 10, 14, 15 nói quái huyệt: thuỵ sơn, đơn long, huyệt ẩn dưới oa, toạ hoả cung và long khí rút. Ca cuối kết lại: biết thế mới biết huyệt.
Thầy Vũ Giới giảng: "Hai mươi bốn ca là hai mươi bốn cách long đến. Đừng học thuộc như bảng tra. Đọc kỹ sẽ thấy cùng một câu hỏi lặp lại: khí đang gấp hay đang hoãn, đang giáng hay đang thăng, đang ở giữa hay ở bên. Trả lời được câu đó thì huyệt tự hiện."
Hoàng Diệu Ứng và lời dẫn của Đổng công – 黃妙應穴法
Trước khi vào hai mươi bốn ca, Diệp Cửu Thăng kết phần Ngọc Tủy Kinh bằng lời của Đổng công: vừa học vừa làm, làm tới già học tới già. Ông nói rõ vì sao chỉ chép kinh văn Ngọc Tủy mà không chép hết: sách quá nặng, người giỏi học thì nên tìm trong toàn thư, ông chỉ mở đầu mối.

董公曰:且學且做,做到老學到老,世無見盡奇形怪穴而後扦奇形怪穴者,故書不可不廣讀也。余于玉髓穴法但錄其經文,以卷帙繁重之故,善學者當于全書中細求之,余但啓其端耳。
Dịch: Đổng công nói: vừa học vừa làm, làm tới già học tới già. Đời không có ai thấy hết kỳ hình quái huyệt rồi mới đặt kỳ hình quái huyệt, nên sách không thể không đọc rộng. Tôi với huyệt pháp Ngọc Tủy chỉ chép kinh văn, vì quyển trục nặng nề; người giỏi học nên tìm kỹ trong toàn thư, tôi chỉ mở đầu mối mà thôi.
Giảng: Câu "không ai thấy hết quái huyệt rồi mới đặt quái huyệt" là lý do của cả phần kỳ hình quái huyệt trong quyển chín và quyển mười. Người làm nghề không đợi gặp đủ mọi dạng đất mới dám làm; họ đọc rộng để khi gặp một dạng chưa thấy bao giờ thì có lý mà xét. Hai mươi bốn ca của Hoàng Diệu Ứng được đặt ngay sau là để đưa người học từ tên huyệt về lại thế long, tức về cái gốc.
Ca 1 đến 4: thái âm, thái dương, long động, long hoãn – 太陰 · 太陽
Bốn ca đầu đặt nền âm dương cho cả bài. Long mạnh dựng đứng là thái âm, long tôn êm ẩn là thái dương; long động thuộc âm, long hoãn thuộc dương. Mỗi loại có chỗ đặt và độ sâu riêng.

第一龍強號太陰,形如立壁不須尋,却于前處鋪坦就口,開窩取合襟。陰從天降上而下,脉自陽來氣不深,葬法不宜深下穴,用虛之法值千金。
第二龍尊號太陽,微微隱隱復溶溶,就頂安扦勿離氣,下頭脉散不須詳。陽從地起宜深穴,脉自陰來法妙玄。
第三龍動亦是陰,陰陽微動動中尋,不須上下尋雙乳,管取人穴可下金。若還瀉下勢微急,也用饒寬莫闘淺,務得中和真理氣,法通幽妙似楊君。
第四龍緩亦是陽,緩中有勢可消詳,陰陽配合無相離,勿使離毬進入囊。山若緩處同安穩,水若交時穴遂扦,內接生氣外堂氣,深埋有氣淺埋傷。
Dịch: Thứ nhất, long mạnh gọi là thái âm, hình như vách dựng, không cần tìm trên đó; hãy ra chỗ phẳng phía trước, theo miệng mà mở oa, lấy chỗ hợp khâm. Âm từ trời giáng, từ trên xuống dưới; mạch từ dương đến, khí không sâu; phép táng không nên đặt huyệt sâu, phép dụng hư đáng nghìn vàng. Thứ hai, long tôn gọi là thái dương, nhè nhẹ ẩn ẩn lại êm êm; tựa đỉnh mà đặt, chớ rời khí; phía dưới mạch tán, không cần xét. Dương từ đất khởi, nên đặt huyệt sâu; mạch từ âm đến, phép rất huyền diệu. Thứ ba, long động cũng là âm; âm dương hơi động, tìm trong động; không cần tìm đôi nhũ trên dưới, cứ lấy huyệt người mà hạ kim. Nếu thế đổ xuống hơi gấp, cũng phải nới rộng, chớ tranh nông; cốt được khí lý trung hoà, phép thông u diệu như Dương công. Thứ tư, long hoãn cũng là dương; trong hoãn có thế, nên xét kỹ; âm dương phối hợp không rời nhau, chớ để rời cầu mà vào túi. Núi nếu hoãn thì cùng yên ổn, nước nếu giao thì đặt huyệt; trong tiếp sinh khí, ngoài tiếp khí đường; chôn sâu thì có khí, chôn nông thì tổn.

