Thiên Luận La Kinh là thiên dài nhất phần lý luận đầu của Thẩm Thị Huyền Không Học. Thẩm Trúc Nhưng trả lời một loạt câu hỏi của học trò: 24 sơn, cửu tinh, nhị thập bát tú trên la kinh có gốc từ đâu; vì sao trên Tưởng bàn bốn quẻ Càn Khôn Cấn Tốn đều là dương; địa chi âm dương xét thế nào; hai kim khâu giữa trên bàn tam hợp có nghĩa gì; và vì sao không nên dùng độ số tinh tú. Bài này dịch và giảng các câu hỏi đáp ấy, kèm hình la bàn vẽ lại.
Trả lời nhanh: Theo Thẩm Trúc Nhưng, la bàn lấy Hà Đồ làm thể, vận lấy Lạc Thư làm dụng, còn thế quái là phép ai tinh. Thiên can: Nhâm Bính Giáp Canh Mậu là dương, Quý Đinh Ất Tân Kỷ là âm. Càn Khôn Cấn Tốn đều dương vì mỗi quẻ cộng với số đối của nó trong Lạc Thư ra số lẻ. Địa chi xét theo can tàng: Tý Ngọ Mão Dậu âm, Dần Thân Tỵ Hợi dương, Thìn Tuất Sửu Mùi âm. Độ số tinh tú không dùng; "luật thiên thời" chính là biết nguyên vận.
"Khi cục địa chưa thành – La Kinh chính là cục địa." — Thầy Vũ Giới
Bài dịch nguyên văn của Thẩm Trúc Nhưng, theo bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Ý bàn của Bạch Hạc Minh được tóm bằng lời của người viết và ghi rõ.
24 sơn, cửu tinh, 28 tú trên la kinh có gốc từ đâu? – 羅經二十四山、九星、二十八宿之源
Dịch nghĩa. Hỏi: 28 tú, 24 sơn, cửu tinh trên la kinh có gốc không? Đáp: có. Ở Tín Châu (Giang Tây) có bản khắc đá vẽ đồ "ngửa xem thiên văn" và đồ "cúi xét địa lý". Đồ thiên văn chú: Phục Hy ngửa xem thiên văn mà vạch tám quẻ, nên đường đi của nhật nguyệt tinh thần, vận số, thập can, bốn mùa – phàm thứ gì thuộc văn của trời – tám quẻ không gì không thống được. Giữa đồ là Bắc Đẩu, tức chín sao Tham, Cự, Lộc, Văn, Liêm, Vũ, Phá, Phụ, Bật ngày nay. Bắt đầu từ ngày đông chí, mặt trời đi quanh qua Đẩu, Ngưu, Nữ, Hư, Nguy… cho đến Phòng, Tâm, Vĩ – đó là bằng chứng của 28 tú.
Đồ địa lý chú: Phục Hy cúi xét địa lý mà vạch tám quẻ, nên bốn phương, chín châu, chim muông cây cỏ, mười hai chi – phàm thứ gì thuộc lý của đất – tám quẻ đều thống. Trong đồ lấy Ly là Nam, Khảm là Bắc, Đoài là Tây, Chấn là Đông – đó là bốn chính. Lại lấy Khảm là Ký châu, Cấn là Duyện, Chấn là Thanh, Tốn là Từ, Ly là Dương, Khôn là Kinh, Đoài là Lương, Càn là Ung, trung cung là Dự – đó là chín châu. Khảm ở Bắc gồm Nhâm Tý Quý; Cấn ở Đông Bắc giữa Sửu Dần; Chấn ở Đông gồm Giáp Mão Ất; Tốn ở Đông Nam giữa Thìn Tỵ; Ly ở Nam gồm Bính Ngọ Đinh; Khôn ở Tây Nam giữa Mùi Thân; Đoài ở Tây gồm Canh Dậu Tân; Càn ở Tây Bắc giữa Tuất Hợi – thế là 24 sơn được định. Đồ này đều dùng hậu thiên.
