💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ – Tổng Luận Hậu 總論後: phương vị theo quái khí

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ – Tổng Luận Hậu 總論後: phương vị theo quái khí

Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ
平砂玉尺辨偽 · 總論後 (地理正宗 卷十二)
Tác giả: Tưởng Bình Giai, tự Đại Hồng (蔣平階大鴻, cuối Minh đầu Thanh)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.

Tổng Luận Hậu (總論後) là bài kết của Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ. Sau tám thiên biện, Tưởng Đại Hồng tự đặt một câu hỏi mà người đọc nào cũng sẽ hỏi: ông đã nói cát hung ở đất, không ở phương vị; vậy tám can, bốn duy, mười hai chi trên la kinh có còn cát hung để bàn không? Ông trả lời: có, nhưng cát hung ấy thuộc quái khí, không phải tịnh âm tịnh dương, song sơn tam hợp hay sinh vượng mộ. Rồi ông chỉ ra cái đảo ngược của Ngọc Xích: chỗ phải phân biệt thì không phân biệt, chỗ không cần phân biệt thì lại chia li ti. Bài khép lại bằng lịch sử truyền bá của sách Ngọc Xích và một lời mong rất nặng: sách này không bị phá thì đời không dứt được nạn nước lửa.

Trả lời nhanh: Tám can, bốn duy, mười hai chi đều chia thuộc quái khí, và quái khí có cát hung rõ ràng; chỉ là không theo tịnh âm tịnh dương, song sơn tam hợp. Theo Thanh Nang, Ất với Thìn, Dần với Giáp, Tốn Tỵ với Bính tuy liền nhau trên la kinh mà cách nhau "nghìn vạn dặm" vì khác quẻ: có lúc bên này hung bên kia cát. Ngược lại, Bính Ngọ Đinh, Tuất Càn Hợi, Giáp Mão Ất, Thìn Tốn, Sửu Cấn Dần cùng một quẻ chỉ cách nhau tấc gang: cát thì cùng cát, hung thì cùng hung. Ngọc Xích bỏ không phân biệt chỗ cần phân biệt (như hoàng tinh với câu vẫn, phụ tử với ô đầu) mà lại chia li ti chỗ không cần (như kê trắng với kê đen). Sinh vượng tử tuyệt của quái khí không phải của tam hợp. Ngọc Xích với địa lý như nhạc Trịnh với nhã nhạc; sách được Từ Chi Mạc đời Vạn Lịch tăng thích, khắc in rồi lan khắp thiên hạ.

Thầy Vũ Giới giảng: "Có người đọc xong tám thiên biện rồi bảo: vậy thì la kinh vô dụng, cứ nhìn hình là được. Tưởng Đại Hồng chặn ngay câu ấy ở bài kết: phương vị có cát hung thật, chỉ là phải đo bằng thước quái khí. Bỏ thước sai không có nghĩa là bỏ đo."

Phương vị có cát hung, nhưng thuộc quái khí – 皆分屬於卦氣

Nguyên văn – 原文

余作《玉尺辨偽》既成,或問曰:子於是書訛謬,辨之則既詳矣,子謂吉凶之理在乎地,而非方位之所得而限也,然則八干、四維、十二支,寧無有吉凶之當論乎?曰:何為其然也!我正謂八干、四維、十二支皆分屬於卦氣,夫,卦氣吉凶之有辨,蓋灼灼矣,特非淨陰淨陽、雙山三合生旺墓之謂也。乃若《青囊》正理,方位之辨實有之,其秘者不敢宣洩,姑就《玉尺》之文以概舉之。

Dịch: Ta làm xong Ngọc Xích Biện Nguỵ, có người hỏi: ngài đối với những chỗ sai lầm của sách ấy đã biện rất kỹ; ngài nói lý cát hung ở nơi đất, không phải phương vị mà hạn định được; vậy thì tám can, bốn duy, mười hai chi há không có cát hung đáng bàn sao? Đáp: sao lại như thế! Ta chính là nói tám can, bốn duy, mười hai chi đều chia thuộc vào quái khí; mà cát hung của quái khí có phân biệt thì rõ ràng lắm, chỉ là không phải cái gọi là tịnh âm tịnh dương, song sơn tam hợp sinh vượng mộ. Còn như chính lý của Thanh Nang, thì phân biệt phương vị là có thật; chỗ bí mật không dám tiết lộ, tạm theo văn của Ngọc Xích mà nêu đại khái.

