Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát
琢玉斧巒頭歌括 (琢玉斧 · 叙 · 張九儀述 · 袁士麟述)
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả 試可, người Chương Châu, Phúc Kiến, đời Minh) soạn · Trương Cửu Nghi 張九儀 (tên Phượng Tảo 鳳藻, người Nghiêm Lăng, Chiết Giang, đời Thanh) tăng thích · học trò Viên Sĩ Lân 袁士麟 tham đính
Bản gốc: Nghiêm Lăng Trương Cửu Nghi tăng thích Địa Lý Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 嚴陵張九儀增釋地理琢玉斧巒頭歌括, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng 小酉山房 khắc lại năm Đạo Quang thứ 8 (1828); lời tựa đề năm Khang Hy Tân Tỵ (1701).
Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (琢玉斧巒頭歌括, “Ca quát loan đầu trong sách Búa Đẽo Ngọc”) là một quyển sách loan đầu viết bằng ca quyết bảy chữ. Người soạn là Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả), một sinh đồ ở Chương Châu, Phúc Kiến, đời Minh, người cũng biên lại bộ Thiên Cơ Hội Nguyên. Đến đời Thanh, Trương Cửu Nghi 張九儀 (tên Phượng Tảo, người Nghiêm Lăng, Chiết Giang) tách riêng quyển loan đầu, thêm lời giảng và vẽ lại các đồ mộ cổ mà ông đã đến tận nơi. Bản Kho Sách Quý dùng là bản Tiểu Dậu Sơn Phòng khắc lại năm Đạo Quang thứ tám (1828). Bài này giới thiệu sách và ba bài tựa.
Trả lời nhanh: Trác Ngọc Phủ gốc có nhiều quyển (loan đầu, lý khí, tác pháp); Trương Cửu Nghi chỉ giữ quyển loan đầu, vì cho rằng quyển lý khí và các đồ mộ cũ trong bản gốc không khớp với những ngôi mộ phát thật mà ông đã khảo. Quyển loan đầu gồm Âm dương ca, Tầm long ca, Điểm huyệt ca, Bát sa ca, Giám thuỷ ca, kèm mười sáu đồ mộ cổ có thật. Tư tưởng chủ đạo: không biết loan đầu thì không biết lý khí, không biết lý khí thì không biết loan đầu.

Ba tầng tác giả – 作者
- Từ Chi Mạc (đời Minh): gom các sách loan đầu của Dương Quân Tùng, Liêu Vũ, Trương, Lý, Bốc, Tằng, Thái, Tạ… “hội bác quy ước”, viết thành mấy chương ca quyết cho dễ thuộc, gọi là Loan đầu ca quát.
- Trương Cửu Nghi (đời Khang Hy): tách quyển loan đầu, “tăng thích” (thêm lời giảng), vẽ lại các đồ mộ cổ ở Lan Khê, Hưu Ninh, Vô Tích, Vũ Tiến, Hàng Châu, Tô Châu sau khi đến tận nơi. Ông còn có bộ Tứ Đạn Tử sa thuỷ yếu quyết.
- Viên Sĩ Lân (tự Ngọc Thư), học trò ở Chư Kỵ: tham đính và đưa khắc in.
Lời tựa của Tổ Quang Bội – 叙
Tổ Quang Bội là đồng tri phủ Thiệu Hưng, viết tựa năm Khang Hy Tân Tỵ (1701). Ông kể mình vốn không biết địa lý; ở kinh đô thấy nhà quen người thì vài năm hưng, người vài năm suy, ai cũng bảo “được đất”, “mất đất”. Đến Thiệu Hưng, thấy nhà nhà đều bàn âm dương, tìm đất tốt, ông cũng động lòng. Viên Ngọc Thư, một sinh đồ hiếu thuận, tìm đất táng cha nhưng mỗi thầy nói một kiểu, không biết theo ai. Năm Canh Thìn (1700) Trương Cửu Nghi đến Chư Kỵ thăm người thân, Ngọc Thư xin làm học trò, theo ông đi xem các mộ cổ, “sang hèn giàu nghèo hiện rõ trước mắt”.