Giảng giải. Thẩm Trúc Nhưng muốn khẳng định: 24 sơn không phải do người đời sau tuỳ tiện đặt ra, mà là cách chia tám quẻ hậu thiên thành 24 phần, mỗi quẻ ba sơn. Cửu tinh chính là chín sao Bắc Đẩu (bảy sao thấy rõ cộng hai sao phụ), dùng làm tên gọi cho chín số Lạc Thư.

Vì sao trên Tưởng bàn Càn Khôn Cấn Tốn đều là dương? – 蔣盤乾坤艮巽何以皆陽
Câu hỏi của Tăng Liêm Tuyền. Ông học ở Hàng Châu mấy tháng, mới biết bàn tam hợp sai, quái khí can chi trên bàn có từ bản khắc đá Tín Châu đời Đường. Ông hỏi: trên Tưởng bàn (la bàn của Tưởng Đại Hồng), chữ đỏ là dương, chữ đen là âm. Thiên can thì âm dương xen nhau, không sai một li. Nhưng bốn quẻ Càn Tốn Cấn Khôn: theo số tiên thiên thì Càn, Tốn còn có thể là dương, mà Khôn rõ ràng là âm; theo số hậu thiên Càn 6, Tốn 4, Cấn 8, Khôn 2 thì không chữ nào không là âm – vậy mà Tưởng bàn ghi cả bốn là dương. Đó là một nghi vấn lớn. Còn địa chi thì không xen kẽ âm dương, nhiều khi chữ âm vào chỗ dương, chữ dương vào chỗ âm, các sách đều không nói rõ.
Dịch nghĩa lời đáp. Câu hỏi lớn thay! Lý này đến nay chưa ai nói toạc. Thể của bàn là Hà Đồ; dụng của vận là Lạc Thư; dùng thế quái tức là ai tinh. Nay nói thiên can trước:
- Thiên nhất sinh Nhâm thuỷ, địa lục Quý thành: Nhâm dương, Quý âm – nhất lục cộng tông, ở Bắc.
- Địa nhị sinh Đinh hoả, thiên thất Bính thành: Bính dương, Đinh âm – nhị thất đồng đạo, ở Nam.
- Thiên tam sinh Giáp mộc, địa bát Ất thành: Giáp dương, Ất âm – tam bát vi bằng, ở Đông.
- Địa tứ sinh Tân kim, thiên cửu Canh thành: Canh dương, Tân âm – tứ cửu vi hữu, ở Tây.
- Thiên ngũ sinh Mậu thổ, địa thập Kỷ thành: Mậu dương, Kỷ âm – ngũ thập đồng đồ, ở giữa.
Đó gọi là âm dương xen nhau không sai một li. Nếu chưa rõ lý này thì chỉ là bàn chuyện da lông.
Còn bốn quẻ Càn Tốn Cấn Khôn trên Tưởng bàn chữ nào cũng dương, là cái dụng lớn của Hà Lạc: Càn 6 cùng Khảm 1 là nhất lục cộng tông, hợp thành 7 – số lẻ – nên Càn thuộc dương. Khôn 2 cùng Đoài 7 là nhị thất đồng đạo, hợp thành 9 – lẻ – nên Khôn thuộc dương. Cấn 8 cùng Chấn 3 là tam bát vi bằng, hợp thành 11 – lẻ – nên Cấn thuộc dương. Tốn 4 cùng Ly 9 là tứ cửu vi hữu, hợp thành 13 – lẻ – nên Tốn thuộc dương. Lý bốn quẻ thuộc dương thế là rõ.

