Thanh Nang Kinh · Thanh Nang Tự · Thanh Nang Áo Ngữ
青囊經 · 青囊序 · 青囊奧語 (地理正宗 卷五)
Tác giả: Thanh Nang Kinh tương truyền của Hoàng Thạch Công (黃石公) · Thanh Nang Tự: Tăng Văn Thiểm (曾文辿, đời Đường) · Thanh Nang Áo Ngữ: Dương Quân Tùng (楊筠松, đời Đường) · khảo chính: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Thanh Nang Kinh (青囊經) là kinh gốc của phần lý khí trong phong thuỷ, được xếp vào quyển năm bộ Địa Lý Chính Tông. Kinh chỉ có ba quyển ngắn: Hoá Thuỷ (化始), Hoá Cơ (化機), Hoá Thành (化成), tổng cộng chưa tới bốn trăm chữ, nhưng hầu hết các phái lý khí đời sau đều lấy đây làm gốc. Bài này giảng quyển thượng, Hoá Thuỷ, nói về Hà Đồ, tiên thiên bát quái, Lạc Thư và lẽ âm dương làm gốc cho nhau. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Quyển thượng Thanh Nang Kinh, tên là Hoá Thuỷ (化始, cái bắt đầu của sự biến hoá), giảng nguồn gốc của khí trời đất bằng ba đồ hình: Hà Đồ (năm cặp số một sáu, hai bảy, ba tám, bốn chín, năm mười), tiên thiên bát quái (trời đất định vị, núi đầm thông khí, sấm gió chạm nhau, nước lửa không bắn nhau) và Lạc Thư (năm ở giữa, chín ở trước, một ở sau, ba bảy hai bên, hai tám bốn sáu ở góc). Ý chính là dương lấy âm làm gốc, âm nuôi dương; trời dựa vào hình, đất nương vào khí. Mọi phép lý khí đời sau đều đi ra từ mấy câu này.
Thầy Vũ Giới giảng: "Hình là gốc, lý khí là dụng." Thanh Nang Kinh dạy lý khí, nhưng chính câu kết của quyển thượng đã nói "trời dựa vào hình, đất nương vào khí". Học lý khí mà bỏ hình thì như đọc số mà không thấy đất.
Thanh Nang Kinh là sách gì? – 青囊經是何書
"Thanh nang" (青囊) nghĩa là túi vải xanh. Theo Tấn thư, Quách Phác được một người họ Quách trao cho chín quyển sách đựng trong túi xanh, từ đó hiểu thông thiên văn, ngũ hành, bói toán; về sau người ta gọi học thuật địa lý là "thanh nang thuật". Thanh Nang Kinh tương truyền là của Hoàng Thạch Công đời Tần, truyền qua Xích Tùng Tử; đây là thuyết của người đời sau, chưa có chứng cứ chắc chắn. Điều chắc chắn là từ đời Minh, Thanh, kinh này được các nhà lý khí như Tưởng Đại Hồng coi là gốc, và Địa Lý Chính Tông xếp nó đứng đầu quyển năm.

Kinh gồm ba quyển, mỗi quyển kết bằng câu "đó gọi là…": Hoá Thuỷ nói khí bắt đầu từ đâu, Hoá Cơ nói khí trời và hình đất cảm ứng ra sao, Hoá Thành nói khí thành hình và dừng tụ thế nào. Trong bộ Địa Lý Chính Tông, theo sau kinh là Thanh Nang Tự của Tăng Văn Thiểm và Thanh Nang Áo Ngữ của Dương Quân Tùng; ba sách này đi thành một nhóm, nên Kho Sách Quý đặt chung một Mục Lục.
Hà Đồ: năm cặp số sinh thành – 天尊地卑,陽奇陰偶
Nguyên văn – 原文
天尊地卑,陽奇陰偶。一六共宗,二七同道,三八為朋,四九為友,五十同途。
Dịch: Trời cao quý, đất thấp hèn; dương là số lẻ, âm là số chẵn. Một với sáu cùng một tông, hai với bảy cùng một đạo, ba với tám là bạn bè, bốn với chín là bằng hữu, năm với mười cùng một đường.
Giảng: Câu đầu mượn ý Hệ Từ của Kinh Dịch: trời ở trên, đất ở dưới, dương lẻ, âm chẵn. Năm câu sau chính là Hà Đồ. Hà Đồ xếp mười số thành năm cặp, mỗi cặp một số lẻ (dương) với một số chẵn (âm), cách nhau năm: một và sáu ở phương Bắc thuộc Thuỷ, hai và bảy ở phương Nam thuộc Hoả, ba và tám ở phương Đông thuộc Mộc, bốn và chín ở phương Tây thuộc Kim, năm và mười ở giữa thuộc Thổ. Số một đến năm gọi là số sinh, sáu đến mười gọi là số thành.

