Nhà ống là kiểu nhà phổ biến nhất ở đô thị Việt Nam, nhưng cũng là kiểu nhà dễ mắc những nhược điểm nhất: tối ở giữa, bí gió, nóng mái, mặt tiền đơn điệu. Một thiết kế nhà ống đẹp không chỉ ở mặt tiền bắt mắt, mà ở chỗ mọi phòng đều có ánh sáng, gió đi được từ trước ra sau và từ dưới lên trên, các không gian quan trọng được đặt đúng chỗ. Những điều này cũng chính là mối quan tâm của phong thủy: khí phải vào được nhà, lưu thông được và tụ lại ở những nơi cần tụ. Bài này đi qua các nguyên tắc thiết kế nhà ống đẹp, đủ sáng, hợp phong thủy. Phần bố trí công năng cụ thể cho lô đất phổ biến có ở bài nhà phố 4x16 phong thủy.
Trong bài này: nhược điểm cố hữu của nhà ống · lấy sáng bằng giếng trời và khoảng lùi · thông gió theo chiều đứng · mặt tiền và khoảng đệm · vật liệu và màu sắc · giữ khí tụ trong nhà hẹp · quy trình thiết kế gợi ý · câu hỏi thường gặp.
1. Nhược điểm cố hữu của nhà ống
- Thiếu sáng: chỉ có hai mặt trước và sau tiếp xúc trực tiếp với bên ngoài; hai bên thường giáp tường nhà khác.
- Bí gió: gió khó đi từ mặt tiền tới cuối nhà, nhất là khi có nhiều vách ngăn.
- Nóng mái: tầng trên cùng hấp thụ nhiệt từ mái, đặc biệt ở miền Nam và mùa hè miền Bắc.
- Khí đi thẳng: cửa trước, cửa giữa, cửa sau dễ thẳng hàng, khí đi xuyên một mạch.
- Mặt tiền hẹp: ít chỗ để tạo điểm nhấn, dễ lặp lại các mẫu na ná nhau.
Thiết kế tốt là thiết kế giải quyết được từng nhược điểm này ngay từ phác thảo.
2. Lấy sáng bằng giếng trời và khoảng lùi
Giếng trời
Giếng trời là giải pháp quan trọng nhất của nhà ống. Giếng trời đặt giữa nhà, thường gắn với cầu thang, đưa ánh sáng xuống tận tầng trệt và tạo luồng đối lưu theo chiều đứng. Một số lưu ý:
- Mái giếng trời nên có lớp che nắng như lam, kính mờ hoặc mái mở được, tránh ánh nắng chiếu thẳng gây nóng.
- Có thể làm hai giếng trời, một ở giữa và một ở cuối nhà, với nhà sâu trên 18–20 m.
- Đáy giếng trời có thể đặt cây xanh hoặc mặt nước nhỏ, giúp không gian dịu mát; cần có thoát nước tốt.
Khoảng lùi trước và sau
Lùi mặt tiền vào một khoảng để làm sân, hiên, ban công giúp ánh sáng vào sâu hơn và tạo khoảng đệm cho cửa chính. Phía sau cũng nên có khoảng lùi nhỏ hoặc sân sau để lấy sáng cho bếp và khu vệ sinh.
3. Thông gió theo chiều đứng
Vì gió ngang khó đi qua nhà ống, thông gió theo chiều đứng trở nên rất quan trọng:
- Giếng trời và lồng cầu thang tạo hiệu ứng ống khói: không khí nóng bốc lên và thoát ra ở mái, kéo không khí mát từ dưới lên.
- Mái giếng trời hoặc tầng tum cần có ô thoáng thoát khí.
- Cửa sổ, ô thoáng ở mặt trước và mặt sau mỗi tầng nên mở được để tạo luồng gió xuyên.
- Hạn chế vách kín ngăn cắt trục giữa nhà; có thể dùng vách lam, vách kính hoặc vách thấp.
Về phong thủy, một ngôi nhà thoáng nhưng không lùa là ngôi nhà có khí lưu thông tốt. Khi gió thổi xuyên quá mạnh, cần có những điểm chuyển hướng như vách ngăn, cầu thang, bình phong để khí chậm lại.
4. Mặt tiền và khoảng đệm trước cửa chính
- Nhịp điệu rõ ràng: cửa sổ, ban công, lam che nắng xếp theo nhịp đều, tạo vẻ chỉn chu dù mặt tiền hẹp.
- Lớp che nắng: lam đứng, lam ngang, cây xanh ban công giúp giảm nắng hướng Tây và tạo chiều sâu.
- Khoảng đệm trước cửa: sân, hiên hoặc bậc thềm để khí không xộc thẳng vào nhà; tránh cửa chính mở sát mép đường.
- Cửa chính cân đối: kích thước cửa phù hợp với mặt tiền, lọt lòng có thể chọn theo thước Lỗ Ban thông thuỷ; xem bài cách dùng thước Lỗ Ban.
