Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ
平砂玉尺辨偽 · 辨分房公位 (地理正宗 卷十二)
Tác giả: Tưởng Bình Giai, tự Đại Hồng (蔣平階大鴻, cuối Minh đầu Thanh)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Biện Phân Phòng Công Vị (辨分房公位) là thiên biện thứ tám, cũng là thiên biện cuối cùng của Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ trước phần Tổng Luận Hậu. Các thiên trước biện chuyện long, nước, sa, phương vị; thiên này biện một chuyện của gia đình: thuyết "phân phòng", "công vị", tức chia các phần của ngôi mả cho con trưởng, con thứ, con út, rồi đoán phòng nào được phát, phòng nào bị hại. Tưởng Đại Hồng coi đây là thuyết gây hoạ ngay trong nhà: anh em tranh nhau, cha mẹ để lâu không táng, có khi bỏ đất tốt mà táng đất xấu. Ông nói: táng đất như cây, gốc được khí thì mọi cành đều tươi; người táng cha mẹ chỉ nên hỏi đất tốt hay xấu, không được giữ cái riêng của phòng mình.
Trả lời nhanh: Theo Tưởng Đại Hồng, táng là để yên phách cha mẹ; phách cha mẹ yên thì các con đều yên. Thuyết công vị khiến nhà đông con tranh chấp, để cha mẹ lâu không táng, thậm chí ngăn đất tốt mà rốt cuộc táng đất xấu, cả nhà cùng hại. Đất táng như cây: gốc được khí thì cành nào cũng tươi, gốc bị nhổ thì cành nào cũng héo; có cành tươi cành héo là do vật ngoài làm tổn. Có trường hợp một phòng phát riêng, một phòng tuyệt riêng, nhưng đó là "có trời", không phải trí xảo con người tranh được. Gốc chia phòng ở Dịch (Chấn trưởng nam, Khảm trung nam, Cấn thiếu nam; Tốn, Ly, Đoài là ba con gái), nhưng có cơ thông biến, không phải cứ quẻ nào ứng con nấy. Ngọc Xích chia mười hai trường sinh: thai dưỡng sinh mộc thuộc trưởng, quan lâm vượng suy thuộc trọng, bệnh tử mộ tuyệt thuộc quý, là thuyết không đứng được: nhà bốn con trở lên thì xếp vào đâu?
Thầy Vũ Giới giảng: "Thầy đã gặp nhà để cha mẹ ở nhà tang lễ cả tháng vì các anh em cãi nhau hướng mả này lợi cho ai. Người làm thầy địa lý mà nói câu 'mả này phát con thứ, hại con trưởng' là đã gieo một mầm bất hoà vào nhà người ta. Tưởng Đại Hồng viết thiên này để dập cái mầm ấy."
Vì thuyết phân phòng mà cha mẹ không được táng – 葬者所以安親魄也
Nguyên văn – 原文
夫葬者所以安親魄也,親魄安則眾子皆安,親魄不安則眾子皆不安。今之世家巨族,往往累年不葬,甚之遲之久久終無葬期,一則誤於以擇地為難,再則誤於以分房之說。一子之家猶可,子孫愈多,爭執愈甚,遂有挾私見以隄防,用權謀以自便者矣。有時得一吉地,惑於旁人之言,以為不利於己而阻之者,阻之不已,竟葬凶地,同歸於盡,亦可哀哉。原其故,皆地理書公位之說為之禍根。使人滅倫理、喪良心,無所不極其至也。
Dịch: Táng là để làm yên phách của cha mẹ; phách cha mẹ yên thì các con đều yên, phách cha mẹ không yên thì các con đều không yên. Nay những nhà thế gia đại tộc thường để nhiều năm không táng, tệ hơn nữa là kéo dài mãi, rốt cuộc không có ngày táng: một là lầm vì cho việc chọn đất là khó, hai là lầm vì thuyết phân phòng. Nhà một con thì còn được; con cháu càng đông thì tranh chấp càng dữ, rồi có kẻ ôm ý riêng mà đề phòng, dùng mưu quyền để lợi cho mình. Có khi được một đất tốt, bị lời người bên cạnh làm mê, cho là bất lợi cho mình mà ngăn lại; ngăn mãi không thôi, rốt cuộc táng vào đất hung, cùng đến chỗ tiêu vong, cũng đáng thương thay. Xét đến gốc, đều là thuyết công vị trong sách địa lý làm mầm hoạ, khiến người ta diệt luân lý, mất lương tâm, không điều gì không làm đến cùng.
