💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Tuyết Tâm Phú (5): Long hổ, huyệt pháp và chọn ngày táng

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Tuyết Tâm Phú (5): Long hổ, huyệt pháp và chọn ngày táng

Tuyết Tâm Phú trực giải (5): Long hổ, huyệt pháp và chọn ngày táng
雪心賦直解 · nhị quyển (二卷), từ "骨脈固宜博換" đến "謬千里於毫釐,請事斯語矣" · bộ bốn quyển
Tác giả: tương truyền địa sư đời Đường Bốc Tắc Nguy (卜則巍, tự Ứng Thiên 應天) soạn; đời Minh sơn nhân Điền Hy Ngọc (田希玉) tập giải; hậu học Uông Hữu Tử (汪右子), Diệp Văn Sinh (葉文生) đồng tham đính
Bản gốc: bản khắc "Thiên gia chú toản" (合千家註纂), in trong Cố Cung trân bản tùng san (故宮珍本叢刊).

Bài trước đọc ba đoạn đầu nhị quyển Tuyết Tâm Phú (雪心賦): nước tốt nước xấu, mạch rồng ẩn hiện, núi nước che chở huyệt. Bài này đọc nốt nhị quyển, gồm ba đoạn mà bản trực giải ghi ở cuối: "hữu đoạn luận long hổ cát hung" (bàn tay long tay hổ tốt xấu), "hữu đoạn luận huyệt pháp đắc thất" (bàn phép điểm huyệt được và mất) và "hữu đoạn luận khắc trạch cát hung" (bàn chọn ngày giờ tốt xấu). Ở đây có những câu người học hay trích nhất của cả bài phú: "tướng sơn diệc tự tướng nhân, điểm huyệt do như điểm ngải", "chúng sơn chỉ xứ thị chân huyệt, chúng thuỷ tụ xứ thị minh đường", "trùng trùng bao khoả hồng liên biện, huyệt tại hoa tâm".

Dụ Lăng trong khu Đông Thanh Lăng giữa núi
Dụ Lăng (Đông Thanh Lăng, Hà Bắc): lăng tựa núi chính, hai bên có núi ôm như long hổ. Ảnh: Charlie fong, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Trả lời nhanh: Long hổ phải xét kỹ: tay đi thì phải quay đầu, tay về thì không được bức huyệt; không có long thì cần nước vòng bên trái, không có hổ thì cần nước quấn bên phải; hổ mạnh kỵ ngẩng đầu, long mạnh phòng lấn chủ. Xem núi như xem tướng người, điểm huyệt như châm cứu, sai một ly đi một dặm. Núi vốn tĩnh, tìm chỗ động; nước vốn động, quý chỗ tĩnh. Chỗ núi dừng là huyệt thật, chỗ nước tụ là minh đường; huyệt ở giữa lớp lớp núi bọc như nhị giữa cánh sen. Huyệt đặt xong còn phải chọn năm tháng ngày giờ tốt; chọn sai thì đất tốt cũng thành hoạ.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đến đoạn này Bốc Tắc Nguy nói thẳng chuyện nghề: điểm huyệt như điểm ngải cứu, lệch một chút là không trúng huyệt. Câu ấy không phải để doạ người học, mà để nhắc người làm nghề phải cẩn trọng với gia chủ."

Đoạn 1: Long đi hổ về, có long không hổ – 龍虎詳明

Nguyên văn

骨脈固宜博換,龍虎須要詳明。或龍去虎回,或龍回虎去。回者不宜逼穴,去者須要回頭。蕩然直去不關闌,必定逃移并敗絕。或有龍無虎,或有虎無龍。無龍要水遶左邊,無虎要水纏右畔。莫把水為定格,但求穴裏藏風。到此着眼須高,更要回心詳審。或龍強虎弱,或龍弱虎強。虎強切忌昂頭,龍強尤防嫉主。

Dịch

Xương mạch cố nhiên nên biến đổi, long hổ cũng phải xét cho rõ. Có khi long đi hổ về, có khi long về hổ đi. Tay về thì không nên bức sát huyệt; tay đi thì cần quay đầu lại. Nếu trống trơn đi thẳng không có gì chắn lại, ắt phải bỏ quê dời đi và bại tuyệt. Có khi có long không có hổ, có khi có hổ không có long. Không có long thì cần nước vòng bên trái, không có hổ thì cần nước quấn bên phải. Chớ lấy nước làm khuôn cứng, chỉ cốt sao trong huyệt tàng được gió. Đến chỗ này mắt phải nhìn cao, lại phải để tâm xét kỹ. Có khi long mạnh hổ yếu, có khi long yếu hổ mạnh. Hổ mạnh rất kỵ ngẩng đầu, long mạnh càng phòng lấn chủ.

Giảng

"Cốt mạch" là thân long đi, câu đầu nối lại ý "bác hoán" ở thủ quyển: long sống thì đổi hình dọc đường. Đến đây chuyển sang hai tay long hổ, tức hai dải núi bên trái (Thanh Long) và bên phải (Bạch Hổ) ôm huyệt. Bản khắc vẽ hai hình "Tả hồi hữu khứ" và "Hữu hồi tả khứ": một tay ôm về, một tay quay đi. Lời trực giải nói tay đi mà cuối tay có quay đầu lại thì vẫn có tình; tay về mà ôm sát quá, đè vào huyệt, thì lại thành bức bách, khí không thở được. Nếu cả hai tay đều duỗi thẳng đi mất, không có gì chắn ngang, thì con cháu phải dời quê, nhà cửa bại tuyệt.

