💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

La Kinh Thấu Giải (24): Tầng 25–26, mười hai cung phân dã và hai mươi tám tú

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ La Kinh Thấu Giải (24): Tầng 25–26, mười hai cung phân dã và hai mươi tám tú

La Kinh Thấu Giải
羅經透解 (卷下 · 第二十五層、第二十六層)
Tác giả: Vương Đạo Hanh (王道亨, Âm dương học huấn thuật, Tứ Hợp Đường, người Định Ấp vùng Thục Đông, đời Thanh) tập lục; Tần Thận An (秦慎安, Giang Ninh) hiệu khám
Bản gốc: tựa đề Đạo Quang năm 3 (1823); bản in Thượng Hải Văn Minh thư cục, Dân Quốc năm 15 (1926), 2 quyển thượng hạ, 36 tầng la kinh.

Một ngọn núi đẹp ở phương Thìn của huyệt thì con cháu sẽ ăn lộc ở đâu? Tầng 25 "Thập nhị cung phân dã" (十二宮分野) và tầng 26 "Nhị thập bát tú triền phân dã độ" (二十八宿躔分野度) của La Kinh Thấu Giải (羅經透解) trả lời theo lối cổ: mỗi cung trên la kinh ứng với một vùng đất dưới trời, gọi là "phân dã"; sa thuỷ đẹp ở cung nào thì lộc về vùng ấy. Hai tầng này cũng ghi số độ của hai mươi tám tú.

Trả lời nhanh: Theo La Kinh Thấu Giải, mười hai cung ứng mười hai nước cổ và chín châu: Tý là Tề (Thanh châu), Sửu là Ngô Việt (Dương châu), Dần là Yên (U châu), Mão là Tống (Dự châu), Thìn là Trịnh (Duyện châu), Tị là Sở (Kinh châu), Ngọ là Chu (Tam Hà), Mùi là Tần (Ung châu), Thân là Lương Tấn (Ích châu), Dậu là Hàn Triệu (Ký châu), Tuất là Lỗ (Từ châu), Hợi là Nguỵ Vệ (Tinh châu). Sa thuỷ đẹp ở cung nào thì "ăn lộc" ở vùng ấy. Tầng 26 ghi số độ của 28 tú trên vòng nhân bàn.

Thầy Vũ Giới giảng: "Phân dã là tấm bản đồ trời đất của người xưa. Đọc để hiểu cách họ nghĩ, rồi áp vào đất mình thì phải đổi bản đồ."

Phân dã là gì và vì sao phong thuỷ dùng? – 十二宮分野

Phân dã là phép chia trời thành mười hai cung (hay hai mươi tám tú) và gán mỗi phần cho một vùng đất. Vương Đạo Hanh mở tầng 25 bằng nhận xét rằng người đời chỉ biết "lộc ăn có phương" mà không biết đó cũng do phong thuỷ.

Nguyên văn – 原文

世人但知食祿有方,不知亦為風水所致。假如一地或龍身星峯聳秀,砂水清奇,查其宮位係何方,便知食祿獲利歸於何地。如辰宮則為鄭分兗州,則為官定食此州之祿。此砂水應驗,毫釐不爽。且十二宮分野各有所屬,古今州郡異名,昔之國郡,今改各省府州縣,故分野不同,當考大清一統志可知。

Dịch: Người đời chỉ biết lộc ăn có phương, không biết cũng do phong thuỷ mà ra. Giả như một cuộc đất, thân long có sao núi cao vút đẹp đẽ, sa thuỷ thanh kỳ, xét cung vị của nó ở phương nào thì biết lộc ăn, lợi lộc về đất nào. Như ở cung Thìn là phần đất nước Trịnh, Duyện châu, thì làm quan sẽ ăn lộc châu ấy. Sa thuỷ ứng nghiệm như vậy, không sai một ly. Vả lại mười hai cung phân dã đều có chỗ thuộc; châu quận xưa nay khác tên, quốc quận ngày xưa nay đổi thành tỉnh, phủ, châu, huyện, nên phân dã không giống; nên khảo Đại Thanh nhất thống chí thì biết.