Người ta cho là thần kỳ, nhưng Tổ Quang Bội nhận ra cái ông giữ trong rương chỉ là một quyển Trác Ngọc Phủ loan đầu ca quát, sách nhập môn, được Trương Cửu Nghi giảng kỹ bằng các đất đã chú. Ông kết: đọc sách không cốt nhiều mà cốt tinh; lý Hà Lạc, phép ai tinh có bí truyền khẩu thụ, nhưng đem lý ấy ra thực địa, đem phép ấy ra vận dụng thì then chốt không ngoài ca quát này.

Lời dẫn của Trương Cửu Nghi – 張九儀述
Trương Cửu Nghi viết năm Kỷ Mão (1699) dưới chân núi Cửu Long ở Vô Tích. Ông khen quyển loan đầu của Từ Chi Mạc là “khuôn phép của nhà kham dư”, các câu ca đều gom lời cổ tiên, không phải ý riêng họ Từ; người mới học lấy đó làm đại cương, người đã thông như Lại, Liêu, Chu, Thái chỗ biến hoá thông thần cũng ở đó. Bản cũ chữ nhỏ dày khó đọc nên ông khắc lại thoáng hơn.

Điều đáng chú ý là ông nói thẳng vì sao không chép quyển lý khí và quyển tác pháp của bản gốc:
- Luận long chỉ chuộng “lục tú, tịnh âm”, nhưng mộ cũ ông thấy phát phúc phần nhiều lại là long Khôn, Thân, Dần, Giáp, Khảm, Ly.
- Luận hướng chỉ biết lấy nghĩa trên long, nhưng mộ phát thật đều lấy hướng theo phép tiêu nạp, không câu nệ tịnh âm tịnh dương.
- Luận thuỷ chỉ trọng sinh vượng, nhưng nhiều mộ phát có nước mộ khố chảy ra từ phương sinh vượng.
- Luận sa chỉ là lời sáo kiểu Ngọc Xích, không nói thật long nào, hướng nào, sa phương nào cao thì phát quý, phát phú, sinh cướp, tuyệt đinh hay nghèo.
- Đồ mộ cũ chỉ vẽ cho đẹp, không chỉ ra long gì, sa gì, ứng nghiệm gì. Ông lấy ví dụ đồ “phi phượng” ở Lan Khê: bản cũ khen suông, không giải vì sao long Mão mà lập hướng Thân, vì sao mã ở Dậu, ở Tuất; vẽ sai chỗ huyệt nhà họ Đường. “Cứ một đồ này, các đồ khác có thể biết.”
Còn quyển loan đầu thì “tinh mỹ không gì sánh”: Tầm long ca từ hành chỉ đến khí thủ, Điểm huyệt ca từ tứ lạc đến thừa khí, Bát sa ca từ tình hình đến quỷ lạc, Giám thuỷ ca từ phân hợp đến thuỷ tuyền; chỗ lớn chỗ nhỏ, chỗ hiện chỗ ẩn đều nói tường tận.

Lời bạt của Viên Sĩ Lân – 袁士麟述
Viên Sĩ Lân trách thầy đời người khoe tinh lý khí, người khoe thạo loan đầu. Ông lập luận: người phải có tai mới thính, có mắt mới sáng; bàn lý khí mà không gắn với loan đầu thì như người không tai không mắt mà đòi thính sáng. Lại nói: gần quân tử thì được ích, gần tiểu nhân thì bị tổn; trong loan đầu, sinh vượng là quân tử, sát tiết là tiểu nhân, lòng khác mà hình giống nhau; chỉ bàn hình núi cao đẹp mà không hỏi sinh vượng sát tiết thì cầu phúc khó, gặp hoạ dễ. Vì thế thầy ông in Tứ Đạn Tử là sách lý khí mà gửi loan đầu bên trong, nay giảng Trác Ngọc Phủ là sách loan đầu mà gửi lý khí bên trong.

