Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát
琢玉斧巒頭歌括 (巒頭歌括 · 陰陽歌 · 琢玉斧原圖)
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả 試可, người Chương Châu, Phúc Kiến, đời Minh) soạn · Trương Cửu Nghi 張九儀 (tên Phượng Tảo 鳳藻, người Nghiêm Lăng, Chiết Giang, đời Thanh) tăng thích · học trò Viên Sĩ Lân 袁士麟 tham đính
Bản gốc: Nghiêm Lăng Trương Cửu Nghi tăng thích Địa Lý Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 嚴陵張九儀增釋地理琢玉斧巒頭歌括, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng 小酉山房 khắc lại năm Đạo Quang thứ 8 (1828); lời tựa đề năm Khang Hy Tân Tỵ (1701).
Bài thứ hai vào chính văn Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát: lời dẫn của Từ Chi Mạc, bài Âm dương ca mở đầu cả quyển loan đầu, rồi đồ cũ mộ tổ họ Đường và họ Triệu ở Lan Khê như bản Trác Ngọc Phủ gốc vẽ, kèm lời phê của Trương Cửu Nghi.
Trả lời nhanh: Âm dương ca nói: sách địa lý nghìn trăm quyển, nghĩa gom trong hai chữ âm dương. Núi tĩnh là âm (như vợ), nước động là dương (như chồng); núi dừng mà nước ôm thì khí giao, kết đất; núi chạy, nước đi thì không thành đất. Về long, Liêu Vũ gọi âm dương theo hình thể (cao là dương, thấp là âm), Dương Quân Tùng gọi theo khí mạch (tụ là âm, tản là dương); Trương Cửu Nghi khuyên theo cách gọi của Dương công.
Lời dẫn của Từ Chi Mạc – 巒頭歌括
Từ Chi Mạc viết: sách loan đầu lưu hành lấy ngũ tinh làm chính; Dương, Liêu biến thành cửu diệu; Trương, Lý bàn rộng về long cách; thêm Bốc, Tằng, Thái, Tạ… đã nói hết bí mật trời đất. Nhưng sách nhiều quá, người sau không tìm được cửa vào. Nhân lúc biên lại bộ Thiên Cơ Hội Nguyên, ông gom sách xưa nay, “hội bác quy ước”, viết thành mấy chương ca quyết cho dễ thuộc, đặt tên Loan đầu ca quát.

Âm dương ca: núi âm, nước dương – 陰陽歌
Bốn câu đầu: “Cổ truyền địa lý thiên bách quyển, nghĩa quát âm dương lưỡng tự gian; thức thấu âm dương kỳ diệu xứ, vô quý nhân gian hành địa tiên.” Lời chú dẫn câu quen thuộc: “Biết được âm dương điên đảo điên, ấy là địa tiên đi giữa người đời.”
Đoạn tiếp: nước vốn dương, núi vốn âm; một động chảy, một tĩnh đứng. Dương như chồng chủ thi, âm như vợ chủ thừa; vợ không thừa chồng thì không sinh nở; núi không có nước giới hạn thì khí không dừng. Khi núi nước giao nhau thì chân khí tụ, vì động và tĩnh làm gốc cho nhau, trong âm có dương, trong dương có âm. Nếu núi bay đi, nước chạy mất, hai khí không giao thì đất không thành.

Lời chú dẫn Quách Phác: “lai tích chỉ tụ, xung dương hoà âm” (đến thì tích, dừng thì tụ, dương xung âm hoà). Dẫn Thái thị: đạo lý thiên hạ là trong tĩnh cầu động, trong động cầu tĩnh. Núi thành long phải nhảy nhót bay múa, là trong tĩnh lấy động; nước kết đất phải uốn vòng thong thả, là trong động lấy tĩnh. Người xưa nói: núi vốn tĩnh, đẹp ở chỗ động; nước vốn động, đẹp ở chỗ tĩnh.

