Nhân Tử Tu Tri
人子須知 (論龍分三勢 · 三落 · 十二格)
Tác giả: Từ Thiện Kế 徐善繼 và Từ Thiện Thuật 徐善述 (anh em sinh đôi, người Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh) soạn
Bản gốc: Trùng san Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông 重刊人子須知資孝地理心學統宗, 39 quyển, đời Minh; tự tựa năm Gia Tĩnh Giáp Tý (1564), bản trùng khắc ở Dĩnh Trung năm Vạn Lịch Quý Mùi (1583).
Bài trước khép quyển chín với tân chủ, nô tòng và dư khí. Bài này mở quyển mười của Nhân Tử Tu Tri, quyển cuối phần long pháp. Bài chép ba mục đầu: long chia ba thế, long chia ba lạc và mười hai cách hình thế của long.
Trả lời nhanh: Khí đi trong đất theo thế của đất, nên long chia ba thế: sơn lũng thì nhảy vọt, khởi phục như sóng như ngựa phi; bình cương thì uốn lượn như rắn sống ra hang; bình địa thì phẳng rộng, nối nhau như tơ nhện dấu ngựa, giữa phẳng nổi một gò. Ba thế khác nhau nhưng sức kết vốn không hai, và đều khởi từ núi cao rồi mới rơi xuống. Long kết có ba lạc: sơ lạc, trung lạc, mạt lạc; trung lạc là long lớn còn đi xa mà kết ở trước thiếu tổ. Mười hai cách gồm sinh, cường, thuận, tiến là bốn cát; tử, nhược, nghịch, thoái là bốn hung; thêm phúc, bệnh, kiếp, sát.
Lời dẫn quyển mười – 卷之十
Lời dẫn nói: quyển này chuyên bàn long có chỗ khác nhau giữa sơn lũng, bình cương, bình địa; có sơ lạc, trung lạc, mạt lạc không giống nhau; lại có sinh tử, cường nhược, thuận nghịch, tiến thoái, phúc bệnh, kiếp sát khác nhau; và chỗ khác nhau của xuất mạch, thụ huyệt, nhập thủ, kết cục. Đó đều là chỗ then chốt của nhà xem long.
Long chia ba thế – 論龍分三勢
Kinh nói năm khí đi trong đất, phát ra mà sinh muôn vật; khí đi theo thế của đất, khí tụ ở chỗ thế dừng. Vì vậy khí nằm trong hình, mà hình chia ba thế: thế sơn lũng, thế bình cương và thế bình địa.
Thế sơn lũng thì long nhảy vọt chạy băng, khởi phục đốn ngã, cao thấp lừng lững; Táng thư nói như nằm như liền, gốc từ trời, như sóng nước, như ngựa phi, lại nói thế như muôn ngựa từ trời xuống; Lý Thuần Phong gọi là khởi phục mạch. Thế bình cương thì long uốn lượn chạy đi, quanh co gấp khúc, sang đông sang tây, linh động uyển chuyển; Ngô công ví như rắn sống ra hang; Lý Thuần Phong gọi là tiên đới mạch. Thế bình địa thì long phẳng rộng, kéo nhau nối nhau, như tơ nhện dấu ngựa, như ngó sen đứt còn tơ, giữa phẳng nổi một gò, như trải thảm trải chiếu.
Ba thế không giống nhau nhưng sức kết lớn nhỏ vốn không hai, chỉ nói đại khái vậy thôi. Cốt yếu là long của cả ba cách đều khởi từ núi cao lũng lớn rồi chia rơi xuống gò phẳng đất phẳng; nên trong núi cũng có chỗ rơi xuống gò phẳng mà kết huyệt, giữa đất phẳng cũng có gò đống bỗng nổi lên mà kết huyệt, đó lại là chỗ kỳ đặc. Núi lấy khởi phục làm thường, rơi xuống ruộng phẳng thì thoát tháo được sạch; đất phẳng lấy bình thụ làm thường, nổi lên gò đống thì khí tụ được vượng.