Giảng: Câu hỏi này rất quan trọng, vì tám thiên trước có thể khiến người đọc nghĩ Tưởng Đại Hồng chỉ tin hình thế. Ông trả lời dứt khoát là không. Hai mươi bốn sơn trên la kinh gồm tám can (Giáp Ất Bính Đinh Canh Tân Nhâm Quý, bỏ Mậu Kỷ ở trung cung), bốn duy (Càn Khôn Cấn Tốn) và mười hai chi; tất cả đều "chia thuộc quái khí" (分屬於卦氣), tức mỗi sơn thuộc về một quẻ, và quẻ ấy được vận hay mất vận quyết định cát hung.

La kinh cổ ở bảo tàng Whipple
La kinh cổ ở bảo tàng Whipple (Cambridge): hai mươi bốn sơn trên la kinh đều chia thuộc quái khí, phương vị có cát hung thật. Ảnh: Marsupium, Wikimedia Commons, CC0.

Cái ông bác chưa bao giờ là phương vị, mà là thước đo phương vị của Ngọc Xích: tịnh âm tịnh dương (thiên Quý Âm Tiện Dương), song sơn tam hợp và mười hai trường sinh (thiên Long Ngũ Hành Sở Thuộc, Tứ Đại Thuỷ Khẩu). Thay vào đó là "chính lý của Thanh Nang" (青囊正理), tức hệ quái khí ông học từ Thanh Nang Kinh, Thiên Ngọc Kinh, Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh. Ông nói rõ phần bí mật không viết ra, chỉ mượn chính các câu của Ngọc Xích để nêu đại khái, cho người đọc thấy hai thước khác nhau đến đâu.

Liền nhau mà cách nghìn dặm – 相去何啻千萬里

Nguyên văn – 原文

《玉尺》所畏者曰乙辰、曰寅甲,而以《青囊》言之,乙之與辰、寅之與甲,相去何啻千萬里也。有時此凶而彼吉,有時此吉而彼凶者矣。所最羡者,曰巽巳丙,而以《青囊》言之,巽巳之與丙,相去亦不啻千萬里也。有時此吉而彼凶,有時此凶而彼吉者矣。

Dịch: Cái Ngọc Xích sợ là Ất Thìn, là Dần Giáp; mà theo Thanh Nang mà nói, Ất với Thìn, Dần với Giáp cách nhau há chỉ nghìn vạn dặm. Có lúc bên này hung mà bên kia cát, có lúc bên này cát mà bên kia hung. Cái nó hâm mộ nhất là Tốn Tỵ Bính; mà theo Thanh Nang mà nói, Tốn Tỵ với Bính cũng cách nhau chẳng chỉ nghìn vạn dặm. Có lúc bên này cát mà bên kia hung, có lúc bên này hung mà bên kia cát.

Giảng: Ở thiên Sa Thuỷ Cát Hung, Tưởng Đại Hồng đã chép lời Ngọc Xích: "nước Dần Giáp thì bệnh phong quấn thân, nước Ất Thìn thì nhảy sông thắt cổ". Ngọc Xích gom Ất với Thìn, Dần với Giáp thành từng cặp vì chúng nằm sát nhau trên la kinh. Còn Tốn Tỵ Bính là ba sơn liền nhau ở phía đông nam, Ngọc Xích coi là phương quý nhất.