Địa chi âm dương xét theo can tàng ra sao? – 地支陰陽依藏干而定
Dịch nghĩa. Lại nói âm dương của địa chi. Có người cho âm dương xen nhau; có người cho Tý Ngọ Mão Dậu bốn chính là dương, Dần Thân Tỵ Hợi, Thìn Tuất Sửu Mùi bốn góc là âm – thật ra đều sai, chỗ sai của người đời là ở đây. Người bàn mệnh lý còn biết trong chi có tàng can, mà người giảng lý la bàn lại không biết, thật lạ. Ngày trước ta làm bảng 24 sơn sinh thành hợp thập để làm rõ phép ai tinh, nhưng người ta khó lĩnh hội, nay lấy can tàng trong chi mà chứng:
- Tý Ngọ Mão Dậu bốn chính: Tý tàng Quý, Ngọ tàng Đinh, Mão tàng Ất, Dậu tàng Tân – bốn can đều âm; đối đãi nhau cũng hợp thập.
- Dần Thân Tỵ Hợi: Dần tàng Giáp Bính Mậu, Thân tàng Canh Nhâm Mậu, Tỵ tàng Bính Canh Mậu, Hợi tàng Nhâm Giáp Mậu – không một chữ nào không dương, cũng không một chữ nào không hợp thập.
- Thìn Tuất Sửu Mùi: Thìn tàng Ất Mậu Quý, Tuất tàng Tân Đinh Mậu, Sửu tàng Quý Tân Kỷ, Mùi tàng Đinh Kỷ Ất. Theo chi mà luận, Thìn Tuất vốn là dương thổ, cùng Mậu tỷ hoà; Sửu Mùi vốn là âm thổ, cùng Kỷ tỷ hoà. Nhưng vì nhận thêm Ất Quý Tân Đinh nên bị làm cho yếu, mà nạp vào âm – để trọn cái diệu hoá dục của trời đất.
Hồ Bá An khen: thầy xưa nay nói lời tâm huyết bằng lời dễ hiểu, kiến thức vượt các nhà Dịch học Hán Tống. Con trai là Thẩm Tổ Miên ghi thêm một phép nhớ: Dần thuận gần Giáp, cách tám đến Bính nên Dần tàng Giáp Bính, đều dương; Thân thuận gần Canh, cách tám đến Nhâm; Tỵ thuận gần Bính, cách tám đến Canh; Hợi thuận gần Nhâm, cách tám đến Giáp – nên bốn chữ này đều dương. Thìn nghịch gần Ất, cách tám đến Quý; Tuất nghịch gần Tân, cách tám đến Đinh; Sửu nghịch gần Quý, cách tám đến Tân; Mùi nghịch gần Đinh, cách tám đến Ất – nên bốn chữ này đều âm.
Thẩm Trúc Nhưng kết: trong tám chữ Dần Thân Tỵ Hợi Thìn Tuất Sửu Mùi, cái mà nhà tinh mệnh nói là tàng có Mậu Kỷ; còn trên la kinh Mậu Kỷ không có vị trí cố định. Phân biệt sinh tử của thiên môn địa hộ đều nhờ Mậu Kỷ lưu thông mà thôi.
Giảng giải. Âm dương của 24 sơn là chìa khoá của phép "điên điên đảo": khi đưa sao vào trung cung, sơn nào dương thì sao bay thuận, sơn nào âm thì bay nghịch. Bạch Hạc Minh nhấn mạnh trong lời bàn rằng tầng 24 sơn âm dương này là tầng quan trọng nhất của la bàn, vì thuận nghịch của mọi tinh bàn chín vận đều tra theo nó.

Độ số tinh tú trên la kinh có dùng được không? – 羅經星度可用否
Dịch nghĩa. Hỏi: độ số tinh tú ghi trên la kinh rốt cuộc có dùng không? Đáp: thuyết ấy đã có từ thời Tam Đại, nhưng chưa rườm rà như nay. Thiên văn là thiên văn, địa lý là địa lý, hai thứ không thể lẫn. Kinh Dịch, Chu Quan, Xuân Thu truyện đều không nói chuyện đó; có người cho là do các nhà sấm vĩ đời Hán nguỵ tạo, thuyết ấy đáng tin. Độ số trên bàn chẳng bằng các nhà thiên văn phương Tây nói về tam viên, 28 tú, 283 chòm sao, 1.464 sao, lại còn vô số sao nhỏ; nhìn qua kính viễn vọng thì sao trên ngân hà nhiều như cát sông Hằng – sao có thể bảo núi này hướng này ứng với sao kia? Tử Tư nói: "Trên theo thiên thời, dưới thuận thuỷ thổ." Theo thiên thời tức là biết nguyên vận. Không nói "thiên tinh" mà nói "thiên thời" – chữ "thời" rõ ràng biết bao.