Giảng: Tưởng Đại Hồng mở thiên bằng một mệnh đề về đạo hiếu, không phải về kỹ thuật: táng là để cha mẹ yên. Mục đích đầu tiên của âm trạch là cho người mất một chỗ nằm yên ổn; phúc cho con cháu là cái đến sau, và đến cho tất cả các con như nhau. Câu "phách cha mẹ yên thì các con đều yên" đặt lại thứ tự: cha mẹ trước, con cháu sau, và các con là một khối, không chia phần.

Rồi ông kể hiện trạng thời ông, rất gần với thời nay: nhà giàu, dòng họ lớn để quan tài cha mẹ nhiều năm không táng. Lý do thứ nhất là cầu đất quá kỹ, cho rằng phải tìm được đại địa mới táng; lý do thứ hai là thuyết phân phòng. Nhà một con thì không có gì tranh; nhà nhiều con thì mỗi người nghe thầy nói mả này lợi phòng nào, hại phòng nào, rồi mỗi người giữ phần mình.
Cảnh ông tả có ba bậc. Bậc một: ôm ý riêng mà đề phòng anh em. Bậc hai: dùng mưu để chọn đất có lợi cho mình. Bậc ba: được đất tốt rồi nhưng nghe người ngoài nói là bất lợi cho mình, nên cố ngăn, ngăn mãi rồi cuối cùng phải táng vào đất xấu, "cùng đến chỗ tiêu vong": đất xấu thì hại cả nhà, không chừa phòng nào. Ông kết bằng một câu rất nặng: thuyết công vị khiến người ta "diệt luân lý, mất lương tâm". Với một nhà nho, đó là lời kết tội nặng nhất.
Táng đất như cây – 葬地如樹木
Nguyên văn – 原文
豈知葬地如樹木,根莖得氣則眾枝皆榮,根莖先撥則眾枝皆萎。亦有一枝榮一枝枯者,外物傷殘之耳。葬親者但論其地之凶吉,斷不可執房分之私見。吾觀歷來名臣宗室,往往共一祖地,各房均發者甚多。亦有獨發一房或獨絕一房者,此有天焉,不可以人之智巧爭也。
Dịch: Há biết đất táng như cây cối: gốc thân được khí thì các cành đều tươi, gốc thân bị nhổ trước thì các cành đều héo. Cũng có cành tươi cành khô, là vì vật bên ngoài làm tổn hại mà thôi. Người táng cha mẹ chỉ nên luận đất ấy hung hay cát, quyết không được giữ ý riêng về phòng phần. Ta xem các danh thần, tông thất từ xưa đến nay, thường chung một tổ địa mà các phòng đều phát, rất nhiều. Cũng có trường hợp phát riêng một phòng hoặc tuyệt riêng một phòng, đó là có trời ở đấy, không thể lấy trí xảo con người mà tranh được.
Giảng: Hình ảnh cây là cốt lõi của thiên. Ngôi mả của cha mẹ là gốc, các con là cành. Khí từ đất vào gốc rồi lên khắp các cành; không có chuyện khí chọn cành. Gốc tốt thì cả cây tươi, gốc bị nhổ thì cả cây héo. "Bị nhổ trước" (先撥) mượn chữ Kinh Thi, thiên Đãng: "bản thực tiên bát", gốc bị nhổ trước thì cành lá dù còn cũng sẽ héo.

