Phong thủy biệt thự trên đất dốc, đồi núi và ven biển, ven sông

Phong thuỷ biệt thự trên đất dốc, đồi núi hay ven biển, ven sông khác hẳn biệt thự trên đất phẳng trong đô thị. Địa hình đã có sẵn núi, có sẵn nước, có sẵn gió; người làm phong thuỷ không phải "tạo" mà phải "đọc" và "thuận" theo. Đọc sai thì cảnh càng đẹp, nhà càng khó ở.

"Thiết lập quy hoạch đại cục trong một quần thể sơn long – thuỷ long là khác nhau." — Thầy Vũ Giới

Câu trên mở đầu bài giảng về kiến trúc và quy hoạch phong thuỷ của Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa). Biệt thự đồi núi nằm trong vùng sơn long; biệt thự ven biển, ven sông nằm trong vùng thuỷ long. Hai loại địa hình có cách vận khí khác nhau, nên không thể dùng một khuôn chung.

Sơn long và thuỷ long là gì, ảnh hưởng gì đến biệt thự?

Sơn long là mạch khí theo núi, đồi, dải đất cao; thuỷ long là mạch khí theo sông, biển, dòng nước. Biệt thự nằm trong vùng nào thì phải lập cục theo cách vận khí của vùng đó.

Ở vùng sơn long, khí đi theo sống đất, tụ ở chỗ đất dừng lại, có bao bọc. Ở vùng thuỷ long, khí theo nước, tụ ở chỗ nước uốn, chậm và ôm. Đất đồi mà chỉ nhìn ra biển, đất biển mà chỉ nhìn núi phía sau, đều là nhìn một nửa.

Phong thuỷ kiến trúc, theo cách Thầy Vũ Giới trình bày, lấy "đại tự nhiên" làm trung tâm của thiết kế: định vị ngôi nhà vào không gian sao cho tự nhiên có thể dung nạp, ôm ấp và nuôi dưỡng công trình. Tiêu chuẩn cổ là tàng phong đắc thuỷ, thừa sinh khí: giấu được gió, được nước, nhận được sinh khí.

Biệt thự nghỉ dưỡng thường được chọn đất vì cảnh. Phong thuỷ thì chọn đất vì cục. Cảnh đẹp mà gió lộng bốn bề, nước xói chân móng thì không tàng phong, không đắc thuỷ.

Biệt thự trên đất dốc nên đặt nhà thế nào?

Biệt thự trên đất dốc nên đặt lưng nhà về phía đất cao, mặt nhà nhìn xuống phía đất thấp, nền làm theo giật cấp bám địa hình. Tránh đặt nhà ở đỉnh trơ trọi hay ở chân dốc nơi nước dồn về.

Trên đất dốc có ba vị trí điển hình:

Vị trí	Đặc điểm khí	Nhận định chung
Đỉnh đồi trống	Gió bốn phía, không có tựa	Khí tán, khó ở lâu dài
Lưng chừng sườn, có thế ôm	Có tựa phía sau, có khoảng mở phía trước	Thuận, nếu nền vững và không bị nước xói
Chân dốc, khe trũng	Nước dồn, ẩm, gió lùa theo khe	Bất lợi, cần xử lý thoát nước kỹ

Đất dốc còn đặt ra câu chuyện cao độ nền. Thầy Vũ Giới giảng rằng nền nhà là âm chủ, nóc nhà là dương chủ; nền phải cao hơn phía trước của nó, cao hơn sân và đường dẫn khí vào. Trên đất dốc, nếu đường vào nằm cao hơn nhà, khí từ đường đổ xuống nhà, nền mất thế âm chủ. Cách làm hợp lý là để nhà đứng trên giật cấp cao hơn sân trước của chính nó, còn đường vào thì uốn vòng xuống, không đâm thẳng từ trên cao vào cửa.

Một lỗi kỹ thuật kéo theo lỗi phong thuỷ: đổ đất lấp lên sườn để có mặt bằng rộng. Đất đắp không ổn định, nền lún, tường nứt. Hình hỏng thì khí cũng hỏng. Hình thể cuộc địa là phần xác của cục; xác không vững thì hồn không có chỗ trú.

Vì sao biệt thự đồi núi phải cẩn thận với thế "Thái Sơn áp đỉnh"?

Biệt thự đồi núi phải cẩn thận với thế Thái Sơn áp đỉnh vì khi nhà nằm sát chân một vách núi, một khối đá hay khối công trình cao lớn đè ngay phía sau, khối ấy không còn là chỗ tựa mà thành vật đè. Đây là một thế sát trong Hình Pháp.

