Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ
平砂玉尺辨偽 · 辨八煞黃泉祿馬水法 (地理正宗 卷十二)
Tác giả: Tưởng Bình Giai, tự Đại Hồng (蔣平階大鴻, cuối Minh đầu Thanh)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Biện Bát Sát Hoàng Tuyền Lộc Mã Thuỷ Pháp (辨八煞黃泉祿馬水法) là thiên biện thứ bảy của Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ, và là thiên nhắm vào những điều người đời sợ nhất và mê nhất trong thuỷ pháp. Mê nhất là "Lộc thượng ngự nhai", "Mã thượng ngự nhai": nước chảy ở phương lộc, phương mã của long hay hướng thì chủ làm quan, giàu sang. Sợ nhất là Bát Sát (八煞, còn gọi Bát Diệu Sát) và Hoàng Tuyền (黃泉): thấy nước, thấy đường ở mấy phương ấy là thầy bảo dời huyệt, đổi hướng, như "thò tay vào nước sôi". Tưởng Đại Hồng nói gọn: các thuyết ấy đều là bịa. Lộc mã mượn từ Lục Nhâm, không dính gì đến địa lý; bát sát hoàng tuyền không có gốc. Cái sát thật là sát theo khí vận, đến đúng hạn, ứng tận da thịt; còn sát ghép theo quái hào chỉ là sát giả.
Trả lời nhanh: Theo Tưởng Đại Hồng, lộc mã quý nhân là phép khởi lệ của Lục Nhâm, trong bói quẻ đã là mượn dùng, không có trong kinh truyện trước Dương Quân Tùng, Tăng Cầu Kỷ; thầy đời sau tự thêm vào. Chính truyền của địa lý chỉ lấy tinh thể làm loan đầu, quái hào làm lý khí. "Quý nhân", "thiên mã", "ngự nhai" có thật, nhưng là tên theo hình núi, hình nước, không theo phương vị. Bát sát (Khảm kỵ Thìn, Khôn kỵ Mão, Chấn kỵ Thân, Tốn kỵ Dậu, Càn kỵ Ngọ, Đoài kỵ Tỵ, Cấn kỵ Dần, Ly kỵ Hợi) là bịa: quẻ được vận thì dù gặp các phương ấy vẫn lành, mất vận thì dù là cặp nạp giáp chính phối cũng gây hoạ. Hoàng tuyền chỉ là bốn đại thuỷ khẩu thêm tên, lại tự mâu thuẫn với chính thuyết tịnh âm tịnh dương và tam hợp của người dùng nó. Cái cần tránh là sát thật của khí vận, không phải tám sát giả.
Thầy Vũ Giới giảng: "Người đến hỏi Thầy nhiều nhất là chuyện hoàng tuyền, bát sát: nhà con có cái cống ở góc Tốn, có sao không. Thầy hỏi lại: con đang ở vận nào, nước ấy đến hay đi, nhà con nằm trên chỗ khí tụ hay chỗ khí tán. Ba câu ấy chưa trả lời được mà đã sợ cái cống, là sợ nhầm chỗ."
Lộc mã ngự nhai là mượn từ Lục Nhâm – 祿馬起例見於六壬
Nguyên văn – 原文
水法中有「祿上御街」、「馬上御街」,其說鄙俚不經,而最能使俗人艷慕。又有八煞、黃泉二種禁忌,使人望而畏之若探湯焉。我以為其說皆妄也。夫,祿馬貴人,起例見於六壬,在易課中已屬借用,與地理祿命皆無干涉。世人學術無本,一見干支便加祿馬,推命家用之,地理家亦用之,東挪西借,以張之子孫繼李之宗祖,血脈不通,鬼神不享。此在楊曾以前,從不見於經傳,後之俗子妄加添設,不辨自明。
Dịch: Trong thuỷ pháp có thuyết "Lộc thượng ngự nhai", "Mã thượng ngự nhai", lời lẽ quê kệch không theo kinh điển, mà lại khiến người tục hâm mộ nhất. Lại có hai loại cấm kỵ bát sát và hoàng tuyền, khiến người ta nhìn thấy là sợ như thò tay vào nước sôi. Ta cho rằng các thuyết ấy đều là càn. Lộc, mã, quý nhân là phép khởi lệ thấy trong Lục Nhâm, trong quẻ bói của Dịch đã là mượn dùng, cùng địa lý và lộc mệnh đều không dính dáng gì. Người đời học thuật không có gốc, hễ thấy can chi là thêm lộc mã vào; nhà đoán số dùng, nhà địa lý cũng dùng, đông dời tây mượn, lấy con cháu họ Trương nối tông tổ họ Lý, huyết mạch không thông, quỷ thần không hưởng. Điều này trước thời Dương (Quân Tùng), Tăng (Cầu Kỷ) chưa từng thấy trong kinh truyện; là bọn tục tử đời sau càn thêm vào, không cần biện cũng rõ.