Giảng: Hai ca đầu là một cặp đối. Thái âm: núi dựng đứng, khí từ trên đổ xuống, mạch đến từ dương nên khí nông; huyệt không ở trên vách mà ở chỗ phẳng phía trước, mở oa đón khí, đặt nông, dùng "hư" để tiếp. Thái dương: núi êm thấp, khí từ đất thăng lên, mạch đến từ âm; huyệt tựa sát đỉnh, chớ rời khí, đặt sâu. Ca ba và ca bốn áp dụng cùng lý cho long động và long hoãn: động thì tìm trong động, đừng tranh nông khi thế gấp; hoãn thì chỗ nước giao là chỗ đặt, chôn sâu mới có khí. Câu "chớ để rời cầu mà vào túi" dặn đừng đặt lệch khỏi cầu (毬) là chỗ khí kết, trượt xuống phần túi (囊) bên dưới.
Ca 5 đến 7: long thẳng, long ngang, long triển kỳ – 直龍 · 橫龍
Ba ca tiếp nói ba thế đi của long: thẳng tới, ngang qua, và lượn như cờ phất. Mỗi thế có một cái kỵ và một phép thích ứng.
第五龍直氣直奔,氣急當頭莫下墳,若下當頭將闘煞,三房有損絕兒孫。氣歸左右宜偏取,直來橫受可依遵。
第六龍橫號落攢,不奔不竄氣廻還,穴生囊乳氣深墜,臍正肩明始有功。上峻下低須有損,上低下峻氣同歲,安棺點穴宜傍氣,耳受橫龍法可宗。
第七龍行似展旗,脉抽勢擺尾為奇,點歸尖利逆生殺,枕對朝迎莫遲疑。也須有應方為美,無倚無親總不宜。
Dịch: Thứ năm, long thẳng thì khí chạy thẳng; khí gấp thì chớ đặt mộ ngay đầu; nếu đặt ngay đầu là đấu sát, phòng ba bị tổn, tuyệt con cháu. Khí về hai bên trái phải thì nên lấy lệch; thẳng đến thì nhận ngang, có thể theo. Thứ sáu, long ngang gọi là lạc toàn, không chạy không tán, khí quay về; huyệt sinh ở túi nhũ, khí rơi sâu; rốn ngay vai rõ mới có công. Trên dốc dưới thấp thì ắt tổn; trên thấp dưới dốc thì khí cùng chịu; đặt quan điểm huyệt nên tựa khí, phép nhĩ thụ cho long ngang là đáng theo. Thứ bảy, long đi như cờ phất, mạch rút thế vẫy, đuôi là chỗ lạ; điểm về chỗ nhọn sắc, nghịch thì sinh sát; gối đối với triều đón thì chớ ngần ngại. Cũng phải có ứng mới đẹp; không dựa không thân thì đều không nên.