Sơ đồ hai mươi bốn sơn đánh dấu các cặp Ất Thìn, Dần Giáp, Tốn Tỵ Bính nằm liền nhau mà thuộc hai quẻ khác nhau – Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ, Tổng Luận Hậu
Ngọc Xích sợ Ất Thìn, Dần Giáp, quý Tốn Tỵ Bính như từng cặp. Theo Thanh Nang, Ất thuộc Chấn mà Thìn thuộc Tốn, Dần thuộc Cấn mà Giáp thuộc Chấn, Tốn Tỵ thuộc Tốn mà Bính thuộc Ly: liền nhau mà cách nghìn vạn dặm. Vẽ lại theo Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Theo Thanh Nang, tức theo phép một quẻ quản ba sơn trên vòng hai mươi bốn sơn, các cặp ấy lại nằm ở hai quẻ khác nhau. Giáp Mão Ất thuộc quẻ Chấn, Thìn Tốn Tỵ thuộc quẻ Tốn: Ất và Thìn tuy liền nhau mà đã sang hai quẻ. Sửu Cấn Dần thuộc quẻ Cấn, Giáp thuộc quẻ Chấn: Dần và Giáp cũng là hai quẻ. Bính Ngọ Đinh thuộc quẻ Ly: Tốn Tỵ với Bính lại vắt qua ranh giữa Tốn và Ly. Hai quẻ khác nhau thì vận khác nhau, nên "có lúc bên này hung mà bên kia cát". Trên la kinh chỉ cách vài độ, nhưng về khí thì cách "nghìn vạn dặm".

La bàn Trung Hoa ở Bảo tàng Trung Ural
La bàn phong thuỷ ở Bảo tàng Trung Ural: Ất với Thìn chỉ cách vài độ trên mặt la bàn mà đã sang hai quẻ, nên chỗ ranh quẻ phải đo kỹ. Ảnh: Aleksandr Sigachyov, Wikimedia Commons, CC0.

Đây là chỗ thực hành rất quan trọng: ở các đường ranh giữa hai quẻ, sai một chút trên la kinh là sang một khí khác hẳn. Người làm nghề gọi đó là chỗ phải đo cho kỹ, không được "lấy chừng".

Cùng một quẻ thì chỉ cách tấc gang – 所爭不過尺寸之間

Nguyên văn – 原文

所最欲分別而不使之混者,曰丙午丁、曰乾亥、曰甲卯乙、曰辰巽、曰丑艮寅。而以《青囊》言之,午之與丙丁、亥之與乾、卯之與甲乙、巽之與辰、丑寅之與艮,所爭不過尺寸之間而已,有時而吉則必與之俱吉、有時而凶則必與之俱凶矣。

Dịch: Cái nó muốn phân biệt nhất, không cho lẫn lộn, là Bính Ngọ Đinh, là Càn Hợi, là Giáp Mão Ất, là Thìn Tốn, là Sửu Cấn Dần. Mà theo Thanh Nang mà nói, Ngọ với Bính Đinh, Hợi với Càn, Mão với Giáp Ất, Tốn với Thìn, Sửu Dần với Cấn, chỗ khác nhau chẳng qua trong khoảng tấc gang mà thôi; có lúc cát thì tất cùng cát, có lúc hung thì tất cùng hung.

Giảng: Đây là mặt ngược lại của đoạn trước. Ngọc Xích theo tịnh âm tịnh dương nên tách những sơn liền nhau thành hai loại: Ngọ (dương) khác Bính, Đinh (âm); Hợi (âm) khác Càn (dương); Mão (âm) khác Giáp, Ất (dương); Tốn (âm) khác Thìn (dương); Sửu, Dần khác nhau và khác Cấn. Vì thế nó dặn kỹ phải phân kim cho đúng, không được lẫn.

Sơ đồ năm nhóm ba sơn cùng quẻ: Bính Ngọ Đinh (Ly), Tuất Càn Hợi (Càn), Giáp Mão Ất (Chấn), Thìn Tốn Tỵ (Tốn), Sửu Cấn Dần (Cấn) – Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ, Tổng Luận Hậu
Ngọc Xích muốn phân biệt kỹ Bính Ngọ Đinh, Càn Hợi, Giáp Mão Ất, Thìn Tốn, Sửu Cấn Dần theo tịnh âm tịnh dương. Theo Thanh Nang, ba sơn trong một quẻ chỉ cách tấc gang: cát thì cùng cát, hung thì cùng hung. Vẽ lại theo Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Theo Thanh Nang thì ba sơn ấy cùng một quẻ: Bính Ngọ Đinh là quẻ Ly, Tuất Càn Hợi là quẻ Càn, Giáp Mão Ất là quẻ Chấn, Thìn Tốn Tỵ là quẻ Tốn, Sửu Cấn Dần là quẻ Cấn. Cùng quẻ thì cùng khí, cùng được vận hay cùng mất vận: "cát thì cùng cát, hung thì cùng hung". Chỗ Ngọc Xích chia li ti, theo Thanh Nang chỉ là chuyện tấc gang. Đặt hai đoạn cạnh nhau, ta thấy hai thước đo vẽ đường ranh ở hai chỗ hoàn toàn khác: Ngọc Xích kẻ ranh giữa từng sơn theo âm dương, Thanh Nang kẻ ranh giữa từng quẻ theo khí.