Toàn cảnh bầu trời sao phương nam với dải Ngân Hà
Trời sao đêm: phân dã đặt các vùng đất dưới các cung trên trời. Ảnh: ESO/H.H. Heyer, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Giảng: Phân dã là học thuyết rất cổ, có trong Chu Lễ, Tả Truyện, Sử Ký Thiên quan thư và Hán Thư Địa lý chí. Người xưa tin rằng hiện tượng ở một phần trời ứng vào việc ở phần đất tương ứng. La Kinh Thấu Giải đưa thuyết ấy vào phong thuỷ âm trạch: nếu sa thuỷ đẹp nằm ở cung Thìn của huyệt thì người được đất ấy phúc ra làm quan ở vùng thuộc cung Thìn. Điều đáng quý là tác giả tự thừa nhận "châu quận xưa nay khác tên", phải tra lại địa chí đương thời. Nghĩa là phép này phụ thuộc bản đồ hành chính, không phải điều bất biến.

Mười hai cung ứng hai mươi tám tú: bài ca – 十二宮分野二十八宿歌訣

Bài ca xếp hai mươi tám tú vào mười hai cung và nước cổ: bốn cung chính Tý Ngọ Mão Dậu mỗi cung ba tú, tám cung còn lại mỗi cung hai tú.

Nguyên văn – 原文

角亢氐半辰屬鄭,宋房心中卯宮遊;尾火箕水燕寅位,牛金斗木丑吳流;女虛危當齊子地,室壁須知亥衛收;奎婁兩宿纏魯戌,胃昴畢趙酉宮求;觜參申位為晉界,排來井鬼未秦州;柳星張半周分午,楚地翼軫巳蛇頭。唯子午卯酉四正之宮得三宿,餘宮得二宿,而星房虛昴四日宿謂之中星。

Dịch: Giác, Cang, nửa Đê thuộc cung Thìn, đất Trịnh; Tống ở cung Mão, có Phòng, Tâm ở giữa; Vĩ Hoả, Cơ Thuỷ là đất Yên ở cung Dần; Ngưu Kim, Đẩu Mộc ở cung Sửu, dòng Ngô; Nữ, Hư, Nguy ở đất Tề cung Tý; Thất, Bích nên biết là cung Hợi đất Vệ; Khuê, Lâu hai tú quấn đất Lỗ cung Tuất; Vị, Mão, Tất tìm ở cung Dậu đất Triệu; Chuỷ, Sâm ở cung Thân là cõi Tấn; xếp tới Tỉnh, Quỷ ở cung Mùi đất Tần; Liễu, Tinh, nửa Trương là đất Chu cung Ngọ; đất Sở có Dực, Chẩn ở đầu rắn cung Tị. Chỉ bốn cung chính Tý Ngọ Mão Dậu được ba tú, các cung khác được hai tú; còn bốn tú "nhật" là Tinh, Phòng, Hư, Mão gọi là trung tinh.

Sơ đồ mười hai cung phân dã: chi, nước cổ, châu và các tú của mỗi cung
Sơ đồ vẽ lại theo tầng 25 La Kinh Thấu Giải: Tý Tề, Sửu Ngô Việt, Dần Yên, Mão Tống, Thìn Trịnh, Tỵ Sở, Ngọ Chu, Mùi Tần, Thân Tấn, Dậu Triệu, Tuất Lỗ, Hợi Vệ.

Giảng: Sơ đồ vẽ lại vòng mười hai cung với tên nước cổ và các tú. Bốn "trung tinh" Tinh, Phòng, Hư, Mão là bốn tú thuộc Thái Dương (ngày) trong phép thất chính phối tú, đồng thời là bốn tú nằm giữa bốn cung chính Ngọ, Mão, Tý, Dậu. Từ thời Nghiêu Điển, bốn sao trung tinh mọc giữa trời lúc chiều tối dùng để định bốn mùa; đó là lý do chúng được gọi riêng. Người học phong thuỷ chỉ cần nhớ cấu trúc: Tý Ngọ Mão Dậu ba tú, các cung khác hai tú, cộng hai mươi tám.