Long chia ba lạc – 論龍分三落
Long kết cục không chỉ một chỗ, mà cốt yếu có ba: sơ lạc, trung lạc, mạt lạc. Sách giải trung lạc: từ tổ sơn phát xuống, đã xa tổ, đi xa đến, đốn lớn phục nhỏ, giữa đường bỗng nổi núi cao làm thiếu tổ; từ thiếu tổ xuống vài sáu bảy tiết hoặc mười mấy tiết lại nổi sao kết đỉnh, giáng thế qua mạch, xuống cục thắt cổ mà kết. Còn long lớn vẫn tự làm thế đi xa, chia ra đi ở trước thiếu tổ; chỗ này chỉ là một cục, chưa phải chỗ tận cùng, nên gọi là trung lạc. Núi triều nghênh lạy ở trước, núi hộ tòng che ở sau, núi chia đi quay về làm dụng cho mình, hoặc làm hạ thủ, thuỷ khẩu, quan lan, thác lạc, thành quách. Dương công nói đất lớn đều kết ở lưng long, quay nhánh dư làm thành quách.


Mười hai cách long – 論龍形勢十二格
Tiết thiên cơ chia long tám cách: sinh, tử, cường, nhược, thuận, nghịch, tiến, thoái; lấy sinh, cường, thuận, tiến làm bốn cát, tử, nhược, thoái, nghịch làm bốn hung. Minh sơn bảo giám lại có mười hai cách với những tên khác, phần nhiều hình giống mà tên khác, có thể quy vào tám cách trên. Riêng bốn cách phúc, bệnh, kiếp, sát nằm ngoài tám cách của Liêu thị, không bỏ được, nên tác giả gom lại thành mười hai cách. Các tên độc long, uổng long, thương long, chú long trong các sách khác đều thuộc loại bệnh long, sát long, nghịch long nên không chép lại.
Mỗi cách sách vẽ một đồ và tả ngắn. Sinh long thì sao núi lừng lững, chân tay linh động, đi uốn lượn; tử long thì thô cứng, không khởi phục, như cá mất nước, cây không cành. Cường long thì sao núi khác thường, chân tay chống vững, thể cách hùng mạnh; nhược long thì sao gầy, chân ngắn rụt. Thuận long thì núi xuôi ra, chân xuôi bày, đi tròn tụ; nghịch long thì sao đứng nghiêng, chân chạy ngược. Tiến long thì sao xếp có thứ tự, chân đều; thoái long thì sao mất thứ tự, đi lùi. Phúc long thì tổ tông quý mà nhiều hộ vệ; bệnh long thì bản thể đẹp mà có tì vết; kiếp long thì thân chia phách nhiều; sát long thì mang sát, đá lởm chởm, chân nhọn vỡ nát.




