Thầy phong thuỷ là người xem xét và sắp đặt đất đai, nhà cửa, mồ mả sao cho hợp với hình thế và dòng khí của nơi đó; công việc này khác với thầy cúng lo nghi lễ và thầy bói lo đoán việc. Ngoài đời ba vai hay bị gọi chung một tiếng "thầy", nên nhiều gia chủ mời nhầm người cho việc mình cần.
Trả lời nhanh: Thầy phong thuỷ làm việc với không gian: thế đất, bố cục nhà, vị trí cửa, bếp, bàn thờ, mộ phần. Thầy cúng làm việc với nghi lễ: cúng động thổ, nhập trạch, giỗ chạp. Thầy bói làm việc với dự đoán: xem việc sắp tới của một người. Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ, và phong thuỷ là y học dành cho đất đai.
"Thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống." — Thầy Vũ Giới
Căn nhà có sự sống là căn nhà có khí vào, khí tụ, khí lưu chuyển. Việc đó làm bằng thước, bằng bản vẽ, bằng con mắt nhìn hình thế. Việc đó không làm bằng mâm lễ, cũng không làm bằng quẻ đoán. Hiểu vậy thì đã thấy ba nghề đứng ở ba chỗ khác nhau.
Thầy phong thuỷ là ai và làm những việc gì?
Thầy phong thuỷ là người khảo sát đất, định bố cục công trình và đưa giải pháp chỉnh sửa khi nhà hoặc mộ có vấn đề về hình thế và khí. Đối tượng của thầy phong thuỷ là mảnh đất và công trình, không phải số mệnh riêng của một người.
Phong Thuỷ Liên Hoa chia công việc của một phong thuỷ sư theo thứ tự sau:
- Xem hình thế: nhìn thế đất, đường xá, dòng nước, công trình xung quanh. Nguyên tắc là "nhất hình nhì số", hình xét trước.
- Định cục, định tâm: quyết định công trình đặt ở đâu trên đất và tâm của công trình nằm ở đâu.
- Sắp đặt bên trong: cửa, bếp, phòng thờ, phòng ngủ, cầu thang theo bố cục đã định.
- Lý khí: dùng la kinh và phép tính để chọn hướng, chọn thời điểm.
- Bổ cứu: với nhà đã xây có khiếm khuyết, đưa phương án sửa chữa, điều chỉnh.
Nhìn danh sách này sẽ thấy vì sao Thầy Vũ Giới nói "Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ". Bản thân Thầy xuất thân từ nghề mộc, xây dựng và nội thất trước khi theo nghề phong thuỷ. Một thầy phong thuỷ làm đúng nghề phải đọc được bản vẽ, hiểu kết cấu móng, dầm, cột, và nói chuyện được với kiến trúc sư.
Thầy phong thuỷ khác thầy cúng ở điểm nào?
Thầy phong thuỷ lo phần không gian và bố cục, còn thầy cúng lo phần nghi lễ. Hai công việc có lúc đi cùng nhau trong một sự kiện, như lễ động thổ hay nhập trạch, nên dễ bị xem là một.
Lấy lễ động thổ làm ví dụ. Chọn vị trí đặt nhà trên đất, định tâm, chọn ngày giờ khởi công là việc của thầy phong thuỷ. Soạn mâm lễ, đọc văn khấn, hành lễ là việc của người chủ lễ. Có gia đình tự làm lễ, có gia đình mời thầy cúng. Dù ai làm lễ thì phần bố cục công trình vẫn phải được quyết định trước đó, trên bản vẽ.
Nghi lễ thuộc về tín ngưỡng và phong tục, là nét văn hoá đáng trân trọng. Điều cần rõ là nghi lễ không thay được bố cục. Một căn nhà đặt sai thế đất thì cúng lớn cũng không làm thế đất đổi khác. Ngược lại, một căn nhà bố cục đúng vẫn nên có lễ lạt chu đáo theo nếp nhà.
Với việc thờ cúng trong nhà, phần của thầy phong thuỷ là vị trí và kích thước: bàn thờ đặt ở đâu, cao bao nhiêu, quay về đâu. Ví dụ với bàn thờ Thổ Địa, Thầy Vũ Giới dạy đặt sát đất, không cao quá rốn, theo ý "thông thiên thấu địa". Còn cúng gì, khấn thế nào là phần nghi lễ theo phong tục từng nhà, từng vùng.
Thầy phong thuỷ khác thầy bói ở điểm nào?
Thầy phong thuỷ xử lý một đối tượng có thật trước mắt là đất và nhà, còn thầy bói đưa ra lời đoán về việc chưa xảy ra của một con người. Phong thuỷ là việc làm, bói là lời đoán.
