Học 64 quẻ Dịch: từ gốc âm dương đến luận quẻ – Phong thủy Liên Hoa

Học 64 quẻ Dịch là học bộ "ngôn ngữ" mô tả sự chuyển dịch của trời đất và việc người, chứ không phải học thuộc 64 lời đoán tốt xấu. Người mới đến với Kinh Dịch thường bắt đầu từ việc gieo quẻ, nhưng gieo quẻ chỉ là một cái dụng nhỏ đứng ở ngọn của cả một hệ thống.

"Dịch không phải là bói. Bói chỉ là một dụng nhỏ của Dịch." — Thầy Vũ Giới

Học 64 quẻ Dịch là học những gì?

Học 64 quẻ Dịch gồm bốn phần: gốc hình thành của quẻ, ý nghĩa tượng và lý của từng quẻ, phương pháp lập quẻ – luận quẻ, và đạo lý dụng quẻ. Thiếu phần gốc thì người học chỉ còn tra lời đoán; thiếu phần đạo lý thì dễ lạm dụng.

Kinh Dịch, theo cách Thầy Vũ Giới giảng, là bộ kinh bàn về sự chuyển dịch của đại tự nhiên và quy luật vận hành của đại đạo, bao gồm cả cái hữu hình lẫn vô hình. Nền tảng của Kinh Dịch dựa trên ba học thuyết: âm dương, ngũ hành và bát quái. 64 quẻ là kết quả của bát quái chồng lên nhau, mỗi quẻ là một trạng thái vận động của khí trong một hoàn cảnh cụ thể.

Nội dung học 64 quẻ Dịch tại Phong Thuỷ Liên Hoa thường đi theo thứ tự:

1. Gốc lý: từ Hà Đồ, thái cực, lưỡng nghi đến bát quái và Lục Thập Tứ Quái.
2. Tượng quẻ: hiểu quẻ thượng, quẻ hạ, hào và vị trí hào.
3. Lý quẻ: bản chất và ý nghĩa sâu xa của từng quẻ, không chỉ lời đoán ngắn.
4. Lập quẻ và luận quẻ: các cách lập quẻ, quẻ chính – hỗ – biến, hào động.
5. Thời ứng: cách xác định sự việc xảy ra khi nào và kết quả ra sao.
6. Đạo lý dụng quẻ: khi nào được lên quẻ, khi nào không, và cách giữ mệnh khí.

Hiện nay, trong kho tàng kinh điển chủ yếu còn bộ Chu Dịch; hai bộ Liên Sơn Dịch và Quy Tàng Dịch được xem là đã thất truyền. Người học 64 quẻ phần lớn học theo hệ Chu Dịch, kết hợp với phần kiến giải Hà Đồ của Phong Thuỷ Liên Hoa để hiểu vì sao quẻ được sắp như vậy.

Dịch có phải chỉ để bói toán không?

Không. Dịch là học thuyết về vận động của khí; bói toán chỉ là một ứng dụng của Dịch. Hiểu Dịch chỉ là bói là hiểu sai từ gốc.

Thầy Vũ Giới dùng một ví dụ đời thường rất dễ nhớ: "Một tay súng cừ khôi không phải là ông bắn súng chỉ có một tay đâu các bạn nhé!" Chữ "tay súng" không có nghĩa là một tay; chữ "Dịch" cũng không có nghĩa là bói. Danh mà sai thì ngôn sai, ngôn sai thì hành cũng sai.

Theo Thầy, Dịch có ba tầng ý nghĩa:

• Triết luận: mọi sự vận hành theo bộ nhị nguyên đối đãi, có trời thì có đất, có nóng thì có lạnh, hai mặt bàn tay, hai cực nam châm.
• Tu luyện: Kinh Dịch là bộ kinh gốc để các bậc tiên gia thực hiện pháp luyện khí hoá thần.
• Dự đoán: khi một lý thuyết chạm đến quy luật thì có khả năng dự báo, giống như quy luật kinh tế giúp nhận diện biến động thị trường.

Thầy Vũ Giới viết: "Coi quẻ chỉ là cái dụng bề ngoài. Cái quý thực sự nằm ở triết luận Dịch học và đỉnh cao nhất chính là việc tu luyện theo những đạo lý này." Dịch bói được, tiên tri được, là vì vạn sự đã, đang và chưa xảy ra đều không ra ngoài lý Dịch, chứ không phải vì Dịch là một môn bói.

Tinh thần ấy được Phong Thuỷ Liên Hoa tóm trong một câu dùng cho các lớp Dịch: "Kinh Dịch không phải để đoán mệnh, mà để chuyển mệnh."

64 quẻ được hình thành như thế nào?