Câu "vô long yếu thuỷ nhiễu tả biên, vô hổ yếu thuỷ triền hữu bạn" là phép bổ khuyết: thiếu núi bên nào thì lấy nước bên ấy thay vào; bản khắc có hình "Tả hữu đan đề". Nhưng ngay câu sau Bốc Tắc Nguy lại dặn chớ lấy nước làm khuôn cứng, cái cốt là trong huyệt không bị gió thổi. Lời giải nói đây là chỗ "trước nhãn tu cao": phải đứng cao mà nhìn cả cục, rồi quay về huyệt mà xét lại.

Hai câu cuối nói long hổ mạnh yếu. Hổ mạnh mà đầu hổ ngẩng cao, chĩa về huyệt, là hình "hổ ngẩng đầu", chủ hung bạo; long mạnh mà cao lớn hơn cả huyệt, đè chủ, gọi là "tật chủ", khách lấn chủ. Lời giải dẫn Liêu Thị: long hổ nên thấp hơn huyệt, mềm mại ôm vào như hai tay người ngồi khoanh lại, không nên cao ngạo.

Lăng nhà Minh trong thung lũng có núi hai bên
Một lăng trong khu Thập Tam Lăng nhà Minh: núi hai bên thấp hơn, mềm mại ôm vào. Ảnh: Gary Todd, Wikimedia Commons, CC0.
Sơ đồ long đi hổ về và nước thay tay hổ
Sơ đồ 1: Tay đi phải quay đầu, tay về không bức huyệt; thiếu hổ thì nước quấn bên phải (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ).

Đoạn 2: Hai cung cùng đến, tay chéo sang tay – 兩宮齊到

Nguyên văn

兩宮齊到,忌當面之傾流;一穴居中,防兩邊之尖射。東宮竄過西宮,長房敗絕;右臂尖射左臂,小子貧寒。最宜消息,無自昏迷。

Dịch

Hai cung cùng đến, kỵ nước trước mặt nghiêng chảy đi; một huyệt ở giữa, phòng hai bên có sa nhọn bắn vào. Cung đông chạy vượt sang cung tây thì trưởng phòng bại tuyệt; tay phải nhọn bắn sang tay trái thì con út nghèo khó. Phải xét cho kỹ cái lẽ tiêu tức, chớ tự làm mình mê muội.

Giảng

"Lưỡng cung" là hai cung long hổ. Hai tay đều đến ôm đủ mà nước trước mặt chảy xiên đi thì khí cũng theo nước mà đi. Một huyệt nằm giữa mà hai bên có mũi núi nhọn chĩa vào thì gọi là "tiêm xạ"; bản khắc vẽ hình "Khuynh lưu tiêm xạ". "Đông cung" là bên long (trái), "tây cung" là bên hổ (phải). Lời giải theo lệ cổ: long chủ trưởng phòng, hổ chủ ấu phòng. Tay long dài chạy vượt qua tay hổ, khí trưởng phòng bị đẩy đi, nên trưởng phòng bại; tay hổ nhọn đâm sang tay long, thì phòng nhỏ nghèo khó. Bản khắc có hình "Đông tây thoán tẩu".

"Tiêu tức" là cái lẽ đầy vơi, đi đến của khí. Câu chót nhắc người xem đừng chỉ thấy hai tay đều có mà mừng, phải xét tay nào dài, tay nào ngắn, mũi nào chĩa về đâu. Phần luận phòng phân ở đây Kho sách chỉ ghi lại như một lệ cổ; đất đai thực tế còn nhiều yếu tố khác, không nên dựa một câu mà đoán việc nhà người.

Lăng nhà Minh nằm giữa thung lũng
Một lăng nhà Minh giữa thung lũng: phải đứng ở huyệt mới xét được tay nào dài, tay nào ngắn. Ảnh: Gary Todd, Wikimedia Commons, CC0.

Đoạn 3: Xem núi như xem tướng người – 相山似相人

Nguyên văn

相山亦似相人,點穴猶如點艾。一毫千里,一指萬山。若有生成之龍,必有生成之穴。不拘單向雙向,但看有情無情。若有曲流之水,定有曲轉之山。何用九星八卦,必須顧內回頭。莫向無中尋有,須於有處尋無。或前人著眼未工,或造化留心福善。左掌右臂,緩急若冰炭之殊;尊指無名,咫尺有雲泥之異。

Dịch

Xem núi cũng như xem tướng người, điểm huyệt cũng như điểm ngải cứu. Sai một sợi lông thành nghìn dặm, lệch một ngón tay thành vạn núi. Nếu có long sinh thành thì ắt có huyệt sinh thành. Không câu nệ hướng đơn hay hướng kép, chỉ xem có tình hay vô tình. Nếu có nước chảy quanh co thì ắt có núi uốn chuyển. Cần gì cửu tinh bát quái, cốt phải ngoảnh vào trong mà quay đầu. Chớ tìm cái có trong chỗ không, phải tìm cái không trong chỗ có. Có khi người trước nhìn chưa tinh, có khi tạo hoá để dành cho người hiền phúc. Bàn tay trái và cánh tay phải, gấp hoãn khác nhau như băng với than; ngón giữa và ngón áp út, gang tấc mà khác như mây với bùn.

