Gieo quẻ Mai Hoa là cách lập quẻ theo Mai Hoa Dịch Số, một phép chiêm đoán dựa trên Kinh Dịch, lấy con số từ thời gian, sự vật hay âm thanh để lập quẻ rồi luận bằng quan hệ Thể – Dụng và ngũ hành sinh khắc. Muốn đọc được kết quả gieo quẻ, dù gieo tay hay dùng phần mềm, người đọc phải hiểu bốn thứ: quẻ chủ, quẻ hỗ, quẻ biến và quan hệ Thể – Dụng.
Trả lời nhanh: Mai Hoa Dịch Số lập một quẻ chủ gồm hai quẻ đơn và một hào động. Quẻ đơn chứa hào động là Dụng (sự việc), quẻ đơn còn lại là Thể (người hỏi). Luận quẻ chủ yếu dựa vào ngũ hành sinh khắc giữa Thể và Dụng, xét thêm quẻ hỗ (diễn biến) và quẻ biến (kết cục), cùng vượng suy theo mùa. Lời quẻ trong 64 quẻ chỉ là phần tham khảo.
Nhiều người gieo quẻ xong chỉ tra tên quẻ trong sách 64 quẻ, đọc lời đoán rồi kết luận. Cách đó bỏ qua phần cốt lõi của Mai Hoa. Mai Hoa không đọc quẻ như đọc một lá bài có sẵn ý nghĩa, mà đọc như đọc một bàn cờ: ai là mình, ai là việc, bên nào sinh bên nào, bên nào khắc bên nào.
"Dịch không phải là bói. Bói chỉ là một dụng nhỏ của Dịch."
— Thầy Vũ Giới
Mai Hoa Dịch Số là gì?
Mai Hoa Dịch Số là một phép chiêm đoán thuộc Dịch học, tương truyền gắn với Thiệu Ung (Thiệu Khang Tiết) đời Tống, nổi bật ở chỗ lập quẻ nhanh từ những gì có sẵn quanh mình như thời gian, con số, sự vật, âm thanh. Từ con số, người gieo suy ra hai quẻ đơn và một hào động, ghép thành một quẻ kép để luận.
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) xếp các phép dự đoán bằng Dịch theo tầng bậc từ thấp đến cao: dùng lý thuyết 64 quẻ kép để đoán định, tiếp đến là các phương pháp như Mai Hoa Dịch Số hay Lục Hào, phức tạp hơn là các hệ thống Độn pháp để dự báo việc lớn trong nhiều năm. Theo cách xếp đó, Mai Hoa là một tầng ứng dụng, không phải toàn bộ Dịch.
Thầy cũng nhắc rằng coi quẻ chỉ là cái "dụng" bề ngoài; cái quý thực sự nằm ở triết luận dịch học. Hiểu như vậy để người học Mai Hoa đặt phép này đúng chỗ: một công cụ để suy xét, không phải lời phán quyết.
Bài hướng dẫn sử dụng phần mềm Gieo Quẻ Mai Hoa đã nói cách nhập và đọc màn hình kết quả. Bài này giải thích phần lý thuyết phía sau mỗi ô kết quả.
Tám quẻ đơn và con số Tiên thiên trong Mai Hoa
Mai Hoa Dịch Số dùng số Tiên thiên để quy đổi con số ra quẻ đơn: Càn 1, Đoài 2, Ly 3, Chấn 4, Tốn 5, Khảm 6, Cấn 7, Khôn 8. Mỗi quẻ đơn mang một hành ngũ hành, và hành này là chìa khoá để luận sinh khắc.
| Số Tiên thiên | Quẻ | Hình hào (dưới lên) | Ngũ hành |
|---|---|---|---|
| 1 | Càn | Liền – liền – liền | Kim |
| 2 | Đoài | Liền – liền – đứt | Kim |
| 3 | Ly | Liền – đứt – liền | Hoả |
| 4 | Chấn | Liền – đứt – đứt | Mộc |
| 5 | Tốn | Đứt – liền – liền | Mộc |
| 6 | Khảm | Đứt – liền – đứt | Thuỷ |
| 7 | Cấn | Đứt – đứt – liền | Thổ |
| 8 | Khôn | Đứt – đứt – đứt | Thổ |
Cách lập quẻ theo thời gian phổ biến nhất như sau, dùng năm theo số địa chi (Tý 1 đến Hợi 12), tháng và ngày theo âm lịch, giờ theo số địa chi:
- Thượng quái: lấy số năm + số tháng + số ngày, chia cho 8, lấy số dư. Dư 0 tính là 8.
- Hạ quái: lấy tổng trên cộng thêm số giờ, chia cho 8, lấy số dư.
- Hào động: lấy tổng năm + tháng + ngày + giờ, chia cho 6, lấy số dư. Dư 0 tính là hào 6.
Ngoài thời gian, Mai Hoa còn lập quẻ theo con số người hỏi đưa ra, theo số nét chữ, theo âm thanh, theo vật thấy được. Các bài về đơn pháp lên quẻ và gieo quẻ theo hai số, ba số trong chuyên mục đã trình bày chi tiết. Điểm chung là mọi cách đều quy về ba con số: thượng quái, hạ quái, hào động.
