💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Yên Ba Điếu Tẩu Ca (5): Chín sao, tám cửa, Trực phù gia thời can, Trực sử theo giờ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Yên Ba Điếu Tẩu Ca (5): Chín sao, tám cửa, Trực phù gia thời can, Trực sử theo giờ

Yên Ba Điếu Tẩu Ca
箋元遁甲句解煙波釣叟歌 (二冊)
Tác giả: tương truyền Triệu Phổ (趙普), tể tướng đầu đời Bắc Tống, làm ca; Trì Kỷ (池紀) đời Minh cú giải, giải nghĩa từng câu
Bản gốc: bản khắc gỗ đời Minh, hai tập thượng, hạ; bài này dịch bảy câu từ "Nhận thủ cửu cung vi cửu tinh" tới "Trực sử nghịch thuận độn cung khứ", cùng lời cú giải về chín sao, tám cửa, Trực phù, Trực sử.

Bốn bài trước đã dựng xong "địa bàn": chín cung trên tay, cục số theo khí, nguyên theo phù đầu, và cách rải lục nghi tam kỳ. Đến đây bài ca bước sang phần "thiên bàn" và "nhân bàn": chín sao trên trời và tám cửa của người. Bảy câu ca trong bài này dạy bốn việc: sao nào ở cung nào; cửa nào theo sao nào; trong một giờ, sao nào làm Trực phù và cửa nào làm Trực sử; rồi Trực phù và Trực sử di chuyển ra sao. Có nắm được bốn việc này thì mới gọi là dựng được một bàn Kỳ Môn hoàn chỉnh.

Trả lời nhanh: Theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca, chín sao ở yên chín cung gốc: Thiên Bồng ở Khảm 1, Thiên Nhuế ở Khôn 2, Thiên Xung ở Chấn 3, Thiên Phụ ở Tốn 4, Thiên Cầm ở Trung 5, Thiên Tâm ở Càn 6, Thiên Trụ ở Đoài 7, Thiên Nhậm ở Cấn 8, Thiên Anh ở Ly 9. Tám cửa đi theo sao: Hưu theo Bồng, Tử theo Nhuế, Thương theo Xung, Đỗ theo Phụ, Khai theo Tâm, Kinh theo Trụ, Sinh theo Nhậm, Cảnh theo Anh; Thiên Cầm không có cửa, gửi Khôn. Trong mỗi tuần Giáp (mười giờ), sao ở cung có nghi đầu tuần làm Trực phù, cửa của cung ấy làm Trực sử. Khi dựng bàn, Trực phù đem đặt lên cung có can của giờ, còn Trực sử đếm theo số giờ, Dương độn đếm thuận, Âm độn đếm nghịch.

Thầy Vũ Giới giảng: "Sao là trời, cửa là người, nghi kỳ là đất. Trực phù là ông tướng cầm cờ của trời, Trực sử là người lính truyền lệnh của người. Biết tướng đứng đâu, lính chạy tới đâu, là biết giờ ấy trời người hợp hay không."

Tranh cổ đời Thanh vẽ Đẩu Mẫu ngồi trên xe báu nhiều tay, quanh là các vị thần sao mặc áo bào, nền xanh lục và nâu
“Đẩu Mẫu xuất tuần đồ”, tranh đời Thanh: Đẩu Mẫu là mẹ của các sao Bắc Đẩu, cũng là gốc của chín sao Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn… mà Kỳ Môn đổi tên thành Thiên Bồng, Thiên Nhuế, Thiên Xung… Ảnh: không rõ tên họa sĩ, đời Thanh, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Chín sao trấn chín cung – 認取九宮為九星

認取九宮為九星:天蓬貪狼主坎一宮屬水;天芮巨門主坤二宮屬土;天衝祿存主震三宮屬木;天輔文曲主巽四宮屬木;天禽廉貞主五宮中屬土;天心武曲主乾六宮屬金;天柱破軍主兌七宮屬金;天任左輔主艮八宮屬土;天英右弼主離九宮屬火。

Dịch: Nhận lấy chín cung làm chín sao: Thiên Bồng (Tham Lang) chủ cung Khảm một, thuộc Thuỷ; Thiên Nhuế (Cự Môn) chủ cung Khôn hai, thuộc Thổ; Thiên Xung (Lộc Tồn) chủ cung Chấn ba, thuộc Mộc; Thiên Phụ (Văn Khúc) chủ cung Tốn bốn, thuộc Mộc; Thiên Cầm (Liêm Trinh) chủ cung năm ở giữa, thuộc Thổ; Thiên Tâm (Vũ Khúc) chủ cung Càn sáu, thuộc Kim; Thiên Trụ (Phá Quân) chủ cung Đoài bảy, thuộc Kim; Thiên Nhậm (Tả Phụ) chủ cung Cấn tám, thuộc Thổ; Thiên Anh (Hữu Bật) chủ cung Ly chín, thuộc Hoả.