Cần nói thêm cho đúng mực: trong phép Huyền Không về sau, ba sơn trong một quẻ còn chia địa nguyên, thiên nguyên, nhân nguyên, và người dùng sâu vẫn phân biệt. Nhưng Tưởng Đại Hồng ở đây đang nói tầng lớn nhất: ranh giữa các quẻ mới là chỗ khí đổi hẳn, ranh trong một quẻ chỉ là tấc gang so với nó.

Chỗ đáng biện thì bỏ, chỗ dễ biện thì chia li ti – 黃精勾吻 白梁黑秬

Nguyên văn – 原文

今乃於其當辨而不可不辨者,如黃精之與勾吻、附子之與烏頭,一誤用之而足以入口傷生者反置之不辨;於其易辨而可以不辨者,如白梁與黑秬,異色而皆可以養人,堇之與鴆,異類而皆可以殺人者,屑屑然悉舉而辨之,彼自以為智,而乃天下之大愚也。

Dịch: Nay chỗ đáng biện mà không thể không biện, như hoàng tinh với câu vẫn, phụ tử với ô đầu, một lần dùng lầm là đủ vào miệng hại mạng, thì lại bỏ đó không biện; còn chỗ dễ biện và có thể không cần biện, như lương trắng với cự đen, khác màu mà đều nuôi được người, cỏ cận với chim trấm, khác loài mà đều giết được người, thì lại li ti nêu hết ra mà biện. Họ tự cho là khôn, mà thật là cái ngu lớn của thiên hạ.

Giảng: Tưởng Đại Hồng dùng ví dụ thảo dược mà người xưa ai cũng biết. Hoàng tinh (黃精) là vị thuốc bổ, câu vẫn (勾吻) là cây độc, thân lá giống nhau nên người hái lầm. Phụ tử (附子) và ô đầu (烏頭) cùng một loài cây, khác ở phần củ và cách chế, dùng sai là ngộ độc. Đó là những cặp nhìn rất giống mà một lầm là chết người: phải phân biệt bằng được. Ví dụ ở đây chỉ để làm rõ lập luận, không phải lời khuyên dùng thuốc.

Cây hoàng tinh (Polygonatum) ra hoa
Cây hoàng tinh (Polygonatum): người xưa ví nó với câu vẫn vì nhìn giống mà một bổ một độc, như ranh giữa hai quẻ liền nhau. Ảnh: teresa lo, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Ngược lại, lương trắng (白梁) và cự đen (黑秬) là hai loại kê khác màu, đều là lương thực; cỏ cận (堇) và chim trấm (鴆) là hai thứ độc khác loài, đều giết người. Phân biệt chúng thì dễ, mà cũng chẳng để làm gì, vì công dụng như nhau. Áp vào la kinh: chỗ ranh giữa hai quẻ (Ất với Thìn) là cặp hoàng tinh câu vẫn, nhìn liền mà khác hẳn, Ngọc Xích lại bỏ qua; chỗ ba sơn trong một quẻ (Bính Ngọ Đinh) là cặp kê trắng kê đen, khác tên mà cùng khí, Ngọc Xích lại chia li ti. Ông gọi đó là "cái ngu lớn của thiên hạ" (天下之大愚): khôn ở chỗ nhỏ, ngu ở chỗ lớn.

Tranh sơn thuỷ của Vương Giám theo lối Dương Thăng
Tranh "Sơn thuỷ theo lối Dương Thăng" của Vương Giám (王鑑), phạm vi công cộng: xanh lục núi nước, một cục liền mạch mà mỗi phương một sắc.