Giảng

Đây là đầu đoạn "luận huyệt pháp đắc thất". "Điểm ngải" là châm cứu: người thầy thuốc đặt mồi ngải lên huyệt trên thân người, lệch một chút là không trúng. Lời trực giải nói người có huyệt, núi cũng có huyệt; người xem tướng xem thần khí, xem đất cũng xem thần khí. "Nhất hào thiên lý, nhất chỉ vạn sơn": huyệt đặt lệch một sợi lông thì hoạ phúc cách nhau nghìn dặm.

"Sinh thành chi long, sinh thành chi huyệt": long tự nhiên mà thành thì huyệt cũng tự nhiên mà có, không phải gượng tạo. "Bất câu đơn hướng song hướng": hướng một quẻ hay kiêm hai quẻ không phải điều quyết định, cái quyết định là núi nước có tình với huyệt không. "Hà dụng cửu tinh bát quái, tất tu cố nội hồi đầu": lại một lần nữa phú nói hình thế đặt trước lý khí; núi nước ngoảnh vào trong, quay đầu về huyệt là cái chính.

"Mạc hướng vô trung tầm hữu, tu ư hữu xứ tầm vô" là câu khó. Lời giải giảng: đừng ở chỗ không có long mạch mà gượng tìm huyệt; ở chỗ đã có long mạch thật, phải tìm cái huyệt ẩn mà người khác không thấy. Vì thế mới có câu sau: có khi người trước nhìn chưa tinh nên bỏ sót, có khi tạo hoá giữ lại đất ấy cho người có phúc thiện. Hai câu cuối dùng "Chỉ chưởng đồ" của bản khắc: bàn tay có chỗ lõm giữa lòng bàn tay là chỗ huyệt, cánh tay thẳng không có huyệt; ngón giữa (tôn chỉ) và ngón áp út (vô danh) đứng sát nhau mà một ngón có chỗ huyệt, một ngón không. Gang tấc mà khác nhau xa.

Lăng Khải Định trên sườn núi Châu Chữ
Lăng Khải Định (Huế) dựng theo sườn núi: cùng một dãy núi, chỗ đặt mộ chỉ là một nơi. Ảnh: dronepicr, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Tranh Khê sơn hành lữ đồ của Phạm Khoan
Tranh cổ: Phạm Khoan (Bắc Tống), Khê sơn hành lữ đồ: núi chủ sừng sững, núi nhỏ hai bên hầu theo. Phạm vi công cộng.

Đoạn 4: Dựa thành mượn chủ, bước một bước hình đổi – 移步換形

Nguyên văn

傍城借主者,取權於生氣;脫龍就局者,受制於朝迎。大向小扦,小向大扦,不宜亂謀;橫來直受,直來橫受,更看護纏。須知移步換形,但取朝山證穴。全憑眼力斟酌高低,細用心機參詳向背。內直外鉤,儘堪裁剪;內鉤外直,枉費心機。

Dịch

Huyệt dựa thành mượn chủ thì lấy quyền ở sinh khí; huyệt rời long theo cục thì chịu chế bởi núi triều nước đón. Thế lớn thì đặt huyệt nhỏ, thế nhỏ thì đặt huyệt lớn, không nên làm bừa; long đến ngang thì nhận thẳng, long đến thẳng thì nhận ngang, lại còn phải xem núi hộ nước quấn. Phải biết bước một bước là hình đổi khác, chỉ lấy núi triều để làm chứng cho huyệt. Hoàn toàn cậy sức mắt để cân nhắc cao thấp, dùng hết tâm cơ để xét kỹ hướng bối. Trong thẳng ngoài móc thì còn cắt xén được; trong móc ngoài thẳng thì uổng phí tâm cơ.

Giảng

"Bàng thành tá chủ": huyệt không nằm ngay trên long chính mà nằm bên cạnh, dựa vào dải núi bên mà mượn khí của long chủ; loại huyệt ấy phải xem có sinh khí thật dẫn tới không. "Thoát long tựu cục": huyệt rời long ra nằm ở chỗ cục nước, chỗ triều án đẹp; loại ấy chịu sự quyết định của núi triều và nước đón. Bản khắc vẽ "Bàng thành tá chủ" và "Thoát long tựu cục".

"Đại hướng tiểu thiên, tiểu hướng đại thiên": lời giải nói trong thế núi lớn phải tìm chỗ nhỏ mà đặt huyệt, vì khí lớn thường kết ở chỗ thu nhỏ lại; trong thế núi nhỏ lại phải tìm chỗ mở rộng ra. "Hoành lai trực thụ, trực lai hoành thụ": long đi ngang tới thì huyệt quay mặt nhận thẳng; long đi thẳng tới thì huyệt đặt ngang mà nhận. Cả hai đều phải xem núi hộ, nước quấn có đủ không. "Di bộ hoán hình": người xem bước một bước thì hình núi đổi khác, nên không lấy một chỗ đứng mà định; phải lấy núi triều ứng ngay trước huyệt làm chứng.