Tưởng Đại Hồng không chối chuyện có cành tươi cành khô. Ông giải thích nó bằng "vật bên ngoài làm tổn" (外物傷殘): một cành bị sâu, bị gãy, bị chặt, không phải vì gốc phân phát khí không đều. Áp vào gia đình: mỗi phòng có đời sống riêng, phúc đức riêng, nhà ở riêng, nghề nghiệp riêng; một phòng sa sút có thể vì những thứ ấy, không nhất thiết vì ngôi mả tổ.

Chứng cứ của ông là chứng cứ quan sát: nhiều dòng danh thần, tông thất cùng chung một mả tổ mà các phòng đều phát. Còn khi có phòng phát riêng, phòng tuyệt riêng, ông nói "có trời ở đấy" (此有天焉). Đây không phải là né câu hỏi; đó là nhận rằng có những điều vượt quá cái người ta tính được, và không được lấy trí xảo mà tranh. Lời dặn thực hành rất rõ: người táng cha mẹ chỉ hỏi đất cát hay hung, không hỏi lợi cho phòng mình hay không.
Gốc của thuyết phân phòng ở Dịch – 孟仲季之分房
Nguyên văn – 原文
或問曰:然則公位之說全謬歟?又何以有獨發獨絕者耶?曰:是固有之,而非世人之所知也。其說在易曰,震為長男、坎為中男、艮為少男;巽為長女、離為中女、兌為少女。孟仲季之分房由此而起也。然其中有通變之機,非屬此卦即應此子、應此女之謂也。
Dịch: Có người hỏi: vậy thì thuyết công vị sai hết sao? Lại vì sao có phòng phát riêng, phòng tuyệt riêng? Đáp: điều ấy vốn có, nhưng không phải điều người đời biết. Thuyết ấy ở Dịch: Chấn là con trai trưởng, Khảm là con trai giữa, Cấn là con trai út; Tốn là con gái trưởng, Ly là con gái giữa, Đoài là con gái út. Chia phòng mạnh, trọng, quý (trưởng, thứ, út) bắt đầu từ đó. Nhưng trong đó có cơ thông biến, không phải nói cứ thuộc quẻ này thì ứng con trai này, ứng con gái này.
Giảng: Đây là chỗ cho thấy Tưởng Đại Hồng không bác cho hết. Ông thừa nhận có một nền đúng cho chuyện phân phòng, và nền ấy ở Thuyết Quái truyện của Kinh Dịch: Càn là cha, Khôn là mẹ, sáu quẻ còn lại là sáu con. Chấn (một hào dương ở dưới) là trưởng nam, Khảm (dương ở giữa) là trung nam, Cấn (dương ở trên) là thiếu nam; Tốn, Ly, Đoài tương ứng là trưởng nữ, trung nữ, thiếu nữ. "Mạnh, trọng, quý" (孟仲季) là cách gọi cổ của thứ bậc anh em.

Nhưng ông đặt ngay một giới hạn: "có cơ thông biến" (有通變之機). Không phải cứ mả có nước đẹp ở phương Chấn là con trưởng phát, phương Cấn xấu là con út hại. Quẻ là cái tượng để hiểu quan hệ, không phải một bảng tra đánh dấu từng người con. Cơ thông biến ấy gồm khí vận (quẻ nào đang được vận), tình của long huyệt, và chính đời sống của từng phòng. Đây là chỗ ông nói "không phải điều người đời biết": cái đúng thì tinh vi, cái người đời biết là bản thô của nó.

Thái độ này nhất quán với cả bộ Biện Nguỵ: Tưởng Đại Hồng không bác Dịch, ông bác cách dùng Dịch máy móc. Ở thiên Bát Sát Hoàng Tuyền, ông nói không có quẻ nào kỵ quẻ nào, chỉ có khí vận; ở đây, không có quẻ nào cố định gắn với người con nào, chỉ có cơ thông biến.
