Mai rùa gieo quẻ là dụng cụ hình mai rùa dùng để đựng và xóc đồng xu khi lập quẻ Dịch, kế thừa hình ảnh bói mai rùa rất cổ của phương Đông. Bài này giải thích ý nghĩa của mai rùa, cách gieo quẻ bằng đồng xu theo nguyên tắc chung, cách chọn và giữ mai rùa, và vì sao theo Phong Thuỷ Liên Hoa, gieo quẻ chỉ là một cái "dụng" nhỏ của Kinh Dịch.
Trả lời nhanh: Mai rùa gieo quẻ dùng để đựng ba đồng xu, xóc sáu lần để lập sáu hào của một quẻ Dịch, từ hào dưới lên hào trên. Nên chọn mai rùa bằng đồng, gỗ hoặc gốm chế tác, không dùng mai rùa thật từ loài được bảo vệ. Gieo khi thật sự có việc cần hỏi, mỗi việc hỏi một lần.
Nhiều người mua mai rùa về vì thấy nó đẹp, thấy nó "huyền bí". Rồi gieo quẻ mỗi ngày, hỏi đủ thứ chuyện. Gieo nhiều như vậy là sai từ gốc.
"Dịch không phải là bói. Bói chỉ là một dụng nhỏ của Dịch."
— Thầy Vũ Giới
Mai rùa gieo quẻ là gì và có nguồn gốc từ đâu?
Mai rùa gieo quẻ là một hộp xóc có hình mai rùa, thường làm bằng đồng, gỗ hoặc gốm, bên trong đựng đồng xu cổ để lập quẻ. Người gieo bỏ đồng xu vào, úp hai tay, xóc rồi đổ ra để đọc mặt đồng xu.
Hình ảnh mai rùa gắn với chiêm bốc từ rất xa xưa. Người Trung Hoa cổ từng dùng mai rùa và xương thú để bói, khắc chữ lên đó, gọi là giáp cốt. Về sau, phép bói Dịch chuyển sang dùng cỏ thi, rồi dùng đồng xu cho tiện. Mai rùa từ chỗ là vật để bói trở thành vật đựng đồng xu, mang ý nghĩa tượng trưng cho sự cổ kính và linh thiêng của việc hỏi quẻ.
Ngày nay, mai rùa gieo quẻ phổ biến trong phép lập quẻ bằng ba đồng xu, thường gọi là gieo quẻ đồng tiền hay bói Dịch đồng tiền. Mai rùa không làm cho quẻ "linh" hơn. Mai rùa giúp người gieo có một nghi thức trang nghiêm, giúp tâm tập trung vào việc đang hỏi.
Vì sao lại là hình mai rùa?
Hình mai rùa được chọn vì rùa trong văn hoá Á Đông tượng trưng cho sự bền lâu, vững chãi và cho phương Bắc trong Tứ Linh. Mai rùa vòm trên, phẳng dưới, được người xưa liên tưởng với trời tròn đất vuông.
Mai rùa và Huyền Vũ trong Tứ Linh
Huyền Vũ là linh vật phương Bắc, hình rùa quấn rắn. Trong phong thuỷ, Huyền Vũ là tên gọi phía sau của cục. Người ta hay nói Huyền Vũ phải cao, nhô liền như mai rùa, tối thì mới đúng là Huyền Vũ.
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) phân tích điểm này rất kỹ. Thầy viết rằng lý đó "không sai nhưng lại không đúng". Theo Thầy, ta có vận khí đồ, rồi đến đồ hình loan đầu, rồi mới đặt tên Huyền Vũ cho phía sau cục. Cái tên Huyền Vũ chỉ là tên đặt cho phía sau cục khi phân tích vận khí đồ. Huyền Vũ không phải là bản chất vận khí sau cục.
"Nhìn chung quy cuối cùng gốc vẫn nằm ở vận khí. Vận là vận động. Hiểu thấu thì mới ứng dụng phong thuỷ chính xác được."
— Thầy Vũ Giới
Áp vào mai rùa gieo quẻ cũng vậy. Hình mai rùa là cái tên, cái tượng. Cái gốc của quẻ không nằm ở mai rùa. Cái gốc nằm ở Dịch lý, ở âm dương, ở sự vận động của sự việc mà người hỏi đang mang trong lòng.
Gieo quẻ bằng mai rùa và đồng xu như thế nào?
Gieo quẻ bằng mai rùa và đồng xu là xóc ba đồng xu sáu lần, mỗi lần ghi được một hào, xếp từ dưới lên trên để thành một quẻ sáu hào. Đây là nguyên tắc chung của phép lập quẻ đồng tiền. Mỗi dòng truyền có quy ước chi tiết riêng về mặt đồng xu, nên người học cần theo một thầy, một sách cho nhất quán.
- Chuẩn bị: rửa tay, chọn chỗ yên tĩnh, sạch sẽ. Đặt ba đồng xu vào mai rùa.
- Định tâm: nghĩ rõ một việc cần hỏi, nói thành một câu cụ thể. Câu hỏi càng rõ, quẻ càng dễ luận.