Nguyên văn – 原文
此一卷專論龍有山壠平岡平地之不同初落中落末落之不一又有生死強弱順逆進退福病劫殺之殊出脈受穴入首結局之異皆龍家之肯綮也
論龍分三勢
經曰五氣行乎地中發而生乎萬物其行也因地之勢其聚也因勢之止是故氣囿乎形而形分三勢焉曰山壠之勢曰平岡之勢曰平地之勢也何謂山壠之勢其龍踴躍奔騰起伏頓跌磊落低昂葬書所謂若伏若連其原自天若水之波若馬之馳又曰勢如萬馬自天而下吳公譬之孽斧之出榜者是也李淳風名為起伏脈何謂平岡之勢其龍逶迤奔走屈曲擺摺之東之西活動宛轉葬書所謂宛委自復迴環重復又曰逶走東西或為南北吳公譬之生蛇之出洞者是也李淳風名為僊帶脈何謂平支之勢其龍坦夷曠潤相牽相連蛛絲馬跡藕斷絲牽平中一突鋪氊展席……
……此三勢耳三勢不同其融結力量輕重大小本無二致亦只舉大槩言之要之三格之龍皆起於高山大壠而分落平岡平地故雖山谷亦有落平岡平地而結穴者平地中亦有墩阜忽然連起而結穴者此則又為奇特蓋山谷以起伏為常而落平田則脫卸得清平地以平受為常而起墩阜則氣聚得旺……
中落者自祖山發下去祖已遠迢迢而來大頓小伏中間忽起高山以為少祖自少祖下或六七節或十數節再起星辰結頂降勢過脈落局束咽融結其大龍猶自作勢遠去而分行卻在少祖之前此處特一關局未為大盡故名中落朝迎山則拜于前護從山則障於後其分去之山回作我用或為下手為水口為關攔為托樂為城廓為關鎖楊公云大地皆從腰裏落回轉餘枝作城廓……
論龍形勢十二格
泄天機龍格曰生曰死曰強曰弱曰順曰逆曰進曰退凡八格以生強順進為四吉死弱退逆為四凶固為攸當而明山寶鑑又有生死杠[?]福鬼劫應遊死揖病絕凡十二格除生死二名相同其應揖遊絕鬼劫之龍各亦形同名異如應揖即順進之屬遊杠絕即死弱退逆之類而福病劫殺四格猶出廖氏八格之外亦不可遺今合取之共為十二格大全中復有毒龍枉龍傷龍蛀龍等名無非病龍殺龍逆龍之類茲不重收……
Ghi chú: Nguyên văn chép lời dẫn quyển mười và trích ba mục ba thế, ba lạc, mười hai cách; lời tả từng cách dưới đồ chỉ dịch ý; chữ ghi [?] là đọc theo nghĩa.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới dặn người học: ba thế là để biết mình đang đứng ở loại địa hình nào mà đổi cách nhìn. Ở núi thì xem khởi phục và chỗ rơi xuống phẳng; ở gò thì xem uốn lượn; ở đồng bằng thì tìm chỗ nổi cao một chút giữa phẳng. Mười hai cách không cần học thuộc tên, chỉ cần nhớ một lẽ: long có sinh khí thì linh động, có thứ tự, có hộ vệ; long hết khí thì thô cứng, lộn xộn, vỡ nát.
Tóm lại
Quyển mười mở bằng ba thế sơn lũng, bình cương, bình địa; ba lạc sơ, trung, mạt; và mười hai cách long, gồm tám cách của Tiết thiên cơ thêm phúc, bệnh, kiếp, sát. Bài sau chép tiếp xuất mạch, thụ huyệt, nhập thủ và kết cục.
Bài sau: Nhân Tử Tu Tri: xuất mạch, thụ huyệt, nhập thủ và kết cục.
Bài trước: Nhân Tử Tu Tri: long tân chủ, nô tòng và dư khí.
Nguồn: Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (人子須知資孝地理心學統宗), Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật soạn, bản trùng san đời Minh: quyển mười, luận long ba thế, ba lạc và mười hai cách (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Nhân Tử Tu Tri 人子須知
- Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ba thế của long là gì? – 三勢
Thế sơn lũng nhảy vọt khởi phục, thế bình cương uốn lượn như rắn, thế bình địa phẳng rộng như tơ nhện dấu ngựa.
Ba thế có sức kết khác nhau không? – 力量
Sách nói sức kết lớn nhỏ vốn không hai; cả ba đều khởi từ núi cao rồi rơi xuống.
Trung lạc là gì? – 中落
Long lớn còn đi xa mà kết một cục ở trước thiếu tổ; Dương công nói đất lớn đều kết ở lưng long.
Mười hai cách long gồm những gì? – 十二格
Sinh, tử, cường, nhược, thuận, nghịch, tiến, thoái theo Tiết thiên cơ, thêm phúc, bệnh, kiếp, sát.
Cách nào là cát? – 四吉
Sinh, cường, thuận, tiến là bốn cát; tử, nhược, nghịch, thoái là bốn hung.