Giảng: Chín sao Kỳ Môn có hai lớp tên. Lớp thứ nhất là tên Bắc Đẩu quen thuộc: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân là bảy sao sáng của chòm Bắc Đẩu, thêm Tả Phụ, Hữu Bật thành chín. Người học phong thuỷ Loan đầu, Huyền Không đều đã gặp chín tên này. Lớp thứ hai là tên riêng của Kỳ Môn: Thiên Bồng, Thiên Nhuế, Thiên Xung, Thiên Phụ, Thiên Cầm, Thiên Tâm, Thiên Trụ, Thiên Nhậm, Thiên Anh. Lời giải ghép hai lớp tên lại cho người đọc thấy chúng là một: chín sao Bắc Đẩu được "cắm" xuống chín cung Lạc Thư theo thứ tự số.

Điều đáng chú ý là ngũ hành của sao lấy theo cung, không theo tính chất riêng của sao. Thiên Bồng ở Khảm nên thuộc Thuỷ; Thiên Anh ở Ly nên thuộc Hoả; Thiên Xung, Thiên Phụ ở Chấn, Tốn nên thuộc Mộc; Thiên Tâm, Thiên Trụ ở Càn, Đoài nên thuộc Kim; ba sao Thiên Nhuế, Thiên Cầm, Thiên Nhậm ở Khôn, Trung, Cấn nên thuộc Thổ. Vì vậy khi xét sao vượng hay suy ở một cung, ta so ngũ hành gốc của sao với ngũ hành của cung mà nó bay tới, chứ không theo tên Tham Lang hay Phá Quân như bên Huyền Không. Đây là chỗ người học hay lẫn.

Ở bản gốc, chữ "Nhuế" khắc là 內 (nội), một cách viết tắt của 芮 trong nhiều bản Kỳ Môn đời Minh; em giữ tên Thiên Nhuế cho thống nhất với các sách khác trên Kho Sách Quý.

Trang sách khắc gỗ chữ Hán dọc, câu ca chữ lớn Nhận thủ cửu cung vi cửu tinh và Bát môn hựu trục cửu tinh hành, chú nhỏ liệt kê chín sao
Trang có hai câu ca “Nhận thủ cửu cung vi cửu tinh” và “Bát môn hựu trục cửu tinh hành”: lời chú kể chín sao kèm tên Bắc Đẩu, cung và ngũ hành của từng sao.
Lưới Lạc Thư chín ô, mỗi ô ghi số cung, tên quẻ, ngũ hành, chữ Hán và tên Việt của sao kèm tên Bắc Đẩu, và cửa của cung: Khảm 1 Thiên Bồng cửa Hưu, Khôn 2 Thiên Nhuế cửa Tử, Chấn 3 Thiên Xung cửa Thương, Tốn 4 Thiên Phụ cửa Đỗ, Trung 5 Thiên Cầm, Càn 6 Thiên Tâm cửa Khai, Đoài 7 Thiên Trụ cửa Kinh, Cấn 8 Thiên Nhậm cửa Sinh, Ly 9 Thiên Anh cửa Cảnh
Theo lời chú câu "Nhận thủ cửu cung vi cửu tinh, bát môn hựu trục cửu tinh hành". Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa
Bầu trời đêm xanh thẫm có mây mỏng và chòm sao Bắc Đẩu, bên dưới là hàng cây và cột điện
Chòm Bắc Đẩu sau làn mây mỏng: bảy sao sáng cùng hai sao Tả Phụ, Hữu Bật thành chín sao, Kỳ Môn đem chín sao ấy trấn chín cung. Ảnh: W.carter, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Tám cửa theo chín sao – 八門又逐九星行