Hai cách gọi âm dương của long – 廖公論體 · 楊公論用
- Liêu Vũ luận thể: dương thể cao, âm thể bằng; núi cao là dương, đất bằng là âm; nhũ đột là dương, oa kiềm là âm.
- Dương Quân Tùng luận dụng: âm tính hấp tụ, dương tính thư tán; lũng long ngưng tụ (âm), chi long tản mạn (dương); vì thế oa kiềm lại gọi là dương, nhũ đột gọi là âm.
- Câu ca kết: “Tuy Dương, Liêu có vẻ khác ý, lý thì nhà Liêu làm chuẩn; gò cao là dương, đất bằng là âm, lời Thái thị đáng tham khảo.”
Lời Đông Hồ chủ (Trương Cửu Nghi) giải: đoạn hai bàn âm dương của núi nước, đoạn ba, bốn bàn âm dương của thân long; Liêu công lấy hình thể, Dương công lấy khí mạch; nay đều luận đất theo khí mạch nên theo Dương công cho tiện.

Đồ cũ mộ tổ họ Đường và họ Triệu ở Lan Khê – 琢玉斧原圖
Ngay sau Âm dương ca, Trương Cửu Nghi đặt đồ cũ của bản Trác Ngọc Phủ: đất ở phía đông huyện Lan Khê ba dặm, tên Thuỵ Long. Long từ đỉnh Kim Hoa làm tổ, ngũ tinh tụ giảng, từ lầu xuống điện, mở trướng lỗi lạc, trong trướng kim thuỷ rút ra một mạch, uốn lượn thành cách quý “thuỳ đầu tử khí”. Đôi đỉnh lớn nhỏ thành cách thiên mã, lời đoán: “ngựa lớn đuổi ngựa nhỏ, phú quý truyền thiên hạ”. Táng xong sinh Đường Long (hiệu Ngư Thạch) đỗ tiến sĩ, làm Lại bộ thượng thư; con là Đường Nhữ Tiếp (hiệu Tiểu Ngư) đỗ trạng nguyên năm Canh Tuất.

Chỗ kết tận cùng là mộ tổ thám hoa Triệu Chí Cao: cùng trướng với họ Đường, nhập thủ nổi thái dương kim tinh như con ngỗng bay, mở kiềm kết huyệt, hai chân thẳng cứng, nguyên thần dài, sa hổ thuận thuỷ nhọn chạy, nên đời đầu không lợi, gần trăm năm mới ra quý; Triệu Chí Cao làm đến tể tướng.
Trương Cửu Nghi phê thẳng lên đồ: “chỗ này không chặt”, “không có thái dương kim”, “không có ao nhỏ”, “không có ngựa giao trì”, và dưới đồ: “núi sau huyệt chẳng liên quan hoạ phúc, vẽ khéo thì có ích gì”.
Truyện hai bà vợ họ Triệu – 傳奇
Tổ họ Triệu làm huyện tá, giỏi kham dư, mến núi sông Lan Khê nên từ Cù Châu dời đến. Hai bà vợ mỗi người chọn một đất: đất quý là hình “nhất mộc xung tiêu” (một cây vút trời), câu đoán “văn chương bốn biển nổi danh, tuy mặc áo tía đeo ấn vàng, rốt cuộc nhà không nửa khoảnh ruộng”; đất giàu là hình “ngưỡng thiên hồ” (hồ ngửa mặt lên trời), câu đoán “lúa cũ tiền mục phòng nào cũng có, nếu muốn cầu quan nửa người cũng không”. Nay con cháu hai phòng, bên quý thì ít giàu, bên giàu thì ít quý, quả đúng lời.

Trương Cửu Nghi bình: đất “nhất mộc xung tiêu” ở trong núi Kim Hoa, là đất không phát; tổ họ Triệu thích đất tốt mà chưa đắc đạo; nếu đắc đạo thì một hai đời đã phát, đâu có lý từ Tống đến Minh bốn năm trăm năm mới phát.