Ba đại cán long và chín châu – 十二宮分野州府定位

Tác giả dựng cả một bản đồ long mạch: mọi đại cán long đều phát từ Côn Luân, chia tám phương; năm long Càn Khôn Khảm Ly Đoài đi ra ngoại quốc, ba long Cấn Chấn Tốn vào Trung Quốc, gọi là ba đại cán long, Hoàng Hà nằm giữa.

Nguyên văn – 原文

蓋龍之大幹,皆發於崑崙,上方下圓,週圍一萬二千七百里,脈出八方,分四大部州。乾坤坎離兌五龍入外國,東勝神州、西牛賀州、北俱盧州;唯艮震巽三龍入中國,乃南贍部州,名三大幹龍。黃河居震艮之中。黃河之左,山西、北直、山東、山西半、河南,皆艮龍之脈;甘肅、四川、陝西、長安、湖廣、兩江、洛陽、開封,皆震龍之脈;雲南、貴州、福建、廣東、廣西、江西,皆巽龍之脈,此三大幹龍也。

Dịch: Đại cán của long đều phát từ Côn Luân, trên vuông dưới tròn, chu vi một vạn hai nghìn bảy trăm dặm; mạch ra tám phương, chia bốn đại bộ châu. Năm long Càn, Khôn, Khảm, Ly, Đoài vào ngoại quốc: Đông Thắng Thần châu, Tây Ngưu Hạ châu, Bắc Câu Lô châu. Chỉ ba long Cấn, Chấn, Tốn vào Trung Quốc, là Nam Thiệm Bộ châu, gọi là ba đại cán long. Hoàng Hà ở giữa Chấn và Cấn. Bên trái Hoàng Hà: Sơn Tây, Bắc Trực, Sơn Đông, nửa Sơn Tây, Hà Nam đều là mạch long Cấn; Cam Túc, Tứ Xuyên, Thiểm Tây, Trường An, Hồ Quảng, Lưỡng Giang, Lạc Dương, Khai Phong đều là mạch long Chấn; Vân Nam, Quý Châu, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Giang Tây đều là mạch long Tốn. Đó là ba đại cán long.

Đồ hình mười hai cung phân dã thức trong La Kinh Thấu Giải, nhân bàn và châu phủ
Đồ hình gốc "Thập nhị cung phân dã thức" 十二宮分野式 trên nhân bàn, bản Thượng Hải Văn Minh thư cục 1926.

Giảng: Thuyết "ba đại cán long" (bắc, trung, nam) có từ đời Đường Tống, rõ nhất ở Chu Hy và các sách địa lý đời Minh. Ở đây La Kinh Thấu Giải trộn với vũ trụ quan Phật giáo bốn đại bộ châu (Đông Thắng Thần châu, Tây Ngưu Hạ châu, Bắc Câu Lô châu, Nam Thiệm Bộ châu). Người đọc ngày nay nên xem đây là một bức tranh văn hoá về cách người Thanh hình dung long mạch cả nước, không phải bản đồ địa chất. Phong Thuỷ Liên Hoa khi xem long mạch Việt Nam đi từ khối núi Tây Bắc và Trường Sơn, không gán theo sơ đồ ba cán của Trung Hoa.

Mười hai cung ứng châu phủ – 子宮古齊分青州…

Sách kê mười hai cung với nước cổ, châu cổ và tỉnh đời Thanh, rồi kê tên phủ lỵ các tỉnh.