八門又逐九星行。九宮配八門永定例:坎宮蓬星休門,艮宮任星生門,震宮衝星傷門,巽宮輔星杜門,坤宮芮星死門,附中宮禽星寄坤,離宮英星景門,兌宮柱星驚門,乾宮心星開門。

Dịch: Tám cửa lại theo chín sao mà đi. Lệ cố định chín cung phối tám cửa: cung Khảm sao Bồng cửa Hưu, cung Cấn sao Nhậm cửa Sinh, cung Chấn sao Xung cửa Thương, cung Tốn sao Phụ cửa Đỗ, cung Khôn sao Nhuế cửa Tử, kèm sao Cầm ở trung cung gửi Khôn, cung Ly sao Anh cửa Cảnh, cung Đoài sao Trụ cửa Kinh, cung Càn sao Tâm cửa Khai.

Giảng: Tám cửa chỉ có tám vì chỉ có tám quẻ ở tám phương; trung cung không có quẻ nên không có cửa. Đó là lý do Thiên Cầm, sao duy nhất ở giữa, "gửi Khôn": khi cần cửa cho Thiên Cầm thì mượn cửa Tử của Khôn. Bài 3 đã nói chuyện trung cung gửi Khôn với nghi kỳ; ở đây là cùng một lẽ áp vào sao và cửa.

Thứ tự tám cửa đọc theo vòng Lạc Thư, bắt đầu từ Khảm đi thuận chiều kim đồng hồ: Hưu (Khảm), Sinh (Cấn), Thương (Chấn), Đỗ (Tốn), Cảnh (Ly), Tử (Khôn), Kinh (Đoài), Khai (Càn). Người xưa có câu nhớ "Hưu, Sinh, Thương, Đỗ, Cảnh, Tử, Kinh, Khai". Trong tám cửa, ba cửa Hưu, Sinh, Khai được coi là cát, ba cửa Thương, Tử, Kinh là hung, Đỗ và Cảnh ở giữa, tuỳ việc. Phần cát hung của cửa thuộc về bài 12 (Bát môn dụng sự); ở đây chỉ cần nhớ vị trí gốc.

Chữ "lại theo chín sao mà đi" (又逐九星行) là chữ then chốt: cửa gắn với sao của cung gốc. Khi sao làm Trực phù, cửa của cung ấy làm Trực sử; hai thứ là một cặp, nhưng như các câu sau sẽ dạy, khi dựng bàn chúng không đi cùng một đường.

Cánh cửa đỏ của ngôi đền chạm hình hai vị môn thần mặc giáp, sơn vàng son
Môn thần trên cửa đền Nam Thiên: cửa là chỗ người ra vào, nên tám cửa Hưu, Sinh, Thương, Đỗ, Cảnh, Tử, Kinh, Khai trong Kỳ Môn là phần “việc người” của bàn. Ảnh: lienyuan lee, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Gặp Giáp làm Trực phù, Trực sử tự rõ – 九宮逢甲為直符

九宮逢甲為直符,八門直使自分明。如陽遁一局,甲子時起坎一宮,即以坎宮天蓬為直符,休門為直使;甲戌時起坤二宮,即天芮為直符,死門為直使;甲申時起震三宮,即以天衝為直符,傷門為直使;甲午時起巽四宮,以天輔為直符,杜門為直使;甲辰時起中五宮,即以天禽為直符,配以死門為直使;甲寅符起乾六宮,即以天心為直符,開門為直使。餘例倣此。

Dịch: Chín cung gặp Giáp thì làm Trực phù, tám cửa Trực sử tự rõ ràng. Như Dương độn 1 cục: giờ Giáp Tý khởi ở cung Khảm một, thì lấy Thiên Bồng của cung Khảm làm Trực phù, cửa Hưu làm Trực sử; giờ Giáp Tuất khởi ở cung Khôn hai, thì Thiên Nhuế làm Trực phù, cửa Tử làm Trực sử; giờ Giáp Thân khởi ở cung Chấn ba, thì Thiên Xung làm Trực phù, cửa Thương làm Trực sử; giờ Giáp Ngọ khởi ở cung Tốn bốn, lấy Thiên Phụ làm Trực phù, cửa Đỗ làm Trực sử; giờ Giáp Thìn khởi ở trung cung năm, thì lấy Thiên Cầm làm Trực phù, phối cửa Tử làm Trực sử; phù Giáp Dần khởi ở cung Càn sáu, thì lấy Thiên Tâm làm Trực phù, cửa Khai làm Trực sử. Các cục khác theo lệ này.