Bản khắc vẽ hai hình "Nội trực ngoại câu" và "Nội câu ngoại trực". Sa lớp trong thẳng mà lớp ngoài cong móc ôm lại thì vẫn có thể cắt xén mà dùng, vì khí được lớp ngoài giữ; sa lớp trong ôm mà lớp ngoài duỗi thẳng đi thì khí giữ được một lúc rồi cũng theo lớp ngoài mà đi, nên "uổng phí tâm cơ". Lời giải dẫn Dương Công: nội đường có sa mà ngoại đường không giữ thì phúc không bền.

Vịnh Hạ Long với lớp lớp núi đá
Vịnh Hạ Long: núi lớp trong lớp ngoài, lớp ngoài không giữ thì khí lớp trong cũng không bền. Ảnh: lumoplank, Wikimedia Commons, CC0.
Sơ đồ núi dừng là huyệt nước tụ là minh đường, tiền quan hậu quỷ
Sơ đồ 2: Chúng sơn chỉ xứ thị chân huyệt, chúng thuỷ tụ xứ thị minh đường; quan ở trước, quỷ ở sau (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ).

Đoạn 5: Núi tĩnh tìm động, nước động quý tĩnh – 動靜

Nguyên văn

勿謂造化難明,觀其動靜可測。山本靜,勢求動處;水本動,妙在靜中。靜者池沼之停留,動者龍脈之退卸。衆山止處是真穴,衆水聚處是明堂。堂中最喜聚窩,穴後須防仰瓦。更看前官後鬼,方知結實虛花。山外拱而內迫者,穴宜高;山勢粗而形急者,穴宜緩。高則峯巒降伏,緩則四勢和平。山有惡形,當面來朝者禍速;水如急勢,登穴不見者禍遲。趨吉避凶,移濕就燥。

Dịch

Chớ bảo tạo hoá khó rõ, xem cái động cái tĩnh của nó thì đo được. Núi vốn tĩnh, thế thì tìm chỗ động; nước vốn động, chỗ mầu ở trong tĩnh. Tĩnh là nước ao đầm dừng đọng; động là mạch rồng lui cởi xuống. Chỗ các núi dừng là huyệt thật, chỗ các nước tụ là minh đường. Trong minh đường mừng nhất là có chỗ tụ như ổ; sau huyệt phải phòng thế ngói ngửa. Lại xem quan ở trước, quỷ ở sau, mới biết là kết thật hay hoa hư. Núi ngoài chầu mà trong bức sát thì huyệt nên đặt cao; thế núi thô mà hình gấp thì huyệt nên đặt chỗ hoãn. Đặt cao thì núi non hàng phục; đặt hoãn thì bốn thế hoà bình. Núi có hình dữ mà chầu ngay trước mặt thì hoạ đến nhanh; nước như thế gấp mà đứng ở huyệt không thấy thì hoạ đến chậm. Theo lành tránh dữ, dời chỗ ẩm về chỗ ráo.

Giảng

Lời trực giải nói đây là cái lý âm dương: núi thuộc âm, tính tĩnh, nên tìm chỗ núi có thế động, tức chỗ núi nhấp nhô, uốn chuyển, có sinh khí; nước thuộc dương, tính động, nên quý chỗ nước dừng lại thành ao đầm, lặng lẽ. "Long mạch chi thoái tá" là long từ trên cao lui dần xuống, cởi bớt cái thô cứng, thành hình nhỏ mềm; đó là cái động của núi. Hai câu "chúng sơn chỉ xứ thị chân huyệt, chúng thuỷ tụ xứ thị minh đường" là câu tổng kết dễ nhớ nhất của cả phú.

"Đường trung tối hỉ tụ oa": trong minh đường có chỗ trũng nhẹ như cái ổ, nước tụ về, là tốt. "Huyệt hậu tu phòng ngưỡng ngoã": sau huyệt mà đất trũng xuống như viên ngói lật ngửa thì khí không đến, huyệt hư. "Tiền quan hậu quỷ": quan là núi nhỏ ló ra phía sau núi án, quỷ là núi nhỏ đội ra sau lưng huyệt; có quan có quỷ là dấu kết thật, không có là "hư hoa", hoa nở mà không kết quả. Bản khắc vẽ "Ngưỡng ngoã hậu không" và "Quan quỷ đồ".

Hai câu "sơn ngoại củng nhi nội bách" và "sơn thế thô nhi hình cấp" nói phép định cao thấp. Núi bên ngoài chầu đẹp mà bên trong sát quá thì đặt huyệt cao lên để thoát cái bức; núi thô mạnh, mạch đến gấp thì đặt huyệt xuống chỗ thoải để tránh cái dữ. Bản khắc vẽ "Cấp hoãn huyệt pháp". Hai câu tiếp nói núi dữ chầu ngay trước mặt thì hoạ nhanh, nước gấp mà đứng huyệt không thấy thì hoạ chậm. Câu chót "di thấp tựu táo": dời huyệt khỏi chỗ ẩm ướt về chỗ khô ráo, là điều người xưa rất chú ý khi táng.