64 quẻ được hình thành bằng cách chồng hai quẻ đơn của bát quái lên nhau, 8 × 8 thành 64 quẻ kép, mỗi quẻ có sáu hào. Nhưng bát quái lại sinh từ âm dương qua thái cực, lưỡng nghi, tứ tượng, nên muốn hiểu 64 quẻ phải đi ngược về gốc.

Lục Thập Tứ Quái là tên gọi Hán Việt của 64 quẻ kép. Trong các đề mục chuyên sâu của Phong Thuỷ Liên Hoa có phần "vạch và kiến giải sự hình thành Lục Thập Tứ Quái", được Thầy Vũ Giới xem là gốc của Huyền Không Đại Quái đang dùng trong phong thuỷ.

Các bước tư duy cơ bản khi học sự hình thành 64 quẻ:

1. Âm dương là gốc: một vạch liền (dương), một vạch đứt (âm).
2. Thái cực sinh lưỡng nghi, lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái.
3. Bát quái là tám quẻ đơn ba vạch: Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn.
4. Chồng hai quẻ đơn được một quẻ kép sáu hào; tổ hợp đủ ra 64 quẻ.
5. Thứ tự và phương vị 64 quẻ theo Phục Hy, Văn Vương cho thấy hai cách sắp xếp, phản ánh tiên thiên và hậu thiên.

Thầy Vũ Giới cũng nhắc lại một câu gốc: Thiên nhất sinh thuỷ, địa nhị sinh hoả. Việc đầu tiên trong trời đất là sinh thuỷ, nên các bậc khởi nguồn được gọi là "thuỷ tổ". Học Dịch thì những điều thuộc về Dịch như vậy phải biết, vì đó là trật tự của lý.

Chuyên mục Dẫn nhập Kinh Dịch trên vugioi.com có chuỗi bài đi từng bước từ Hà Đồ đến 64 quẻ, phù hợp để đọc trước khi vào lớp.

64 quẻ được ứng dụng ở những tầng nào?

64 quẻ được ứng dụng từ tầng thấp đến tầng cao: dùng lý 64 quẻ kép để đoán định, dùng Mai Hoa Dịch Số hay Lục Hào, dùng các hệ Độn pháp cho việc lớn nhiều năm, và ở tầng cao nhất là tự cảm ứng mà không cần lên quẻ. Đây là cách Thầy Vũ Giới phân tầng ứng dụng Dịch học.

Tầng	Phương pháp	Đặc điểm
1	Lý 64 quẻ kép	Đọc tượng, lý quẻ để đoán định sự việc
2	Mai Hoa Dịch Số, Lục Hào	Có phương pháp lập quẻ, luận quẻ chính – hỗ – biến, hào động
3	Độn pháp (như Liên Hoa Độn Pháp)	Dự báo những sự việc lớn trong nhiều năm, hệ thống phức tạp hơn
4	Cảm ứng	Người tu luyện tự cảm thấu thiên địa, không cần lên quẻ

Trong phong thuỷ, 64 quẻ còn hiện diện trên la kinh qua vòng Lục Thập Tứ Quái, dùng trong Huyền Không Đại Quái để phân kim, lập hướng. Vì vậy, người học phong thuỷ sư cần học Dịch lý không chỉ để gieo quẻ, mà để đọc được la kinh.

Ở Phong Thuỷ Liên Hoa còn có hệ Liên Hoa Độn Pháp, được trình bày trong chuyên mục Học Liên Hoa Độn, cho những ai muốn đi tiếp sau phần 64 quẻ.

Vì sao không nên lạm dụng việc gieo quẻ?

Không nên lạm dụng gieo quẻ vì việc luận quẻ làm tiêu hao khí lực của người luận; dùng bừa bãi, không hiểu nguyên lý sẽ làm suy giảm mệnh khí. Đây là điều Thầy Vũ Giới nhấn mạnh trong các lớp Dịch.

Thầy Vũ Giới giảng: người luận quẻ cần hết sức thận trọng. Không nên xem quẻ một cách bừa bãi chỉ vì sở thích hay muốn trải nghiệm nhất thời. Khi khí lực suy giảm, con người dễ gặp rủi ro do mất đi sự bảo vệ tự nhiên.

Những nguyên tắc dụng quẻ người học nên giữ:

• Không phải lúc nào cũng có thể lên quẻ hay cầu quẻ.
• Không hỏi một việc nhiều lần cho đến khi ra kết quả mình muốn.
• Không gieo quẻ để thử, để đùa, hay để "biểu diễn".
• Quẻ cho biết thời thế; quyết định và hành động vẫn là việc của con người. Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên.