Ông dẫn thêm Mộng Khê Bút Đàm của Thẩm Quát: việc trời vốn không có độ, người làm lịch không có chỗ gửi số, bèn lấy đường mặt trời đi chia trời thành 365 độ lẻ. Ông mở rộng: địa lý cũng không có độ, người đo đất lấy vòng quay của đất mà chia 365 độ lẻ mà thôi.
Hỏi tiếp: tam viên, 28 tú sách nào cũng dẫn, bỏ đi thì tiếc? Đáp: tam viên là Tử Vi, Thái Vi, Thiên Thị; 28 tú là bảy tú phương Đông Thanh Long, bảy tú phương Bắc Huyền Vũ, bảy tú phương Tây Bạch Hổ, bảy tú phương Nam Chu Tước. Huyền Không Bí Chỉ của Ngô Cảnh Loan tuy có nhắc qua, nhưng vẫn lấy lý quẻ mà đoán. Viên cục tinh độ chẳng qua như miếng gân gà, bỏ cũng không tiếc.
"Tam bàn đã truyền" và "tam bàn không truyền" là gì? – 已傳三盤與未傳三盤
Dịch nghĩa. Hỏi: thiên văn địa lý hai đồ để chứng gốc la kinh, sao khi dùng thì phương hướng phải chuyển dời? Đáp: quẻ hậu thiên tức là bàn ngũ nhập trung cung; khí vận khác nhau thì phải điên đảo mà cầu. Như vận 2: 2 nhập trung cung, 3 đến Càn, 4 đến Đoài, 5 đến Cấn, 6 đến Ly, 7 đến Khảm, 8 đến Khôn, 9 đến Chấn, 1 đến Tốn; các vận khác suy ra như vậy. Kinh nói: "Biết nắm thái cực, rõ ràng ắt có đồ." Câu ấy nói ngũ nhập trung cung, tức Lạc Thư. Nhưng mỗi vận nhập trung không giống nhau: vận 1 thì 1 nhập trung, vận 2 thì 2 nhập trung.
Hỏi: cuối sách Linh Thành Tinh Nghĩa nói có "tam bàn đã truyền" và "tam bàn không truyền", nghĩa là gì? Đáp: tam bàn đã truyền tức là bàn Lạc Thư vận 5; tam bàn không truyền tức là bàn mà mỗi vận lệnh tinh nhập trung, tuỳ vận mà đổi – chính là huyền không. Cửu tinh ghi trên Tưởng bàn (có thể đọc như chữ của 24 sơn) là bàn vận 5. Âu Dương Thuần nói "Càn khởi Tham ở Tốn, Tốn khởi Tham ở Càn" làm người ta trăm nghĩ không hiểu; thật ra chỉ là lấy Tham làm đầu cửu tinh để đại diện cho chín sao mà thôi.

Hai kim khâu giữa trên bàn tam hợp nghĩa là gì? – 三合盤中間兩金口
Dịch nghĩa. Tạ Thanh Đường hỏi lý hai kim "trung châm" và "phùng châm" trên bàn tam hợp. Đáp: Dương Công khi làm bàn này thật có dụng ý sâu, nhưng bí quyết đã thất truyền, đến nay người ta phụ hội rằng chính châm để lập hướng, trung châm để bát sa, phùng châm để nạp thuỷ. Người xưa đã biết bát sa nạp thuỷ như thế là sai, nhưng chưa chỉ ra chỗ sai. Thật ra hai bàn ấy là "tả kiêm, hữu kiêm": chính châm là Càn sơn Tốn hướng; trung châm chỉ lý Càn kiêm Hợi; phùng châm chỉ lý Hợi kiêm Càn – không phải để lập hướng. Người học hiểu điều này thì 72 long xuyên sơn, 60 long thấu địa, 120 phân kim mới có lý mà suy.