Nguyên văn – 原文
明南閩潭庠徐之鏌試可著。
堪輿家行世之書,論巒頭者,五星為正,及楊廖變為九曜,張李廣言龍格,兼之卜、曾、蔡、謝諸仙師,俱鑿鑿著言,發盡天地之秘矣。然苦其繁多,後學不得入門之要法也。予因重編《天機會元》書之餘,合古今行世籍,會博歸約,纂成數章歌訣。安敢以作者自命,亦聊扶前人已發之秘,使學者便于記誦,得其要法,而入門之有途也。因名《巒頭歌括》云。
古傳地理千百卷,義括陰陽兩字間;識透陰陽奇妙處,無愧人間行地仙。
(此言地理諸書不同,總不外陰陽兩字括其大旨。古人曰:識得陰陽顛倒顛,便是人間行地仙,是也。)
水本陽兮山本陰,動流靜峙兩般尋(陽譬如夫,陰如婦);夫主施兮婦主承,婦不承夫終不育。山無水界氣不住,夫婦交兮孕始生;山水交時真氣聚,蓋緣動靜互為根。陰中有陽陽有陰,若然山飛再水走,二氣不交地不成。
(山體峙而靜,陰也,婦也;水性流而動,陽也,夫也。夫婦交而孕成,山水交而地結。郭氏曰:來積止聚,沖陽和陰。此言動靜之大綱也。蔡氏曰:天下道理,欲向靜中求動,動中求靜。凡成龍之山,必踴躍翔舞,靜中取動也;結地之水,必彎環悠揚,動中取靜也。古人謂山本靜,妙在動處;水本動,妙在靜中,是也。此動靜互為根也。若山順走而飛,水不合而走,是為陰陽不交,何以結地。此言動中取靜、靜中求動之妙用也。總論山水。)
陽體高兮陰體平,高山為陽平地陰;乳突(陽也)窩鉗(陰也)同此義,廖公論體此其因。(此以形體論龍。)
陰性翕聚陽舒散,壠龍凝聚支散漫;楊公論用義攸深,窩鉗(陽也)乳突(陰也)同茲判。(此以氣脈論龍。)
雖然楊廖似殊旨,理似廖家為準的;高岡為陽平地陰,蔡氏言義堪參覓。
(東湖主云:第二節論山水之陰陽,第三節、第四節論龍身之陰陽。廖公以形體論龍,楊公以氣脈論龍。當今皆以氣脈論地,似從楊說為便。今將飛鳳形地琢玉斧刻本舊圖及予親臨真圖開後,參看以存辨別。)
琢玉斧原圖云:蘭溪唐狀元、趙探花祖地胥(字疑)落盡落並結圖。(圖中東湖主批:此處不緊;無太陽金;無小池;無交馳馬。)穴後諸山無關禍福,畫得工緻何益哉。
右地在蘭溪縣東三里,地名瑞龍。其龍自金華峯作祖而來,五星聚講,復辭樓下殿,開幛磊落,開金水帳中抽出一脈,透迤成垂頭紫氣貴格。經曰:垂頭紫氣號文星,天下盡馳名。而大小雙峯成天馬之格,斷曰:大馬趕小馬,富貴傳天下。葬後出漁石公龍,登進士,官至吏部尚書;其子小漁公汝楫,登庚戌狀元,富貴鼎盛。其盡結者為趙探花公志皐祖地,與唐狀元共帳入首,大飛鵝頓起太陽金星,開鉗結穴,兩股直硬,元辰流長,虎砂順水尖竄,不利初代,將及百年乃出貴。先是探花始祖精堪輿學,自擇此地,其後人財富貴鼎盛。二妻各卜一地,一富一貴,探花公官至宰相。
探花公之祖官縣佐,精堪輿學,愛蘭邑山川秀麗,自衢遷之。二妻各卜一地,一貴一富。貴者乃一木沖霄形,課云:一木沖霄勢挺然,文章四海有名傳;雖然衣紫膺金貴,畢竟家無半頃田。其富地乃仰天湖形,課云:分明一穴仰天湖,倉庫重重文秀孤(字疑);粟陳貫朽房房有,若要求官半個無。今二房子孫,貴者少富,富者少貴,果如其言。
(東湖主云:一木沖霄地在洪坑金華老山中,是不發者。蓋趙祖好地而未得道,若果得道,一二代即發,詎有自宋至明四五百年而發的理。)
Chú: chữ đọc chưa chắc ghi (字疑); lời chú nhỏ đặt trong ngoặc.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới lưu ý: hai cách gọi âm dương của Liêu Vũ và Dương Quân Tùng hay làm người học rối, vì cùng một huyệt oa mà nhà này gọi âm, nhà kia gọi dương. Cần nhớ cái gốc chung: âm dương là quan hệ giao nhau, không phải nhãn dán cố định. Lồi thì tìm lõm, lõm thì tìm lồi; núi tĩnh thì tìm chỗ động, nước động thì tìm chỗ tĩnh. Hiểu như vậy thì đọc sách nào cũng không lạc. Bài học từ đồ cũ Lan Khê là: đồ phong thuỷ phải vẽ cái gây ra hoạ phúc (sa, thuỷ, minh đường quanh huyệt), không phải vẽ núi non phía sau cho đẹp.