- Xóc và đổ: úp tay, xóc mai rùa, đổ đồng xu ra mặt bàn.
- Ghi hào: đọc mặt đồng xu, ghi hào âm hay hào dương, hào tĩnh hay hào động theo quy ước đã học.
- Lặp sáu lần: lần thứ nhất là hào sơ (dưới cùng), lần thứ sáu là hào thượng (trên cùng).
- Thành quẻ: sáu hào ghép lại thành quẻ chủ; hào động biến ra quẻ biến.
- Tra và luận: tra quẻ trong 64 quẻ, xét hào động, quẻ biến, rồi mới luận.
Mỗi lần gieo cho ra một trong bốn trạng thái quen gọi là thiếu dương, thiếu âm, lão dương, lão âm. Hào "lão" là hào động, tức âm dương đã cực và sắp đổi. Hiểu được hào động là hiểu được chữ "Dịch": Dịch là biến đổi.
Mỗi việc chỉ hỏi một lần
Kinh Dịch, quẻ Mông có câu: lần đầu hỏi thì được báo, hỏi đi hỏi lại hai ba lần là khinh nhờn, khinh nhờn thì không báo. Gieo được quẻ không ưng rồi gieo lại cho đến khi ra quẻ đẹp là tự lừa mình.
Gieo quẻ đồng xu đứng ở tầng nào trong Dịch học?
Gieo quẻ đồng xu là một trong những tầng ứng dụng dự đoán của Dịch học, chưa phải tầng cao nhất. Thầy Vũ Giới chia việc ứng dụng Dịch học để tiên đoán thành nhiều tầng bậc từ thấp đến cao.
| Tầng | Phương pháp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khởi đầu | Dùng lý thuyết 64 quẻ kép để đoán định | Nền tảng phải thuộc |
| Tiếp theo | Mai Hoa Dịch Số, Lục Hào | Gieo quẻ đồng xu thuộc nhóm này |
| Phức tạp hơn | Các hệ thống Độn pháp | Dự báo sự việc lớn trong nhiều năm |
| Cao nhất | Không cần lên quẻ, tự cảm ứng | Thuộc về người tu luyện |
Thầy Vũ Giới giảng rằng coi quẻ chỉ là cái "dụng" bề ngoài. Giá trị thật của Kinh Dịch nằm ở triết luận dịch học, và đỉnh cao là tu luyện theo những đạo lý ấy. Thầy còn nói Kinh Dịch có bốn pháp bảo: Dịch lý, Dịch số, Dịch tượng, Dịch đồ. Người cầm mai rùa mà không học Dịch lý thì chỉ là cầm cái vỏ.
Ba học thuyết nền của Kinh Dịch là Âm Dương, Ngũ Hành và Bát Quái. Người muốn luận quẻ cho đúng nên đi từ gốc này. Chuỗi bài Dẫn nhập Kinh Dịch trên vugioi.com trình bày từ Hà Đồ đến 64 quẻ theo thứ tự.
Không nên lạm dụng gieo quẻ: lời dặn của Thầy Vũ Giới
Không nên lạm dụng gieo quẻ vì luận quẻ làm tiêu hao khí lực của người luận. Đây là lời dặn Thầy Vũ Giới nhắc nhiều lần với học trò và người yêu Dịch.
"Người luận quẻ cần hết sức thận trọng vì quá trình này làm tiêu hao đáng kể khí lực và năng lượng cá nhân. Không nên lạm dụng việc xem quẻ một cách bừa bãi chỉ vì sở thích hay muốn trải nghiệm nhất thời."
— Thầy Vũ Giới, bài "Hiểu thêm về Kinh Dịch"
Thầy cũng dặn không đi xem bói quá nhiều. Lý do rất đơn giản. Người hỏi quẻ liên tục thường không còn tự quyết được việc gì. Mọi quyết định đều chờ quẻ. Như vậy là đặt Dịch sai chỗ. Dịch giúp người hiểu thời, hiểu thế để tự hành xử, chứ không phải để thay người sống.
Những trường hợp nên gieo quẻ:
- Việc hệ trọng, đã cân nhắc kỹ bằng lý trí mà vẫn còn phân vân.
- Việc có thời điểm rõ, có hai ba phương án cụ thể để chọn.
- Khi tâm đủ tĩnh để hỏi một lần và chấp nhận câu trả lời.
Những trường hợp không nên gieo:
- Hỏi chuyện vặt mỗi ngày, hỏi cho vui.
- Hỏi khi đang giận dữ, hoảng loạn.
- Hỏi thay việc đi khám bệnh, thay việc hỏi luật sư, thay việc làm.
Chọn mai rùa gieo quẻ thế nào cho đúng?