- Tránh chi tiết sắc nhọn: mái nhọn chĩa sang nhà bên, phào chỉ góc cạnh quá mức.
5. Vật liệu và màu sắc
- Vật liệu chống nóng: mái có lớp cách nhiệt, tường hướng Tây dày hoặc có lớp che, kính có lớp phản nhiệt.
- Màu sáng cho không gian hẹp: tường màu sáng giúp phản xạ ánh sáng, khiến nhà rộng và thoáng hơn.
- Điểm nhấn bằng chất liệu tự nhiên: gỗ, gạch thông gió, đá tự nhiên tạo cảm giác ấm và gần gũi.
- Màu theo hướng và mệnh: nếu muốn, có thể chọn màu chủ đạo theo hành của hướng nhà hoặc mệnh gia chủ, nhưng nên ưu tiên sự hài hoà với tổng thể và khu phố.
6. Giữ khí tụ trong ngôi nhà hẹp
Nhà ống dễ bị "khí đi thẳng". Một số cách giữ khí tụ:
- Không để cửa trước, cửa giữa, cửa sau thẳng hàng; dùng cầu thang, vách ngăn, kệ làm điểm chuyển hướng.
- Phòng khách có góc tụ khí với tường tựa, sofa, cây xanh; tham khảo cách xác định ở bài tài vị trong nhà.
- Bếp có điểm tựa phía sau, không đối diện cửa vệ sinh.
- Phòng ngủ đặt ở vị trí yên tĩnh, giường có tường tựa, không nằm dưới dầm.
- Tâm nhà sạch, thoáng, không đặt vệ sinh hay kho chứa.
7. Quy trình thiết kế gợi ý
- Đo hướng lô đất và khảo sát xung quanh: đường, nhà bên cạnh, hướng nắng, hướng gió.
- Xác định nhu cầu: số phòng ngủ, có ô tô không, có phòng thờ không, số người ở.
- Phác mặt bằng các tầng, đặt giếng trời, cầu thang trước rồi mới chia phòng.
- Đặt la kinh lên mặt bằng để kiểm tra vị trí cửa, bếp, phòng ngủ, phòng thờ.
- Thiết kế mặt tiền, chọn vật liệu, màu sắc.
- Rà soát chồng tầng: vệ sinh không nằm trên bếp, phòng thờ, giường ngủ.
Có thể làm nhanh các bước 3 và 4 bằng app Vẽ Mặt Bằng 2D – 3D và app Lập Cục Pháp, tham khảo thêm mẫu trong kho mẫu nhà Liên Hoa và bài thiết kế nhà đẹp phong thủy.
8. Những lỗi thiết kế nhà ống hay gặp
- Giếng trời quá nhỏ hoặc bị lấp: làm cho có, sau đó lợp kín để chống mưa, nhà lại tối như cũ.
- Cầu thang kín: bao kín bằng tường, mất vai trò dẫn sáng và thông gió.
- Mặt tiền kính lớn không che nắng: đẹp lúc đầu nhưng nóng, chói và tốn điện điều hoà.
- Quá nhiều vách ngăn: mỗi tầng chia nhiều phòng nhỏ, gió và sáng không đi qua được.
- Bỏ quên mặt sau: chỉ chăm chút mặt tiền, mặt sau không có cửa sổ, bếp và vệ sinh bí bách.
Tránh được những lỗi này, một ngôi nhà ống dù hẹp vẫn có thể sáng, thoáng và dễ chịu cho cả gia đình.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Mẫu nhà Liên Hoa: tham khảo mẫu nhà ống, nhà phố theo kích thước lô đất.
- App Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D – 3D: vẽ mặt bằng và xem khối nhà 2D – 3D.
- App Lập Cục Pháp: đặt la kinh Liên Hoa lên mặt bằng để phân cung cho từng phòng.
- Dự toán Liên Hoa: ước tính chi phí xây dựng theo diện tích và số tầng.
Câu hỏi thường gặp về thiết kế nhà ống
Nhà ống bao nhiêu mét thì cần giếng trời?
Hầu hết nhà ống có chiều sâu lớn hơn khoảng ba lần mặt tiền đều nên có giếng trời; nhà rất sâu có thể cần hai giếng trời.
Giếng trời có làm mất khí trong nhà không?
Giếng trời giúp khí lưu thông theo chiều đứng. Nếu có mái che, lam điều chỉnh và cây xanh, giếng trời không làm khí thoát quá nhanh.
Mặt tiền nhà ống nên dùng màu gì?
Màu sáng, trung tính thường dễ hài hoà với khu phố; có thể thêm điểm nhấn bằng vật liệu tự nhiên hoặc màu theo hướng nhà.
Nhà ống có nên làm tầng lửng?
Tầng lửng giúp tăng diện tích và tạo không gian thông tầng. Cần chú ý chiều cao thông thuỷ và không để tầng lửng che hết ánh sáng của phòng khách.
Cần tư vấn thiết kế nhà ống hợp phong thủy cho lô đất cụ thể, có thể liên hệ Phong Thuỷ Liên Hoa.