Giảng: Ca năm là một trong những nguyên tắc dùng nhiều nhất trong thực tế: long thẳng khí gấp, đặt ngay đầu mạch là "đấu sát". Cách xử lý là "trực lai hoành thụ": long thẳng đến thì nhận ngang, lấy lệch về bên khí quy. Ca sáu ngược lại: long ngang tới thì khí quay về, huyệt ở túi nhũ, rốn phải ngay, vai phải rõ, và đặt theo phép "nhĩ thụ", tức nhận khí ở phía bên như tai. Ca bảy nói long lượn như cờ, cái lạ nằm ở đuôi; đặt được hay không là ở chỗ có ứng, có dựa, có thân. Ba ca này cùng dạy một ý: huyệt nằm ở chỗ khí dừng và đổi hướng, không phải ở chỗ khí đang lao tới.
Ca 8 đến 10: thuỵ sơn, đơn long, huyệt ẩn dưới oa – 睡山 · 獨山
Đây là ba trong năm ca mà Diệp Cửu Thăng xếp vào quái huyệt. Cả ba đều là những chỗ người thường bỏ qua vì sợ gió, sợ trống, hoặc vì chỉ tìm huyệt trên núi.

第八龍幽號睡山,八方朝拱曆脊間,前看一路通風出,穴向空時莫等閑。世上無人通此法,時師只怕凹風寒,不知太古人無氣,正好開明對外山。
第九單龍號獨山,四方八達盡通風,前逆流水來環聚,後有來龍不怕空。脈水交流相會處,陰陽得度是奇蹤,明中求暗宜分曉,死裏求生始有功。
第十龍來穴隱微,頂身無穴不平基,兩邊掬手如相揖,太陽照影入前池。脫龍就局居窩底,化殺從生就濕宜,好笑時師知穴少,只將山上覓玄機。
Dịch: Thứ tám, long u gọi là thuỵ sơn (núi ngủ), tám phương chầu về, nằm dọc theo sống; nhìn phía trước có một lối gió thoát ra; huyệt hướng vào chỗ trống thì chớ coi thường. Đời không ai thông phép này; thầy đương thời chỉ sợ lõm gió lạnh, không biết rằng … vừa hay mở sáng, đối với núi ngoài. Thứ chín, long đơn gọi là độc sơn, bốn phía tám ngả đều thông gió; phía trước nước nghịch chảy đến vòng tụ, phía sau có long đến thì không sợ trống. Chỗ mạch và nước giao lưu hội nhau, âm dương được độ là dấu lạ; trong sáng tìm tối phải phân minh; trong chết tìm sống mới có công. Thứ mười, long đến mà huyệt ẩn nhỏ, đỉnh và thân không có huyệt, không có nền bằng; hai bên chắp tay như vái chào, mặt trời chiếu bóng vào ao trước. Rời long theo cục, ở dưới đáy oa; hoá sát theo sinh, chỗ ẩm thì nên. Buồn cười thầy đương thời biết ít huyệt, chỉ tìm huyền cơ trên núi.

Giảng: Ca tám có một câu bản khắc khó đọc (不知太古人無氣), nên ở đây chỉ dịch phần rõ nghĩa. Ý chính thì rõ: thuỵ sơn được tám phương chầu về; phía trước có một lối gió ra không phải là bỏ. Ca chín là đơn long độc sơn, bốn phía trống. Sách không bảo bỏ mà chỉ ra hai điều kiện: phía trước nước nghịch chảy về vòng tụ, phía sau có long đến thật. Có đủ thì "không sợ trống". Câu "trong chết tìm sống" là khẩu quyết của cả loại quái huyệt này. Ca mười dạy điều nhiều người bỏ sót: có long mà đỉnh và thân không có huyệt, thì huyệt nằm dưới đáy oa, rời long theo cục, chỗ có nước như "mặt trời chiếu bóng vào ao trước". Chỉ tìm trên núi là bỏ mất loại huyệt này.

