Quy Hậu Lục · Tòng Hậu Lục
歸厚錄 · 從厚錄 (地理正宗 卷四)
Tác giả: khuyết danh · chú: Lãnh Khiêm (冷謙, đầu đời Minh) · khảo chính, phụ ký: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Chương Hoá Khí (化氣章) là chương thứ nhất của Quy Hậu Lục (歸厚錄), sách chuyên bàn phép thuỷ long bình dương trong bộ Địa Lý Chính Tông. Chương này đặt nền cho cả sách: trời, đất và người cùng sinh từ một nguyên khí, nên táng cha mẹ vào đất có chân khí thì người mất được yên, con cháu được thịnh. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn, lời chú của Lãnh Khiêm và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa. Nguyên văn theo bản in năm 1926, chỉ sửa lỗi chép chữ.
Trả lời nhanh: Chương Hoá Khí dạy rằng người do nguyên khí trời đất sinh ra: tinh dương thuộc trời, phách âm (xương cốt) thuộc đất. Khi chết, dương trở về hư không, âm trở về đất, gọi là quy tàng. Vì vậy hậu táng không ở vàng ngọc hay quách đá mà ở chọn đất: đất có chân khí thì xương ấm, hồn yên, con cháu cùng một khí mà hưng thịnh; đất hung thì ngược lại. Lời chú của Lãnh Khiêm thêm một ý gốc: đại đức được đại địa, bất đức gặp ác địa, nên đất tốt bắt đầu từ cái tâm.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đạo đức dẫn đầu các pháp." Người xưa tìm đất trước hết vì chữ hiếu. Ai đem phong thuỷ ra để mưu lợi mà bỏ đức thì chương đầu tiên của Quy Hậu Lục đã nói trước kết cục: tính toán khéo đến đâu cũng không có hiệu nghiệm.
Chương Hoá Khí nói gì? – 化氣章大意
Tên chương "Hoá Khí" nghĩa là khí biến hoá: một nguyên khí biến hoá mà thành trời, đất, muôn vật và con người; rồi khi người mất, khí ấy lại biến hoá một lần nữa, phần dương về trời, phần âm về đất. Táng thư đời xưa phần nhiều mở đầu bằng lý khí cảm ứng, và Quy Hậu Lục cũng vậy. Khác ở chỗ, chương này nói rất rõ mục đích: không phải cầu giàu sang, mà là "quy hậu", trở về chỗ dày dặn của đạo hiếu.

Chính văn gồm 37 câu bốn chữ, đi theo năm bước: người sinh từ nguyên khí; chết là quy tàng và vì sao phải chọn đất; chân khí của đất làm xương ấm, hồn yên, con cháu thịnh; cảnh mộ hung và lời trách kẻ nho hủ; cuối cùng là lời trách kẻ cuồng vọng cầu đất mà không tu đức, và lời khen bậc triết sĩ hiểu tiên thiên. Sau chính văn là lời chú của Lãnh Khiêm, dài gần gấp ba, giảng lại từng ý và thêm thuyết "đức nào đất nấy".
Một nguyên khí sinh trời, đất, người – 元氣蘊生
Nguyên văn – 原文
元氣蘊生。天立地。發育萬物。惟人爲貴。陽精天降。陰魄地制。陰魄是骨。陽精是氣。兩儀備經。五行全器。乃具三才。乾坤始立。
Dịch: Nguyên khí ấp ủ mà sinh, dựng nên trời đất, nuôi lớn muôn vật; trong muôn vật chỉ người là quý. Tinh dương do trời giáng xuống, phách âm do đất tạo thành. Phách âm là xương, tinh dương là khí. Lưỡng nghi đủ đường, ngũ hành đủ khí cụ, bèn có đủ tam tài, càn khôn mới lập trong thân người.
Giảng: Câu mở đầu đặt người vào giữa trời đất. Người không phải vật đứng ngoài tự nhiên mà là một "tam tài" thu nhỏ: phần khí, thần thức thuộc dương, đến từ trời; phần xương cốt, hình hài thuộc âm, đến từ đất. Chữ "phách" (魄) trong sách ở đây chỉ phần âm gắn với hình hài, khác với "hồn" (魂) là phần dương. Hai câu "phách âm là xương, tinh dương là khí" là chìa khoá của cả chương: vì xương thuộc đất, nên khi người mất, xương phải trở về đất, và đất ấy tốt hay xấu sẽ quyết định phần âm có được yên hay không.

