💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (5): Tìm tổ sơn, lâu điện và phân chủ tòng của long

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (5): Tìm tổ sơn, lâu điện và phân chủ tòng của long

Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát
琢玉斧巒頭歌括 (尋龍歌 · 尋祖山 · 分正從)
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả 試可, người Chương Châu, Phúc Kiến, đời Minh) soạn · Trương Cửu Nghi 張九儀 (tên Phượng Tảo 鳳藻, người Nghiêm Lăng, Chiết Giang, đời Thanh) tăng thích · học trò Viên Sĩ Lân 袁士麟 tham đính
Bản gốc: Nghiêm Lăng Trương Cửu Nghi tăng thích Địa Lý Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 嚴陵張九儀增釋地理琢玉斧巒頭歌括, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng 小酉山房 khắc lại năm Đạo Quang thứ 8 (1828); lời tựa đề năm Khang Hy Tân Tỵ (1701).

Bài này tiếp Tầm long ca trong Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát với hai đoạn: đoạn thứ hai “tầm tổ sơn” (tìm núi tổ của long) và đoạn thứ ba “phân chính tòng” (phân biệt long chủ và long tòng). Hai đoạn này trả lời câu hỏi: long từ đâu đến, và trong mấy nhánh long cùng chạy xuống thì nhánh nào là nhánh thật.

Trả lời nhanh: Long có tổ như cây có gốc: tổ quý thì con cháu quý, tổ hèn thì con cháu hèn. Tổ quý ở chỗ đoan chính và ngẩng cao, không phải chỉ cao; kỵ nhất là nghiêng lệch và yếu. Đỉnh tổ cao nhọn gọi là lâu, tròn bằng gọi là điện, dưới có ao trời. Khi long chia nhánh, nhánh giữa xuyên tâm là chủ, hai bên là tòng; nhưng cũng có cách huynh đệ (hai nhánh cùng kết) và cách phu thê (một nhánh kết, một nhánh làm án). Chủ thì đoan tĩnh thấp nhỏ, tòng thì nhảy nhót cao thấp, đừng thấy núi cao mà nhận là chủ.

Tìm tổ sơn – 尋祖山

Lời ca: “Thứ hai tầm long tìm tổ sơn, rời lâu xuống điện xét kỹ nguồn; tổ tông xương lạ cháu con đẹp, đến cuối khí hoá truyền trong đó.” Lời chú: có lâu có điện là tổ tông tốt, nhưng chỗ nào cũng thế cả; ý chính là câu “tam phục tam quan, nguyên phục nguyên”. Người không có tổ thì từ đâu sinh, núi không có tổ thì từ đâu đến. Long có tổ như cây có rễ: rễ chắc thì cành tốt, rễ bật thì cành khô; tổ long quý thì con cháu cũng quý, tổ long hèn thì con cháu cũng hèn.

Trương Cửu Nghi phân biệt rất tinh: tổ ưa cao ngẩng, đoan chính, vút lên; nhưng cao vút chưa đủ mừng, đáng mừng là đoan và ngẩng. Hình kỵ thấp yếu, nghiêng lệch; nhưng thấp chưa đáng kỵ, đáng kỵ là nghiêng lệch và yếu. Ông dẫn Liêu thị: tổ long cao khởi gọi là lâu điện, thường có mây hiện; và Châu Sơn tập: tổ tông cao lớn thì con cháu hùng, tổ long mà yếu thì đến cuối khí hoá cũng yếu, mà đến cuối yếu là đại kỵ khi tìm đất.

Hoàng Sơn, An Huy
Hoàng Sơn ở An Huy, sách kể là một long tổ, nơi các long phát tích; ảnh Miaulian. Ảnh: Miaulian, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Lâu, điện, thiên trì, thị vệ – 樓殿池衛

Long ra thân, đột khởi một ngôi sao núi cao lớn, gọi là long tổ (nói về vùng núi già). Tổ cao nhọn gọi là lâu, thuộc Mộc, Hoả; tròn bằng gọi là điện, thuộc Thổ, Kim. Dưới lâu điện có một ao gọi là thiên trì (ao trời), là nước ấm long; nếu có hai ao thì bên trái gọi là thị, bên phải gọi là vệ. Đó là chỗ phát nguồn của nước đại hợp. Sách nêu ví dụ: Hoàng Sơn ở Huy Châu, Thiên Mục ở Hàng Châu, Đồng Quan ở Nghi Hưng, đều là chỗ các long phát tích.