Người thấu triệt được toàn bộ hệ thống, theo Thầy, mới được gọi là Dịch Sư. Con đường đó dài hơn nhiều so với việc thuộc 64 lời đoán. Người mới học nên coi giai đoạn đầu là giai đoạn hiểu lý, gieo quẻ ít nhưng ghi chép kỹ, đối chiếu kết quả với thực tế để rút kinh nghiệm, thay vì gieo nhiều mà không hiểu.

Học 64 quẻ Dịch ở Phong Thuỷ Liên Hoa theo lộ trình nào?

Phong Thuỷ Liên Hoa có lộ trình học Dịch từ ngắn hạn đến chuyên sâu: lớp ứng dụng bói Dịch bằng bộ bài 64 quẻ, lớp Mai Hoa quẻ, và chương trình Dịch Sư Liên Hoa học Đồ Dịch, Dịch Lý, Quẻ Dịch và Độn Pháp. Lịch từng lớp: Thầy báo khi đăng ký.

• Lớp 64 quẻ Dịch dùng bộ bài Dịch: dùng bộ bài 64 quẻ làm công cụ bổ trợ, giúp việc lập quẻ trực quan; học nguyên lý luận quẻ, thời ứng, đạo lý dụng quẻ và bảo vệ mệnh khí.
• Lớp Mai Hoa quẻ: phương pháp lập quẻ – giải quẻ – luận quẻ theo Kinh Dịch và Mai Hoa Dịch Số.
• Dịch Sư Liên Hoa: chương trình trung hạn học Đồ Dịch, Dịch Lý, Quẻ Dịch và Độn Pháp, cho người muốn đi sâu.
• Trong lộ trình Phong Thuỷ Sư: phần Quẻ Dịch và Độn Pháp gồm ứng dụng 64 quẻ Dịch, Mai Hoa quẻ, Liên Hoa Độn Pháp.

Các lớp học online qua Zoom, mỗi buổi khoảng 2 giờ, do Thầy Vũ Giới trực tiếp giảng. Người mới nên bắt đầu từ lớp ứng dụng; người học phong thuỷ sư nên học thêm phần Dịch lý để đọc được la kinh và Huyền Không Đại Quái.

Giới hạn cần biết: Dịch giúp nhìn rõ thời thế, không thay thế cho quyết định có trách nhiệm hay cho ý kiến chuyên môn ở các lĩnh vực như y tế, pháp lý, tài chính.

Tóm lại

Tóm lại, học 64 quẻ Dịch là học từ gốc âm dương, bát quái đến sự hình thành Lục Thập Tứ Quái, rồi mới đến lập quẻ, luận quẻ, thời ứng và đạo lý dụng quẻ. Theo Thầy Vũ Giới, Dịch không phải là bói; bói chỉ là một dụng nhỏ. Hiểu Dịch là hiểu vận động của khí, và dùng quẻ phải biết giữ mệnh khí của chính mình.

— Vũ Giới —

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• 64 quẻ Kinh Dịch: cách đọc và tra cứu
• Lục Thập Tứ Quái hình thành
• Thứ tự 8 quẻ, 64 quẻ Phục Hy
• Học Dịch lý cho phong thuỷ sư

Câu hỏi thường gặp

Không biết chữ Hán có học 64 quẻ Dịch được không?

Được. Tên quẻ và khái niệm đều có âm Hán Việt và được giảng nghĩa. Điều cần là nắm vững âm dương, bát quái và kiên nhẫn đọc hiểu tượng quẻ.

Học 64 quẻ Dịch có cần học thuộc hết lời quẻ không?

Không cần thuộc lòng ngay. Quan trọng hơn là hiểu cách quẻ hình thành và lý của từng quẻ; khi hiểu lý thì lời quẻ tự nhớ và dùng linh hoạt hơn.

Gieo quẻ hằng ngày có tốt không?

Không nên. Theo Thầy Vũ Giới, luận quẻ tiêu hao khí lực, lạm dụng sẽ làm suy giảm mệnh khí. Chỉ nên lên quẻ khi có việc cần hỏi rõ ràng và tâm đủ tĩnh.

Học 64 quẻ Dịch có giúp gì cho việc học phong thuỷ?

Có. 64 quẻ hiện diện trên la kinh và là nền của Huyền Không Đại Quái. Người học phong thuỷ sư có Dịch lý sẽ đọc la kinh và phân kim chính xác hơn.

Bộ bài 64 quẻ Dịch dùng để làm gì trong lớp học?

Bộ bài là công cụ bổ trợ giúp lập quẻ trực quan và dễ hiểu. Nền tảng vẫn là nguyên lý luận quẻ và thời ứng do Thầy giảng.