Khu lăng Tây Thanh Lăng ở Hà Bắc
Tây Thanh Lăng (Hà Bắc): lăng đặt trên nền cao ráo, người xưa rất kỵ huyệt ẩm ướt. Ảnh: Siyuwj, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 6: Cánh sen bọc nhị, đèn treo, huyệt lạ – 紅蓮瓣

Nguyên văn

重重包裹紅蓮瓣,穴在花心;紛紛拱衛紫微垣,尊居帝座。前案若亂雜,但求積水之池;後山若嵯峨,必作掛燈之穴。截氣脈於斷未斷之際,驗禍福於正不正之間。更有異穴怪形,我之所取,人之所棄。若見藏牙縮爪,機不可測,妙不可言。石骨過江河,無形無影;平地起培塿,一東一西。當如沙裏揀金,定要水來界脈。平洋穴宜斟酌,不宜掘地及泉;峻峭山要消詳,務要登高作穴。

Dịch

Lớp lớp bọc quanh như cánh sen đỏ, huyệt ở giữa nhị hoa; đông đúc chầu giữ như viên Tử Vi, ngôi tôn ở chỗ đế toà. Án trước nếu lộn xộn, chỉ cần có ao nước đọng; núi sau nếu lởm chởm, ắt làm huyệt đèn treo. Cắt khí mạch ở chỗ đứt mà chưa đứt, nghiệm hoạ phúc ở chỗ chính và không chính. Lại có huyệt lạ hình quái, ta lấy mà người bỏ. Nếu thấy giấu nanh co vuốt thì cơ không lường được, mầu không nói được. Xương đá đi qua sông, không hình không bóng; đất bằng nổi gò nhỏ, chỗ đông chỗ tây. Phải như đãi vàng trong cát, ắt cần có nước đến giới mạch. Huyệt đất bằng nên cân nhắc, không nên đào sâu tới mạch nước; núi cao dốc phải xét kỹ, cốt phải lên cao mà làm huyệt.

Giảng

Bản khắc vẽ "Liên hoa sơn đồ": núi lớp này bọc lớp kia như cánh sen, huyệt ở giữa như nhị sen. Lời giải nói đó là hình huyệt quý nhất, núi bọc kín thì khí giữ trọn. "Tử Vi viên, đế toạ": ví các sao chầu quanh sao Bắc Cực, huyệt ở giữa như ngôi vua. "Tiền án loạn tạp": án trước mặt lộn xộn thì lấy ao nước đọng thay án, vì nước tụ cũng giữ khí. "Hậu sơn tha nga": núi sau quá cao dốc thì không đặt huyệt dưới chân mà đặt lên cao, ở chỗ núi có chỗ lõm như ngọn đèn treo trên vách; bản khắc vẽ hình "Tha nga quải đăng".

"Tiệt khí mạch ư đoạn vị đoạn chi tế": chỗ long thắt lại như đứt mà chưa đứt là chỗ khí bó lại, phải nhận cho đúng. "Nghiệm hoạ phúc ư chính bất chính chi gian": huyệt đặt chính giữa mạch thì phúc, lệch đi thì hoạ. "Dị huyệt quái hình" là những huyệt hình lạ người thường cho là xấu nên bỏ, người có mắt lại lấy. "Tàng nha súc trảo": núi giấu nanh, co vuốt, cái dữ đã thu vào, là dấu khí hiền đã dừng. Bản khắc vẽ "Kỳ hình quái huyệt đồ".

"Thạch cốt quá giang hà": mạch đá chạy ngầm qua đáy sông, nhìn không thấy hình bóng, sang bờ kia lại nổi lên. "Bình địa khởi bồi lâu": giữa đồng bằng nổi gò nhỏ chỗ này chỗ kia; phải như người đãi vàng trong cát, kiên nhẫn mà tìm, và chỗ thật thì có nước giới mạch rõ. Câu chót dạy hai phép: đất bằng nước ngầm nông thì không đào sâu tới mạch nước; núi cao dốc thì khí thường kết ở chỗ cao, phải lên cao mà tìm. Kho sách chỉ nêu đến nguyên lý; độ sâu đặt huyệt ở từng nơi cần học trực tiếp.

Núi cao Hoàng Sơn
Hoàng Sơn: núi cao dốc thì khí thường kết ở chỗ cao, phải lên cao mà tìm. Ảnh: Andrew Ciceri, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Đoạn 7: Gió trong huyệt, nước trước mặt, núi đơn – 割耳吹胸

Nguyên văn

穴裏風須迴避,莫教割耳吹胸;面前水要之玄,最怕衝心射脅。土山石穴,溫潤為奇;土穴石山,嵯峨不吉。單山亦可取用,四面定要關闌;若還獨立無依,切忌當頭下穴。風吹水劫,是謂不知其所裁;左曠右空,非徒無益而有害。石骨入相,不怕崎嶇;土脈連行,何妨斷絕。但嫌粗惡,貴得方圓。過峽若值風搖,作穴定知力淺。穴前折水,依法循繩;圖上觀形,隨機應變。穴太高而易發,花先發而早凋;高低得宜,福祥立見。