Giảng: "Gặp Giáp" ở đây không phải gặp chữ Giáp trên bàn, vì Giáp không bao giờ hiện ra; Giáp luôn ẩn dưới sáu nghi (Giáp Tý ẩn ở Mậu, Giáp Tuất ở Kỷ, Giáp Thân ở Canh, Giáp Ngọ ở Tân, Giáp Thìn ở Nhâm, Giáp Dần ở Quý; bài 6 sẽ giảng kỹ). "Gặp Giáp" nghĩa là: giờ đang xét thuộc tuần Giáp nào, thì tìm nghi ẩn của tuần ấy trên địa bàn, nghi ấy đứng ở cung nào thì sao gốc của cung đó là Trực phù, cửa gốc của cung đó là Trực sử.

Ví dụ của lời giải lấy Dương 1 cục, nơi Mậu ở cung 1, Kỷ ở 2, Canh ở 3, Tân ở 4, Nhâm ở 5, Quý ở 6. Vì vậy sáu tuần Giáp lần lượt có Trực phù là Thiên Bồng, Thiên Nhuế, Thiên Xung, Thiên Phụ, Thiên Cầm, Thiên Tâm, và Trực sử là Hưu, Tử, Thương, Đỗ, Tử (Cầm gửi Khôn nên mượn cửa Tử), Khai. Sang cục khác thì nghi đứng ở cung khác, Trực phù Trực sử đổi theo, nên lời giải chỉ nói "các cục khác theo lệ này".

Trang sách khắc gỗ có hai câu ca chữ lớn về Trực phù, Trực sử và lời chú chữ nhỏ, chấm son đỏ
Trang có hai câu “Cửu cung phùng Giáp vi Trực phù, bát môn Trực sử tự phân minh” và “Phù thượng chi môn vi Trực sử, thập thời nhất vị kham bằng cứ”.

Mười giờ một vị – 符上之門為直使,十時一位堪憑據

符上之門為直使,十時一位堪憑據。時旬甲頭為直符。如陽遁一局,甲子在坎宮,甲子時直符,則休門即為直使,管至癸酉十時住;甲戌在坤宮,天芮為本時直符,則死門即為直使,管至癸未十時;又換甲申符頭在震,天衝為本時直符,則傷門即為直使,管至癸巳十時住;又易甲午在巽,天輔為直符,則杜門即為直使,管至癸卯十時;又換甲辰在中宮,天禽為直符,則死門為直使,管至癸丑十時;又易甲寅在乾宮,天心為直符,則開門為直使,管至癸亥十時住。……陰遁同例,以逆推。

Dịch: Cửa ở trên phù là Trực sử, mười giờ một vị đáng làm bằng cứ. Đầu tuần Giáp của giờ là Trực phù. Như Dương độn 1 cục, Giáp Tý ở cung Khảm, là Trực phù giờ Giáp Tý, thì cửa Hưu là Trực sử, quản tới giờ Quý Dậu, mười giờ thì thôi; Giáp Tuất ở cung Khôn, Thiên Nhuế là Trực phù của giờ ấy, thì cửa Tử là Trực sử, quản tới Quý Mùi mười giờ; lại đổi sang phù đầu Giáp Thân ở Chấn, Thiên Xung là Trực phù, cửa Thương là Trực sử, quản tới Quý Tỵ mười giờ; lại đổi sang Giáp Ngọ ở Tốn, Thiên Phụ làm Trực phù, cửa Đỗ làm Trực sử, quản tới Quý Mão mười giờ; lại đổi sang Giáp Thìn ở trung cung, Thiên Cầm làm Trực phù, cửa Tử làm Trực sử, quản tới Quý Sửu mười giờ; lại đổi sang Giáp Dần ở cung Càn, Thiên Tâm làm Trực phù, cửa Khai làm Trực sử, quản tới Quý Hợi mười giờ thì thôi. … Âm độn cùng lệ, đếm ngược.