Cách nói "lưỡng nghi đủ đường, ngũ hành đủ khí cụ" cho thấy tác giả xem thân người là một trời đất nhỏ đủ âm dương, đủ ngũ hành. Đây là quan niệm chung của học thuật cổ, từ y học đến địa lý. Người học phong thuỷ cần nắm điểm này trước khi vào các chương sau, vì các phép điểm huyệt, xét vận về sau đều dựa trên ý "người và đất cùng một khí".


Chết là quy tàng, chọn đất trước hậu táng – 是曰歸藏
Nguyên văn – 原文
天有混劫。人有死年。升陽還虛。留陰反泉。是曰歸藏。葬禮具焉。金玉非寶。石槨非堅。苟求厚葬。擇地爲先。既得吉兆。裸葬何嫌。
Dịch: Trời có kiếp hỗn độn, người có năm phải chết. Phần dương bay lên trở về hư không, phần âm ở lại trở về suối vàng. Đó gọi là quy tàng, lễ táng từ đó mà có. Vàng ngọc không phải là báu, quách đá chẳng phải là bền. Nếu muốn hậu táng thì chọn đất là việc trước tiên. Đã được đất tốt, táng trần cũng chẳng ngại gì.
Giảng: "Quy tàng" (歸藏) nghĩa là trở về cất giữ. Người mất không phải biến mất, mà là mỗi phần trở về chỗ của nó: dương về trời, âm về đất. Lễ táng ra đời để đưa phần âm về đất cho đúng cách. Từ đó tác giả đưa ra một câu rất mạnh: vàng ngọc, quách đá đều không phải là "hậu". Chôn theo của cải chỉ chuốc trộm đào; quách đá dù dày cũng không giữ được xương nếu đất xấu. Cái hậu thật sự là chọn được đất có chân khí.

Câu "đã được đất tốt, táng trần cũng chẳng ngại" không có nghĩa là khuyên bỏ quan quách. Ý tác giả là đặt thứ tự ưu tiên: đất trước, đồ táng sau. Người Việt có câu "sống về mồ mả, không ai sống về cả bát cơm", cũng là lòng coi trọng đất táng. Chương Hoá Khí cho thấy lòng coi trọng ấy phải đi đúng chỗ: không phải xây mộ cho to, mà là tìm chỗ đất khô ráo, kín gió, có khí sinh để cha mẹ được yên.
Chân khí của đất và cây có gốc – 地之眞氣
Nguyên văn – 原文
地之眞氣。與天元符。與魂魄合。反氣涵濡。二曜周環。五行相摩。精華蘊結。枯骸復酥。靈魂休暢。獨步雲霄。子孫精魄。祖父俾昌。如彼草木。佈種在秋。根荄膏澤。枝葉光芒。其本若撥。枯落夭狂。
Dịch: Chân khí của đất phù hợp với nguyên khí của trời, hợp với hồn phách, khí quay về mà thấm nhuần. Nhật nguyệt xoay vòng, ngũ hành cọ xát, tinh hoa kết tụ, xương khô lại mềm ấm. Linh hồn an vui thư thái, một mình dạo bước trời mây. Tinh phách của con cháu nhờ ông cha mà được thịnh. Như cỏ cây kia, gieo hạt mùa thu, rễ gốc được thấm nhuần thì cành lá rực rỡ; gốc mà bị lay bật thì khô rụng, chết yểu, điên đảo.
Giảng: Đây là đoạn lý cảm ứng của cả sách. Đất có "chân khí" (眞氣) là đất mà khí trời và khí đất giao nhau, nhật nguyệt chiếu soi, ngũ hành sinh hoá. Xương đặt vào đó được khí ấy nuôi, nên sách nói "xương khô lại mềm ấm". Phần âm đã yên thì phần dương, tức linh hồn, cũng được thanh thản.