Giảng: "Ngự nhai" (御街) nghĩa đen là đường ngự, con đường lớn vua đi. Trong thuỷ pháp tục truyền, "lộc thượng ngự nhai" là có nước hay đường thẳng đến từ phương lộc của can (ví dụ can Giáp lộc ở Dần, can Bính lộc ở Tỵ), "mã thượng ngự nhai" là nước đến từ phương dịch mã (ví dụ Thân Tý Thìn mã ở Dần). Thầy hay hứa với chủ nhà: được thế này thì con cháu làm quan, có lộc ăn. Chính vì lời hứa ấy dễ nghe nên Tưởng Đại Hồng nói nó "khiến người tục hâm mộ nhất".

Ông truy gốc của lộc, mã, quý nhân về Lục Nhâm (六壬), một môn chiêm bói lấy giờ khởi khóa. Ngay trong các phép bói theo Dịch, việc dùng lộc mã đã là mượn; đến khi nhà đoán số và nhà địa lý cũng đem dùng thì là mượn của mượn. Ông ví bằng một hình ảnh của đạo hiếu rất nặng: lấy con cháu họ Trương đi nối dõi tổ tông họ Lý, máu mủ không thông, cúng tế quỷ thần không nhận. Nghĩa là một quy tắc sinh ra trong hệ này đem ghép vào hệ khác thì không có huyết mạch lý lẽ nào nối chúng.
Lập luận thứ hai là lập luận lịch sử: trước Dương Quân Tùng và Tăng Cầu Kỷ, kinh truyện địa lý không có thuyết này. Với Tưởng Đại Hồng, Dương Tăng là tổ của chính truyền; cái gì không có trong lời các tổ mà xuất hiện về sau thì phải nghi là người sau thêm.
Chính truyền chỉ có loan đầu và lý khí – 星體為巒頭 卦爻為理氣
Nguyên văn – 原文
夫,地理之正傳,只以星體為巒頭,卦爻為理氣,捨此二者,一切說玄說妙,且無所用之,況其鄙俗之甚者耶。其所稱馬貴者,亦有之矣,曰貴人、曰天馬,此皆取星峰以為名,不在方位也。水之御街亦以形言,不在方位。
Dịch: Chính truyền của địa lý chỉ lấy tinh thể làm loan đầu, quái hào làm lý khí; bỏ hai thứ ấy ra thì mọi thuyết nói huyền nói diệu đều không dùng vào đâu, huống chi những thuyết quê kệch quá lắm. Còn cái gọi là mã, quý thì cũng có thật: gọi là quý nhân, gọi là thiên mã, đều là lấy tinh phong (hình ngọn núi) mà đặt tên, không ở phương vị. Ngự nhai của nước cũng nói theo hình, không ở phương vị.
Giảng: Đây là câu tóm toàn bộ phương pháp luận của Tưởng Đại Hồng, nên người học nên thuộc. Địa lý có hai mặt và chỉ hai mặt: loan đầu (巒頭) là hình thế núi nước, đọc qua "tinh thể" tức hình sao của núi (Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc…); lý khí (理氣) là khí của phương, đọc qua "quái hào" tức quẻ và hào theo vận. Mọi thứ không thuộc hai mặt này, dù nói hay đến đâu, đều "không dùng vào đâu".

Rồi ông làm một việc rất công bằng: ông không bỏ hẳn các chữ quý nhân, thiên mã, ngự nhai, mà trả chúng về đúng nghĩa. Quý nhân là ngọn núi tròn ngay, đầu đội như người đội mũ, đứng chầu trước huyệt; thiên mã là núi có hình ngựa phi, đầu cao đuôi thấp; ngự nhai của nước là dòng nước thẳng mà hiền, rộng mà chậm, chảy về như con đường lớn dẫn vào chỗ chủ ngồi. Tất cả đều là hình, đọc bằng mắt; không có chuyện một phương cố định trên la kinh tự nhiên mang chữ "quý" hay chữ "mã".