Nguyên văn – 原文
余素不諳地理事,猶憶在京師時,每見親友家有僕數年而興發者,有僕數年而衰落者,人莫不曰某家某地得也,某家某地失也,而余總未之知也。及來佐理越郡,山川秀色燦爛目中,里巷大小戶莫不講陰陽、搜吉地,余因是亦動念焉。適攝□陽事,諸生中得一袁玉書者,素行孝友人也,為嚴尊卜葬域,延堪輿家以求鶴舉,而人各異詞,理多淆雜,吉凶無一定之見,心甚□之。庚辰春,嚴陵張九儀以探親戾止諸暨,玉書素讀其《四彈子砂水要訣》兩書,每圖會晤之,無由;一旦貴臨,相見不啻飢渴之得遇飲與食也。遂盡弟子禮,執經而問難焉。追隨間覆視古仙蹟,其中貴賤貧富了了在目,一如素識者然。人遂以為神奇詭怪,不可以尋常測識,而不知其實平易淺近。篋中所手錄者,不過一《琢玉斧巒頭歌括》而已。夫《琢玉斧》,初學入門之書,而九儀增釋之,詳之以已注舊地,而發明之。是知讀書者不在多而在精,固非獨制舉家為然也。雖河洛之理、挨星之法,口授以傳者固有秘旨,而取其理而布施之實跡,取其法而運用之關鍵,實不外此歌括中所論之玄妙。即余之素不諳地理者,捧誦之,批閱之,亦不覺為之動念已(字疑)。
康熙辛巳仲春,奉直大夫同知紹興府事漁陽祖光珮題於卧龍官舍。
嚴陵張九儀增釋地理琢玉斧巒頭歌括。受業諸暨陳綠持三(庠姓嚴)、趙斌方旦(榜姓朱)、趙溥功成;男張廷楨貞木、張廷樫聖木;孫蔣徽祥發其,同課。
徐先生,福建潭邑庠生也,故著地理書融徹通貫。受業暨庠袁士麟玉書參訂。
(徐先生)諱之鏌,字試可。其《地理琢玉斧》內巒頭一卷,誠堪輿家程式,殊原版字樣細密,難于批閱,今特展開錄之。其中採集古仙成語,發揮歌括,非徐氏私言,先生特集其大成焉爾。未聞道之士,初學入門之大綱在此;即聞至道、造化在掌中之儒,如賴、廖、朱、蔡諸先哲變化通神處,亦在此。輕狂術士,慎毋以其近淺而忽之。
或曰:巒頭歌括取而錄之,則理氣卷中論龍,多取六秀淨陰,而所見舊地,坤申寅甲坎離發福者居多;論向,止知龍上取義,而所見舊地皆從消納法中取向,不拘泥淨陰淨陽;論水法,專重生旺,墓左右旋,唯取正五行,而所見舊地,并不獨生旺水不入墓庫,且多墓庫水從生旺方流去者;以及論砂,止勸龔(字疑)玉尺等書冠冕套話,並不知實講某龍某向,某方砂高該發貴,某方砂高該發富,某方砂高該出強盜,或絕丁,或貧窮。是四者皆不足取為準則,此理氣卷之不錄也。
至于作法、正考證、卜地之功效,以備龜鑑者也,而各舊地圖止以畫得工緻為美觀,並不實指此地何龍、何砂、該何應驗。即如所載蘭溪飛鳳形,止淨讚龍局美好,並不說明此卯龍緣何立申向;四旁砂獨立馬緣何在酉方;交馳馬緣何在戌方;左手未砂逆水作案;唐漁石公諱龍者,緣何辛酉舉人、戊辰進士、總制三邊;其子小漁公諱汝楫者,緣何己酉舉人、庚戌狀元、官至春坊,俱不明白講出;且戌方高大之馬,亦不炤砂畫出;入首主星垂頭紫氣,唐穴歪點在木頭左角,向一小池為明堂;其正乳盡頭,朝大明堂,立庚向者,緣何不發,而反註唐穴謂向庚,種種應驗俱不說明。據此一圖,其他可知。(此地近嚴,得以考正;若他地皆得登臨其所,諒悉明已。想是抄寫坊刻,不止一琢玉斧為然。)此作法卷之亦不必錄也。
若夫巒頭卷,則精美無比:尋龍歌自行止以至棄取,點穴歌自四落以至乘氣,撥砂歌自情形以至鬼樂,鑑水歌自分合以至水泉。龍穴砂水,凡巒頭中之大處、小處、顯處、隱處,一一詳細言之。學者誠熟記而精研焉,則胸中之規矩準繩確有定見,雖旁涉他書,亦無非發明此旨而已。此巒頭卷誠為後學程式也,此予之所以錄也。
皇清康熙己卯歲仲秋上浣,嚴陵建庠張鳳藻九儀述于無錫九龍山之麓。
竊怪今之術家,或曰予精理氣也,或曰予熟巒頭也。而予則曰:不知巒頭,焉知理氣;不知理氣,焉知巒頭。夫人必有耳,而後可以作聰;人必有目,而後可以作明。今之堪輿喧談理氣,而不知配以巒頭,是猶無耳無目之人,責其聰且明已。吾故謂不知巒頭者,焉知理氣也。近君子遠小人,則受其益;近小人遠君子,則受其損。巒頭中為生為旺,君子也;為煞為洩,小人也。君子小人,心異而形則同。今之堪輿止論形之卓拔清秀、森森羅列,不問其中生旺煞洩,邀福固難,罹禍實易已。吾故謂不知理氣者,焉知巒頭也。余師向刻《四彈子砂水要訣》,理氣書也,而巒頭寓焉;今增釋《琢玉斧巒頭歌括》,巒頭書也,而理氣寓焉。是巒頭理氣分析不開,造化在掌握中,而地理之能事畢矣。朱、蔡、廖、賴之緒,藉以不墜。此余參訂歌括,不敢自秘,爰授諸梓,以為仁人孝子留心斯道之一助云。門人袁士麟述于東川之介福堂。
Chú: bài tựa của Tổ Quang Bội viết thảo, chữ đọc chưa chắc ghi (字疑), chữ không đọc được ghi □.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới đánh giá cao thái độ của Trương Cửu Nghi: ông không chép lại sách cũ cho đủ bộ mà đem từng đồ ra đối chiếu với mộ thật, chỗ nào không khớp thì bỏ. Đó đúng là tinh thần “lấy thực địa kiểm chứng” mà Phong Thuỷ Liên Hoa theo đuổi. Câu “không biết loan đầu thì không biết lý khí, không biết lý khí thì không biết loan đầu” cũng chính là nguyên tắc Hình Pháp làm gốc, lý khí làm dụng: hình thế quyết định có đất hay không, lý khí quyết định dùng đất ấy thế nào và khi nào phát.