Tiếp theo là câu nối người mất với người sống: tinh phách của con cháu chính là tinh phách của ông cha truyền xuống. Tác giả dùng hình ảnh cây cối để giải thích. Tổ tiên là gốc, con cháu là cành lá. Gốc được đất màu nuôi thì cành lá tươi tốt; gốc bị lay bật thì cành lá héo rụng. Hình ảnh này dễ hiểu đến mức người không học địa lý cũng nhận ra, và đó là lý do người xưa gọi phép táng là việc "báo bản", đền đáp cái gốc.
Câu "gieo hạt mùa thu" cũng có ý: mùa thu là lúc thu tàng, hạt nằm yên trong đất qua đông để xuân sang nảy mầm. Người mất được táng vào đất tốt cũng như hạt được gieo đúng mùa. Phải có thời gian, phải có đất ấm, thì phúc mới nảy.


Cảnh mộ hung và lời trách nho hủ – 吾觀凶塋
Nguyên văn – 原文
吾觀凶塋。棺槨復崩。螻蟻所食。寒泉所浸。狐狸蛇蝎。窟穴是憑。骨化怪異。冥頑不靈。子孫絕滅。宗祀傾頹。此理不誣。聖賢所敎。盡性窮理。造通地竅。世有迂儒。高視遠蹈。不相厭宜。棄親於道。且云禍福。上士共笑。詎意覆宗。翻成不孝。
Dịch: Ta xem những mộ hung: quan quách sụp lở, dế kiến đục ăn, suối lạnh ngâm vào, cáo chồn rắn rết dựa làm hang ổ. Xương hoá quái dị, u mê chẳng linh; con cháu tuyệt diệt, tông tự đổ nát. Lý này không dối, là điều thánh hiền dạy: tận tính cùng lý thì thông đến khiếu của đất. Đời có kẻ nho hủ, nhìn cao bước xa, chẳng xét chỗ nên chăng, bỏ thân nhân bên đường; lại bảo chuyện hoạ phúc là điều kẻ sĩ bậc trên cùng cười. Nào ngờ làm đổ cả dòng họ, hoá ra thành bất hiếu.
Giảng: Đoạn này đối lại với đoạn trước. Đất có chân khí thì xương ấm; đất hung thì có bốn cái hại: sụp lở, sâu kiến, nước lạnh, thú hoang làm hang. Bốn cái hại này đều là chuyện thấy được bằng mắt, không phải chuyện huyền bí. Ở đất bình dương, cái hại lớn nhất là "suối lạnh ngâm vào": mạch nước ngầm cao, đào sâu là gặp nước. Vì vậy về sau chương Doanh Triệu dạy đắp mộ nông, không đào tới mạch nước.

Nửa sau của đoạn là lời trách "nho hủ" (迂儒). Đó là những người đọc sách nhưng cứng nhắc, cho rằng nói đến đất táng là mê tín, nên tuỳ tiện chôn cha mẹ ở bất cứ đâu. Tác giả không phản bác bằng lý lẽ cao xa mà chỉ ra hệ quả: cha mẹ nằm ở chỗ nước ngâm, kiến đục, thì dù miệng nói "không cầu phúc" vẫn là bất hiếu. Câu "thánh hiền dạy tận tính cùng lý" nhắc người đọc rằng Kinh Dịch đã có câu "ngửa xem thiên văn, cúi xét địa lý", hiểu đất là một phần của cái học cách vật trí tri.
Kẻ cuồng cầu đất và bậc triết sĩ – 亦有狂且
Nguyên văn – 原文
亦有狂且。犯天行暴。否德不藏。侈求地道。屈指輕謀。終無明效。惟彼哲士。精道通元。地名法象。必曰先天。先天已立。法象用全。必爲地天。詔我後賢。
Dịch: Cũng có kẻ ngông cuồng, phạm trời làm điều bạo ngược, đức xấu không giấu được, lại xa xỉ đi cầu đất tốt; bấm đốt ngón tay mưu tính khinh suất, rốt cuộc chẳng có hiệu nghiệm gì. Chỉ có bậc triết sĩ tinh thông đạo, hiểu thấu lẽ huyền, gọi đất là pháp tượng, ắt nói đến tiên thiên. Tiên thiên đã lập thì pháp tượng mới dùng trọn; ắt thành Địa Thiên giao hoà, dạy bảo người hiền đời sau.
Giảng: Nếu nho hủ là một cực sai (coi thường đất), thì kẻ "cuồng" là cực sai thứ hai (coi đất là tất cả). Người ấy làm điều ác mà vẫn mong đất tốt để che chở, tưởng chỉ cần thuê thầy bấm tay tính toán là được. Tác giả nói thẳng: không có hiệu nghiệm. Đây là điểm rất gần với tinh thần Phong Thuỷ Liên Hoa: phong thuỷ không phải công cụ để người thiếu đức mua phúc.