Nguyên văn – 原文

以十二宮分屬州府:則子宮古齊分青州,在山東;丑古吳越分揚州,在浙江、江西、福建、廣東;寅古燕分幽州,在北京;卯古宋分豫州,在河南大梁東京;辰古鄭分兗州,在魯地山東;巳古楚分荊州,在廣西湖廣;午古周分三河,在河南洛陽湖廣;未古秦分雍州,在陝西河南;申古梁晉分益州,在四川貴州貴陽;酉古韓趙分冀州,在北京山西西京;戌古魯分徐州,宋地河南;亥古魏衛分并州,在北京及河南朝歌。

Dịch: Lấy mười hai cung chia thuộc châu phủ: cung Tý là phần nước Tề xưa, Thanh châu, ở Sơn Đông; Sửu là phần Ngô Việt xưa, Dương châu, ở Chiết Giang, Giang Tây, Phúc Kiến, Quảng Đông; Dần là phần nước Yên xưa, U châu, ở Bắc Kinh; Mão là phần nước Tống xưa, Dự châu, ở Đại Lương, Đông Kinh, Hà Nam; Thìn là phần nước Trịnh xưa, Duyện châu, ở đất Lỗ, Sơn Đông; Tị là phần nước Sở xưa, Kinh châu, ở Quảng Tây, Hồ Quảng; Ngọ là phần nhà Chu xưa, Tam Hà, ở Lạc Dương, Hà Nam, Hồ Quảng; Mùi là phần nước Tần xưa, Ung châu, ở Thiểm Tây, Hà Nam; Thân là phần Lương Tấn xưa, Ích châu, ở Tứ Xuyên, Quý Dương, Quý Châu; Dậu là phần Hàn Triệu xưa, Ký châu, ở Bắc Kinh, Sơn Tây, Tây Kinh; Tuất là phần nước Lỗ xưa, Từ châu, đất Tống, Hà Nam; Hợi là phần Nguỵ Vệ xưa, Tinh châu, ở Bắc Kinh và Triêu Ca, Hà Nam.

Tường thành cổ Tây An
Tường thành Tây An: mười hai cung ứng các châu phủ đời xưa. Ảnh: Ideophagous, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Phần tiếp theo trong sách (châu phủ phân thuộc, bốn danh sơn, năm nhạc, năm hồ, bài ca bát quái phân dã) là kiến thức địa lý hành chính đời Thanh: Kinh sư là Thuận Thiên phủ, Nam Kinh là Ứng Thiên phủ, Chiết Giang là Hàng Châu phủ… Năm nhạc: Đông nhạc Thái Sơn (Sơn Đông), Tây nhạc Hoa Sơn (Thiểm Tây), Nam nhạc Hành Sơn (Hồ Quảng), Bắc nhạc Hằng Sơn (Sơn Tây), Trung nhạc Tung Sơn (Hà Nam). Năm hồ: Bà Dương, Thanh Thảo, Đan Dương, Động Đình, Thái Hồ. Đây là danh mục để người thầy địa lý định vị, không có phép riêng.

Bài ca bát quái phân dã – 八卦分野歌

Ngoài mười hai cung, sách còn chia chín châu theo bát quái Lạc Thư, mỗi số một vùng.

Nguyên văn – 原文

一坎冀州山西道,二坤湖廣是荊州,三震山西山東界,四巽徐州是南州,五中豫州河南地,六連乾上陝西城,七兌梁州雲南界,八艮山東孔聖門,九離江西連福建。九州八卦定乾坤,南贍部州中華地,五岳五湖其中分。

Dịch: Một Khảm là Ký châu, đạo Sơn Tây; hai Khôn là Hồ Quảng, Kinh châu; ba Chấn là chỗ giáp Sơn Tây Sơn Đông; bốn Tốn là Từ châu, châu phía nam; năm ở giữa là Dự châu, đất Hà Nam; sáu nối lên Càn là thành Thiểm Tây; bảy Đoài là Lương châu, cõi Vân Nam; tám Cấn là Sơn Đông, cửa thánh Khổng Tử; chín Ly là Giang Tây nối Phúc Kiến. Chín châu, tám quẻ định Càn Khôn; Nam Thiệm Bộ châu là đất Trung Hoa, năm nhạc năm hồ chia trong đó.