Chỗ dễ lẫn nằm ở Kinh Dịch. Phong thuỷ dùng âm dương, ngũ hành, bát quái, là những khái niệm có trong Dịch. Người ngoài thấy có quẻ, có can chi thì nghĩ là bói. Thầy Vũ Giới nói rõ: "Dịch không phải là bói." Dịch là hệ thống lý luận về sự biến đổi. Trong phong thuỷ, hệ thống đó dùng để hiểu khí vận động thế nào trong một không gian, theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Một cách phân biệt đơn giản cho gia chủ:
- Người đến nhà, đi quanh khu đất, đo đạc, xem bản vẽ rồi nói "cửa này nên dời, bếp này nên đổi chỗ" là đang làm phong thuỷ.
- Người hỏi ngày sinh rồi nói "năm sau anh chị sẽ gặp chuyện này chuyện kia" là đang đoán mệnh.
Phong thuỷ có dùng năm sinh của gia chủ, nhưng ở bước sau và với mục đích khác: để phối mệnh chủ với mệnh trạch và chọn ngày giờ, không phải để đoán tương lai.
Bảng so sánh thầy phong thuỷ, thầy cúng và thầy bói
Ba vai khác nhau ở đối tượng làm việc, công cụ và thứ gia chủ nhận được sau cùng. Bảng dưới đây tóm tắt để gia chủ đối chiếu nhanh.
| Thầy phong thuỷ | Thầy cúng | Thầy bói | |
|---|---|---|---|
| Đối tượng | Đất, nhà, công trình, mộ phần | Nghi lễ, lễ tiết | Vận hạn của một người |
| Công cụ | Con mắt nhìn hình, la kinh, thước, bản vẽ | Lễ vật, văn khấn, nghi thức | Các phép xem, phép đoán |
| Việc làm | Khảo sát, định cục, sắp đặt, bổ cứu | Chủ trì buổi lễ | Đưa lời đoán |
| Gia chủ nhận được | Phương án bố trí, sửa chữa cụ thể | Một buổi lễ trọn vẹn | Lời đoán, lời khuyên |
| Kiểm chứng | Đối chiếu được trên bản vẽ và hiện trạng | Theo phong tục, lòng thành | Chờ thời gian trả lời |
Có người làm được hơn một vai. Điều gia chủ cần là biết mình đang nhờ việc nào, để hỏi đúng câu và nhận đúng thứ.
Trong một công trình, các vai có thể phối hợp theo trình tự rõ ràng. Tình huống thường gặp khi xây nhà mới:
- Trước khi mua đất: thầy phong thuỷ khảo sát thế đất, gia chủ quyết định mua hay không.
- Khi thiết kế: thầy phong thuỷ định cục, định tâm; kiến trúc sư triển khai bản vẽ theo bố cục đó.
- Trước khởi công: thầy phong thuỷ chọn ngày giờ động thổ; gia đình chuẩn bị lễ, tự làm hoặc mời chủ lễ.
- Trong lúc xây: thầy phong thuỷ soát lại các mốc chính như móng, vị trí cửa, bếp, phòng thờ.
- Khi dọn vào: thầy phong thuỷ chọn ngày nhập trạch và hướng dẫn bố trí; gia đình làm lễ nhập trạch theo nếp nhà.
Nhìn trình tự này sẽ thấy phần của thầy phong thuỷ trải suốt từ lúc chọn đất tới lúc dọn vào, và phần lớn diễn ra trên bản vẽ, ngoài công trường. Phần nghi lễ chỉ xuất hiện ở vài thời điểm. Gia chủ nào chỉ nhớ tới "thầy" vào ngày cúng động thổ là đã bỏ qua những bước có sức nặng nhất.
Cũng vì vậy mà một phong thuỷ sư cần thời gian học dài. Theo Thầy Vũ Giới, đào tạo một phong thuỷ sư cần khoảng 24–26 tháng với bốn tầng: đọc sách, học Zoom, giải đáp trực tiếp và thực địa. Nghề này không học được bằng vài buổi.
Phong thuỷ có phải mê tín không?
Phong thuỷ không phải mê tín, nhưng cũng không nên gọi là khoa học theo nghĩa phòng thí nghiệm. Theo Thầy Vũ Giới, phong thuỷ thuộc văn hoá Á Đông, có nền lý luận riêng, và người học phải học bằng trí lực, hỏi "tại sao" tới gốc, không bí hiểm hoá.
Mê tín là tin mà không cần lý do. Phong thuỷ làm đúng thì mỗi kết luận đều có lý do đi kèm: vì thế đất thế này nên đặt nhà thế kia, vì khí vào từ đây nên cửa mở ở đó. Gia chủ có quyền hỏi "tại sao" và người thầy có trách nhiệm trả lời được.