Bốn câu cuối nói về "tiên thiên" (先天). Bậc triết sĩ hiểu rằng hình đất là "pháp tượng", là cái thấy được; còn cái làm nên pháp tượng là tiên thiên, là lý có trước hình. Lời chú của Lãnh Khiêm sẽ giải nghĩa tiên thiên ở đây chính là cái tâm. "Địa Thiên" (地天) là tên quẻ Địa Thiên Thái, quẻ trời đất giao nhau, vạn vật thông suốt. Tâm đã chính thì trời đất giao hoà, đất tốt tự đến.
Lời chú của Lãnh Khiêm – 冷謙註
Nguyên văn – 原文
冷謙曰。此章言人與天地。同是一元之氣所生。人身有一天地。且陰陽五行之妙。既歿。陽氣上升於天。所存軀殼。卽是陰魄。復以之歸藏於地。所謂葬也。既葬之後。又得日月五行陶鎔之靈。生其既死之魄。枯骨復生。人子能善安其父母祖先至陰之魄。則魂靈眞陽。飛昇天表。此孝道之最大者也。子孫精魄。卽祖宗之精魄。故死者受氣。生者榮昌。此根本枝葉。一氣相通。不易之至理也。
Dịch: Lãnh Khiêm nói: Chương này nói người với trời đất cùng do một nguyên khí sinh ra; thân người có một trời đất, đủ cái diệu của âm dương ngũ hành. Khi đã mất, dương khí bay lên trời, phần thân xác còn lại chính là phách âm, lại đem cất về đất, gọi là táng. Sau khi táng, phách ấy lại được cái linh của nhật nguyệt ngũ hành hun đúc, sinh lại cái phách đã chết, xương khô như sống lại. Con cháu biết khéo an táng phần phách chí âm của cha mẹ tổ tiên thì hồn linh chân dương bay lên ngoài trời; đó là điều lớn nhất của đạo hiếu. Tinh phách của con cháu tức là tinh phách của tổ tông, cho nên người chết nhận khí thì người sống vẻ vang hưng thịnh. Đó là gốc rễ với cành lá cùng một khí thông nhau, là chí lý không đổi.