Hoàng Hà chảy qua núi đồi
Hoàng Hà: núi lớn sông lớn chia vùng đất theo phân dã. Ảnh: fading, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: Bài ca này dùng Lạc Thư như một tấm lưới đặt lên bản đồ: số 5 ở giữa là Trung nguyên (Hà Nam), các số khác toả ra tám phương. Đặt vào thực địa thì có chỗ không khớp hoàn toàn với phương hướng thật (ví dụ "bảy Đoài" phương Tây mà lại là Vân Nam ở Tây Nam); đó là vì bài ca theo thói quen địa danh hơn là đo đạc. Người học nên nắm ý: mỗi quái ứng một vùng, dùng cùng lối với mười hai cung.

Tầng 26: số độ hai mươi tám tú – 二十八宿躔分野度

Tầng 26 ghi độ rộng của từng tú trên vòng chu thiên, đặt lên mười hai cung của nhân bàn.

Nguyên văn – 原文

計其分度:角十二度,亢九度,氐十五度,房五度,尾十八度,箕十一度,斗二十六度,牛八度,女十二度,虛十度,危十七度,室十六度,壁九度,奎十六度,婁十二度,胃十四度,昴十一度,畢十六度,觜二度,參九度,井三十二度,鬼四度,柳十五度,星七度,張十八度,翼十八度,軫十七度。已上分野,僅於十二宮上安二十八宿度數。

Dịch: Tính độ của từng tú: Giác 12 độ, Cang 9, Đê 15, Phòng 5, Vĩ 18, Cơ 11, Đẩu 26, Ngưu 8, Nữ 12, Hư 10, Nguy 17, Thất 16, Bích 9, Khuê 16, Lâu 12, Vị 14, Mão 11, Tất 16, Chuỷ 2, Sâm 9, Tỉnh 32, Quỷ 4, Liễu 15, Tinh 7, Trương 18, Dực 18, Chẩn 17. Phân dã trên đây chỉ đặt số độ của hai mươi tám tú lên mười hai cung.

Biểu đồ số độ hai mươi tám tú theo La Kinh Thấu Giải, Tỉnh rộng nhất 32 độ, Chuỷ hẹp nhất 2 độ
Biểu đồ vẽ lại theo tầng 26: độ rộng từng tú theo bản in 1926; bản in thiếu số độ của tú Tâm.

Giảng: Bản in kê hai mươi bảy tú, thiếu tú Tâm (心) giữa Phòng và Vĩ. Cộng hai mươi bảy số đã in được 359 độ; theo các bảng cổ, Tâm khoảng 5–7 độ, nên con số tổng chênh với 365¼ độ chu thiên. Điều này cho thấy các số độ ở đây là số "độ cổ" của một bảng lịch nào đó, có sai khác nhỏ giữa các sách; sách ghi mục đích chỉ là "đặt số độ lên mười hai cung". Biểu đồ cột vẽ lại độ rộng hai mươi bảy tú theo bản in để thấy Tỉnh (32) rộng nhất, Chuỷ (2) hẹp nhất.

Hiểu lầm thường gặp về phân dã

Hiểu lầm thứ nhất: áp nguyên bảng phân dã Trung Hoa cho nhà cửa, mộ phần ở Việt Nam, rồi nói "sa ở cung Thìn thì làm quan ở Sơn Đông". Tác giả đã nói rõ phải tra địa chí đương thời; người Việt muốn dùng ý này thì chỉ giữ phần nguyên lý (sa thuỷ phương nào đẹp thì phúc về hướng ấy), không giữ tên đất. Hiểu lầm thứ hai: coi số độ của tú như toạ độ thiên văn chính xác. Đây là số độ cổ, thay đổi theo lịch và theo tuế sai, như chính tác giả nhắc ở tầng 27.