Thể và Dụng trong Mai Hoa được xác định thế nào?
Thể và Dụng được xác định bằng hào động: quẻ đơn nào chứa hào động thì quẻ đó là Dụng, quẻ đơn còn lại là Thể. Hào động từ 1 đến 3 nằm ở hạ quái, khi đó hạ quái là Dụng, thượng quái là Thể; hào động từ 4 đến 6 nằm ở thượng quái, khi đó thượng quái là Dụng, hạ quái là Thể.
Thể là người hỏi, là chủ thể, là "mình". Dụng là sự việc, là đối tượng, là "cái mình hỏi tới". Hào động nằm ở đâu thì nơi đó đang chuyển động, đang biến đổi, nên đó là phía của sự việc. Phía còn lại đứng yên, là phía của người hỏi.
Cách nghĩ này gần với khẩu quyết Thầy Vũ Giới hay dùng khi giảng phong thuỷ: "Nhất âm nhất dương chi vị đạo." Trong một quẻ Mai Hoa, Thể là phần tĩnh, Dụng là phần động; đọc quẻ là đọc quan hệ động tĩnh ấy. Đây là cách biên tập liên hệ, giúp người học thấy Mai Hoa cũng vận hành trên nền âm dương như mọi phép khác của Dịch.
Sinh khắc Thể – Dụng đọc cát hung ra sao?
Sinh khắc giữa Thể và Dụng là tầng luận chính của Mai Hoa: Dụng sinh Thể, Thể khắc Dụng, Thể Dụng tỷ hoà thường được coi là thuận; Dụng khắc Thể là nghịch; Thể sinh Dụng là hao tổn. Hành của Thể và Dụng lấy theo hành của quẻ đơn ở bảng trên.
| Quan hệ | Ý nghĩa thường dùng | Hình dung |
|---|---|---|
| Dụng sinh Thể | Thuận, việc đến giúp mình, có lợi | Người khác đem tới cho mình |
| Thể khắc Dụng | Thuận, mình làm chủ được việc, nhưng phải bỏ sức | Mình chế ngự được việc |
| Thể Dụng tỷ hoà | Thuận, hài hoà, việc trôi chảy | Cùng một phe |
| Thể sinh Dụng | Hao tổn, mình phải bỏ ra nhiều | Mình đem cho việc |
| Dụng khắc Thể | Nghịch, việc gây áp lực, bất lợi | Việc đè lên mình |
Ví dụ minh hoạ cách tính
Ví dụ dưới đây chỉ minh hoạ quy trình tính, không phải luận cho một việc cụ thể. Giả sử hỏi việc vào năm Thìn, tháng 3 âm lịch, ngày 15 âm lịch, giờ Tỵ.
- Số năm Thìn là 5, tháng 3, ngày 15: tổng 5 + 3 + 15 = 23. Chia 8 dư 7: thượng quái là Cấn.
- Cộng số giờ Tỵ là 6: 23 + 6 = 29. Chia 8 dư 5: hạ quái là Tốn.
- 29 chia 6 dư 5: hào 5 động.
- Quẻ chủ: Cấn trên, Tốn dưới, là quẻ Sơn Phong Cổ.
- Hào 5 nằm ở thượng quái, nên Cấn (Thổ) là Dụng, Tốn (Mộc) là Thể. Mộc khắc Thổ: Thể khắc Dụng, mình làm chủ được việc nhưng phải bỏ sức.
- Quẻ hỗ: hào 2, 3, 4 là liền – liền – đứt (Đoài, Kim), hào 3, 4, 5 là liền – đứt – đứt (Chấn, Mộc). Đoài Kim khắc Thể Mộc: giữa chừng có trở ngại.
- Quẻ biến: đổi hào 5, thượng quái Cấn thành Tốn; quẻ biến là Thuần Tốn. Tốn Mộc tỷ hoà với Thể: kết cục êm.
Đọc nối ba quẻ: đầu việc mình chủ động được, giữa chừng vướng một trở ngại, cuối cùng hài hoà. Đó là cách Mai Hoa kể một câu chuyện từ ba quẻ, trước khi xét tới mùa vượng suy và ý tượng của câu hỏi.
Bảng trên là quy tắc nền. Luận thật còn phải xét mức vượng suy: một Thể đang vượng theo mùa thì chịu được khắc nhẹ; một Thể suy thì sinh nhẹ cũng khó gánh. Phần ngũ hành tứ thời vượng, tướng, hưu, tù, tử đã có bài riêng trong chuyên mục Dẫn nhập Kinh Dịch.
Quẻ hỗ và quẻ biến nói lên điều gì?
Quẻ hỗ cho biết diễn biến ở giữa quá trình, còn quẻ biến cho biết kết cục hoặc chiều hướng sau cùng của sự việc. Quẻ chủ là lúc bắt đầu; ba quẻ đọc nối tiếp nhau thành một câu chuyện có đầu, giữa và cuối.