Các chữ "cùng tông", "cùng đạo", "là bạn", "là hữu", "cùng đường" đều nói một ý: một số dương và một số âm phối nhau thì mới thành một hành. Không có số lẻ nào đứng một mình, cũng không có số chẵn nào đứng một mình. Đây là nền tảng của phép "phối" trong lý khí: sơn phải phối thuỷ, toạ phải phối hướng, âm phải phối dương.


Năm triệu sinh thành, tám thể bày khắp – 闔闢奇偶,五兆生成
Nguyên văn – 原文
闔闢奇偶,五兆生成,流行終始;八體弘布,子母分施。
Dịch: Đóng mở, lẻ chẵn, năm điềm sinh rồi thành, lưu hành từ đầu đến cuối; tám thể bày rộng khắp nơi, mẹ con chia nhau mà ban phát.
Giảng: "Đóng mở" là âm dương vận động: dương mở ra, âm khép lại, như hơi thở của trời đất. "Năm triệu" (五兆) là năm hành trong Hà Đồ, mỗi hành có số sinh và số thành, nên gọi là "sinh thành". Khí năm hành không đứng yên mà "lưu hành từ đầu đến cuối", tức là xoay vòng không dứt. "Tám thể" là tám quẻ, bày ra tám phương; "mẹ con chia nhau" là quẻ mẹ sinh ra quẻ con, khí từ một gốc chia ra muôn nhánh.

Hai câu này là cầu nối giữa Hà Đồ và bát quái. Hà Đồ là số, bát quái là tượng; số sinh ra tượng, tượng bày ra phương vị. Người học phong thuỷ về sau gặp các chữ "phụ mẫu", "tử tức", "công tôn" trong Thanh Nang Tự và Thiên Ngọc Kinh thì nên nhớ gốc của chúng ở bốn chữ "tử mẫu phân thi" này.
Tiên thiên bát quái: bốn cặp đối nhau – 天地定位
Nguyên văn – 原文
天地定位,山澤通氣,雷風相薄,水火不相射。
Dịch: Trời đất định ngôi, núi đầm thông khí, sấm gió chạm nhau, nước lửa không bắn phá nhau.
Giảng: Bốn câu này nguyên là của Thuyết Quái truyện trong Kinh Dịch, là lời mô tả tiên thiên bát quái tương truyền của Phục Hy. Tám quẻ chia thành bốn cặp đối nhau qua tâm: Càn (trời) đối Khôn (đất), Cấn (núi) đối Đoài (đầm), Chấn (sấm) đối Tốn (gió), Khảm (nước) đối Ly (lửa). Mỗi cặp là một dương một âm, hào hào đều trái nhau, nên gọi là "đối đãi".

Trong phong thuỷ, bốn câu này có nghĩa rất cụ thể. "Núi đầm thông khí" là núi và nước phải giao nhau thì khí mới thông; đất chỉ có núi không có nước, hay chỉ có nước không có núi, là khí không thông. "Nước lửa không bắn nhau" nghĩa là hai thứ đối nghịch đứng đúng chỗ của mình thì không hại nhau mà còn giúp nhau. Tiên thiên bát quái vì thế được xem là "thể", là cái khung cố định; hậu thiên bát quái của Văn Vương mới là "dụng", là cái biến đổi theo thời.