Giảng: "Mười giờ một vị" là nhịp đổi của Trực phù, Trực sử: mỗi tuần Giáp gồm mười giờ (từ giờ Giáp đến giờ Quý), trong mười giờ ấy Trực phù và Trực sử giữ nguyên là một sao, một cửa. Hết mười giờ, sang tuần Giáp mới, mới đổi sang sao khác, cửa khác. Một ngày có mười hai giờ, nên trong một ngày thường có hai tuần Giáp gối nhau, tức có hai cặp Trực phù Trực sử.

Cần phân biệt hai chữ "tuần". Ở bài 4, phù đầu là ngày Giáp hay Kỷ mở đầu năm ngày, dùng để định cục. Ở đây "tuần Giáp" là mười giờ, dùng để định Trực phù, Trực sử trong cục đã định. Một cục Kỳ Môn dài năm ngày, tức sáu mươi giờ, gồm đúng sáu tuần Giáp giờ. Lời giải nói gọn "Dương 1 cục sáu mươi giờ", tức là trọn một vòng sáu tuần như bảng dưới đây.

Thử một ví dụ: giờ Đinh Mão. Đếm lùi về giờ Giáp gần nhất là Giáp Tý (Đinh Mão là giờ thứ tư của tuần Giáp Tý). Tuần Giáp Tý ẩn ở Mậu; ở Dương 1 cục Mậu đứng cung 1, nên Trực phù là Thiên Bồng, Trực sử là cửa Hưu. Còn giờ Bính Tý thì thuộc tuần Giáp Tuất (Bính Tý là giờ thứ ba của tuần ấy), Kỷ đứng cung 2, Trực phù là Thiên Nhuế, Trực sử là cửa Tử.

Bảng sáu hàng cho Dương độn 1 cục: tuần Giáp Tý nghi Mậu ở cung 1, Trực phù Thiên Bồng, Trực sử cửa Hưu; tuần Giáp Tuất Kỷ ở cung 2, Thiên Nhuế, cửa Tử; tuần Giáp Thân Canh cung 3, Thiên Xung, cửa Thương; tuần Giáp Ngọ Tân cung 4, Thiên Phụ, cửa Đỗ; tuần Giáp Thìn Nhâm cung 5, Thiên Cầm, cửa Tử; tuần Giáp Dần Quý cung 6, Thiên Tâm, cửa Khai; mỗi tuần quản mười giờ
Theo lời chú câu "Phù thượng chi môn vi Trực sử, thập thời nhất vị kham bằng cứ". Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa
Cổ Lâu Bắc Kinh, toà lầu gỗ hai tầng mái ngói xanh trên nền đài gạch đỏ, trời xanh
Cổ Lâu Bắc Kinh, nơi xưa đánh trống báo giờ: Trực phù, Trực sử đổi theo giờ, mỗi tuần Giáp mười giờ, nên người dựng cục phải nắm chắc giờ can chi. Ảnh: Gisling, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Trực phù thường đặt lên can của giờ – 直符常遣加時干

直符常遣加時干。九星蓬任英之類也,為直符,常隨時干。○假如冬至上元陽一局,……其圖地甲申泊三宮,天衝為直符;乙庚日申時乃甲申時也,就是衝三直符,故此直符遣直時干也。○奇儀總要歌云:星符每逐時干轉,直使常隨天乙奔,同此意也。

Dịch: Trực phù thường sai đặt lên can của giờ. Chín sao Bồng, Nhậm, Anh… làm Trực phù, thường theo can của giờ. ○ Giả như Đông chí thượng nguyên Dương 1 cục, … trên đồ, Giáp Thân ở địa bàn đậu cung ba, Thiên Xung làm Trực phù; giờ Thân ngày Ất, ngày Canh chính là giờ Giáp Thân, tức là Xung ở cung ba làm Trực phù, cho nên Trực phù đặt đúng lên can giờ vậy. ○ Bài Kỳ nghi tổng yếu ca nói: "Sao phù mỗi giờ theo can giờ mà xoay, Trực sử thường theo Thiên Ất mà chạy", cùng một ý này.

Giảng: Đây là câu then chốt của cả phép dựng bàn. Trực phù không đứng yên ở cung gốc của nó, mà bay tới cung nào trên địa bàn có can của giờ. Ví dụ của lời giải là trường hợp đơn giản nhất: giờ Giáp Thân, can giờ là Giáp, mà Giáp Thân ẩn ở Canh, Canh lại đang ở cung 3; nên Thiên Xung vừa là Trực phù vừa đậu ngay cung gốc của nó. Ngày Ất hay ngày Canh thì giờ Thân đúng là giờ Giáp Thân, em đã đếm lại: ngày Ất giờ Tý là Bính Tý, tới giờ Thân là Giáp Thân.