Ca 11 đến 15: long nghịch, long vượng, song đơn, hoả cung, khí rút – 逆龍 · 旺龍
Năm ca tiếp nói long nghịch quay ngược, long vượng khí mạnh, long có mạch đôi mạch đơn, long toạ hoả cung, và long rút khí không có dư khí phía trước. Hai ca 14 và 15 cũng là quái huyệt.

十一逆龍翻逆行,四山四水入懷傾,水來太滿偏成漲,局淺無陰福不生。葬并放棺居腦上,如入堂坐始威明,不然單壓人丁少,財祿終然作禍萌。
十二旺龍氣力雄,當頭納首便成龍,餘枝四出皆回顧,手足雖長亦侍從。楊柳枝頭春早吐,牡丹檻內曉生容,世人恰似尋花蝶,逐影隨香錯認踪。
十三龍脉有雙單,雙脉原來短處扳,數條並出無長短,只看微妙在中間。中間特異堪為穴,好把消詳仔細看。
Dịch: Mười một, long nghịch quay ngược mà đi, bốn núi bốn nước dồn vào lòng; nước đến quá đầy lệch thành ngập, cục nông không có âm thì phúc không sinh. Táng và đặt quan ở trên não, như vào nhà ngồi mới uy nghi rõ ràng; không thế thì đè một phía, người ít, tài lộc rốt cuộc thành mầm hoạ. Mười hai, long vượng khí lực mạnh, ngay đầu nạp thủ liền thành long; các nhánh thừa tỏa bốn phía đều quay lại nhìn, tay chân tuy dài cũng là kẻ hầu. Đầu cành liễu xuân sớm nhú, trong lan can mẫu đơn sáng ra đã nở; người đời như bướm tìm hoa, theo bóng theo hương mà nhận nhầm dấu. Mười ba, mạch long có đôi có đơn; mạch đôi vốn vin ở chỗ ngắn; vài nhánh cùng ra không dài ngắn, chỉ xem chỗ vi diệu ở giữa. Ở giữa mà đặc biệt thì làm huyệt được, hãy xét kỹ càng.

Giảng: Ca mười một dạy rằng khi nước dồn quá đầy, cục nông, thì phải đặt cao lên não huyệt, như người vào nhà phải ngồi chỗ chính; đặt thấp thì bị nước đè. Ca mười hai là hình ảnh đẹp nhất trong bài: long vượng thì các nhánh tỏa ra đều quay về nhìn thân chính; người tìm huyệt như bướm tìm hoa, thấy nhánh nào đẹp là bay tới, mà quên rằng hoa chính ở ngay đầu cành. Ca mười ba bổ sung: khi có nhiều nhánh cùng ra không hơn kém nhau, huyệt ở nhánh giữa có nét đặc biệt.

十四龍來坐火宮,四邊微照有真宗,後開小堀疏火氣,坐倚池邊既濟中。博出土星居亥丑,傳來金穴入離宮,金星有氣宜炎照,土得咸池地位隆。生旺若還無制伏,空教後代絕人蹤。
十五龍來氣縮然,前無餘氣不堪扦,只因砂水分明好,忽使佳城作棄場。壘土成墳收補助,安身傍母引星長,時師只道無餘氣,不識其中穴更玄。
Dịch: Mười bốn, long đến toạ hoả cung, bốn bên chiếu nhẹ có chân tông; phía sau mở một hố nhỏ để thông hoả khí, ngồi tựa bên ao trong cảnh ký tế. Tách ra sao Thổ ở Hợi Sửu, truyền tới huyệt Kim vào cung Ly; sao Kim có khí thì nên được lửa chiếu, Thổ được hàm trì thì địa vị cao. Sinh vượng nếu không có chế phục, uổng làm đời sau tuyệt dấu người. Mười lăm, long đến khí rút lại, phía trước không có dư khí, không đáng đặt; chỉ vì sa thuỷ rõ đẹp mà bỗng để giai thành thành chỗ bỏ. Đắp đất thành mộ để thu và bổ trợ, an thân tựa mẹ để kéo sao dài ra; thầy đương thời chỉ nói không có dư khí, không biết huyệt trong đó còn huyền hơn.