Ngọc Xích chia mười hai trường sinh cho các con – 胎養生沐屬長子
Nguyên văn – 原文
《玉尺》乃云:胎、養、生、沐屬長子;冠、臨、旺、衰屬仲子;病、死、墓、絕屬季子。即就彼之言以析之,生則諸子皆生矣,旺則諸子皆旺矣,死絕則諸子皆死絕矣,何以以此屬長、以此屬仲、以此屬季?曰:亦以其漸耳。析之曰:以為始於胎養,繼而之旺,既而死絕,似矣,若有四子以往,則又當如何耶,其轉而歸生旺耶、抑另設名以應之耶?此不足據之甚者也。世人慎勿惑於其說也。
Dịch: Ngọc Xích lại nói: thai, dưỡng, trường sinh, mộc dục thuộc con trưởng; quan đới, lâm quan, đế vượng, suy thuộc con thứ; bệnh, tử, mộ, tuyệt thuộc con út. Cứ theo lời nó mà phân tích: sinh thì các con đều sinh, vượng thì các con đều vượng, tử tuyệt thì các con đều tử tuyệt, sao lại lấy cái này thuộc trưởng, cái này thuộc thứ, cái này thuộc út? Đáp rằng: cũng là theo thứ tự dần dần thôi. Phân tích rằng: cho là bắt đầu từ thai dưỡng, kế đến vượng, rồi đến tử tuyệt, thì có vẻ như đúng; nhưng nếu có từ bốn con trở lên thì lại làm sao, xoay vòng về sinh vượng chăng, hay đặt riêng tên khác để ứng chăng? Đó là điều không đủ làm căn cứ nhất. Người đời chớ mê thuyết ấy.
Giảng: Mười hai trường sinh (thai, dưỡng, trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt) là chuỗi sống chết của một hành trong phép tam hợp. Ngọc Xích chia mười hai ngôi ấy làm ba nhóm bốn: nhóm đầu (thai đến mộc dục) cho con trưởng, nhóm giữa (quan đới đến suy) cho con thứ, nhóm cuối (bệnh đến tuyệt) cho con út. Rồi xem nước, sa ở nhóm phương nào tốt hay xấu mà đoán phòng nào phát, phòng nào bại.

Tưởng Đại Hồng bác bằng hai bước. Bước một là lý: trường sinh là trạng thái của khí, không phải của người. Khí sinh thì sinh cho cả nhà, vượng thì vượng cả nhà, tử tuyệt thì tử tuyệt cả nhà; không có lý gì đem chữ "sinh" cho con cả, chữ "tử" cho con út. Người bênh Ngọc Xích đáp: là theo thứ tự dần dần, như đời người từ sinh đến chết, con trưởng sinh trước thì ứng đầu chuỗi. Ông thừa nhận nghe "có vẻ như đúng".

Bước hai là phản chứng bằng chính số học của thuyết ấy: chuỗi mười hai ngôi chia ba thì vừa ba con. Nhà có bốn, năm, sáu con thì con thứ tư thuộc đâu? Quay lại đầu chuỗi là sinh vượng, thì con thứ tư phát như con trưởng sao? Hay đặt thêm tên cho nhóm thứ tư? Cả hai cách đều là vá. Một thuyết đúng phải đúng với mọi gia đình, không chỉ với nhà vừa đủ ba con. Vì vậy ông gọi nó là "không đủ làm căn cứ nhất" (不足據之甚者).
Lời kết "người đời chớ mê thuyết ấy" là lời dặn chung cho cả người làm thầy và người làm con. Người làm thầy đừng đem thuyết ấy ra nói; người làm con đừng vì nó mà tranh với anh em.