Chọn mai rùa gieo quẻ đúng là chọn mai rùa chế tác từ đồng, gỗ hoặc gốm, kích thước vừa tay, đóng mở chắc chắn, kèm đồng xu cổ hoặc đồng xu chế tác có hai mặt rõ ràng. Không dùng mai rùa thật lấy từ động vật hoang dã.
| Tiêu chí | Nên chọn | Nên tránh |
|---|---|---|
| Chất liệu | Đồng, gỗ, gốm chế tác | Mai rùa thật từ loài quý hiếm, loài được pháp luật bảo vệ |
| Kích thước | Vừa hai bàn tay úp, xóc dễ | Quá nhỏ làm kẹt đồng xu, quá to khó cầm |
| Đồng xu | Ba đồng cùng loại, hai mặt phân biệt rõ | Đồng xu lẫn loại, mòn mặt khó đọc |
| Hoàn thiện | Bề mặt nhẵn, không cạnh sắc | Sơn bong tróc, mép sắc |
Giữ gìn mai rùa và đồng xu
- Cất mai rùa và đồng xu chung một chỗ, ở nơi sạch sẽ, cao ráo.
- Không dùng mai rùa làm đồ chơi, không cho người khác mượn tuỳ tiện.
- Lau bằng khăn khô; đồ đồng có thể lau bằng khăn mềm cho sáng.
- Không để đồng xu rơi vãi, thiếu đồng thì thay bộ mới cùng loại.
Mai rùa gieo quẻ không phải pháp khí trấn trạch. Đặt mai rùa trong nhà không có tác dụng trấn sát. Nó là dụng cụ cho việc hỏi quẻ, nên giữ như giữ một cuốn sách quý.
Có nên dùng app lập quẻ thay cho mai rùa?
Có thể dùng app lập quẻ khi đã hiểu nguyên lý, vì điều quyết định là tâm người hỏi và trình độ người luận, không phải dụng cụ. Mai rùa và đồng xu tạo ra nghi thức giúp tâm tập trung. App giúp ghi chép nhanh, tra cứu thuận tiện, lưu nhật ký quẻ.
Thầy Vũ Giới phát triển hệ phần mềm hợp luận gồm bát tự, tướng, độn, trạch nhật và phong thuỷ. Thầy cũng nhắc rõ một điều mà người dùng app nào cũng nên nhớ: "Công nghệ không thể thay thế luận đoán của thầy phong thuỷ!"
Giới hạn cần nói rõ: bài viết chỉ trình bày nguyên tắc chung của việc gieo quẻ bằng đồng xu. Cách luận quẻ, xét hào động, phối ngũ hành, phối thời gian là phần phải học bài bản. Đọc quẻ theo vài câu giải sẵn trên mạng rất dễ hiểu sai.
Tóm lại, mai rùa gieo quẻ là một dụng cụ đẹp và có ý nghĩa. Nhưng cái linh không nằm ở mai rùa. Cái linh nằm ở tâm người hỏi và ở cái học của người luận. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Giới —
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Độn Pháp Liên Hoa: lập quẻ, lưu và tra cứu quẻ theo Liên Hoa Độn Pháp.
- Trạch Cát: chọn ngày giờ khi quẻ đã cho hướng hành sự.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh web miễn phí, xem phương vị bát quái.
Bài liên quan
- Hướng dẫn gieo quẻ Mai Hoa
- Gieo quẻ theo số: hai số, ba số và số động tâm
- 64 quẻ Kinh Dịch: cách đọc và tra cứu
- Thiệu Khang Tiết và nguồn gốc Mai Hoa Dịch Số
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn lập quẻ và luận quẻ đúng, nên học Dịch từ gốc: Dịch lý, Dịch số, Dịch tượng, Dịch đồ.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Mai rùa gieo quẻ dùng mấy đồng xu?
Phép lập quẻ đồng tiền thông dụng dùng ba đồng xu, xóc sáu lần để được sáu hào. Ba đồng nên cùng loại, hai mặt phân biệt rõ để đọc không nhầm.
Gieo quẻ ra quẻ xấu có nên gieo lại không?
Không nên gieo lại cùng một việc. Theo lời dạy trong quẻ Mông của Kinh Dịch, hỏi đi hỏi lại là khinh nhờn và quẻ sau không còn ý nghĩa. Quẻ xấu là lời nhắc để thận trọng, xem lại kế hoạch.
Có nên đặt mai rùa trong nhà để trấn trạch?
Không. Mai rùa gieo quẻ là dụng cụ lập quẻ, không phải pháp khí trấn trạch. Trấn trạch phải bắt đầu từ Hình Pháp của ngôi nhà, rồi mới dùng pháp khí đúng phép.
Người mới học có tự gieo và tự luận quẻ được không?
Người mới học tự gieo được, nhưng tự luận thì dễ sai nếu chưa nắm Dịch lý, hào động và quẻ biến. Nên học có thầy, có giáo trình, và ghi nhật ký quẻ để đối chiếu dần.
Mai rùa thật có linh hơn mai rùa đồng không?
Không. Cái linh nằm ở tâm người hỏi và cái học của người luận. Mặt khác, mua bán mai rùa từ loài được bảo vệ là vi phạm pháp luật, nên chọn mai rùa đồng, gỗ hoặc gốm chế tác.