Giảng: Ca mười bốn là quái huyệt dùng nước chế lửa: long hoả thì phía sau mở hố nhỏ cho thoát hoả khí, phía trước tựa ao nước, thành thế ký tế (thuỷ hoả giao nhau). Câu cuối là lời dặn chung: sinh vượng mà không có chế phục thì không phải phúc mà là hoạ. Ca mười lăm dạy cách cứu một long tốt mà khí rút sát vào thân, không có dư khí phía trước: đắp đất thành mộ để bổ, đặt sát vào thân mẹ. Đây là loại huyệt "hiển trong ẩn" mà các bài quái huyệt trước đã nói: hình thiếu, phải dùng nhân công để bù, chỉ người có kinh nghiệm mới làm.
Ca 16 đến 20: kim tinh, long tề, đoạn huyền, phóng hoa, sơn thuỷ trung hoà – 金星 · 斷絃 · 放花
Năm ca này chuyển sang hình sao và quan hệ núi nước: sao Kim vẫy thế, long hình rốn như ngói ngửa, long đứt dây đàn, long nở hoa trên đỉnh, và sự trung hoà giữa núi và nước.
十六金星擺勢抽,流星過頸節中優,下頭流水翻身插,上散下無取節柔。暗翼兩共天然妙,明肩雙掛世間求,金星水旺清如玉,小巧偏能作大休。
十七龍臍沒頂稍,勢如仰瓦兩頭高,下懸囊乳開窩口,手足雙臨兩水交,是水是金連照影,為金為土勢聯抄。若還帶頂無真的,不是天財莫下巢。
十八龍行有斷絃,更求斷續有情良,餘枝回轉來相顧,內有土牛腹內眠,破腹安棺名截氣,留他驛舍暫停肩。若無跌斷難裁取,枉費工夫枉費錢。
Dịch: Mười sáu, sao Kim vẫy thế mà rút, như sao băng qua cổ, ở giữa đốt là tốt; phía dưới nước chảy, trở mình cắm vào; trên tán dưới không thì lấy đốt mềm. Cánh ngầm hai bên là diệu tự nhiên; vai sáng treo đôi là thứ đời cầu; sao Kim nước vượng trong như ngọc, nhỏ khéo mà lại làm nên phúc lớn. Mười bảy, long rốn không có đỉnh, thế như ngói ngửa hai đầu cao; dưới treo túi nhũ, mở miệng oa; tay chân cùng tới, hai nước giao nhau; là Thuỷ là Kim liền chiếu bóng, làm Kim làm Thổ thế nối nhau. Nếu còn mang đỉnh mà không có chỗ thật, không phải tài trời thì chớ đặt tổ. Mười tám, long đi có đứt dây đàn, lại tìm chỗ đứt rồi nối có tình là tốt; các nhánh thừa quay lại nhìn, bên trong có trâu đất nằm trong bụng; phá bụng đặt quan gọi là tiệt khí, giữ nó như nhà trạm tạm dừng vai. Nếu không có chỗ rơi đứt thì khó cắt lấy, uổng công uổng tiền.

十九龍神頂放花,花開顏色勝紅霞,潛踪跌下後茫處,回首開花未是家。逆向或為奇觀望,順行妙作主翁華,時師只向花尋穴,誰想嬌花穴是蹉。
二十山水要中和,龍虎相饒忌壓高,山小水大須後倚,水微山大要前窩。兩宮明暗為先後,一穴居中向莫差,立向若差明與暗,十分吉地也徒勞。
Dịch: Mười chín, thần long trên đỉnh nở hoa, hoa nở sắc hơn ráng đỏ; ẩn dấu rơi xuống chỗ mờ mịt phía sau; quay đầu nở hoa chưa phải là nhà. Hướng nghịch có thể là chỗ ngắm kỳ, đi thuận mới diệu làm vinh hoa cho chủ; thầy đương thời chỉ tìm huyệt ở hoa, ai ngờ huyệt ở hoa đẹp là sai. Hai mươi, núi nước cần trung hoà, long hổ nhường nhau, kỵ đè cao; núi nhỏ nước lớn thì phải tựa sau, nước ít núi lớn thì cần oa trước. Hai cung sáng tối làm trước sau, một huyệt ở giữa hướng chớ sai; lập hướng nếu sai sáng với tối, mười phần đất tốt cũng uổng công.