Dịch

Gió trong huyệt phải tránh, chớ để cắt tai thổi ngực; nước trước mặt cần uốn chữ chi chữ huyền, sợ nhất là đâm tim bắn sườn. Núi đất mà huyệt đá, ấm nhuận là lạ; núi đá mà huyệt đất, lởm chởm thì không tốt. Núi đơn cũng có thể dùng, bốn mặt ắt phải có chắn giữ; nếu đứng một mình không nương tựa, rất kỵ đặt huyệt ngay đầu núi. Gió thổi nước cướp, ấy là không biết chỗ nên cắt đặt; trái trống phải không, chẳng những không ích mà còn có hại. Xương đá vào tướng thì không sợ gập ghềnh; mạch đất nối nhau đi thì có ngại gì đứt đoạn. Chỉ ghét thô dữ, quý ở vuông tròn. Qua hẻm mà gặp gió lay thì làm huyệt biết là sức nông. Nước trước huyệt uốn gãy, theo phép mà làm như theo dây mực; xem hình trên bản đồ thì tuỳ cơ ứng biến. Huyệt quá cao thì dễ phát, hoa nở trước thì tàn sớm; cao thấp vừa phải thì phúc lành thấy ngay.

Giảng

"Cát nhĩ xuy hung": gió lùa qua chỗ hở bên tai huyệt, gió thổi thẳng vào ngực huyệt. Lời trực giải nói huyệt cốt ở tàng phong; chỗ nào có khe hở giữa long hổ và án là chỗ gió vào, phải tránh. "Chi huyền" là nước uốn qua lại như chữ chi (之), chữ huyền (玄); đối lại là nước thẳng đâm vào tim, bắn vào sườn. "Thổ sơn thạch huyệt": núi toàn đất mà đến huyệt lại có đá, đá ấy phải ấm, nhuận, có màu sắc, như ngọc như mã não, là quý. "Thổ huyệt thạch sơn": núi toàn đá mà huyệt có đất, nếu núi lởm chởm sắc cạnh thì không tốt.

"Đơn sơn": núi đứng một mình cũng có thể có huyệt, nhưng bốn phía phải có núi hoặc nước chắn giữ. Nếu đứng trơ trọi giữa đồng, gió bốn bề, thì kỵ đặt huyệt ngay đỉnh. "Phong xuy thuỷ kiếp": gió thổi tan khí, nước cướp khí đi; "tả khoáng hữu không": hai bên trống trải. Hai câu "thạch cốt nhập tướng" và "thổ mạch liên hành" nói đá và đất: long đá thì không sợ gập ghềnh, long đất thì đứt đoạn cũng không sao, miễn mạch thật; chỉ ghét hình thô dữ, quý hình vuông tròn ngay ngắn.

"Quá giáp phong dao": chỗ long thắt qua hẹp mà trống gió, cây cỏ ở đó bị gió lay, thì long đến huyệt sức đã yếu. "Huyệt tiền chiết thuỷ": nước trước huyệt uốn gãy, phải theo phép cũ như thợ mộc theo dây mực; còn xem hình trên giấy thì phải tuỳ cơ, vì thực địa không bao giờ giống hệt hình vẽ. Hai câu cuối nói huyệt quá cao: phát nhanh nhưng như hoa nở sớm tàn sớm; cao thấp vừa phải mới bền. Bản khắc vẽ "Quá giáp phong xuy" và "Huyệt cao dị phát".

Biển mây trên Hoàng Sơn
Biển mây Hoàng Sơn: chỗ quá cao thì gió thổi, huyệt cao phát nhanh mà khó bền. Ảnh: The Pocket, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Sơ đồ lớp lớp núi bọc như cánh sen, huyệt ở nhị hoa
Sơ đồ 3: Trùng trùng bao khoả hồng liên biện, huyệt tại hoa tâm (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ).

Đoạn 8: Gối mũi rồng, điểm vai rùa – 枕龍鼻 點龜肩

Nguyên văn

雖曰山好則脈好,豈知形真則穴真。枕龍鼻者,恐傷於唇;點龜肩者,恐傷於殼。出草蛇以耳聽蛤,出峽龜以眼顧兒。舉一隅而反三隅,觸一類而長萬類。雖然穴吉,猶忌葬凶。

Dịch

Tuy nói núi tốt thì mạch tốt, nào biết hình thật thì huyệt mới thật. Gối lên mũi rồng thì sợ phạm vào môi; điểm vào vai rùa thì sợ phạm vào mai. Rắn ra khỏi cỏ thì lấy tai nghe ếch; rùa ra khỏi hẻm thì lấy mắt nhìn con. Nêu một góc mà suy ra ba góc, chạm một loài mà suy rộng muôn loài. Tuy huyệt tốt, vẫn kỵ táng xấu.

Giảng

Đoạn này dạy phép "hình huyệt", lấy hình con vật để định chỗ huyệt. Lời trực giải nói núi tốt chưa chắc huyệt tốt, phải nhận đúng hình mới điểm đúng huyệt. Hình rồng thì huyệt ở mũi; đặt lệch xuống môi là phạm. Hình rùa thì huyệt ở vai, chỗ đất mềm; đặt lên mai đá cứng là phạm. Bản khắc vẽ "Long tỵ quy kiên".