Điểm này nối với thiên Biện Sa Thuỷ Cát Hung ngay trước: tên sa lấy theo tượng, ứng theo loại, không câu nệ phương vị. Ở đây áp dụng cho nước: tên nước cũng lấy theo hình, không theo phương.
Bát sát là bịa, sát thật theo khí vận – 實無卦爻配合之煞
Nguyên văn – 原文
至於八煞、黃泉,尤無根據,全屬捏造。更與借用不同。夫,天地一元之氣,周流六虛。八卦方位,先天後天互為根源,環相交合,相濟為用。得其氣運則皆生,違其氣運則皆死,但當推求卦氣之興衰而為趨避者,從無此卦忌見彼卦,此爻忌見彼爻之理。若失氣運,則巽見辛、艮見丙、兌見丁、坤見乙、坎見癸、離見壬、震見庚、乾見甲,本宮納甲正配尚足以興妖發禍。若得氣運,雖坎龍,坤兔、震猴、巽雞、乾馬、兌蛇、艮虎、離豬,而卦氣無傷,諸祥自致。我謂推求理氣者,須知有氣運隨時之真煞,實無卦爻配合之煞。今真煞之刻期刻應,剝膚切骨者不知避,而拘拘忌八曜之假煞,亦可悲矣。
Dịch: Đến như bát sát và hoàng tuyền thì càng không có căn cứ, hoàn toàn là bịa đặt, lại khác với chuyện mượn dùng. Khí một nguyên của trời đất chu lưu khắp sáu cõi trống. Phương vị tám quẻ, tiên thiên và hậu thiên làm gốc cho nhau, vòng quanh giao hợp, giúp nhau mà thành dụng. Được khí vận thì đều sống, trái khí vận thì đều chết; chỉ nên suy xét quái khí thịnh hay suy mà theo hay tránh, chưa từng có lý quẻ này kỵ gặp quẻ kia, hào này kỵ gặp hào kia. Nếu mất khí vận thì Tốn gặp Tân, Cấn gặp Bính, Đoài gặp Đinh, Khôn gặp Ất, Khảm gặp Quý, Ly gặp Nhâm, Chấn gặp Canh, Càn gặp Giáp, là nạp giáp chính phối của bản cung, vẫn đủ gây yêu sinh hoạ. Nếu được khí vận thì dù Khảm gặp Thìn (rồng), Khôn gặp Mão (thỏ), Chấn gặp Thân (khỉ), Tốn gặp Dậu (gà), Càn gặp Ngọ (ngựa), Đoài gặp Tỵ (rắn), Cấn gặp Dần (hổ), Ly gặp Hợi (lợn), mà quái khí không bị tổn thì mọi điều lành tự đến. Ta bảo người suy xét lý khí: phải biết có cái sát thật theo khí vận tuỳ thời, còn sát do quái hào phối hợp thì thật không có. Nay cái sát thật, đến đúng hạn ứng đúng hạn, lột da cắt xương, thì không biết tránh, mà khư khư kỵ cái sát giả của tám diệu, cũng đáng buồn thay.
Giảng: Bát sát ở đây là "Bát diệu sát" (八曜煞) mà thầy tục truyền bằng câu vè: Khảm long, Khôn thố, Chấn sơn hầu, Tốn kê, Càn mã, Đoài xà đầu, Cấn hổ, Ly trư. Nghĩa là long hay hướng thuộc quẻ Khảm thì kỵ phương Thìn (rồng), quẻ Khôn kỵ Mão (thỏ), Chấn kỵ Thân (khỉ), Tốn kỵ Dậu (gà), Càn kỵ Ngọ (ngựa), Đoài kỵ Tỵ (rắn), Cấn kỵ Dần (hổ), Ly kỵ Hợi (lợn). Thấy nước đến, đường đến, núi lở ở các phương ấy là thầy bảo phạm sát.

Tưởng Đại Hồng bác bằng một phép đối chứng hai chiều. Chiều thứ nhất: nếu chỉ lấy quan hệ quẻ với quẻ mà đoán, thì tám cặp nạp giáp chính phối (Càn nạp Giáp, Khôn nạp Ất, Cấn nạp Bính, Đoài nạp Đinh, Chấn nạp Canh, Tốn nạp Tân, Ly nạp Nhâm, Khảm nạp Quý) phải là tốt nhất, vì là "vợ chồng" trong một cung. Vậy mà khi mất vận, chính các cặp ấy vẫn gây hoạ. Chiều thứ hai: tám cặp bát sát phải là xấu nhất; vậy mà khi được vận, quái khí không tổn, điều lành vẫn đến. Hai chiều cùng chỉ một điều: cái quyết định là khí vận, không phải cặp quẻ.