Long tổ: lâu, điện, thiên ao, thị và vệ
Đỉnh cao nhọn là lâu (Mộc Hoả), tròn bằng là điện (Thổ Kim); dưới có ao trời, hai ao hai bên gọi là thị và vệ, là nguồn của nước đại hợp. Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Đồ long tổ, lâu điện, trì vệ
Đồ “Long tổ lâu điện trì vệ” trong sách: lâu trên cùng, điện, thị vệ hai bên, trướng, hiệp, rồi long chạy xuống huyệt. Trang gốc bản khắc năm 1828.
Thiên Mục Sơn, Chiết Giang
Rừng núi Thiên Mục Sơn ở Chiết Giang, long tổ của Hàng Châu; ảnh Jakub Hałun. Ảnh: Jakub Hałun, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Phân chủ tòng – 分正從

Lời ca: “Thứ ba tầm long phân chính tòng, hai bên làm tòng, chủ ở giữa sinh; chủ ngồi ngay ngắn lặng không lời. Ai hay ba mạch khó câu nệ, sẽ thấy anh em hai nhánh chạy; hoặc chủ khách hai đường cùng đến. Đến đây nhánh cán chia về đâu? Xin ông theo phép mà để mắt, phải đem chủ tòng phân tôn ti.” Lời chú: hai bên làm tòng là mỗi bên tự khởi đỉnh để hộ long giữa; anh em hai nhánh là hai bên đều kết huyệt, chầu ứng nhau; chủ khách hai đường là một nhánh kết huyệt, một nhánh làm án. Chủ tôn tòng ti, nhưng điều lạ là chủ lại đoan tĩnh thấp nhỏ, còn tòng lại nhảy nhót cao thấp, “làm uy làm phúc”.

Ba cách long ra khỏi tổ
Ba nhánh thì nhánh giữa xuyên tâm là chủ; cách huynh đệ hai nhánh cùng kết, chầu ứng nhau; cách phu thê một nhánh kết huyệt, một nhánh làm án hộ. Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.

Long lúc mới khởi đều cùng tông cùng tổ; đến lúc ra mạch thì mỗi nhánh một khác, có khi ra bên, có khi ra giữa, không cố định. Cán ra ở giữa là chủ long, nhánh chia hai bên là tòng kẹp. Đây là xét mạch ra lệch hay chính mà định cán chi, chủ tòng; người xưa gọi là “xuyên tâm lực lượng tế”, xuyên tâm ra giữa là long thật. Trương Cửu Nghi nhấn mạnh hai lần “chí quyết”: long quý không phải ở chỗ qua hiệp đi long, mà ở chỗ mạch vào tay kết huyệt.

Đồ long ra ba nhánh, phân biệt chủ tòng
Đồ “Long xuất tam chi phân biệt chủ tòng”: nhánh giữa xuyên tâm kết huyệt, hai nhánh bên làm tòng ôm lại. Trang gốc bản khắc năm 1828.

Cách huynh đệ và cách phu thê – 兄弟格 · 夫婦格

Long không phải lúc nào cũng ba nhánh, nên cục cũng biến hoá. Hai nhánh cùng ra, anh em cùng kết, “ta làm triều cho ngươi, ngươi làm ứng cho ta”, gọi là cách huynh đệ; người xưa nói: vào huyệt vốn cùng một cục thế, ra tổ rời mạch hai nhánh chia. Hai nhánh cùng đến mà chủ khách phối nhau, huyệt bên trái thì triều bên phải, huyệt bên phải thì triều bên trái, gọi là cách phu thê; phần nhiều long thư kết huyệt, long hùng làm hộ; người xưa nói: thư nếu làm long thì hùng làm ứng, hùng nếu làm long thì thư nghe lệnh.