"Xuất thảo xà dĩ nhĩ thính cáp": hình rắn bò ra khỏi cỏ đang rình con ếch phía trước, huyệt ở tai rắn, vì tai rắn hướng về ếch; "xuất giáp quy dĩ nhãn cố nhi": hình rùa ra khỏi hẻm ngoái nhìn con, huyệt ở mắt rùa. Lời giải nói ếch và rùa con là những gò nhỏ ứng ở trước; có ứng thì huyệt mới thật. "Cử nhất ngung nhi phản tam ngung" là câu Luận Ngữ: thầy nêu một góc, trò phải tự suy ra ba góc kia. Câu chót "tuy nhiên huyệt cát, do kỵ táng hung" là chỗ khép lại phần huyệt pháp và mở sang phần chọn ngày: huyệt đã tốt mà táng không đúng thì vẫn hỏng. Kho sách chỉ ghi phép hình huyệt ở mức nguyên lý.

Đoạn 9: Lập hướng và chọn ngày táng – 立向剋擇

Nguyên văn

立向辨方,的以子午鍼為正;作當依法,須求年月日之良。山川有小節之疵,不減真龍之厚福;年月有一端之失,反為吉地之深殃。多是信盲說而昧正言,所以生新凶而消已福。不然山吉水吉而穴吉,何以多災;豈知年凶月凶而日凶,犯之罔覺。過則勿憚改,當求明師;擇焉而不精,誤於管見。謂凶為吉,指吉為凶。擬富貴於茫茫指掌之間,認禍福於局局星辰之內。豈知大富大貴而大者受用,小吉小福而小者宜當。偶中其言,自神其術。苟一朝之財賄,當如後患何;謬千里於毫釐,請事斯語矣。

Dịch

Lập hướng phân phương, đích xác lấy kim Tý Ngọ làm chuẩn; làm việc táng phải theo phép, cần tìm năm tháng ngày tốt. Núi sông có vết nhỏ không làm giảm phúc dày của chân long; năm tháng sai một chút lại thành tai hoạ sâu cho đất tốt. Phần nhiều là tin lời mù quáng mà tối lời chính, cho nên sinh hung mới mà tiêu phúc cũ. Nếu không thì núi tốt nước tốt huyệt tốt, sao lại lắm tai? Nào biết năm xấu tháng xấu ngày xấu, phạm vào mà không hay. Lỡ sai thì chớ ngại sửa, nên tìm thầy sáng; chọn mà không tinh là lầm vì cái nhìn qua ống. Gọi hung là cát, chỉ cát là hung. Đoán phú quý mơ hồ trong lòng bàn tay, nhận hoạ phúc trong từng cục từng sao. Nào biết đại phú đại quý thì người lớn phúc mới hưởng, tiểu cát tiểu phúc thì người nhỏ phúc mới hợp. Tình cờ nói trúng một lần rồi tự thần thánh hoá thuật mình. Tham chút tiền của trong một sớm, thì cái hoạ về sau tính sao? Sai nghìn dặm từ một ly, xin hãy theo lời này.

Giảng

Đoạn cuối nhị quyển chuyển sang hai việc của người làm nghề: lập hướng và chọn ngày. "Tý Ngọ châm" là kim la kinh chỉ nam bắc; lời trực giải nói hướng phải đo bằng kim, không đoán bằng mắt. Lời giải dẫn thêm chính châm, phùng châm, trung châm; Kho sách chỉ nêu tên, cách dùng thuộc phần học la kinh. Câu "sơn xuyên hữu tiểu tiết chi tì, bất giảm chân long chi hậu phúc; niên nguyệt hữu nhất đoan chi thất, phản vi cát địa chi thâm ương" là câu được trích nhiều: đất thật có vết nhỏ không sao, mà ngày giờ sai thì hại lớn.

Phần sau là lời răn nghề rất thẳng. Bốc Tắc Nguy chê thầy địa lý tin lời mù quáng, chọn không tinh, gọi hung là cát; chê người đoán phú quý vanh vách, tình cờ trúng một lần rồi tự thần thánh hoá thuật mình; chê kẻ tham tiền một sớm mà để hoạ lâu dài cho gia chủ. Câu "đại phú đại quý nhi đại giả thụ dụng" nói đất lớn phải người có phúc lớn mới hưởng được, không phải ai có tiền cũng mua được đất tốt. Câu chót lặp lại ý "nhất hào thiên lý" ở đầu đoạn huyệt pháp: sai một ly đi nghìn dặm.

Câu phúÝ chính
回者不宜逼穴,去者須要回頭Tay về không bức huyệt, tay đi phải quay đầu
無龍要水遶左邊,無虎要水纏右畔Thiếu núi bên nào lấy nước bên ấy thay
虎強切忌昂頭,龍強尤防嫉主Long hổ không được cao ngạo lấn huyệt
相山亦似相人,點穴猶如點艾Xem núi như xem tướng, điểm huyệt như châm cứu
莫向無中尋有,須於有處尋無Chỉ tìm huyệt ẩn trong chỗ có long thật
內直外鉤,儘堪裁剪Lớp ngoài ôm thì còn dùng được
山本靜勢求動處,水本動妙在靜中Núi tìm chỗ động, nước quý chỗ tĩnh
衆山止處是真穴,衆水聚處是明堂Núi dừng là huyệt, nước tụ là minh đường
重重包裹紅蓮瓣,穴在花心Huyệt ở giữa lớp lớp núi bọc
穴裏風須迴避,莫教割耳吹胸Huyệt cốt tàng phong
枕龍鼻者恐傷於唇,點龜肩者恐傷於殼Hình huyệt phải điểm đúng bộ vị
山川有小節之疵,不減真龍之厚福Đất có vết nhỏ không sao, ngày giờ sai thì hại lớn