Vệt sao xoay quanh cực bắc trên hẻm núi
Vệt sao quanh cực: trời xoay đều, phân dã là quy ước, không phải bói vận nước. Ảnh: 0x010C, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), tầng phân dã là phần "Thư" cần đọc để hiểu sách cổ, nhưng không nên đem vào phán đoán cho gia chủ. Phong Thuỷ Liên Hoa dùng phương vị sa thuỷ để luận phòng phân và các việc của từng người trong nhà (tầng 12 nhân bàn đã nói), còn chuyện lộc ở xứ nào thì do người, thời và nghề quyết định nhiều hơn. Giữ cái lý, bỏ cái tên: đó là cách Phong Thuỷ Liên Hoa đọc những tầng mang dấu ấn địa lý Trung Hoa.

Phần số độ hai mươi tám tú thì có ích thật: nó là nền cho tầng 27 (Thái Dương đáo sơn) và tầng 32 (hồn thiên tinh độ). Hiểu tú nào rộng, tú nào hẹp giúp người học đọc vòng tú độ trên la kinh không bị ngợp. Cách dùng tú độ trong chọn ngày cụ thể là thủ pháp, học trực tiếp; bài này chia sẻ lý pháp.

Trời sao trên núi lúc đêm
Trời sao trên núi: Phong Thuỷ Liên Hoa coi phân dã là khung tham chiếu. Ảnh: Barry haynes, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Tóm lại – 總結: Tầng 25 dạy phân dã: mười hai cung ứng mười hai nước cổ và chín châu, sa thuỷ đẹp ở cung nào thì lộc về vùng ấy; ba đại cán long Cấn, Chấn, Tốn vào Trung Quốc; kèm danh mục châu phủ, năm nhạc, năm hồ và bài ca bát quái phân dã. Tầng 26 ghi số độ 28 tú trên mười hai cung (bản in thiếu tú Tâm). Tên đất phải đổi theo địa chí đương thời; giữ lý, bỏ tên.

Bài trước: La Kinh Thấu Giải (23): Tầng 24, nạp âm ngũ hành và bài ca sinh khắc chế hoá.

Bài sau: La Kinh Thấu Giải (25): Tầng 27, hai mươi bốn khí nghênh Thái Dương đáo sơn.

Nguồn: La Kinh Thấu Giải, quyển hạ, tầng 25 十二宮分野 (bài ca, 州府定位, 州府分屬, 四大名山, 天下五嶽, 天下五湖, 八卦分野歌, đồ hình 十二宮分野式) và tầng 26 二十八宿躔分野度 (đồ hình 二十八宿分野式), bản Thượng Hải Văn Minh thư cục 1926, tờ 15–19 quyển hạ, thuộc công cộng. Hiệu đính: bảng số độ tầng 26 bản in thiếu tú Tâm (心); đồ hình 十二宮分野式 ghi "ngoài ra ba mươi sáu động thiên, bảy mươi hai phúc địa chưa chép". Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc mười hai cung phân dã là phần Thư; đọc được sa thuỷ quanh huyệt ứng vào người nào trong nhà là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Phân dã là gì? – 分野

Là phép cổ chia trời thành mười hai cung hay hai mươi tám tú và gán mỗi phần cho một vùng đất; La Kinh Thấu Giải dùng để luận sa thuỷ đẹp ở cung nào thì lộc về vùng ấy.

Ba đại cán long là gì? – 三大幹龍

Theo sách, long từ Côn Luân chia tám phương; ba long Cấn, Chấn, Tốn đi vào Trung Quốc thành ba cán bắc, giữa, nam, Hoàng Hà ở giữa Chấn và Cấn.

Vì sao Tý Ngọ Mão Dậu có ba tú? – 四正宮三宿

Hai mươi tám tú chia cho mười hai cung thì bốn cung chính mỗi cung ba tú, tám cung còn lại mỗi cung hai tú (4×3 + 8×2 = 28).

Người Việt có dùng bảng phân dã này được không? – 古今州郡異名

Chỉ nên giữ nguyên lý. Chính tác giả nói tên châu quận đổi theo thời, phải tra địa chí đương thời; tên đất Trung Hoa không áp được cho Việt Nam.

Từ khoá: 12 cung phân dã · 28 tú · nhị thập bát tú · triền độ · phân dã · la kinh thấu giải · 羅經透解 · phong thủy liên hoa

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…