Ví dụ khó hơn, em lấy để minh hoạ: Dương 1 cục, giờ Đinh Mão. Trực phù là Thiên Bồng (tuần Giáp Tý, Mậu ở cung 1). Can giờ là Đinh, mà Đinh ở Dương 1 cục đứng cung 7. Vậy Thiên Bồng được "đặt lên" cung 7. Theo cách dựng bàn xoay thường dùng, tám sao ở tám cung ngoài cùng dời theo vòng một số bước bằng nhau (ở đây là sáu bước), nên Thiên Xung sang cung 1, Thiên Anh sang cung 3, Thiên Nhuế sang cung 4 (Thiên Cầm theo Thiên Nhuế), Thiên Trụ sang cung 9, Thiên Tâm sang cung 2, Thiên Nhậm sang cung 6, Thiên Phụ sang cung 8. Địa bàn nghi kỳ thì đứng yên. Một sao trên thiên bàn đè lên một can trên địa bàn: đó là cái "thiên bàn gia địa bàn" mà các cách cục ở những bài sau sẽ đọc.

Câu ca dẫn thêm "Trực sử thường theo Thiên Ất mà chạy": trong nhiều sách Kỳ Môn, Thiên Ất là tên khác của Trực phù (thần đứng đầu bát thần), nên câu này nói Trực sử là bạn đồng hành của Trực phù, cùng một cặp, chỉ khác đường đi.

Trang sách khắc gỗ chữ chú nhỏ, có câu ca chữ lớn Trực sử nghịch thuận độn cung khứ, giấy ố có vết rách
Trang lời giải câu “Trực phù thường khiển gia thời can” với ví dụ giờ Giáp Thân ở Dương 1 cục, và câu “Trực sử nghịch thuận độn cung khứ”.
Hai lưới chín cung: bên trái là địa bàn Dương 1 cục với Mậu ở cung 1 và Đinh ở cung 7 tô hồng; bên phải là thiên bàn giờ Đinh Mão, Thiên Bồng đã dời lên cung 7, các sao khác theo vòng dời cùng số bước, Thiên Cầm đi kèm Thiên Nhuế
Minh hoạ câu "Trực phù thường khiển gia thời can". Kho Sách Quý dựng lại theo cách xoay bàn thường dùng. Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa
Ảnh xưa màu nâu sép, trên tường thành gạch là các khí cụ thiên văn bằng đồng như hồn thiên nghi, cây cối mọc ở chân tường
Quan Tượng Đài Bắc Kinh năm 1874 với hồn thiên nghi và các khí cụ đo sao: người xưa đặt sao trên trời ứng với cung dưới đất, như Kỳ Môn chia thiên bàn và địa bàn. Ảnh: Adolf Nikolay Boyarsky, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Trực sử thuận nghịch theo độn mà đi – 直使逆順遁宮去

直使逆順遁宮去。八門休生傷杜之類也,為直使也。原天盤上休在坎,生在艮,傷在震,乃三宮之定位也。○假如冬至上元陽一局,乙庚日申時,就以傷門為直使,亦仍憑時干……宮,傷亦是三宮之門也。陽遁順飛,陰遁逆飛,故直使逆順遁宮去。

Dịch: Trực sử nghịch thuận theo độn mà đi qua các cung. Tám cửa Hưu, Sinh, Thương, Đỗ… làm Trực sử. Trên bàn gốc, Hưu ở Khảm, Sinh ở Cấn, Thương ở Chấn, ấy là vị trí cố định của ba cung. ○ Giả như Đông chí thượng nguyên Dương 1 cục, giờ Thân ngày Ất, ngày Canh, thì lấy cửa Thương làm Trực sử, cũng vẫn theo giờ mà đi … cung, Thương cũng là cửa của cung ba. Dương độn bay thuận, Âm độn bay nghịch, nên nói Trực sử nghịch thuận theo độn mà đi.