Thầy Vũ Giới từng minh hoạ thế Thái Sơn áp đỉnh trong bài viết về gốc rễ của phong thuỷ học ứng dụng. Tựa và đè khác nhau ở khoảng cách và tỷ lệ. Núi ở xa, thấp dần về phía nhà, có khoảng sân hay vườn đệm là tựa. Vách núi dựng đứng sát lưng nhà, cao gấp nhiều lần nhà, là đè.

Những dấu hiệu của thế đè trên đất đồi:

• Vách taluy cao, dựng đứng ngay sau tường nhà.
• Khối đá lớn treo phía trên mái.
• Phía sau nhà là sườn trọc, mưa xuống nước và đất chảy về phía nhà.
• Không có khoảng hở giữa nhà và vách để thông gió, thoát nước.

Cách xử lý chung là lùi nhà khỏi vách, làm kè và rãnh thoát nước, trồng cây ổn định sườn, giữ một khoảng sân sau. Ở đây kỹ thuật và phong thuỷ đi cùng một hướng: an toàn công trình cũng chính là hình thế đúng.

Biệt thự ven biển, ven sông nên lưu ý gì?

Biệt thự ven biển, ven sông nên lùi khỏi mép nước, có lớp cây chắn gió phía trước hoặc hai bên, đặt nhà ở chỗ bờ nước cong ôm vào chứ không ở chỗ dòng nước đâm thẳng hay xói lở. Nước là sinh khí khi ôm; nước là sát khi xói.

Trong Hình Pháp, nước được xét theo hình dáng dòng chảy. Một số trường hợp thường gặp:

• Nước ôm (bờ lồi về phía nhà): nước chảy vòng quanh trước nhà, khí tụ. Đây là thế tốt.
• Nước xói (bờ lõm, nhà nằm ở phía bị xói): dòng nước đâm vào, bờ lở dần. Thế bất lợi, cả về kỹ thuật lẫn khí.
• Nước chảy thẳng ra xa: khí theo nước đi, khó tụ.
• Biển mở, không che chắn: gió mạnh quanh năm, hơi mặn, khí tán.

Với biển, vấn đề lớn nhất là gió. "Tàng phong" nghĩa là giấu gió. Biệt thự sát bãi biển, mở toàn kính ra biển, không có lớp đệm nào thì không tàng phong được. Nên có lớp cây chắn, tường thấp, hiên sâu, sân trước làm khoảng đệm; mặt kính lớn nên có mái che và rèm.

Với sông, cần xét lũ, mực nước cao nhất, hướng dòng chảy. Nền biệt thự ven sông phải cao hơn mực nước lũ, không lấy cảnh mà hạ nền. Bến thuyền, cầu tàu nếu có thì đặt ở chỗ nước chậm, không đặt thẳng trước cửa chính.

Sân, vườn và đường vào biệt thự địa hình phức tạp

Sân, vườn và đường vào biệt thự trên địa hình phức tạp nên làm thành lớp đệm giữa nhà và thiên nhiên: sân trước làm minh đường, vườn hai bên làm long hổ, đường vào uốn theo địa hình, không đâm thẳng vào cửa.

Lưu khí đồ của Liên Hoa mô tả khí "chạy như nước – xoắn như gió". Đường vào biệt thự đồi nên uốn theo đường đồng mức, vừa dễ đi, vừa làm khí chậm lại. Đường thẳng tắp từ cổng đến cửa, nhất là đường dốc xuống, khiến khí lao vào nhà.

Một số gợi ý chung:

1. Sân trước nên phẳng, rộng vừa phải, có thể có mặt nước nhỏ làm tụ khí.
2. Hai bên nhà nên có cây hoặc khối phụ thấp làm long hổ, bên tả (Thanh Long) có thể cao hơn bên hữu (Bạch Hổ) một chút.
3. Phía sau nhà giữ cây tán rộng, không chặt trọc sườn để lấy view.
4. Hồ bơi không đặt ở phía sau lưng nhà, không đặt sát mép taluy.
5. Bãi xe, cổng nên ở chỗ thấp, nhà ở chỗ cao hơn.

Những gợi ý trên là nguyên tắc chung. Với địa hình phức tạp, mỗi lô đất là một bài toán riêng; cần khảo sát thực địa, xem lai long, thuỷ khẩu, hướng gió theo mùa rồi mới chốt phương án.

Phòng ngủ, phòng thờ trong biệt thự đồi, biển nên đặt ở đâu?