Tóm lại, lý của bàn chia hai đường rõ rệt "hạ quái" và "khởi tinh": chính châm dùng cho hạ quái, hai kim giữa dùng cho khởi tinh. Không hiểu điều này mà đem dùng bát sa nạp thuỷ thì sa và thuỷ không cái nào không rơi vào không vong. Có người nói phùng châm là "một tiến một lùi" – thuyết ấy cũng hợp. Còn có người nói bàn này do thuật sĩ Giang Tây cuối đời Minh là Dương Đại Niên tự tay chế – là sai.
Giảng giải. Đây là một nhận định quan trọng: Thẩm Trúc Nhưng biến ba vòng kim của bàn tam hợp thành công cụ của huyền không – chính châm cho hướng chính (hạ quái), hai kim lệch cho trường hợp kiêm hướng (khởi tinh, thế quái). Các thiên Hạ Quái, Khởi Tinh, Phân Kim ở sau sẽ giải rõ hai đường này.
Liên Sơn, Quy Tàng và tiết khí trên Tưởng bàn – 連山、歸藏與蔣盤節氣
Dịch nghĩa. Tăng Liêm Tuyền hỏi: có bàn ghi Liên Sơn, Quy Tàng – có hợp không? Đáp: Dịch dùng ở hậu thiên, then chốt ở "nhị bát dịch vị" – Ly đến Càn, Khảm đến Tốn mà đổi chỗ, thần diệu không lường. Người học cho rằng Liên Sơn, Quy Tàng với Chu Dịch là ba Dịch khác nhau; ta cho rằng sau khi Phục Hy vạch quẻ chỉ có một Dịch. Liên Sơn khởi đầu bằng Cấn, Quy Tàng khởi đầu bằng Khôn – xét kỹ chẳng qua là nhị bát dịch vị, một kiểu biến hoá. Lộ Sử của La Bí nói Cấn ở Đông Bắc là hậu thiên phương vị, vậy thời Viêm Đế đã có hậu thiên; hậu thiên không bắt đầu từ Văn Vương, Liên Sơn cũng không phải Dịch của nhà Hạ. Đời Tống sách âm dương ngũ hành trong dân đều phải nộp vào nội phủ; nay Liên Sơn, Quy Tàng dù có bản sót lại cũng không phân được thật giả, ghi lên bàn là vô tri vọng tác.
Hỏi: vị trí tiết đông chí ghi trên Tưởng bàn có lý do gì? Đáp: đông chí ở giữa Tý ai cũng biết; tiết khí ghi trên Tưởng bàn là thái dương triền độ quá cung, dùng cho chọn ngày – như cung Tý là 15 độ Huyền Hiêu, lập xuân thái dương qua Quý đến Tý, triền thứ Huyền Hiêu, và cứ thế.
28 tú phân vào 24 sơn như thế nào? – 二十八宿分配二十四山
Dịch nghĩa. Hỏi: 28 tú có hợp với 24 sơn không? Đáp: lúc đầu khá hợp. Cung Khảm có Nguy, Hư, Nữ; cung Ly có Trương, Tinh, Liễu; cung Đoài có Tất, Mão, Vị; cung Chấn có Tâm, Phòng, Đê – bốn quẻ chính được 12 tú. Bốn quẻ góc mỗi quẻ được 4 tú, cộng 16 tú, hợp thành 28 tú: cung Càn là Khuê, Lâu, Bích, Thất; cung Tốn là Chẩn, Dực, Giác, Cang; cung Cấn là Ngưu, Đẩu, Cơ, Vĩ; cung Khôn là Quỷ, Tỉnh, Sâm, Chuỷ. Nay vì tuế sai nên độ đã đổi.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thầy Vũ Giới nói: khi cục địa chưa thành, la kinh chính là cục địa. Thiên Luận La Kinh cho thấy Thẩm Trúc Nhưng dọn la bàn cho gọn: giữ những tầng có lý (Lạc Thư, bát quái, 24 sơn âm dương, kiêm hướng), bỏ những tầng rườm (tinh độ, Liên Sơn, Quy Tàng). Người học Liên Hoa nên nhớ hai điều: thứ nhất, la kinh trước hết là thước đo phương vị – đo cho chuẩn quan trọng hơn thuộc nhiều tầng; thứ hai, âm dương 24 sơn quyết định thuận nghịch của phi tinh, sai một sơn là sai cả tinh bàn. Và như Thầy hay nhắc: xem phong thuỷ mà không nhìn ra hình thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa.