Sinh vượng tử tuyệt của quái khí – 卦氣之所謂生

Nguyên văn – 原文

且生旺死絕之說,《青囊》未嘗不重之,故《葬書》曰:葬者,乘生氣也。卦氣之所謂生,非三合五行之所謂旺;卦氣之所謂死絕,非三合五行之所謂死絕。且地氣之大,生旺不知趨,而區區誤認一干一支之假生旺而求迎之;地氣之大,死絕不知避,而區區誤認一干一支之假死絕而思避之,悲夫,所謂雀以一葉障目,而謂彈者不我見也。以此為已,適以害己;以此為人,適以害人而已。

Dịch: Vả thuyết sinh vượng tử tuyệt thì Thanh Nang chưa từng không coi trọng, nên Táng Thư nói: táng là cưỡi sinh khí. Cái gọi là sinh của quái khí không phải cái gọi là vượng của tam hợp ngũ hành; cái gọi là tử tuyệt của quái khí không phải cái gọi là tử tuyệt của tam hợp ngũ hành. Huống chi sinh vượng lớn của địa khí thì không biết theo, mà cỏn con nhận lầm cái sinh vượng giả của một can một chi rồi cầu đón; tử tuyệt lớn của địa khí thì không biết tránh, mà cỏn con nhận lầm cái tử tuyệt giả của một can một chi rồi lo tránh. Đáng buồn thay, như con sẻ lấy một chiếc lá che mắt mà bảo người cầm ná không thấy mình. Lấy điều ấy làm cho mình thì vừa hại mình; lấy điều ấy làm cho người thì vừa hại người mà thôi.

Giảng: Tưởng Đại Hồng không bỏ chữ "sinh vượng". Ông dẫn câu nền của Táng Thư Quách Phác: "táng giả, thừa sinh khí dã", táng là cưỡi lên sinh khí. Sinh khí là cái cốt của địa lý. Nhưng cùng một chữ "sinh", hai hệ hiểu khác nhau. Trong tam hợp, sinh vượng là ngôi trên vòng mười hai trường sinh của một hành, cố định theo phương. Trong quái khí, sinh vượng là quẻ đang được vận, thay đổi theo thời.

Sơ đồ so sánh sinh vượng của tam hợp (mười hai trường sinh cố định theo phương) và sinh vượng của quái khí (quẻ được vận, đổi theo thời) – Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ, Tổng Luận Hậu
Thanh Nang cũng trọng sinh vượng tử tuyệt, vì táng là cưỡi sinh khí; nhưng sinh của quái khí là quẻ đang được vận, không phải ngôi trường sinh của một can một chi trong tam hợp. Vẽ lại theo Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Câu tiếp theo phân biệt "lớn" và "cỏn con". Sinh vượng lớn của địa khí là cả một cục long huyệt sa thuỷ đang được vận; tử tuyệt lớn là cả cục đã hết vận. Người theo Ngọc Xích không nhìn thấy cái lớn ấy, chỉ chăm chăm vào một can một chi trên la kinh: nước phải đến từ phương trường sinh, phải đi về phương mộ. Ông ví họ như con sẻ lấy lá che mắt rồi tưởng người cầm ná không thấy mình: tự che mình mà tưởng tránh được hoạ.

Chim sẻ đậu trên cành
Chim sẻ: điển "lấy lá che mắt" là tự che mình rồi tưởng người cầm ná không thấy, như kẻ né một can một chi mà quên sinh khí lớn của cả cục. Ảnh: Laitche, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Câu "lấy làm cho mình thì hại mình, lấy làm cho người thì hại người" là lời dặn thẳng vào người làm thầy. Tự táng cho nhà mình theo thuyết ấy là hại nhà mình; đem thuyết ấy táng cho người là hại người.