Tóm lại
Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát là quyển loan đầu của Từ Chi Mạc, được Trương Cửu Nghi giảng lại bằng các mộ cổ có thật. Bài sau vào chính văn: lời dẫn của Từ Chi Mạc và Âm dương ca, rồi đồ mộ cổ đầu tiên ở Lan Khê.

Bài sau: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (2): Âm dương ca và đồ cũ mộ tổ Lan Khê.
Nguồn: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (琢玉斧巒頭歌括), Từ Chi Mạc soạn, Trương Cửu Nghi tăng thích, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng khắc năm 1828: ba bài tựa và lời dẫn của Trương Cửu Nghi (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
- La Kinh Thấu Giải 羅經透解
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ai soạn Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát? – 徐之鏌
Từ Chi Mạc (tự Thí Khả) đời Minh soạn; Trương Cửu Nghi đời Thanh tăng thích; học trò Viên Sĩ Lân tham đính và in.
Vì sao chỉ còn quyển loan đầu? – 巒頭一卷
Trương Cửu Nghi thấy quyển lý khí và đồ mộ cũ của bản gốc không khớp với mộ phát thật mà ông khảo, nên chỉ chép và giảng quyển loan đầu.
Quyển loan đầu gồm những phần nào? – 四歌
Âm dương ca, Tầm long ca, Điểm huyệt ca, Bát sa ca và Giám thuỷ ca, kèm mười sáu đồ mộ cổ có thật.
“Tứ Đạn Tử” liên quan thế nào? – 四彈子
Đó là sách sa thuỷ yếu quyết của Trương Cửu Nghi, thiên về lý khí; Trác Ngọc Phủ thiên về loan đầu, hai sách bổ sung cho nhau.
Bản dùng ở đây là bản nào? – 道光八年
Bản Tiểu Dậu Sơn Phòng khắc lại năm Đạo Quang thứ tám (1828), lời tựa đề năm Khang Hy Tân Tỵ (1701).