Lạc Thư: năm ở giữa chế ngự bốn phương – 中五立極
Nguyên văn – 原文
中五立極,臨制四方,背一面九,三七居旁,二八四六,縱橫紀綱。
Dịch: Số năm ở giữa dựng làm cực, đứng trên mà chế ngự bốn phương; lưng là một, mặt là chín, ba và bảy ở hai bên, hai, tám, bốn, sáu ở bốn góc, ngang dọc đều thành giềng mối.
Giảng: Đây là Lạc Thư, tương truyền hiện trên lưng rùa thần ở sông Lạc thời vua Vũ trị thuỷ. Lạc Thư xếp chín số vào chín ô: năm ở giữa, chín ở phía trước (Nam), một ở phía sau (Bắc), ba ở bên trái (Đông), bảy ở bên phải (Tây), bốn góc là hai, tám, bốn, sáu. Ngang, dọc, chéo, ba số nào cộng lại cũng bằng mười lăm, nên gọi là "tung hoành kỷ cương".

Hà Đồ là thể, Lạc Thư là dụng. Hà Đồ có mười số, sinh và thành đi cặp; Lạc Thư có chín số, xoay quanh một trung tâm. Phép cửu cung phi tinh, phép nạp giáp, phép tam nguyên cửu vận của đời sau đều lấy Lạc Thư làm khung. Câu "năm ở giữa chế ngự bốn phương" cũng là nguyên tắc định tâm: muốn xét tám phương thì trước hết phải đứng đúng ở giữa.


Dương lấy âm làm gốc, âm nuôi dương – 陽本陰,陰育陽
Nguyên văn – 原文
陽以相陰,陰以含陽,陽生於陰,柔生於剛。陰德弘濟,陽德順昌,是故陽本陰,陰育陽,天依形,地附氣,此之謂化始。
Dịch: Dương để giúp âm, âm để ngậm chứa dương; dương sinh ra từ âm, nhu sinh ra từ cương. Đức của âm rộng mà cứu giúp, đức của dương thuận mà hưng thịnh. Cho nên dương lấy âm làm gốc, âm nuôi dưỡng dương; trời dựa vào hình, đất nương vào khí. Đó gọi là Hoá Thuỷ.
Giảng: Sau ba đồ hình, kinh gói lại bằng một nguyên lý: âm dương không phải hai thứ tách rời mà là gốc của nhau. Dương sinh từ trong âm, như mầm cây mọc từ trong đất; nhu sinh từ trong cương, như nước rỉ ra từ trong đá. Câu "trời dựa vào hình, đất nương vào khí" là câu quan trọng nhất cho người học địa lý: khí trời phải có hình đất để nương, hình đất phải có khí để sống. Chỉ xem hình mà không biết khí thì đất chết; chỉ tính khí mà bỏ hình thì khí không có chỗ đậu.

Đến đây mới hiểu vì sao quyển thượng tên là "Hoá Thuỷ". Cái bắt đầu của mọi biến hoá không phải là một vật, mà là sự giao nhau của âm và dương, được ghi lại thành số (Hà Đồ), thành tượng (bát quái), thành phương vị (Lạc Thư). Hai quyển sau sẽ nói khí ấy xuống đất thành hình ra sao, và dừng tụ ở đâu.
| Ý chính | Câu gốc | Ứng dụng |
|---|---|---|
| Âm dương phối cặp | 一六共宗,二七同道 | Sơn phối thuỷ, toạ phối hướng, không để lẻ loi |
| Khí lưu hành không dứt | 五兆生成,流行終始 | Xét khí theo thời, không cố định một chỗ |
| Tám quẻ đối đãi | 天地定位,山澤通氣 | Núi và nước phải giao nhau thì khí mới thông |
| Năm ở giữa làm cực | 中五立極,臨制四方 | Định tâm trước rồi mới chia tám phương |
| Âm dương làm gốc cho nhau | 陽本陰,陰育陽 | Không tách lý khí khỏi hình thế |
| Trời dựa hình, đất nương khí | 天依形,地附氣 | Hình là chỗ khí đậu, khí là cái làm hình sống |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Quyển thượng Thanh Nang Kinh thường bị đọc như một bài số học huyền bí, rồi người học vội nhảy sang phi tinh, nạp giáp. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc nó theo thứ tự ngược lại: câu kết "trời dựa vào hình, đất nương vào khí" mới là chìa khoá. Hình Pháp Liên Hoa xem hình đất trước, tức núi đầm có thông khí không, nước lửa có đứng đúng chỗ không; sau đó mới dùng Lạc Thư để định tâm, chia cung. Về thời vận, khí lưu hành theo năm tháng phải xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, chứ không chỉ đếm số cửu cung. Người Việt có đủ núi đá, sông nước, đầm phá, nên bốn câu tiên thiên bát quái có thể nhìn thấy tận mắt ở rất nhiều vùng đất.