上之爲聖爲賢。雖於性命立極。宜非陰陽所能拘。然必其先人能受山川淑秀之氣。而後乾坤道實。萃於其躬。下此而富貴名壽。無一非地之所司。古之大儒。首推此義。惟以安親報本。原非邀福私心。然祖宗一道相感。先靈之安與不安。託之渺茫。無從可驗。故卽於子孫之隆替。卜祖宗之安危。
Dịch: Bậc trên làm thánh làm hiền, tuy đã lập cực ở tính mệnh, lẽ ra không bị âm dương ràng buộc; nhưng ắt cũng nhờ tiên nhân được hưởng khí thanh tú của núi sông, rồi đạo càn khôn mới tụ đủ nơi thân mình. Dưới đó, giàu sang, danh tiếng, thọ, không điều gì không do đất chủ quản. Các bậc đại nho đời xưa đều đề cao nghĩa này, chỉ cốt để yên cha mẹ, đền đáp cội gốc, vốn không phải lòng riêng cầu phúc. Nhưng tổ tông với con cháu cùng một đạo cảm ứng, vong linh yên hay không yên thì mờ mịt, không có cách nào nghiệm; cho nên nhìn sự thịnh suy của con cháu mà biết tổ tông yên hay nguy.
世儒觀曰。我非求福。惟以入土爲安。輒以委之凶地。或至翻棺覆槨。螻蟻寒泉之侵骨。或化爲怪物。祖宗陰魄。消散滅絕。致有覆宗絕祀之禍。豈非不孝之大者乎。然大德受大地。小德受小地。不德受惡地。天有一定之律。若狂人不知修德。妄希大地。鬼神必塞其聰。將以凶爲吉。轉禍成殃。良可畏也。
Dịch: Nhà nho đời nay nói: "Ta không cầu phúc, chỉ cần vào đất là yên." Rồi tuỳ tiện bỏ cha mẹ vào đất hung, đến nỗi quan quách lật đổ, sâu kiến nước lạnh xâm vào xương, hoặc hoá thành vật quái; phách âm của tổ tông tiêu tan diệt mất, gây nên hoạ đổ dòng họ, tuyệt tự. Há chẳng phải là bất hiếu lớn sao? Nhưng đại đức thì được đại địa, tiểu đức được tiểu địa, bất đức gặp ác địa: trời có luật nhất định. Nếu kẻ cuồng không biết tu đức mà vọng mong đất lớn, quỷ thần ắt che lấp tai mắt nó, khiến nó lấy hung làm cát, chuyển hoạ thành tai ương. Thật đáng sợ thay.
蓋心是太極。地象陰陽。太極既妙。兩儀是從。山河大地。總是一心所化。見苟能修德存心。則我本來之地。已見自然而得佳壤。此我卽先天之學。萬事萬化生乎心。立乎陰陽五行之先者。故又歸乎心地。般般致戒云。
Dịch: Bởi tâm là thái cực, đất là tượng của âm dương. Thái cực đã diệu thì lưỡng nghi theo đó. Núi sông đất đai đều do một tâm mà hoá. Nếu biết tu đức giữ tâm thì cái đất vốn có của ta đã hiện ra, tự nhiên được đất lành. Đó chính là cái học tiên thiên: muôn việc muôn biến đều sinh từ tâm, lập trước cả âm dương ngũ hành. Cho nên lại quy về tâm địa, răn dạy từng điều như vậy.


Đọc lời chú thế nào cho đúng? – 如何讀註
Lời chú của Lãnh Khiêm có ba ý người học cần giữ.

Thứ nhất, an táng là đạo hiếu, phúc là hệ quả. Lãnh Khiêm nói rõ: người xưa coi trọng đất táng "chỉ cốt để yên cha mẹ, đền đáp cội gốc, vốn không phải lòng riêng cầu phúc". Nhìn con cháu thịnh suy chỉ là cách người xưa đoán xem tổ tiên có yên hay không, không phải mục đích.
Thứ hai, đức nào đất nấy. Câu "đại đức được đại địa, tiểu đức được tiểu địa, bất đức gặp ác địa" là một trong những câu được trích nhiều nhất của táng thư. Nó chặn trước lối nghĩ "có tiền mua được đất tốt". Người thiếu đức dù có thầy giỏi cũng sẽ "lấy hung làm cát", vì tâm mờ thì mắt cũng mờ.
Thứ ba, tâm là thái cực. Đoạn cuối đưa phép địa lý về cái học tiên thiên: tâm là gốc, đất là tượng. Người học không nên hiểu câu này thành "chỉ cần tâm tốt, không cần học đất". Ý Lãnh Khiêm là tâm chính thì mới thấy đất đúng, chọn đất đúng; còn kỹ thuật xem đất vẫn phải học, và 17 chương sau của Quy Hậu Lục chính là kỹ thuật ấy.
| Ý chính | Câu gốc | Ứng dụng |
|---|---|---|
| Người và đất cùng một khí | 同是一元之氣所生 | Xương thuộc đất, phải trả về đất cho đúng |
| Hậu táng là chọn đất | 苟求厚葬,擇地爲先 | Đất trước, đồ táng sau |
| Gốc và cành cùng khí | 根本枝葉,一氣相通 | Yên tổ tiên là giữ gốc cho con cháu |
| Mộ hung có bốn hại | 崩、螻蟻、寒泉、狐狸 | Tránh đất lở, đất mối, đất nước ngầm |
| Đức nào đất nấy | 大德受大地,不德受惡地 | Tu đức trước khi cầu đất |
| Tâm là thái cực | 心是太極,地象陰陽 | Tâm chính thì mắt mới sáng |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Chương Hoá Khí là chương lý, nhưng có hai điều dùng được ngay. Một là bốn cái hại của mộ hung: sụp lở, mối kiến, nước ngầm, hang thú. Ở đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long, nước ngầm là cái hại lớn nhất, nên Hình Pháp Liên Hoa xem nền đất khô, cao hơn mặt nước chung quanh, có nước ôm mà không ngâm, là điều kiện đầu tiên của đất táng bình dương. Hai là "đức nào đất nấy". Phong Thuỷ Liên Hoa luôn đặt đạo đức dẫn đầu các pháp: hình đúng, lý khí đúng theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, mà người không tu đức thì cũng không giữ được phúc. Phần tâm là thái cực trong lời chú, người học nên đọc như một lời răn, không phải để thay cho việc học xem đất.