Thực địa: khi gia đình hỏi mả này lợi phòng nào – 臨場論房分
Trong thực tế, câu "mả này lợi cho ai" vẫn được hỏi rất nhiều, và người làm nghề phải biết trả lời sao cho đúng lý mà giữ được hoà khí trong nhà. Theo tinh thần thiên này, trước hết hãy đặt lại câu hỏi: đất này có tốt không, có yên cho cha mẹ không. Nếu tốt thì tốt cho cả cây; nếu xấu thì không phòng nào được lợi.

Thứ hai, đừng để việc táng bị kéo dài vì cầu đất quá mức. Tưởng Đại Hồng chỉ ra hai cái lầm: cho việc chọn đất là khó đến mức không táng, và thuyết phân phòng. Một đất bình ổn, khô ráo, khí tụ, hình thế không phạm, đã là chỗ yên cho cha mẹ; không vì chờ đại địa mà để người mất không được yên. Thứ ba, khi có phòng sa sút, hãy xét cả nhà ở, việc làm, cách sống của phòng ấy (cái "vật bên ngoài" làm tổn cành), chứ không vội đổ cho mả tổ rồi đòi dời.
Thứ tư, nếu cần nói đến quẻ và các con, hãy nói như Tưởng Đại Hồng: có tượng, nhưng có cơ thông biến; ứng hay không do khí vận và tình của long huyệt, không do một bảng chia. Người làm thầy giữ được câu ấy là giữ được cả lý lẫn đạo.

Bảng tóm tắt – 摘要表
| Vấn đề | Thuyết công vị, Ngọc Xích | Tưởng Đại Hồng |
|---|---|---|
| Mục đích của táng | Chọn đất có lợi cho phòng mình | Làm yên phách cha mẹ; cha mẹ yên thì các con đều yên |
| Hệ quả thực tế | Tranh chấp, để lâu không táng, ngăn đất tốt | "Diệt luân lý, mất lương tâm"; rốt cuộc táng đất hung, cả nhà cùng hại |
| Khí của mả tổ đến các con | Chia theo phần, theo phương | Như cây: gốc được khí thì cành nào cũng tươi |
| Phòng phát riêng, phòng tuyệt riêng | Do công vị trên mả | Do vật ngoài làm tổn cành, hoặc "có trời", không lấy trí xảo tranh được |
| Gốc của chia phòng | Mười hai trường sinh chia ba nhóm cho trưởng, thứ, út | Ở Dịch: Chấn Khảm Cấn ba trai, Tốn Ly Đoài ba gái; nhưng có cơ thông biến |
| Phản chứng | Sinh vượng tử tuyệt là của khí, đến cả nhà; nhà từ bốn con trở lên thì chuỗi mười hai ngôi chia ba không xếp được. | |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa coi thiên này là thiên về đạo đức nghề nghiệp của người làm âm trạch. Kỹ thuật có thể sai rồi sửa; nhưng một lời đoán "mả này hại con trưởng" đã nói ra thì có thể làm anh em xa nhau nhiều đời. Liên Hoa giữ nguyên tắc của Tưởng Đại Hồng: luận đất cho cả nhà, không luận đất cho từng phòng.
Về mặt lý, Liên Hoa nhìn mả tổ như gốc của một dòng khí truyền xuống các đời; mỗi phòng lại có nhà ở riêng (dương trạch riêng), vận riêng. Khi cần xét vì sao một phòng thịnh suy khác các phòng khác, Liên Hoa xét dương trạch của phòng ấy và vận khí năm tháng, dùng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để thấy khí trời từng năm giáng vào nhà ấy thế nào, rồi mới bàn đến mả. Không dùng thuyết chia mười hai trường sinh cho các con. Lý pháp chia sẻ, thủ pháp học trực tiếp: lý pháp như hình ảnh cây, thứ tự xét mả tổ và nhà ở, được chia sẻ trong bộ sách; thủ pháp như đọc cơ thông biến của quẻ với từng người trong nhà, phải học cùng thầy trên đất.