Giảng: Ca mười tám và mười chín là hai lời cảnh tỉnh. Long đứt dây đàn mà có chỗ nối có tình, bên trong có "trâu đất nằm trong bụng", thì đặt ở đó là tiệt khí, như nhà trạm tạm dừng; nhưng không có chỗ rơi đứt rõ thì đừng cố cắt lấy. Ca mười chín nói chỗ hoa nở đẹp nhất trên đỉnh lại thường không phải huyệt; long đã ẩn dấu rơi xuống phía sau, huyệt ở chỗ long đi thuận. Ca hai mươi là nguyên tắc cân bằng: núi nhỏ nước lớn thì huyệt tựa sau, nước ít núi lớn thì huyệt mở oa phía trước. Huyệt đúng mà lập hướng sai sáng tối thì đất tốt cũng uổng.
Ca 21 đến 24: tử sinh, chớ tham, thôn thổ phù trầm, cái niêm ỷ tràng – 吞吐浮沉 · 蓋粘倚撞
Bốn ca cuối không nói hình long nữa mà nói phép điểm huyệt: phân sinh tử, không tham, xét thôn thổ phù trầm, và theo thế mà dùng bốn phép cái, niêm, ỷ, tràng.
廿一穴道有死生,趨生避死法非輕,孤陰浮臃俱為死,流動浮沉有氣明。左右有花雙鬢插,當中無氣莫經營,順為正求逆架折,此法消詳莫自輕。
廿二點穴莫貪心,後倚前親法要明,水流屈曲同完聚,龍虎交親莫重輕。若不十全當去取,且將緩急吐懷情。
廿三點穴要消詳,吞吐浮沉法萬千,龍虎兩邊吞吐取,明堂一水淺深懸。龍來緩急為吞吐,穴道微茫有淺深,吞吐浮沉雙活水,要明心目莫膠尋。
廿四龍行有勢歸,蓋粘倚撞要依隨,勢來流動含生意,穴靜孤陰是死暈。奇怪殊途將認勢,許多穴法勢中移,無形無勢君體取,識勢方能識地機。此是神仙真口訣,更無差錯與君知。
Dịch: Hai mươi mốt, huyệt đạo có sống có chết; theo sống tránh chết, phép không nhẹ; cô âm, phù ủng đều là chết; lưu động, phù trầm có khí mới sáng. Hai bên có hoa như cài đôi tóc mai, ở giữa không có khí thì chớ làm; thuận là cầu chính, nghịch là gác gãy; phép này xét kỹ, chớ coi nhẹ. Hai mươi hai, điểm huyệt chớ tham lòng; sau tựa trước thân, phép phải rõ; nước chảy quanh co cùng tụ trọn, long hổ giao thân chớ nặng nhẹ. Nếu không mười phần thì nên bỏ lấy, hãy xét gấp hoãn mà theo tình nhả vào lòng. Hai mươi ba, điểm huyệt phải xét kỹ, thôn thổ phù trầm phép nghìn muôn; long hổ hai bên lấy thôn thổ, minh đường một nước treo nông sâu. Long đến gấp hoãn là thôn thổ, huyệt đạo mờ mịt có nông sâu; thôn thổ phù trầm là đôi nước sống, phải sáng tâm mắt, chớ câu nệ mà tìm. Hai mươi bốn, long đi có thế quy; cái, niêm, ỷ, tràng phải theo; thế đến lưu động chứa sinh ý, huyệt tĩnh cô âm là vựng chết. Kỳ quái khác đường thì phải nhận thế; bao nhiêu huyệt pháp đều dời theo thế; không hình không thế thì anh tự thể mà lấy; biết thế mới biết cơ của đất. Đây là khẩu quyết thật của thần tiên, không chút sai lầm, nói cho anh biết.