Tóm lại – 總結: Chương Hoá Khí trả lời câu hỏi "vì sao phải chọn đất táng": vì người và đất cùng một khí, xương về đất, gốc yên thì cành tươi. Nhưng đất tốt chỉ đến với người có đức, và cái nhìn đúng bắt đầu từ cái tâm.
Bài trước: Giới thiệu Quy Hậu Lục và lời tựa của Tưởng Quốc. Bài sau: Chương Phân Dụng 分用章 – đá là xương, nước là huyết.
Nguồn: Quy Hậu Lục (歸厚錄), chương Hoá Khí, khuyết danh, Lãnh Khiêm chú, Tưởng Quốc khảo chính, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển bốn, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng), trang 121–122. Hiệu đính: câu 獨步雲霄 chữ đầu in mờ, đọc theo văn mạch; câu 其本若撥 bản in giống chữ 潑, đọc là 撥 (lay bật) theo nghĩa câu; trong lời chú, chữ 或 (hoặc) bản in mờ giống 窗. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, dùng để đo hướng mộ và hướng dòng nước.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: phân cung mặt bằng sau khi đã định tâm.
Bài liên quan – 相關文章
- Quy Hậu Lục 歸厚錄: giới thiệu sách thủy long bình dương
- Hám Long Kinh 撼龍經: đề yếu Tứ Khố và tổng luận tầm long
- Tầm Long Điểm Huyệt nhập môn: bốn chữ Long – Sa – Huyệt – Thuỷ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Lý cảm ứng đọc trong sách là phần Thư; nhận ra đất có chân khí hay không là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp ngoài thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Chương Hoá Khí nói gì? – 化氣章言何
Chương Hoá Khí nói người và trời đất cùng sinh từ một nguyên khí: tinh dương thuộc trời, phách âm (xương cốt) thuộc đất. Khi chết, dương về trời, âm về đất, gọi là quy tàng; vì vậy phải chọn đất có chân khí để an táng, đó mới là hậu táng.
"Quy tàng" là gì? – 何謂歸藏
Quy tàng nghĩa là trở về cất giữ. Theo Quy Hậu Lục, khi người mất, phần dương bay lên trở về hư không, phần âm ở lại trở về đất; lễ táng là việc đưa phần âm về đất cho đúng cách.
Vì sao sách nói vàng ngọc không phải là hậu táng? – 金玉非寶
Vì của cải chôn theo không giữ được xương cốt, quách đá dày cũng không chống được đất lở, nước ngầm. Sách nói muốn hậu táng thì chọn đất là việc trước tiên; được đất tốt thì đồ táng đơn sơ cũng không ngại.
"Đại đức thụ đại địa" nghĩa là gì? – 大德受大地
Đây là lời chú của Lãnh Khiêm: người đức lớn được đất lớn, đức nhỏ được đất nhỏ, không có đức thì gặp đất xấu. Người không tu đức mà mong đất tốt thì sẽ bị mờ mắt, lấy hung làm cát.
Mộ hung có những dấu hiệu nào? – 凶塋之象
Chương Hoá Khí kể bốn cái hại: quan quách sụp lở, sâu kiến đục ăn, nước lạnh ngâm vào, thú hoang làm hang. Ở đồng bằng, cái hại thường gặp nhất là nước ngầm, nên các chương sau dạy đắp mộ nông, không đào tới mạch nước.