Câu "khí một nguyên chu lưu khắp lục hư" (一元之氣 周流六虛) mượn chữ Hệ Từ: đạo Dịch "biến động bất cư, chu lưu lục hư". Khí đi khắp nơi, đến lượt phương nào thì phương ấy vượng, qua rồi thì suy. Vì vậy tiên thiên hậu thiên "làm gốc cho nhau", tám quẻ "giúp nhau thành dụng"; không có quẻ nào vĩnh viễn thù quẻ nào.

Câu đáng thuộc nhất là: "có cái sát thật theo khí vận tuỳ thời, không có sát do quái hào phối hợp" (有氣運隨時之真煞 實無卦爻配合之煞). Sát thật "đến đúng hạn, ứng đúng hạn" (刻期刻應), "lột da cắt xương" (剝膚切骨): một dòng nước đang vượng, đến khi vận chuyển sang thì thành suy, gây bệnh tật hao bại đúng vào khoảng ấy. Người học không lo xem vận, chỉ lo né tám phương trong câu vè, là bỏ cái hổ thật để sợ cái hổ giấy.
Hoàng tuyền là bốn đại thuỷ khẩu đổi tên – 黃泉即四大水口
Nguyên văn – 原文
黃泉即四大水口,而強增名色者也。故又曰四個黃泉能殺人,辰戌丑未為破軍;四個黃泉能救人,辰戌丑未巨門。故又文飾其名為「救貧黃泉」。夫,既重九星大玄空水法,則不當又論黃泉矣。何其自相矛盾一至於此。或亦高人心知其誣,而患無以解世人之惑,故別立名色,巧為寬譬耶,未可知也。其實則單論三吉水可矣,不必論黃泉也。
Dịch: Hoàng tuyền tức là bốn đại thuỷ khẩu, mà gượng thêm tên gọi. Cho nên lại nói: bốn hoàng tuyền có thể giết người, Thìn Tuất Sửu Mùi là Phá Quân; bốn hoàng tuyền có thể cứu người, Thìn Tuất Sửu Mùi là Cự Môn. Cho nên lại tô vẽ tên nó thành "hoàng tuyền cứu bần". Đã coi trọng thuỷ pháp cửu tinh đại huyền không thì không nên lại bàn hoàng tuyền. Sao mà tự mâu thuẫn đến thế. Hoặc cũng có bậc cao nhân trong lòng biết nó là dối, mà lo không có cách giải mối mê của người đời, nên đặt riêng tên gọi, khéo làm lời ví cho rộng ra chăng, chưa thể biết. Thật ra chỉ cần bàn ba cát thuỷ là được, không cần bàn hoàng tuyền.
Giảng: Câu vè hoàng tuyền tục truyền là: "Canh Đinh Khôn thượng thị hoàng tuyền, Ất Bính tu phòng Tốn thuỷ tiên, Giáp Quý hướng trung ưu kiến Cấn, Tân Nhâm thuỷ lộ phạ đương Càn". Nghĩa là hướng Canh, Đinh kỵ nước ở Khôn; hướng Ất, Bính kỵ nước ở Tốn; hướng Giáp, Quý kỵ nước ở Cấn; hướng Tân, Nhâm kỵ nước ở Càn. Bốn phương bị kỵ là bốn duy Càn Khôn Cấn Tốn, nằm sát ngay bên Tuất, Mùi, Sửu, Thìn, tức bốn đại thuỷ khẩu mà thiên trước đã biện.

Tưởng Đại Hồng chỉ ra cái lúng túng của chính người truyền thuyết này: cùng là Thìn Tuất Sửu Mùi, khi thì gọi là Phá Quân giết người, khi thì gọi là Cự Môn cứu người, rồi đặt thêm tên "hoàng tuyền cứu bần" cho khỏi bị bắt bẻ. Phá Quân, Cự Môn là tên cửu tinh, thuộc hệ thuỷ pháp cửu tinh đại huyền không, xét theo vận. Đã dùng hệ ấy thì cát hung tự theo vận, không cần đến hoàng tuyền; đem cả hai hệ vào một câu là "tự mâu thuẫn".