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Nửa sau nhị quyển là phần "tay nghề" của Tuyết Tâm Phú. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc nó theo ba lớp. Lớp thứ nhất là long hổ: tay nào đi, tay nào về, tay nào lấn chủ; thiếu tay nào thì nước bên ấy có bù không. Lớp thứ hai là huyệt pháp: núi tĩnh tìm động, nước động quý tĩnh; chỗ núi dừng nước tụ; cao thấp theo thế cấp hoãn; gió không lùa vào huyệt. Lớp thứ ba là thời: hướng đo bằng la kinh, ngày giờ phải chọn. Thầy Vũ Giới vẫn dạy học trò đi đúng thứ tự ấy, không đảo lại.

Hình ảnh "trùng trùng bao khoả hồng liên biện, huyệt tại hoa tâm" gần với tên Liên Hoa: huyệt quý ở giữa lớp lớp núi bọc như nhị ở giữa cánh sen. Còn câu "niên nguyệt hữu nhất đoan chi thất, phản vi cát địa chi thâm ương" là chỗ vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục góp phần: đất là không gian, năm tháng là thời gian, hai cái phải hợp. Lời răn nghề cuối đoạn cũng là lời Thầy hay nhắc: người làm phong thuỷ không được vì tiền mà nói cát thành hung, hung thành cát.

Tóm lại – 總結: Long hổ phải xét đi về, mạnh yếu: tay đi phải quay đầu, tay về không bức huyệt, thiếu tay thì nước bù, mạnh thì không được lấn chủ. Xem núi như xem tướng, điểm huyệt như châm cứu; long sinh thành thì huyệt sinh thành; hình thế trước, cửu tinh bát quái sau. Núi tĩnh tìm động, nước động quý tĩnh; núi dừng là huyệt, nước tụ là minh đường; có quan có quỷ mới là kết thật. Huyệt quý ở giữa lớp núi bọc như nhị sen, phải tránh gió lùa và nước đâm. Huyệt tốt còn phải táng đúng: hướng đo bằng kim Tý Ngọ, ngày tháng phải chọn; người làm nghề không được tham tiền mà lầm người.

Bài trước: Tuyết Tâm Phú (4): Luận sơn rồi luận thuỷ. Bài sau: Tuyết Tâm Phú (6): Mộ cổ, la thành và hình tượng ứng nghiệm.

Nguồn: Tuyết Tâm Phú trực giải 雪心賦直解, nhị quyển, đoạn "骨脈固宜博換…請事斯語矣" (ba đoạn luận long hổ cát hung, luận huyệt pháp đắc thất, luận khắc trạch cát hung) và lời trực giải của Điền Hy Ngọc (bản Thiên gia chú toản, Cố Cung trân bản tùng san, tr. 276–288). Câu "當面來朝者禍速": bản khắc in chữ cuối như "福", theo văn lý và đối với "禍遲" đọc là "速". Lời giảng là của Phong Thuỷ Liên Hoa theo bài giảng của Thầy Vũ Giới, có tóm ý lời trực giải.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

"Điểm huyệt như điểm ngải": đọc trên giấy thì hiểu, đứng trước một sườn núi thật mà định được chỗ nào là nhị sen, chỗ nào gió lùa, mới cần thầy chỉ tận nơi. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Không có Thanh Long hoặc Bạch Hổ thì sao? – 無龍無虎

Tuyết Tâm Phú nói không có long thì cần nước vòng bên trái, không có hổ thì cần nước quấn bên phải; nhưng cốt yếu vẫn là trong huyệt không bị gió thổi.

"Chúng sơn chỉ xứ thị chân huyệt" nghĩa là gì? – 衆山止處

Chỗ các núi dừng lại là huyệt thật, chỗ các nước tụ lại là minh đường. Đây là câu tổng kết phép tìm huyệt của cả bài phú.

"Tiền quan hậu quỷ" là gì? – 前官後鬼

Quan là núi nhỏ ló ra sau núi án, quỷ là núi nhỏ đội ra sau lưng huyệt. Có quan có quỷ là dấu huyệt kết thật; không có là "hư hoa", hoa nở mà không kết quả.

Vì sao huyệt quá cao lại không tốt? – 穴太高

Vì huyệt quá cao thì phát nhanh mà không bền, như hoa nở sớm tàn sớm. Cao thấp vừa với thế núi mới bền phúc.

Đất tốt mà chọn ngày sai thì sao? – 年月之失

Tuyết Tâm Phú nói đất có vết nhỏ không làm giảm phúc của chân long, nhưng năm tháng sai một chút lại thành tai hoạ sâu cho đất tốt.

Từ khoá: ["Tuyết Tâm Phú" · "雪心賦" · "long hổ" · "huyệt pháp" · "minh đường" · "quan quỷ" · "phong thủy hình thế" · "Kho sách vugioi"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…