Tóm lại – 總結
| Câu hỏi | Thẩm Trúc Nhưng đáp |
|---|---|
| Gốc của 24 sơn, cửu tinh, 28 tú | Đồ thiên văn, địa lý khắc đá ở Tín Châu; 24 sơn là tám quẻ hậu thiên chia ba |
| Thiên can âm dương | Theo Hà Đồ: Nhâm Bính Giáp Canh Mậu dương, Quý Đinh Ất Tân Kỷ âm |
| Càn Khôn Cấn Tốn dương | Mỗi quẻ cộng số đối hợp thành số lẻ (7, 9, 11, 13) |
| Địa chi âm dương | Theo can tàng: Tý Ngọ Mão Dậu âm, Dần Thân Tỵ Hợi dương, Thìn Tuất Sửu Mùi âm |
| Độ số tinh tú | Không dùng; "thiên thời" là nguyên vận |
| Trung châm, phùng châm | Là tả kiêm, hữu kiêm; chính châm dùng hạ quái, kim lệch dùng khởi tinh |
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, đo toạ hướng 24 sơn.
- Học la kinh qua hình ảnh – các tầng la kinh có hình minh hoạ.
- Học Huyền Không Phi Tinh qua hình ảnh.
Bài liên quan – 相關文章
- Bài trước: Luận Huyền Không, Luận Thiên Tâm
- An sơn tinh, hướng tinh theo 24 sơn
- Cách lập vận bàn, bay thuận nghịch
- Toàn bộ loạt bài Thẩm Thị Huyền Không – Bạch Hạc Minh
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn dùng la kinh đo đúng toạ hướng và lập tinh bàn huyền không, các bạn có thể theo khoá học huyền không phi tinh vận 9.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
24 sơn sơn nào là dương? – 二十四山何者為陽
Theo Tưởng bàn và Thẩm Trúc Nhưng: Càn, Khôn, Cấn, Tốn, Giáp, Canh, Bính, Nhâm, Dần, Thân, Tỵ, Hợi là dương; 12 sơn còn lại là âm.
Vì sao âm dương 24 sơn quan trọng trong huyền không? – 二十四山陰陽於玄空之要
Vì khi đưa sao vào trung cung, sơn dương thì sao bay thuận, sơn âm thì bay nghịch. Sai âm dương là sai cả tinh bàn.
Có cần dùng la bàn nhiều tầng tinh tú không? – 羅盤需多層星宿否
Theo Thẩm Trúc Nhưng thì không. Huyền không dùng nguyên vận, 24 sơn và kiêm hướng; tinh độ không cần.
Trung châm, phùng châm trên la bàn tam hợp có bỏ đi không? – 三合盤中針、縫針可廢否
Không bỏ; Thẩm Trúc Nhưng giải lại thành tả kiêm, hữu kiêm, dùng cho phép khởi tinh khi hướng kiêm.
Nguồn: Thẩm Thị Huyền Không Học (沈氏玄空學), Thẩm Trúc Nhưng (đời Thanh), tập Thượng – Huyền Không Tinh Yếu, thiên Luận La Kinh, bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa.