Ngọc Xích như nhạc Trịnh với nhã nhạc – 猶鄭聲之於雅樂

Nguyên văn – 原文

故夫《玉尺》之於地理,猶鄭聲之於雅樂、楊墨之於仁義,一是一非,勢不兩立,實有關乎世道之盛衰,天地之氣數。竊聞嘉靖以前,其書尚未大顯,至萬曆時,有徐之鏌者為之增釋圖局而梓行之,於是江湖行術之徒,莫不手握一編以求食於世,至今日而惑於其說者,且遍天下也。悖陰陽之正,干天地之和,與俶擾五行,怠棄三正者同其患,有聖人者出,而誅非聖之書,於陰陽一家,必以此書為之首。嗚呼,此書不破,世運何由而息水火,生民何由而儕仁壽哉。我拭目望之矣。

Dịch: Cho nên Ngọc Xích đối với địa lý, như nhạc nước Trịnh đối với nhã nhạc, như Dương Chu Mặc Địch đối với nhân nghĩa: một phải một trái, thế không đứng chung, thật có liên quan đến sự thịnh suy của thế đạo, khí số của trời đất. Trộm nghe trước đời Gia Tĩnh, sách ấy còn chưa hiển lắm; đến thời Vạn Lịch có người tên Từ Chi Mạc vì nó tăng thích, thêm đồ cục rồi khắc in, từ đó bọn hành thuật giang hồ không ai không tay cầm một quyển để kiếm ăn ở đời; đến ngày nay kẻ mê thuyết ấy đã khắp thiên hạ. Trái cái chính của âm dương, phạm cái hoà của trời đất, cùng một mối hoạ với kẻ làm rối loạn ngũ hành, lười bỏ tam chính. Nếu có thánh nhân ra đời mà trừ bỏ những sách trái thánh, thì trong nhà âm dương ắt lấy sách này làm đầu. Than ôi, sách này không bị phá thì vận đời do đâu mà dứt nạn nước lửa, dân sinh do đâu mà lên cõi nhân thọ. Ta lau mắt mà trông vậy.

Giảng: Hai ví dụ đều từ kinh điển nhà nho. "Ghét nhạc Trịnh làm loạn nhã nhạc" là lời Khổng Tử trong Luận Ngữ: nhạc Trịnh nghe êm tai, dễ thích, nên càng nguy vì nó lấn nhã nhạc. "Dương Mặc" là hai học phái mà Mạnh Tử bác để giữ nhân nghĩa. Tưởng Đại Hồng đặt Ngọc Xích vào vị trí ấy: nó không phải một sách dở đơn giản, mà là sách nghe rất hợp lý, rất dễ dùng, nên lấn mất chính truyền.

Đàn cổ cầm trong bảo tàng
Đàn cổ cầm, nhạc khí của nhã nhạc: Tưởng Đại Hồng ví Ngọc Xích với địa lý như nhạc Trịnh với nhã nhạc, nghe êm tai mà lấn chính âm. Ảnh: Luis Alvaz, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn lịch sử cho ta một mốc khảo cứu: sách Ngọc Xích trước đời Gia Tĩnh (1522–1566) còn ít người biết; đến đời Vạn Lịch (1573–1620) có Từ Chi Mạc (徐之鏌) làm phần tăng thích và thêm đồ cục rồi khắc in, từ đó thành sách gối đầu của thầy giang hồ. Đây là bản mà Tưởng Đại Hồng nhắm đến khi biện; người đọc bộ Bình Sa Ngọc Xích Kinh nguyên văn trên Kho Sách Quý có thể đối chiếu để thấy những câu ông dẫn.

Câu "làm rối loạn ngũ hành, lười bỏ tam chính" (俶擾五行 怠棄三正) gợi lời Thượng Thư, thiên Cam Thệ, kể tội họ Hữu Hỗ coi thường ngũ hành, bỏ chính sóc. Với Tưởng Đại Hồng, làm sai địa lý không phải lỗi kỹ thuật nhỏ mà là phạm vào trật tự trời đất. Lời kết "ta lau mắt mà trông" là lời mong có người đủ uy tín để chấm dứt sách ấy. Ba trăm năm sau, chính bộ Địa Lý Chính Tông in thiên biện này ở quyển cuối, như một cách đáp lời ông.