Ông còn để một lối mở rất nhân hậu: có lẽ có bậc cao nhân biết hoàng tuyền là dối, nhưng không phá được thói tin của người đời, nên đặt thêm tên "cứu bần" để nới ra, cho người ta khỏi sợ quá. Nhưng kết luận vẫn rõ: chỉ cần bàn ba cát thuỷ (三吉水), tức nước đến từ phương đang được vận, là đủ.
Hoàng tuyền tự mâu thuẫn – 於淨陰淨陽 三合雙山 自相矛盾
Nguyên văn – 原文
且黃泉忌,於彼所言淨陰淨陽、三合生旺墓水法皆不相合。若論陰陽,則乙忌巽是矣,而丙則同為純陰;庚丁忌坤、甲癸忌艮、辛忌乾是矣,壬則同為純陽,何以亦忌此?於淨陰淨陽,自相矛盾也。若論三合五行,則乙水向見巽、丁木向見坤、辛火向見乾、癸金向見艮,同為墓絕方,忌之是矣,丙火向見巽,庚金向見坤、壬水向見乾、甲木向見艮,皆臨官方也,何以亦忌此。於三合雙山,自相矛盾也。我即彼之謬者,而証其謬中之謬,雖有蘇張之舌,亦無辭以復我矣。
Dịch: Vả lại điều kỵ hoàng tuyền, so với thuỷ pháp tịnh âm tịnh dương và tam hợp sinh vượng mộ mà chính họ nói, đều không khớp. Nếu luận âm dương, thì Ất kỵ Tốn là phải, nhưng Bính với Tốn cùng là thuần âm; Canh Đinh kỵ Khôn, Giáp Quý kỵ Cấn, Tân kỵ Càn là phải, nhưng Nhâm với Càn cùng là thuần dương, sao cũng kỵ? Đó là tự mâu thuẫn với tịnh âm tịnh dương. Nếu luận tam hợp ngũ hành, thì hướng Ất thuộc thuỷ gặp Tốn, hướng Đinh thuộc mộc gặp Khôn, hướng Tân thuộc hoả gặp Càn, hướng Quý thuộc kim gặp Cấn, cùng là phương mộ tuyệt, kỵ là phải; nhưng hướng Bính thuộc hoả gặp Tốn, hướng Canh thuộc kim gặp Khôn, hướng Nhâm thuộc thuỷ gặp Càn, hướng Giáp thuộc mộc gặp Cấn, đều là phương lâm quan, sao cũng kỵ? Đó là tự mâu thuẫn với tam hợp song sơn. Ta theo ngay cái sai của họ mà chứng ra cái sai trong cái sai, dẫu có lưỡi của Tô Tần, Trương Nghi cũng không có lời nào đáp lại ta.
Giảng: Đây là đoạn biện chặt chẽ nhất thiên, vì Tưởng Đại Hồng không dùng lý của mình mà dùng chính lý của đối phương. Phép tịnh âm tịnh dương (xem thiên Biện Quý Âm Tiện Dương) chia hai mươi bốn sơn làm hai nhóm: tịnh âm gồm Cấn, Bính, Tốn, Tân, Chấn, Canh, Hợi, Mão, Mùi, Đoài, Đinh, Tỵ, Dậu, Sửu; tịnh dương gồm Càn, Giáp, Khôn, Ất, Khảm, Quý, Thân, Tý, Thìn, Ly, Nhâm, Dần, Ngọ, Tuất. Theo phép ấy, âm gặp dương là "lẫn", có thể kỵ; âm gặp âm, dương gặp dương là "thuần", phải tốt.

Đem tám cặp hoàng tuyền ra soát: Ất (dương) kỵ Tốn (âm), Canh, Đinh (âm) kỵ Khôn (dương), Giáp, Quý (dương) kỵ Cấn (âm), Tân (âm) kỵ Càn (dương): sáu cặp này khác nhóm, kỵ thì còn nói được. Nhưng Bính kỵ Tốn thì cả hai đều tịnh âm, Nhâm kỵ Càn thì cả hai đều tịnh dương: theo chính phép của họ thì đó là cặp thuần, sao lại kỵ? Soát theo tam hợp cũng vậy: bốn hướng Ất, Đinh, Tân, Quý gặp bốn duy đúng là phương mộ tuyệt của cục mình; nhưng bốn hướng Bính, Canh, Nhâm, Giáp gặp bốn duy lại là phương lâm quan, tức phương tốt trong mười hai trường sinh, vậy mà cũng kỵ.