Tóm lại
Âm dương ca đặt nền cho cả quyển: núi âm nước dương, động tĩnh giao nhau thì kết đất; âm dương của long có hai cách gọi theo hình thể và khí mạch. Đồ cũ mộ tổ Lan Khê bị Trương Cửu Nghi chỉ ra nhiều chỗ sai; bài sau là đồ thật ông vẽ sau khi đến tận nơi, giải thích vì sao họ Đường phát trạng nguyên, họ Triệu phát tể tướng.

Bài sau: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (3): Đồ thật mộ tổ Đường trạng nguyên và Triệu thám hoa.
Bài trước: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (1): Giới thiệu sách, Từ Chi Mạc, Trương Cửu Nghi và ba bài tựa.
Nguồn: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (琢玉斧巒頭歌括), Từ Chi Mạc soạn, Trương Cửu Nghi tăng thích, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng khắc năm 1828: lời dẫn Loan đầu ca quát, Âm dương ca, đồ cũ mộ tổ Lan Khê (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
- La Kinh Thấu Giải 羅經透解
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Âm dương ca nói gì? – 陰陽歌
Mọi sách địa lý gom về hai chữ âm dương: núi tĩnh là âm, nước động là dương; núi nước giao nhau thì kết đất.
Vì sao oa kiềm khi gọi âm khi gọi dương? – 廖楊之別
Liêu Vũ gọi theo hình thể nên lõm là âm; Dương Quân Tùng gọi theo khí mạch nên lõm (tụ khí) lại là dương.
“Động tĩnh làm gốc cho nhau” nghĩa là gì? – 動靜互為根
Núi vốn tĩnh nên đẹp ở chỗ động (nhảy nhót, uốn lượn); nước vốn động nên đẹp ở chỗ tĩnh (uốn vòng, đứng tụ).
Mộ tổ Lan Khê là của ai? – 蘭溪
Mộ tổ họ Đường (Đường Long, Đường Nhữ Tiếp) và họ Triệu (Triệu Chí Cao) ở Thuỵ Long, phía đông huyện Lan Khê, Chiết Giang.
Trương Cửu Nghi chê đồ cũ chỗ nào? – 原圖之誤
Đồ cũ vẽ núi sau huyệt cho đẹp mà bỏ sót ao nhỏ, thái dương kim, ngựa giao trì là những thứ gây ra hoạ phúc.