Tóm lại – 總結: Quyển thượng Thanh Nang Kinh dựng ba cái khung cho mọi phép lý khí: Hà Đồ là số, tiên thiên bát quái là tượng, Lạc Thư là phương vị. Ba khung ấy cùng nói một lẽ: âm dương làm gốc cho nhau, trời dựa vào hình, đất nương vào khí.
Bài sau: Trung quyển Hoá Cơ 化機 – trời có tượng, đất có hình.
Nguồn: Thanh Nang Kinh (青囊經), thượng quyển Hoá Thuỷ, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển năm, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn đối chiếu với bản thông hành; câu 闔闢奇偶 có bản chép 闢闔, câu 柔生於剛 có bản chép 柔生始剛, ở đây theo bản thông dụng. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, có vòng tiên thiên, hậu thiên bát quái.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: định tâm rồi chia cửu cung trên mặt bằng.
Bài liên quan – 相關文章
- Hám Long Kinh 撼龍經: đề yếu Tứ Khố và tổng luận tầm long
- Chương Hoá Khí 化氣章: trời đất người cùng một nguyên khí
- Chương Phân Dụng 分用章: đá là xương, nước là huyết
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc Hà Đồ, Lạc Thư là phần Thư; đứng trên đất mà biết tâm ở đâu, núi đầm có thông khí không, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thanh Nang Kinh là gì? – 青囊經是何書
Thanh Nang Kinh là kinh gốc của phần lý khí phong thuỷ, gồm ba quyển ngắn Hoá Thuỷ, Hoá Cơ, Hoá Thành, tương truyền của Hoàng Thạch Công. Trong bộ Địa Lý Chính Tông, kinh đứng đầu quyển năm, theo sau là Thanh Nang Tự và Thanh Nang Áo Ngữ.
"Nhất lục cộng tông" nghĩa là gì? – 一六共宗
Là câu mô tả Hà Đồ: số một (dương) và số sáu (âm) cùng ở phương Bắc, cùng thuộc hành Thuỷ. Tương tự, hai bảy là Hoả ở Nam, ba tám là Mộc ở Đông, bốn chín là Kim ở Tây, năm mười là Thổ ở giữa.
"Bối nhất diện cửu" là gì? – 背一面九
Là câu mô tả Lạc Thư: số một ở phía sau (Bắc), số chín ở phía trước (Nam), ba bảy ở hai bên, hai tám bốn sáu ở bốn góc, năm ở giữa. Ngang, dọc, chéo đều cộng thành mười lăm.
Vì sao gọi quyển thượng là Hoá Thuỷ? – 何謂化始
"Hoá thuỷ" là cái bắt đầu của biến hoá. Quyển thượng giảng nguồn gốc của khí trời đất qua Hà Đồ, bát quái, Lạc Thư, và kết bằng câu "dương lấy âm làm gốc, âm nuôi dương, trời dựa vào hình, đất nương vào khí".
Học lý khí có cần xem hình thế không? – 理氣與形勢
Cần. Chính Thanh Nang Kinh nói "trời dựa vào hình, đất nương vào khí": khí phải có hình để đậu. Phong Thuỷ Liên Hoa luôn xem hình trước, rồi mới dùng lý khí để định tâm, chia cung và xét vận.