Nghĩa là hoàng tuyền không đứng được trên bất kỳ cái nền nào mà chính người dùng nó thừa nhận. "Chứng ra cái sai trong cái sai" (證其謬中之謬) là lối biện này: không cần thắng bằng lý của mình, chỉ cần cho thấy đối phương tự đánh đổ mình. Tô Tần, Trương Nghi là hai nhà du thuyết nổi tiếng hùng biện thời Chiến Quốc.

Bịt tai trộm chuông – 掩耳盜鈴之術
Nguyên văn – 原文
《玉尺》遂飾其說曰:八煞黃泉雖為惡曜,若在生方,例難同斷,此真掩耳盜鈴之術。既云惡曜矣,又焉得云生方;既云生方矣,又焉得稱惡曜。孰知惡固不真,而生方亦皆假也。又或者為之辭曰:黃泉忌水去而不忌來。或又曰:忌水來而不忌去。總屬支離,茫無一實。我謂運氣乘旺,雖黃泉亦見其福;運氣當衰,雖非黃泉而立見其禍。苟知其要,不辨自明。而我之偲偲然論之不置者,以世人迷惑已久,如墮深坑,無力自脫,多方曉譬,庶以云救也。嗚呼,當世亦有見余心者耶。
Dịch: Ngọc Xích bèn tô vẽ thuyết của nó rằng: bát sát hoàng tuyền tuy là ác diệu, nếu ở phương sinh thì lệ khó đoán như nhau. Đó thật là thuật bịt tai trộm chuông. Đã nói là ác diệu, sao lại nói được là phương sinh; đã nói là phương sinh, sao lại gọi được là ác diệu. Ai biết rằng cái ác vốn không thật, mà phương sinh cũng đều là giả. Lại có kẻ đặt lời rằng: hoàng tuyền kỵ nước đi mà không kỵ nước đến; có kẻ lại nói: kỵ nước đến mà không kỵ nước đi. Thảy đều rời rạc, mờ mịt không một điều thật. Ta bảo: vận khí đang vượng thì dù là hoàng tuyền cũng thấy phúc; vận khí gặp suy thì dù không phải hoàng tuyền cũng thấy hoạ ngay. Nếu biết chỗ cốt yếu thì không cần biện cũng rõ. Mà ta cứ khẩn thiết bàn mãi không thôi, là vì người đời mê lâu rồi, như rơi xuống hố sâu, không sức tự thoát, nên nhiều cách giảng ví, mong cứu được phần nào. Than ôi, đời nay cũng có ai thấy lòng ta chăng.
Giảng: Khi thực tế không khớp với câu vè, người giữ câu vè thường thêm ngoại lệ: "ở phương sinh thì khác", "kỵ nước đi chứ không kỵ nước đến", hoặc ngược lại. Tưởng Đại Hồng gọi đó là "bịt tai trộm chuông" (掩耳盜鈴): tự bịt tai mình rồi tưởng người khác cũng không nghe. Mỗi ngoại lệ là một lần thừa nhận quy tắc sai, nhưng lại không chịu bỏ quy tắc.

Hai thuyết "kỵ nước đi" và "kỵ nước đến" trái nhau hoàn toàn mà đều được truyền, cho thấy không ai kiểm nghiệm cả. Với Tưởng Đại Hồng, câu trả lời chỉ một: vận khí. Vượng vận thì "dù hoàng tuyền cũng thấy phúc", suy vận thì "dù không phải hoàng tuyền cũng thấy hoạ ngay". Câu này đặt cái hoạ của chủ nhà về đúng chỗ của nó: không phải cái cống ở góc Tốn, mà là khí của cả cục đã hết vận.
Đoạn kết là lời tự bạch hiếm thấy: ông biết người ta sẽ chê ông nói dai, nhưng ông nói dai vì người đời "như rơi xuống hố sâu, không sức tự thoát". Câu "đời nay cũng có ai thấy lòng ta chăng" cho thấy thiên biện này viết ra không để thắng tranh luận, mà để cứu những gia đình đang dời mả, đổi hướng nhà vì sợ một cái sát không có thật.