Đồ cách huynh đệ và cách phu thê
Hai đồ trong sách: hai nhánh cùng ra, anh em cùng kết; và hai nhánh chủ khách, vợ chồng kết đối nhau. Trang gốc bản khắc năm 1828.
Các nhánh núi ở Hoàng Sơn
Các nhánh núi tách ra từ một khối ở Hoàng Sơn; ảnh xiquinhosilva. Ảnh: xiquinhosilva, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Lời Đông Hồ chủ nhân: tổ sơn không phải tất cả – 東湖主云

Đông Hồ chủ nhân nói: tìm long xem tổ sơn là lẽ thường, nhưng không thể câu nệ hết. Có tổ sơn tốt mà kết đất nhỏ, cũng có tổ sơn thấp kém mà đột khởi sao núi kết đất lớn; nếu không thì sao Nghiêu Thuấn là thánh mà sinh Đan Chu, Thương Quân, còn Cổ Tẩu, Cổn ngu ngoan mà sinh Thuấn, Vũ? Người không biết chỗ mấu chốt của xem đất thì viết sách chỉ biết nói mấy câu như vậy. Biết chỗ mấu chốt thì có khi trong chính long lại chỉ ra là tòng, trong tòng long lại chỉ ra là chính, người tục kinh ngạc, mà không biết là có chứng cứ chắc chắn; chứng cứ ấy hoàn toàn ở loan đầu. Ông kết bằng một câu rất mạnh: trên loan đầu có lý khí nhất định không đổi được; không biết lý khí ấy thì quyết không biết loan đầu, còn huyền không, song sơn, sinh vượng mộ đều vô dụng.

Lư Sơn cao
Tranh “Lư Sơn cao” của Thẩm Chu đời Minh, năm 1467, Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc. Ảnh: Shen Zhou, Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Nguyên văn – 原文

第二尋龍尋祖山,辭樓下殿細推原。有樓有殿,祖宗好了,却亦處處皆然。宗祖骨奇孫子秀,到頭氣化此中傳。所謂三復三關、元復元是也。

人無祖惡出,山無祖惡來。是以龍有祖,譬之樹有根。根固枝茂,根撥枝枯。祖龍貴而子孫亦貴,龍祖賤而子孫亦賤。總之祖喜高昂端聳,高聳不足喜,喜在端與昂。形忌低弱欹斜。形低不足忌,忌者欹斜與弱耳。廖氏曰:祖龍高起名樓殿,常有雲氣現;緣遠名為聚講山(字疑),根本在其間。珠山集曰:尋龍法,看龍宗祖,宗祖高大子孫雄。高大而雄,皆老山中粗惡相。若是龍祖微弱了,到頭氣化也相同。到頭微弱,尋地大忌。合之可知龍祖所係之重已。

(圖:龍祖樓殿池衛圖,p54)

龍行出身,頓起高大星峯,謂之龍祖。以老山中言。龍祖高尖曰樓,木火也;員平曰殿,土金也。樓殿之下有單池,名曰天池,蔭龍水。有雙池者,左曰侍,右曰衛,乃大合水發源之處也。皆自老山言,如徽之黃山、杭之天目、宜興之桐棺(字疑),為衆龍發跡之始。

第三尋龍分正從,兩傍為從中生。各自起峯,以護中龍。主端坐默無言。誰知三脈難拘論,會見兄弟兩枝奔。兩相朝應,兩邊皆結穴也。曾主賓雙路至,一枝結穴,一枝作案。到此枝幹向誰分?請君如法工着眼,須將主從別卑尊。主尊從卑。然尊者却端靜低小,而卑者却踴躍起伏,作威作福。

龍之初起,莫不同宗共祖。是的。出脈之際,自各殊支異脈。是的。或從旁出,或從中出,也拘不定。中出之幹為主龍,兩旁分支者為夾從。此從出脈偏正,以定支幹主從。古人所謂穿心力量細是也。穿心中出是真龍。龍不貴在于過峽行龍處,而貴在于入手之結穴脈處。至訣至訣。然龍未必盡皆三支,則局自不勝有變異。或兩支並出,兄弟共結,我為爾朝,爾為我應,謂之兄弟格。古人所云:入穴原來同局勢,出祖離脈兩支分,是也。或兩支同來,賓主相配,左穴右朝,右穴左朝,謂之夫婦格。雌龍結穴,雄龍為護者居多。古人所云:雌若為龍雄作應,雄若為龍雌聽命,是也。須着眼以別之。