(九升按)此歌內八、九、十及十四、十五,皆言怪穴法,故附于此。讀者宜細會此五段理法也。
Dịch: (Lời án của Cửu Thăng) Trong bài ca này, các ca tám, chín, mười và mười bốn, mười lăm đều nói phép quái huyệt, nên phụ vào đây. Người đọc nên lĩnh hội kỹ lý pháp của năm đoạn này.
Giảng: Ca hai mươi mốt phân sinh tử: cô âm (lạnh, không động) và phù ủng (sưng phồng) đều là chết; có lưu động, có phù trầm mới là sống. Ca hai mươi hai là lời răn đạo đức của nghề: chớ tham; không đủ mười phần thì nên bỏ. Ca hai mươi ba nói thôn thổ phù trầm: long đến gấp thì huyệt "thổ" ra, long đến hoãn thì huyệt "thôn" vào; nông sâu tuỳ đó mà định. Ca hai mươi bốn gom cả bài vào một chữ "thế": cái, niêm, ỷ, tràng chỉ là bốn cách theo thế; kỳ hình quái huyệt dù khác đường cũng phải nhận thế trước. Lời án của Diệp Cửu Thăng thì giải thích vì sao bài ca này nằm trong quyển quái huyệt: năm đoạn 8, 9, 10, 14, 15 chính là quái huyệt pháp.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), giá trị của hai mươi bốn ca nằm ở chỗ nó buộc người học đọc khí qua thế. Phong Thuỷ Liên Hoa đặt khí làm gốc: khí giáng hay khí thăng quyết định đặt nông hay sâu; khí gấp hay khí hoãn quyết định đặt ở đầu mạch hay lệch sang bên; khí tụ ở đỉnh hay rơi xuống oa quyết định tìm trên núi hay dưới đất bằng. Hai mươi bốn ca là hai mươi bốn ví dụ của cùng mấy câu hỏi đó.