Giảng: Nếu Trực phù đi theo can của giờ, thì Trực sử đi theo số giờ. Cách làm phổ biến: giờ đầu tuần (giờ Giáp), Trực sử đứng ở cung gốc của nó; mỗi giờ sau đó tiến một cung theo số Lạc Thư, Dương độn tiến thuận 1, 2, 3…, Âm độn lùi 9, 8, 7… Gặp cung 5 thì cửa gửi Khôn 2. Ví dụ của lời giải lại là giờ Giáp Thân, giờ đầu tuần, nên cửa Thương vẫn ở cung 3 của nó.

Áp vào ví dụ giờ Đinh Mão Dương 1 cục: cửa Hưu đứng cung 1 lúc Giáp Tý, Ất Sửu tới cung 2, Bính Dần cung 3, Đinh Mão cung 4. Vậy giờ Đinh Mão cửa Hưu ở Tốn 4, trong khi Trực phù Thiên Bồng ở Đoài 7. Phù và sử chia hai ngả: đó chính là chỗ "lính" và "tướng" có thể không đứng cùng nhau, và Kỳ Môn đọc cát hung từ chỗ họ đứng.

Âm độn làm ngược lại. Lấy Âm 9 cục, giờ Bính Dần: Mậu ở cung 9, nghi đi lùi, Bính đứng cung 2. Tuần Giáp Tý, Trực phù là Thiên Anh (sao gốc cung 9), Trực sử là cửa Cảnh. Trực phù đặt lên can Bính ở cung 2; Trực sử đếm nghịch: Giáp Tý cung 9, Ất Sửu cung 8, Bính Dần cung 7. Câu cuối của lời giải tóm gọn: Dương độn bay thuận, Âm độn bay nghịch.

Cần nói thêm: phép đếm Trực sử theo giờ là phép thường dùng trong các sách Kỳ Môn đời Minh, Thanh; bản cú giải ở đoạn này bị mờ mấy chữ, nhưng câu "cũng vẫn theo giờ mà đi" và câu "Dương độn bay thuận, Âm độn bay nghịch" cho thấy lời giải theo đúng phép ấy.

Dải mười ô giờ từ Giáp Tý tới Quý Dậu, mỗi ô ghi cung mà cửa Hưu tới, giờ Đinh Mão tô đỏ ở cung 4; bên dưới là lưới tám cửa sau khi xoay, cửa Hưu ở cung 4, và khung tóm tắt phép phù theo can, sử theo giờ
Minh hoạ câu "Trực sử nghịch thuận độn cung khứ". Kho Sách Quý dựng lại. Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa
Lưới Âm 9 cục với Mậu ở cung 9 và các nghi đi lùi tới Ất ở cung 1; khung bên phải giải giờ Bính Dần: Trực phù Thiên Anh đậu cung 2 nơi có can Bính, Trực sử cửa Cảnh đếm nghịch tới cung 7
Minh hoạ câu "Âm độn đồng lệ, dĩ nghịch thôi" trong lời chú. Kho Sách Quý dựng lại. Vẽ lại theo Yên Ba Điếu Tẩu Ca cú giải – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Đây là bài kỹ thuật nặng nhất từ đầu bộ tới giờ. Có ba điều nên giữ.

Thứ nhất, tự dựng tay ít nhất một bàn. Lấy một giờ bất kỳ, tra cục, tìm tuần Giáp, tìm Trực phù Trực sử, đặt phù lên can giờ, đếm sử theo giờ. Làm xong rồi mới mở app Độn Pháp Liên Hoa đối chiếu. Người chỉ đọc bàn máy mà không biết bàn được dựng thế nào thì khi gặp hai bàn khác nhau sẽ không biết bàn nào đúng.

Thứ hai, đừng lẫn chín sao Kỳ Môn với chín sao Huyền Không. Cùng tên Tham Lang, Cự Môn, nhưng ngũ hành của sao Kỳ Môn lấy theo cung gốc (Thiên Bồng Thuỷ, Thiên Anh Hoả…), còn Huyền Không có lệ riêng. Khi phối hợp hai môn trong một công trình, phải ghi rõ đang dùng hệ nào.

Thứ ba, cửa là việc người. Trong Phong Thuỷ Liên Hoa, khi chọn giờ cho việc động thổ, nhập trạch, khai trương, cửa (Trực sử và các cửa cát) quan trọng hơn sao, vì việc là việc của người. Nhưng như mọi bài trước, giờ tốt chỉ là phần thiên thời đặt sau Hình Pháp và Lý Khí của chính căn nhà.