Thực địa: dùng la kinh theo quái khí – 臨場用羅經

Từ bài kết có thể rút ra ba điều cho người cầm la kinh. Thứ nhất, đừng vì đã bỏ tịnh âm tịnh dương, tam hợp mà bỏ đo phương vị. Phương vị có cát hung, chỉ là đo bằng quái khí theo vận. Thứ hai, chỗ phải đo kỹ nhất là các đường ranh giữa hai quẻ: Nhâm Tý, Quý Sửu, Dần Giáp, Ất Thìn, Tỵ Bính, Đinh Mùi, Thân Canh, Tân Tuất. Ở đó lệch vài độ là sang một khí khác.

Núi đá vôi Dương Sóc nhô lên giữa đồng
Núi đá vôi Dương Sóc giữa đồng ruộng: cầm la kinh ra đất là để đo quẻ và vận của cả cục, không phải để tra bảng tịnh âm tịnh dương. Ảnh: McKay Savage, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Thứ ba, khi đã ở giữa một quẻ, đừng sa vào chia li ti từng sơn theo âm dương mà quên nhìn cả cục. Câu "sinh vượng lớn của địa khí" nhắc rằng cái quyết định là cả long huyệt sa thuỷ đang được vận hay không, rồi mới đến một can một chi. Trong dương trạch cũng vậy: đo cửa chính nằm ở quẻ nào, quẻ ấy vận nào, quan trọng hơn bàn cửa lệch nửa sơn về bên âm hay bên dương.

Bảng tóm tắt – 摘要表

Vấn đềNgọc XíchTưởng Đại Hồng (Thanh Nang)
Phương vị có cát hung khôngCó, theo tịnh âm tịnh dương, song sơn tam hợpCó, theo quái khí; hai mươi bốn sơn đều chia thuộc quẻ
Ất Thìn, Dần Giáp, Tốn Tỵ BínhGom thành cặp (sợ Ất Thìn, Dần Giáp; quý Tốn Tỵ Bính)Khác quẻ, cách "nghìn vạn dặm": có lúc bên này cát bên kia hung
Bính Ngọ Đinh, Càn Hợi, Giáp Mão Ất, Thìn Tốn, Sửu Cấn DầnPhải chia kỹ, không được lẫnCùng quẻ, chỉ cách tấc gang: cùng cát cùng hung
Ví dụChia kê trắng với kê đenBỏ không phân biệt hoàng tinh với câu vẫn
Sinh vượng tử tuyệtTheo mười hai trường sinh của một can một chiTheo quái khí được vận hay mất vận; "táng là cưỡi sinh khí"
Lịch sử sáchTrước Gia Tĩnh chưa hiển; đời Vạn Lịch Từ Chi Mạc tăng thích, thêm đồ cục, khắc in; sau đó lan khắp thiên hạ.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc Tổng Luận Hậu như chìa khoá của cả bộ Biện Nguỵ: tám thiên trước phá các thước đo sai, bài này đặt lại thước đo đúng. Phá mà không lập thì người học chỉ còn hoang mang; Tưởng Đại Hồng lập lại bằng một câu: hai mươi bốn sơn thuộc quái khí, cát hung theo vận. Liên Hoa giữ đúng tinh thần ấy: hình thế là gốc, quái khí là thời, và la kinh là để đo quái khí chứ không phải để tra bảng tịnh âm tịnh dương.

Ở tầng thời, Liên Hoa phối quái khí của toạ hướng, nước, cửa với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, để thấy không chỉ vận lớn mà cả khí từng năm giáng xuống thế nào. Đó là cách Liên Hoa hiểu chữ "sinh vượng lớn của địa khí": một cục đang được vận lớn, lại gặp năm khí trời thuận, mới là lúc phát mạnh. Lý pháp chia sẻ, thủ pháp học trực tiếp: lý pháp như ranh quẻ trên hai mươi bốn sơn, sự khác nhau giữa sinh vượng tam hợp và sinh vượng quái khí được chia sẻ trong bộ sách; thủ pháp như đo ranh quẻ ngoài thực địa, định vận cho từng cục, phải học cùng thầy trên đất.