Đáng chú ý là bài ca liên tục phê "thầy đương thời": chỉ sợ gió lạnh nên bỏ thuỵ sơn, chỉ tìm trên núi nên bỏ huyệt dưới oa, chỉ thấy không có dư khí nên bỏ long khí rút, chỉ tìm ở hoa nên đặt sai. Lỗi chung là nhìn hình mà không nhìn khí. Đây là lý pháp, chia sẻ được. Còn đứng trước một vách núi mà quyết huyệt ở bao xa phía trước, đắp đất bao nhiêu cho một long khí rút, là thủ pháp, phải học tại hiện trường.
Ca hai mươi hai cũng nên đọc như lời dặn nghề: chớ tham. Một cuộc đất không đủ mười phần thì nên bỏ. Người làm phong thuỷ âm trạch gánh việc của cả một dòng họ, nên một chữ "tham" có thể làm hỏng nhiều đời.
Hiểu lầm thường gặp về hai mươi bốn ca – 常見誤解
Hiểu lầm lớn nhất là coi hai mươi bốn ca như hai mươi bốn loại huyệt riêng rẽ để tra. Thật ra phần lớn các ca là những cặp đối (thái âm và thái dương, long động và long hoãn, long thẳng và long ngang) và cùng quy về một chữ "thế" ở ca cuối.
- "Núi càng dựng đứng thì huyệt càng ở cao." Thái âm dựng như vách thì không tìm trên vách, mà ra chỗ phẳng phía trước mở oa, đặt nông.
- "Long thẳng tới thì đặt ngay đầu mạch." Khí gấp đặt ngay đầu là đấu sát; phải lấy lệch theo phép trực lai hoành thụ.
- "Bốn phía trống gió thì bỏ." Đơn long độc sơn có nước nghịch vòng tụ phía trước và long thật phía sau thì không sợ trống.
- "Không có dư khí phía trước thì không đặt được." Long khí rút vẫn có thể đắp đất bổ trợ, đặt sát thân mẹ, nếu sa thuỷ thật đẹp.
- "Chỗ hoa nở đẹp nhất là huyệt." Ca mười chín nói huyệt ở hoa đẹp lại hay sai; phải xem long đi thuận về đâu.
Tóm lại: Huyệt pháp hai mươi bốn ca của Hoàng Diệu Ứng dạy điểm huyệt theo thế long: âm giáng thì nông, dương thăng thì sâu; thẳng thì lấy lệch, ngang thì nhĩ thụ; năm ca 8, 9, 10, 14, 15 là quái huyệt pháp; bốn ca cuối nói sinh tử, chớ tham, thôn thổ phù trầm và cái niêm ỷ tràng, kết lại bằng câu biết thế mới biết cơ của đất.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (31) – Ngọc Tủy Kinh bí huyệt danh tủy, huyệt tủy trích huyền, thập xảo. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (33) – Huyệt Tình Phú và tứ đại huyệt tình (sắp đăng).
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển mười, gồm lời của Đổng công do Diệp Cửu Thăng dẫn, Huyệt pháp hai mươi bốn ca của Hoàng Diệu Ứng và lời án của Diệp Cửu Thăng, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập hai. Chép đủ hai mươi bốn ca; ở ca ba, bản khắc có một câu lặp lệch thứ tự, ở đây theo câu liền mạch. Chữ dị thể đổi về chính thể. Hình gốc trích từ chính bản khắc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa, phân tầng đại cục, trung cục, tiểu cục.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, lập hướng sau khi đã định long huyệt.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (31): Ngọc Tủy Kinh bí huyệt danh tủy, huyệt tủy trích huyền, thập xảo
- Địa Lý Đại Thành (30): Quái huyệt biện hoặc ca, phá hoặc ca, Quốc Bảo Kinh
- Địa Lý Đại Thành (29): Quái huyệt đồ (Liêu Kim Tinh) và Thốn Kim Phú
- Địa Lý Đại Thành (24): Cửu tinh huyệt pháp
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc hai mươi bốn ca là phần Thư; đứng trước một thế long mà nhận ra khí đang giáng hay đang thăng, đang gấp hay đang hoãn, rồi quyết đặt ở đâu, nông sâu bao nhiêu, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Huyệt pháp hai mươi bốn ca là của ai? – 黃妙應
Của Hoàng Diệu Ứng (黃妙應); Diệp Cửu Thăng chép đủ hai mươi bốn ca ở cuối quyển mười Sơn Pháp Toàn Thư, ngay sau Ngọc Tủy Kinh.
Thái âm và thái dương trong hai mươi bốn ca khác nhau thế nào? – 太陰太陽
Thái âm là long mạnh dựng như vách, khí từ trên giáng, huyệt ở chỗ phẳng phía trước và đặt nông; thái dương là long tôn êm ẩn, khí từ đất thăng, huyệt tựa sát đỉnh và đặt sâu.
Trực lai hoành thụ là gì? – 直來橫受
Là phép trong ca năm: long thẳng khí gấp thì không đặt ngay đầu mạch kẻo đấu sát, mà nhận ngang, lấy lệch về bên khí quy.
Những ca nào nói quái huyệt? – 怪穴五段
Theo lời án của Diệp Cửu Thăng, đó là các ca 8 (thuỵ sơn), 9 (đơn long độc sơn), 10 (huyệt ẩn dưới oa), 14 (toạ hoả cung) và 15 (long khí rút).
Cái niêm ỷ tràng là gì? – 蓋粘倚撞
Là bốn cách đặt huyệt theo thế long trong ca cuối: đặt trên, đặt dưới, tựa bên, đón thẳng; chọn cách nào là tuỳ thế, vì "biết thế mới biết cơ của đất".