Phong thuỷ trở thành mê tín khi bị dùng sai. Vài dấu hiệu:
- Hứa hẹn giàu nhanh, đổi vận tức thì sau khi làm theo.
- Doạ nạt gia chủ để bán vật phẩm.
- Không khảo sát, không xem bản vẽ, chỉ phán qua vài câu hỏi.
- Không giải thích được vì sao lại làm như vậy.
Thầy Vũ Giới ví phong thuỷ như y học cho đất đai: nhà bệnh thì chữa, và chữa cũng cần thời gian. Người tư vấn đưa giải pháp, không bán vật phẩm như bán hàng. "Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài."
Khi nào mời thầy phong thuỷ, khi nào không cần?
Mời thầy phong thuỷ khi việc cần giải quyết nằm ở đất và nhà: chọn đất, thiết kế, xây sửa, bố trí, đặt mộ. Không cần mời thầy phong thuỷ cho những việc thuộc về nghi lễ thuần tuý hay những câu hỏi về tương lai cá nhân.
| Việc của gia chủ | Nên tìm ai |
|---|---|
| Phân vân giữa hai lô đất, hai căn nhà | Thầy phong thuỷ |
| Chuẩn bị vẽ thiết kế, cần định vị trí cửa, bếp, thờ | Thầy phong thuỷ, làm cùng kiến trúc sư |
| Chọn ngày động thổ, nhập trạch | Thầy phong thuỷ |
| Làm lễ động thổ, nhập trạch, giỗ chạp | Gia đình tự làm hoặc mời chủ lễ |
| Nhà đang ở bức bối, muốn tìm nguyên nhân từ bố cục | Thầy phong thuỷ |
| Vấn đề sức khoẻ | Bác sĩ trước tiên |
Người làm nghề phong thuỷ nghiêm túc cũng tự đặt giới hạn cho mình. Thầy Vũ Giới coi trọng giới luật trong nghề: "Giới dẫn đầu các pháp." Việc không thuộc phong thuỷ thì nói là không thuộc. Lý pháp thì chia sẻ, còn thủ pháp phải xem tại chỗ từng trường hợp.
Tóm lại: thầy phong thuỷ lo đất và nhà, thầy cúng lo lễ, thầy bói lo đoán. Biết mình cần gì thì mời đúng người. Đại đạo chí giản.
— Vũ Giới —
Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La Kinh Liên Hoa: xem thử công cụ đo hướng của người làm phong thuỷ. MIỄN PHÍ.
- Vẽ Mặt Bằng: vẽ mặt bằng nhà để trao đổi với thầy. MIỄN PHÍ.
- Trạch Cát: tham khảo ngày động thổ, nhập trạch. MIỄN PHÍ.
Bài liên quan
- Phong thuỷ sư là gì?
- Cách chọn thầy phong thuỷ uy tín
- Phong thuỷ không phải khoa học, không mê tín
- Nên mời thầy phong thuỷ khi nào?
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Các bạn muốn theo nghề phong thuỷ một cách bài bản có thể tìm hiểu Khóa học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Lịch học Thầy báo khi đăng ký. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Thầy phong thuỷ có cúng giải hạn không?
Cúng giải hạn là nghi lễ, không phải công việc phong thuỷ. Thầy phong thuỷ làm việc với đất, nhà và bố cục; phần nghi lễ do gia đình tự lo hoặc mời chủ lễ theo phong tục.
Thầy phong thuỷ có xem tuổi làm nhà không?
Có dùng năm sinh gia chủ, nhưng không phải việc đầu tiên. Theo Hình Pháp Liên Hoa, hình thế đất và bố cục nhà được xét trước; tuổi gia chủ dùng khi phối mệnh chủ với mệnh trạch và chọn ngày giờ.
Làm sao biết một người là thầy phong thuỷ làm đúng nghề?
Người làm đúng nghề sẽ khảo sát hiện trạng hoặc xem bản vẽ trước khi kết luận, giải thích được lý do của từng đề xuất và không hứa hẹn kết quả tức thì. Người chỉ hỏi vài câu rồi phán, hoặc gắn mọi giải pháp với việc mua vật phẩm, thì gia chủ nên cân nhắc.
Mời thầy phong thuỷ rồi có cần làm lễ nữa không?
Hai việc không thay nhau. Thầy phong thuỷ lo bố cục và ngày giờ; lễ động thổ, nhập trạch là phong tục của gia đình, làm theo nếp nhà và lòng thành.
Phong thuỷ có giúp đổi vận nhanh không?
Không nên kỳ vọng như vậy. Phong thuỷ chỉnh môi trường sống cho thuận hơn, tác dụng đến dần theo thời gian; chuyện làm ăn, sức khoẻ còn tuỳ vào nỗ lực và cách sống của chính gia chủ.