- Quẻ chủ: quẻ kép vừa lập, cho biết tình thế hiện tại.
- Quẻ hỗ: lấy các hào 2, 3, 4 của quẻ chủ làm hạ quái và các hào 3, 4, 5 làm thượng quái. Quẻ hỗ là phần "ẩn" bên trong quẻ chủ, chỉ diễn biến, trở ngại hoặc trợ lực giữa chừng.
- Quẻ biến: đổi hào động của quẻ chủ từ âm sang dương hoặc ngược lại. Quẻ biến chỉ kết quả, xu hướng sau cùng.
Khi luận, người xem đối chiếu hành của quẻ hỗ và quẻ biến với Thể. Quẻ hỗ sinh Thể là giữa chừng được giúp; quẻ biến khắc Thể là cuối cùng gặp trở ngại. Một quẻ chủ thuận mà quẻ biến nghịch thì nên cẩn trọng ở giai đoạn cuối; một quẻ chủ nghịch mà quẻ biến thuận thì khó trước dễ sau.
Ba quẻ này cũng là nền cho cách Liên Hoa Độn Pháp lập quẻ chánh, hỗ, biến. Các bài về chánh – hỗ – biến trong chuyên mục Học Liên Hoa Độn đã trình bày theo hệ thống riêng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Phần mềm gieo quẻ Mai Hoa tính những gì?
Về lý thuyết, một phần mềm gieo quẻ Mai Hoa làm các việc tính toán: đổi ngày giờ ra số, lập thượng quái, hạ quái, hào động, rồi suy ra quẻ hỗ, quẻ biến và hành của từng quẻ. Phần luận Thể – Dụng, vượng suy và ý nghĩa với câu hỏi cụ thể vẫn là phần của người đọc.
- Nhập liệu: thời điểm hỏi việc hoặc các con số người hỏi đưa ra.
- Tính quẻ: quy đổi số ra thượng quái, hạ quái, hào động theo số Tiên thiên.
- Suy quẻ hỗ, quẻ biến: theo quy tắc lấy hào và đổi hào ở trên.
- Đánh dấu Thể – Dụng: theo vị trí hào động.
- Gắn hành: theo hành của từng quẻ đơn.
Thầy Vũ Giới viết khi giới thiệu bộ phần mềm hợp luận của Liên Hoa: "Công nghệ không thể thay thế luận đoán của thầy phong thuỷ!" Với Mai Hoa cũng vậy. Phần mềm giúp người học khỏi sai ở bước tính, để dành sức cho bước luận.
Giới hạn cần nói rõ: bài viết trình bày khung lý thuyết phổ biến của Mai Hoa Dịch Số. Các trường phái có thể khác nhau ở chi tiết như cách tính năm, cách dùng ngoại ứng, trọng số giữa các quẻ. Luận một quẻ cho một việc cụ thể cần học bài bản và luyện nhiều.
Tóm lại, Mai Hoa là đọc quan hệ: mình và việc, tĩnh và động, sinh và khắc, đầu và cuối. Đọc được quan hệ thì quẻ nói được; chỉ đọc tên quẻ thì quẻ im lặng.
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Độn Pháp Liên Hoa: lập quẻ chánh, hỗ, biến và đọc quẻ theo hệ thống Liên Hoa.
- Trạch Cát: tra can chi ngày giờ, hỗ trợ lập quẻ theo thời gian.
Bài liên quan
- Thiệu Khang Tiết và nguồn gốc Mai Hoa Dịch Số
- Công thức Mai Hoa lập chánh, biến quái
- Ngũ hành tứ thời: vượng, tướng, hưu, tù, tử
- Chuyên mục App Độn Pháp
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Lập quẻ, giải quẻ và luận quẻ theo nguyên lý Kinh Dịch và Mai Hoa Dịch Số được dạy trong khoá Quẻ Dịch Mai Hoa của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Mai Hoa Dịch Số khác Lục Hào ở điểm nào?
Mai Hoa luận chủ yếu bằng Thể – Dụng và ngũ hành của quẻ đơn, lập quẻ nhanh từ thời gian, con số, sự vật. Lục Hào nạp can chi vào từng hào, an lục thân, lục thú và luận chi tiết trên từng hào, nên hệ thống tính toán phức tạp hơn.
Hào động nằm ở hào 3 thì quẻ nào là Thể?
Hào 3 thuộc hạ quái, nên hạ quái là Dụng và thượng quái là Thể. Quy tắc chung: quẻ đơn chứa hào động luôn là Dụng.
Có cần biết lời 64 quẻ để luận Mai Hoa không?
Nên biết để tham khảo ý tượng, nhưng lời quẻ không phải phần chính. Mai Hoa đặt trọng tâm ở sinh khắc Thể – Dụng, vượng suy và quẻ hỗ, quẻ biến.
Lập quẻ theo thời gian dùng lịch âm hay lịch dương?
Cách lập quẻ theo thời gian truyền thống dùng năm theo địa chi, tháng và ngày theo âm lịch, giờ theo canh giờ địa chi. Vì vậy cần đổi ngày chính xác trước khi tính.