Phòng ngủ trong biệt thự đồi, biển nên đặt ở phía có tựa, kín gió, xa mặt kính lớn; phòng thờ nên ở vị trí cao, yên, phía sau có tường đặc, không nhìn thẳng ra biển hay ra vực.

Biệt thự nghỉ dưỡng hay có xu hướng dồn mọi phòng ra phía cảnh đẹp. Nhưng phía cảnh đẹp thường cũng là phía gió mạnh, nắng gắt, khí động. Phòng khách, hiên, phòng ăn đặt ở đó là hợp, vì đó là không gian động. Phòng ngủ là không gian tĩnh, cần khí tụ để người phục hồi, nên đặt lùi về phía có tựa.

Một số nguyên tắc chung:

• Đầu giường tựa vào tường đặc, không tựa vào vách kính hướng ra biển hay ra vực.
• Phòng ngủ không đặt ngay trên tầng có hồ bơi hay bể nước lớn bên dưới.
• Phòng thờ không đặt ở tầng hầm bám vào sườn đồi, nơi ẩm và thiếu sáng.
• Phòng thờ không nằm dưới khu vệ sinh của tầng trên.

Thầy Vũ Giới có khẩu quyết Nhất vị nhì hướng: vị trí quan trọng hơn hướng. Với biệt thự địa hình phức tạp, chọn đúng vị trí phòng trong tổng thể khối nhà quan trọng hơn việc xoay giường theo một hướng được cho là hợp mệnh.

Sai lầm thường gặp khi làm biệt thự đồi, biệt thự ven biển

Sai lầm thường gặp nhất khi làm biệt thự đồi, ven biển là chọn vị trí theo view trước, xét cục sau. Khi đã đổ móng thì mọi chỉnh sửa đều tốn kém và giới hạn.

1. San phẳng đồi: phá địa hình tự nhiên, mất chỗ tựa, mất mạch đất.
2. Xây sát mép nước: chịu gió, mặn, xói lở; nền không đủ cao so với lũ.
3. Mở kính bốn phía: khí tán, nhà nóng, không có góc yên.
4. Xoay nhà để đón view mà lệch trục khu đất: mất trung chính. Thầy Vũ Giới phản đối nắn cửa, xoay hướng; lập cục trọng trung chính.
5. Đặt phòng ngủ ở phía chịu gió mạnh: người ở khó ngủ, khó phục hồi.
6. Bỏ qua thoát nước mưa từ sườn đồi: nước đổ vào sân, vào nhà.

Thầy Vũ Giới nói phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ, và người làm phong thuỷ hiện đại phải hiểu xây dựng, kiến trúc. Biệt thự địa hình phức tạp là nơi nguyên tắc ấy rõ nhất: phong thuỷ, kết cấu và cảnh quan phải được làm cùng lúc.

Tóm lại, biệt thự đồi núi phải có tựa mà không bị đè, nền bám giật cấp vững, đường vào uốn theo địa hình. Biệt thự ven biển, ven sông phải lùi khỏi mép nước, có lớp chắn gió, chọn chỗ nước ôm. Xét đại cục sơn long – thuỷ long trước, chọn view sau. Hiểu vậy là đủ!

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Phong thuỷ biệt thự: chọn đất, lập cục và bố trí theo Hình Pháp
• Long mạch: sơn long và thuỷ long
• Tầm long: minh đường, án sơn và triều sơn
• Thiết kế biệt thự phong thuỷ theo Hình Pháp

Câu hỏi thường gặp

Biệt thự nhìn thẳng ra biển có tốt không?

Nhìn ra biển không xấu, nhưng cần lớp đệm: sân, cây chắn gió, hiên sâu. Nhà mở toàn kính sát bãi, không có gì che chắn thì khí tán, khó ở lâu dài.

Đất đồi dốc nhiều có nên san phẳng để xây?

Không nên san phẳng toàn bộ. Nên làm nhà theo giật cấp bám địa hình, giữ phần đất cao phía sau làm tựa. San phẳng vừa tốn kém vừa làm mất thế đất.

Phía sau biệt thự là vách núi thì có phải "có tựa"?

Chưa chắc. Vách núi xa, thấp dần về phía nhà là tựa; vách dựng đứng sát lưng nhà, cao lớn là thế đè. Cần lùi nhà và giữ khoảng sân sau.

Biệt thự ven sông nên đặt nền cao bao nhiêu?

Nền phải cao hơn mực nước lũ cao nhất đã ghi nhận ở khu vực, cao hơn sân và đường vào. Con số cụ thể cần khảo sát địa phương và tính toán kỹ thuật.