Thực địa: khi chủ nhà sợ hoàng tuyền, bát sát – 臨場辨真煞假煞
Từ thiên này có thể rút ra một thứ tự làm việc. Thứ nhất, xem hình trước: nước đến có quanh co, chậm, hiền hay thẳng, xiết, chém; nước đi có kín, có quan lan hay trống toác. Nước thẳng xiết chém vào huyệt là xấu ở bất kỳ phương nào, không cần câu vè; nước quanh hiền ôm huyệt là tốt ở bất kỳ phương nào.

Thứ hai, xem khí theo vận: dòng nước ấy, con đường ấy thuộc quẻ nào, quẻ ấy đang vượng hay đã suy trong vận hiện tại. Đây là "sát thật" mà Tưởng Đại Hồng bảo phải tránh. Thứ ba, chỉ khi đã có câu trả lời cho hai bước trên mới bàn đến việc sửa: lấp, nắn dòng, đổi lối vào, hay dời hướng. Không vì một câu vè mà đào mả, đổi nhà; việc táng và dời là việc lớn, phải có lý do từ hình và khí.
Trong dương trạch hôm nay, "hoàng tuyền" hay được nói về cống thoát nước, cửa phụ, đường đâm vào nhà ở các góc Càn Khôn Cấn Tốn. Hãy hỏi lại: nước thải ấy chảy thế nào, đường đâm ấy có thật chém vào cửa không, vận nhà đang ở đâu. Cái cần sửa thường là hình (đường chém, nước xiết) và khí (cửa đang ở phương suy), chứ không phải tên phương.
Bảng tóm tắt – 摘要表
| Thuyết | Người tục nói | Tưởng Đại Hồng |
|---|---|---|
| Lộc thượng, mã thượng ngự nhai | Nước ở phương lộc, phương mã chủ làm quan, có lộc | Lộc mã quý nhân mượn từ Lục Nhâm; không có trong kinh truyện trước Dương Tăng |
| Quý nhân, thiên mã, ngự nhai | Định theo phương vị | Có thật, nhưng là tên theo hình núi, hình nước |
| Bát diệu sát | Khảm kỵ Thìn, Khôn kỵ Mão… phạm là hoạ | Bịa; được vận thì vẫn lành, mất vận thì cả cặp nạp giáp cũng hoạ |
| Hoàng tuyền | Canh Đinh kỵ Khôn, Ất Bính kỵ Tốn, Giáp Quý kỵ Cấn, Tân Nhâm kỵ Càn | Là bốn đại thuỷ khẩu đổi tên; tự mâu thuẫn với tịnh âm tịnh dương và tam hợp |
| Ngoại lệ "ở phương sinh", "kỵ đi không kỵ đến" | Vá cho câu vè | Bịt tai trộm chuông; rời rạc không một điều thật |
| Cái thật cần tránh | Sát thật của khí vận tuỳ thời: "vận vượng thì dù hoàng tuyền cũng phúc, vận suy thì dù không hoàng tuyền cũng hoạ". | |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên này như một bài học về cách phân biệt quy tắc thật và quy tắc giả. Quy tắc thật có gốc trong một hệ lý (hình thế hoặc quái khí theo vận) và kiểm nghiệm được trên đất. Quy tắc giả thường là câu vè dễ nhớ, mượn từ hệ khác, và khi không khớp thì được vá bằng ngoại lệ. Bát sát, hoàng tuyền, lộc mã ngự nhai đều có dấu hiệu của loại thứ hai.
Liên Hoa giữ hai lớp như Tưởng Đại Hồng: lớp hình là gốc, lớp khí là thời. Ở lớp khí, Liên Hoa dùng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, phối với quái khí của dòng nước và lối vào, để biết năm nào khí của một phương đang lên, năm nào đang xuống. Đó mới là "sát thật đến đúng hạn" mà người làm nghề phải canh. Pháp khí, trấn yểm chỉ là bổ cứu sau cùng, không thay cho việc sửa hình và theo vận. Lý pháp chia sẻ, thủ pháp học trực tiếp: lý pháp như thứ tự hình trước khí sau và cách soát mâu thuẫn của câu vè được chia sẻ trong bộ sách; thủ pháp như định quẻ của một dòng nước ngoài thực địa, đọc vận đang ở đâu, phải học cùng thầy trên đất.