Tóm lại – 總結: Tám can, bốn duy, mười hai chi đều chia thuộc quái khí, và quái khí có cát hung rõ ràng, không theo tịnh âm tịnh dương, song sơn tam hợp. Ất với Thìn, Dần với Giáp, Tốn Tỵ với Bính liền nhau mà khác quẻ, cách nghìn vạn dặm; Bính Ngọ Đinh, Càn Hợi, Giáp Mão Ất, Thìn Tốn, Sửu Cấn Dần cùng quẻ, chỉ cách tấc gang, cùng cát cùng hung. Ngọc Xích bỏ chỗ phải biện mà biện chỗ không cần: khôn ở chỗ nhỏ, ngu ở chỗ lớn. Sinh vượng tử tuyệt của quái khí không phải của tam hợp; táng là cưỡi sinh khí lớn của cả cục. Ngọc Xích với địa lý như nhạc Trịnh với nhã nhạc; sách hiển từ đời Vạn Lịch khi Từ Chi Mạc tăng thích khắc in. Sách ấy không phá thì đời không dứt được nạn nước lửa.

Bài trước: Biện Phân Phòng Công Vị – táng đất như cây.

Hết sách. Xem lại toàn bộ Mục Lục: Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ; đọc bản nguyên văn được biện: Bình Sa Ngọc Xích Kinh.

Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ (平砂玉尺辨偽), Tổng Luận Hậu (總論後), Tưởng Bình Giai Đại Hồng soạn, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển mười hai, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính: 故乎《玉尺》 đọc là 故夫《玉尺》. Việc chia hai mươi bốn sơn theo tám quẻ (một quẻ quản ba sơn) trong phần giảng là theo phép Thanh Nang thông hành, không phải chính văn. Ví dụ thảo dược trong bài chỉ để giảng nghĩa, không phải lời khuyên dùng thuốc. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem hai mươi bốn sơn và ranh giới tám quẻ.
  • Lập Cục Pháp: lập cục theo quái khí và vận, phối vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đặt la kinh lên mặt bằng để xem cửa, nước rơi vào quẻ nào.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Đọc hết tám thiên biện là biết bỏ cái sai; cầm la kinh ra đất mà đo đúng ranh quẻ, định đúng vận mới là biết dùng cái đúng. Phần ấy phải học bên thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Tưởng Đại Hồng có bỏ phương vị không? – 方位有吉凶否

Không. Ông nói tám can, bốn duy, mười hai chi đều chia thuộc quái khí, và quái khí có cát hung rõ ràng; ông chỉ bỏ thước đo tịnh âm tịnh dương, song sơn tam hợp của Ngọc Xích.

Vì sao Ất với Thìn liền nhau mà "cách nghìn dặm"? – 乙辰相去千萬里

Vì theo Thanh Nang, Ất thuộc quẻ Chấn (Giáp Mão Ất), Thìn thuộc quẻ Tốn (Thìn Tốn Tỵ). Hai quẻ khác vận nên có lúc bên này cát bên kia hung.

Bính Ngọ Đinh có cần phân biệt kỹ không? – 丙午丁

Theo Tưởng Đại Hồng, ba sơn ấy cùng quẻ Ly, chỉ cách tấc gang: cát thì cùng cát, hung thì cùng hung. Chỗ phải đo kỹ là ranh giữa hai quẻ.

Sinh vượng của quái khí khác tam hợp thế nào? – 卦氣生旺

Sinh vượng tam hợp là ngôi cố định trên vòng mười hai trường sinh; sinh vượng quái khí là quẻ đang được vận, đổi theo thời. Táng là cưỡi sinh khí lớn của cả cục, không phải đón một can một chi.

Sách Ngọc Xích lan rộng từ khi nào? – 玉尺流傳

Theo Tưởng Đại Hồng, trước đời Gia Tĩnh sách chưa hiển; đến đời Vạn Lịch, Từ Chi Mạc tăng thích, thêm đồ cục và khắc in, rồi thành sách gối đầu của thầy giang hồ khắp thiên hạ.

Từ khoá: bình sa ngọc xích biện nguỵ · 平砂玉尺辨偽 · tổng luận hậu · 總論後 · quái khí · hai mươi bốn sơn · tưởng đại hồng · địa lý chính tông

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…