東湖主云:尋龍看祖山,自是常理,然却不可拘儘。有好祖山而結小地者,亦有祖山低微而頓起星峯結大地者。不然,何以堯舜聖也而生朱、均,瞍、鯀頑也而生舜、禹乎?總是人不知看地大竅,著書立說,只好把這些上起些話頭。曉得大竅,正龍中忽指為從,從龍中忽指為正,俗人驚駭怪異,而不知其有確據也。確據全在巒頭上,巒頭上有一定而不可易之理氣。不知此理氣者,決不知巒頭;元空、雙山、生旺墓,皆無用。

(圖:龍出三枝分別主從之圖,p58;兩枝同出兄弟並結之圖、兩枝賓主夫婦互結之圖,p59)

Chú: chữ đọc chưa chắc ghi (字疑); vị trí đồ trong sách ghi trong ngoặc.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa

Thầy Vũ Giới lưu ý hai điều trong bài này. Một, xem tổ sơn là để biết sức của long, nhưng đừng nhìn độ cao mà nhìn sự đoan chính: tổ cao mà nghiêng lệch thì long nặng nề thô ác, tổ vừa phải mà ngay ngắn, có lâu có điện thì khí thanh. Hai, phân chủ tòng là việc quyết định khi ra thực địa: nhiều nhánh cùng chạy xuống, nhánh nào cao lớn hùng dũng thường là tòng hộ vệ, còn nhánh thật lại khiêm nhường, thấp nhỏ, xuyên tâm mà xuống. Muốn phân cho đúng thì phải xem đến chỗ mạch vào tay kết huyệt, đúng như lời “chí quyết” của Trương Cửu Nghi. Đó cũng là tinh thần Hình Pháp làm gốc: lý khí phải đặt trên loan đầu thật.

Tóm lại

Long có tổ như cây có gốc; tổ quý ở chỗ đoan chính, ngẩng cao, có lâu điện, thiên trì, thị vệ. Khi long chia nhánh, nhánh giữa xuyên tâm là chủ, chủ thì đoan tĩnh thấp nhỏ; ngoài ra còn cách huynh đệ và cách phu thê. Bài sau tiếp Tầm long ca với đoạn tìm trướng và hiệp của long.

Thiên Trì thạch bích đồ
Tranh “Thiên Trì thạch bích đồ” của Hoàng Công Vọng, năm 1341, Bảo tàng Cố Cung Bắc Kinh. Ảnh: Huang Gongwang, Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Bài sau: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (6): Tìm trướng và hiệp của long, đất họ Dư ở Long Du.

Bài trước: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (4): Tầm long ca, long hành long chỉ và ba đại cán long.

Nguồn: Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát (琢玉斧巒頭歌括), Từ Chi Mạc soạn, Trương Cửu Nghi tăng thích, bản Tiểu Dậu Sơn Phòng khắc năm 1828: Tầm long ca, đoạn tìm tổ sơn và phân chủ tòng (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
  • Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Vì sao phải tìm tổ sơn? – 尋祖山

Long có tổ như cây có gốc: tổ quý thì con cháu quý, tổ hèn thì con cháu hèn; đến cuối khí hoá theo tổ mà truyền.

Lâu và điện khác nhau thế nào? – 樓殿

Tổ cao nhọn là lâu, thuộc Mộc Hoả; tròn bằng là điện, thuộc Thổ Kim.

Thiên trì, thị, vệ là gì? – 天池侍衛

Ao dưới lâu điện gọi là thiên trì, nước ấm long; có hai ao thì trái là thị, phải là vệ, là nguồn của nước đại hợp.

Làm sao phân long chủ và long tòng? – 主從

Nhánh giữa xuyên tâm là chủ, hai bên là tòng; chủ thường đoan tĩnh thấp nhỏ, tòng nhảy nhót cao thấp; xét đến chỗ mạch vào kết huyệt.

Cách huynh đệ và cách phu thê là gì? – 兄弟夫婦格

Huynh đệ: hai nhánh cùng kết, chầu ứng nhau. Phu thê: một nhánh kết huyệt, nhánh kia làm án, thường long thư kết, long hùng hộ.

Từ khoá: trác ngọc phủ · 琢玉斧 · tầm long ca · tổ sơn · lâu điện · thiên trì · chủ tòng · huynh đệ cách · phu thê cách · xuyên tâm

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…