Tóm lại – 總結: Chín sao trấn chín cung theo số Lạc Thư: Bồng 1, Nhuế 2, Xung 3, Phụ 4, Cầm 5, Tâm 6, Trụ 7, Nhậm 8, Anh 9, ngũ hành theo cung. Tám cửa theo sao: Hưu, Tử, Thương, Đỗ, Khai, Kinh, Sinh, Cảnh; Thiên Cầm không cửa, gửi Khôn. Mỗi tuần Giáp mười giờ, sao ở cung có nghi đầu tuần làm Trực phù, cửa của cung ấy làm Trực sử. Trực phù đặt lên cung có can giờ trên địa bàn; Trực sử đếm theo số giờ từ đầu tuần, Dương thuận, Âm nghịch.

Bài sau: Yên Ba Điếu Tẩu Ca (6) – Lục nghi, tam kỳ, cát môn hợp kỳ, ngọc nữ thủ môn (sắp đăng).

Nguồn: Tiên nguyên Độn Giáp cú giải Yên Ba Điếu Tẩu Ca (箋元遁甲句解煙波釣叟歌), bản khắc gỗ đời Minh hai tập, Trì Kỷ (池紀) cú giải; quyển thượng, bảy câu từ "Nhận thủ cửu cung vi cửu tinh" tới "Trực sử nghịch thuận độn cung khứ". Chữ Hán ở trên chép các đoạn chính, chỗ bản gốc rách hoặc mờ để dấu ba chấm; chữ 內 của bản gốc chép thành 芮 cho thống nhất. Các sơ đồ và ví dụ giờ Đinh Mão, Bính Dần là phần Kho Sách Quý dựng lại. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Độn Pháp Liên Hoa: dựng bàn Kỳ Môn, xem Trực phù, Trực sử, thiên bàn và địa bàn của bất kỳ giờ nào.
  • Trạch Cát Liên Hoa: tra can chi giờ, tuần Giáp và tiết khí để tự dựng bàn.
  • La Kinh Liên Hoa: xác định phương của tám cửa khi đem bàn Kỳ Môn ra dùng ngoài thực địa.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Dựng được Trực phù, Trực sử là dựng được bộ khung của bàn Kỳ Môn. Mời bạn tham khảo Khoá học xem ngày tốt Trạch Cát hoặc Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Chín sao Kỳ Môn ở những cung nào? – 九星定位

Thiên Bồng Khảm 1, Thiên Nhuế Khôn 2, Thiên Xung Chấn 3, Thiên Phụ Tốn 4, Thiên Cầm Trung 5, Thiên Tâm Càn 6, Thiên Trụ Đoài 7, Thiên Nhậm Cấn 8, Thiên Anh Ly 9; ngũ hành lấy theo cung gốc.

Vì sao Thiên Cầm không có cửa? – 天禽寄坤

Tám cửa ứng với tám quẻ ở tám phương; trung cung không có quẻ nên không có cửa. Thiên Cầm gửi Khôn, khi cần thì mượn cửa Tử của cung 2.

Tìm Trực phù, Trực sử thế nào? – 直符直使

Xác định giờ thuộc tuần Giáp nào, tìm nghi ẩn của tuần ấy (Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) trên địa bàn của cục; sao gốc của cung có nghi ấy là Trực phù, cửa gốc của cung ấy là Trực sử.

"Mười giờ một vị" nghĩa là gì? – 十時一位

Mỗi tuần Giáp gồm mười giờ, từ giờ Giáp tới giờ Quý; trong mười giờ ấy Trực phù và Trực sử giữ nguyên, sang tuần Giáp mới mới đổi.

Trực phù và Trực sử di chuyển khác nhau ra sao? – 加時干 · 逆順

Trực phù đặt lên cung có can của giờ trên địa bàn. Trực sử đếm theo số giờ từ đầu tuần, Dương độn tiến thuận theo số cung, Âm độn lùi nghịch, gặp cung 5 thì gửi Khôn 2.

Từ khoá: yên ba điếu tẩu ca · 煙波釣叟歌 · cửu tinh kỳ môn · bát môn · trực phù · trực sử · 直符加時干 · thiên bồng · kỳ môn độn giáp · Thầy Vũ Giới

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…