Tóm lại – 總結: Lộc thượng ngự nhai, mã thượng ngự nhai mượn lộc mã quý nhân từ Lục Nhâm, không có trong kinh truyện trước Dương Tăng. Chính truyền địa lý chỉ lấy tinh thể làm loan đầu, quái hào làm lý khí; quý nhân, thiên mã, ngự nhai là tên theo hình, không theo phương. Bát diệu sát là bịa: được vận thì dù Khảm gặp Thìn cũng lành, mất vận thì dù Càn gặp Giáp cũng hoạ. Hoàng tuyền là bốn đại thuỷ khẩu đổi tên, tự mâu thuẫn với chính tịnh âm tịnh dương (Bính Tốn, Nhâm Càn cùng nhóm mà vẫn kỵ) và tam hợp (Bính, Canh, Nhâm, Giáp gặp lâm quan mà vẫn kỵ). Các ngoại lệ vá thêm là bịt tai trộm chuông. Cái cần tránh là sát thật của khí vận.
Bài trước: Biện Sa Thuỷ Cát Hung – long huyệt sa thuỷ là một.
Bài sau: Biện Phân Phòng Công Vị 辨分房公位.
Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ (平砂玉尺辨偽), thiên Biện Bát Sát Hoàng Tuyền Lộc Mã Thuỷ Pháp (辨八煞黃泉祿馬水法), Tưởng Bình Giai Đại Hồng soạn, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển mười hai, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính: 申癸忌艮 đọc là 甲癸忌艮 (theo câu vè hoàng tuyền); 丙壬則同為純陽 đọc là 壬則同為純陽 (chữ 丙 lặp từ câu trên, theo văn mạch Nhâm với Càn cùng tịnh dương); 無亂以復我 đọc là 無辭以復我. Câu vè bát diệu sát và hoàng tuyền dẫn trong phần giảng là lời tục truyền, không phải chính văn. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương nước đến, nước đi, cửa và đường vào.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xét quái khí của dòng nước đang vượng hay suy theo vận khí Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ dòng nước, cống, đường vào trên mặt bằng để xét hình trước khi bàn phương.
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ: Biện Tứ Đại Thuỷ Khẩu
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ: Biện Quý Âm Tiện Dương
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ: Biện Long Ngũ Hành Sở Thuộc
- Tinh Nghĩa Thiên 精義篇: tiêu sa, tiêu thuỷ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc câu vè hoàng tuyền thì dễ; biết dòng nước trước nhà đang vượng hay đã suy trong vận này mới khó. Đó là việc phải được chỉ trên đất thật. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Hoàng tuyền có thật đáng sợ không? – 黃泉可畏否
Theo Tưởng Đại Hồng, hoàng tuyền chỉ là bốn đại thuỷ khẩu thêm tên, tự mâu thuẫn với chính thuyết tịnh âm tịnh dương và tam hợp. Vận vượng thì dù hoàng tuyền cũng thấy phúc, vận suy thì dù không hoàng tuyền cũng thấy hoạ.
Bát sát (bát diệu sát) là gì? – 八曜煞
Là câu vè Khảm kỵ Thìn, Khôn kỵ Mão, Chấn kỵ Thân, Tốn kỵ Dậu, Càn kỵ Ngọ, Đoài kỵ Tỵ, Cấn kỵ Dần, Ly kỵ Hợi. Tưởng Đại Hồng gọi là sát giả: không có quẻ nào kỵ gặp quẻ nào, chỉ có khí vận được hay mất.
"Lộc thượng ngự nhai" có tác dụng không? – 祿上御街
Lộc mã quý nhân là phép khởi lệ của Lục Nhâm, không dính gì đến địa lý. Ngự nhai thật là dòng nước thẳng hiền rộng chậm chảy về huyệt, đọc theo hình, không theo phương lộc mã.
Sát thật mà Tưởng Đại Hồng nói là gì? – 真煞
Là sát của khí vận tuỳ thời: một phương đang vượng, đến khi vận chuyển thì thành suy, ứng đúng hạn. Phải xét quái khí theo vận để tránh, không phải né tám phương trong câu vè.
Nhà có cống, đường ở góc Tốn, góc Khôn có phải sửa ngay không? – 巽坤有水路
Trước hết xem hình (nước xiết hay hiền, đường có chém vào cửa không) và khí (phương ấy đang vượng hay suy theo vận). Chỉ sửa khi hình hoặc khí xấu, không sửa vì tên phương.