Tóm lại – 總結: Táng là để yên phách cha mẹ; cha mẹ yên thì các con đều yên. Thuyết công vị là mầm hoạ: nhà đông con tranh chấp, để lâu không táng, ngăn đất tốt rồi táng đất xấu, cả nhà cùng hại. Đất táng như cây, gốc được khí thì cành nào cũng tươi; cành tươi cành héo là do vật ngoài, hoặc do trời, không do mả chia phần. Gốc chia phòng ở Dịch (Chấn Khảm Cấn, Tốn Ly Đoài) nhưng có cơ thông biến. Ngọc Xích chia mười hai trường sinh cho trưởng, thứ, út là không đứng được: sinh vượng tử tuyệt là của khí, đến cả nhà; nhà bốn con trở lên thì không biết xếp vào đâu.
Bài trước: Biện Bát Sát Hoàng Tuyền Lộc Mã Thuỷ Pháp – sát thật là khí vận.
Bài sau: Tổng Luận Hậu 總論後.
Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ (平砂玉尺辨偽), thiên Biện Phân Phòng Công Vị (辨分房公位), Tưởng Bình Giai Đại Hồng soạn, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển mười hai, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính: 減倫理 đọc là 滅倫理; 亦可衰哉 đọc là 亦可哀哉; 自使 đọc là 自便 (theo văn mạch "dùng mưu để lợi cho mình"). Phần "khi gia đình hỏi mả này lợi phòng nào" là lời giảng, không phải chính văn. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mả tổ và nhà ở của từng phòng.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch cho mả tổ và dương trạch cho từng nhà, xét theo vận khí Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng nhà ở của từng phòng để xét "vật bên ngoài" làm tổn cành.
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ: Biện Nguỵ Tổng Luận
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ: Biện Long Ngũ Hành Sở Thuộc
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ: Biện Sa Thuỷ Cát Hung
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: bản nguyên văn trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết xem đất cho một ngôi mả là nghề; biết nói về ngôi mả ấy sao cho cả nhà cùng yên là đạo của nghề. Cả hai đều phải học bên thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Mả tổ có phát riêng cho một phòng không? – 祖地獨發一房
Tưởng Đại Hồng nói có trường hợp phát riêng một phòng hoặc tuyệt riêng một phòng, nhưng đó là "có trời", không phải trí xảo con người tranh được. Phần nhiều các phòng chung một tổ địa đều phát.
Thuyết công vị là gì? – 公位之說
Là thuyết chia các phần, các phương của ngôi mả cho con trưởng, con thứ, con út, rồi đoán phòng nào phát, phòng nào bại. Ngọc Xích chia theo mười hai trường sinh: thai dưỡng sinh mộc thuộc trưởng, quan lâm vượng suy thuộc thứ, bệnh tử mộ tuyệt thuộc út.
Vì sao Tưởng Đại Hồng bác chia mười hai trường sinh cho các con? – 十二長生分房之非
Vì sinh vượng tử tuyệt là trạng thái của khí, đến cả nhà như nhau; và chuỗi mười hai ngôi chia ba chỉ vừa ba con, nhà từ bốn con trở lên thì không biết xếp vào đâu.
Quẻ Chấn, Khảm, Cấn có ứng con trai trưởng, thứ, út không? – 震坎艮三男
Đó là gốc của việc chia phòng trong Dịch, nhưng có cơ thông biến: không phải cứ thuộc quẻ nào là ứng người con ấy. Ứng hay không do khí vận và tình của long huyệt.
Anh em bất đồng về nơi táng cha mẹ thì nên làm sao? – 兄弟爭葬
Theo thiên này, chỉ nên hỏi đất ấy cát hay hung, có yên cho cha mẹ không; không giữ ý riêng về phòng phần, và không vì cầu đất quá mức mà để cha mẹ lâu không được táng.









