Quy Hậu Lục · Tòng Hậu Lục
歸厚錄 · 從厚錄 (地理正宗 卷四)
Tác giả: khuyết danh · chú Tòng Hậu Lục: Tưởng Quốc Tông Thành (蔣國宗城, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Tòng Hậu Lục quyển trung (從厚錄・中卷) bàn việc hạ huyệt ở đất bằng sau khi đã tìm được long. Quyển thượng dạy cưỡi khí ở chỗ nước động; quyển trung dạy ba việc tiếp theo: lấy mạch nước làm toạ cung (坐宮) cho huyệt, xét sa (沙, ở đất bằng là các dòng nước nhỏ quanh huyệt) cái nào nên dùng cái nào phải tránh, và phân biệt các thế tụ thuỷ (聚水) lớn nhỏ, tú hay thô, lệch hay xiên. Bài ca nêu tám loại sa xấu (đơn, độc, khi, trắc, khuynh, tả, trực, xung), hai loại sa tốt nhất (tam dương, lục kiến), phân biệt nước "xạ" (bắn) với nước "triều" (chầu), và kết rằng long huyệt được khí thì sa thuỷ đều linh lung. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, lời chú của Tưởng Quốc và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Tòng Hậu Lục quyển trung dạy: sơn long lấy mạch núi làm toạ cung, thuỷ long lấy mạch nước làm toạ cung. Trước xem sinh khí ở chỗ nước khúc khuỷu, sau đối với huyệt long để xét khí cục và mạch đến, rồi mới xem sa hộ vệ. Sa uốn ôm có tình là khẩn động, phát nhanh; dài xa thì khí tàng trữ, phúc càng lớn. Tám loại sa phải tránh: đơn (một dòng ngang qua không quay lại), độc (có bên này không bên kia), khi (lệch ra ngoài), trắc (đổ về một bên), khuynh (chảy dốc gấp), tả (đi không ngoảnh lại), trực (thẳng vào huyệt), xung (thẳng mà rộng). Sa tốt nhất là tam dương (nước ba hào trong quẻ của hướng) và lục kiến (sáu quẻ còn lại trừ quẻ của long và hướng). Nước nhỏ thẳng bắn vào huyệt (xạ) thì cần có nước che mà không cho vào miệng, để nó chầu ngầm bên ngoài; nước chầu (triều) nhiều khúc thì phải cho vào miệng, thông với nước của ta. Nước khúc khuỷu ngược lại là nghịch, khí tích là tụ; nghịch thì tụ, tụ thì kết. Nước đến là hùng, nước kết huyệt là thư. Tụ lớn phát lớn; tụ tú quý lớn; tụ thô giàu; tụ lệch phát lệch; tụ xiên mà ngoài rộng thì mang hung.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ở đồng bằng, rạch nhỏ quanh mộ chính là tay chân của huyệt. Rạch ôm thì như tay ôm con; rạch thẳng đâm vào thì như mũi giáo. Cùng một dòng nước, có che hay không che, cho vào hay không cho vào, là khác nhau giữa phúc và hoạ."
Toạ cung, sinh khí và khẩn động – 凡墓平洋 取水坐宮
Nguyên văn – 原文
凡墓平洋,取水坐宮;先觀生氣,後對穴龍;外乘堂氣,凶殺莫衝;緊動速發,藏蓄福宏。
Dịch: Phàm mộ ở đất bằng, lấy nước làm toạ cung. Trước xem sinh khí, sau đối với huyệt long. Bên ngoài cưỡi khí minh đường, chớ để hung sát xung vào. Khẩn động thì phát nhanh; tàng trữ thì phúc lớn.
Chú (Tưởng Quốc): "山龍下穴,以山脈爲坐宮;水龍下穴,以水脈爲坐宮;坐宮取用,先則大概以觀水勢屈曲之生氣,次對穴龍,以察局氣來脈之善良;此外方看護沙". Sơn long hạ huyệt lấy mạch núi làm toạ cung; thuỷ long hạ huyệt lấy mạch nước làm toạ cung. Toạ cung lấy dùng: trước xem đại khái sinh khí của thế nước khúc khuỷu, sau đối với huyệt long để xét khí cục và mạch đến tốt hay không; ngoài ra mới xem sa hộ vệ. "沙氣來堂,對穴直衝者爲凶殺,堂中所乘,不宜有此". Khí sa đến minh đường mà thẳng xung vào huyệt là hung sát; trong minh đường mà huyệt cưỡi khí, không nên có thứ ấy. "沙之曲抱有情,謂之緊動;緊動則催祿催官而速發;若更兼以長遠,則穴藏蓄而氣隆,福應之來愈宏矣". Sa uốn ôm có tình gọi là khẩn động; khẩn động thì giục lộc giục quan mà phát nhanh; nếu thêm dài xa thì huyệt tàng trữ mà khí thịnh, phúc ứng càng lớn.
Giảng: "Toạ cung" là chỗ huyệt ngồi, chỗ dựa. Ở núi, huyệt dựa vào mạch núi phía sau; ở đất bằng, huyệt dựa vào mạch nước. Đây là cùng một ý với quyển thượng: ở đồng bằng nước là long. Trình tự xem rất rõ: một là sinh khí ở chỗ nước khúc khuỷu; hai là huyệt long, khí cục, mạch đến; ba mới đến sa. Người xem đất mới học hay làm ngược: thấy dòng nước đẹp trước mộ là mừng, mà không xét mộ có dựa vào mạch nước nào không.

Ở đất bằng, chữ "sa" trong sách này chủ yếu chỉ các dòng nước nhỏ quanh huyệt, đóng vai như núi hộ vệ ở sơn long. "Khẩn động" là sa uốn ôm sát, có tình với huyệt; sa như vậy làm phát nhanh. "Tàng trữ" là sa vừa ôm vừa dài xa, khí tích lâu; phúc chậm hơn mà lớn hơn. Bản in ghi câu cuối là "歲蓄福宏"; theo lời chú "穴藏蓄而氣隆", chữ đầu đọc là "藏".
Tám loại sa phải tránh – 單獨欹側 傾瀉直衝
Nguyên văn – 原文
單獨欹側,傾瀉直衝;八者宜避,可無殺凶。
Dịch: Đơn, độc, khi, trắc, khuynh, tả, trực, xung: tám thứ ấy nên tránh, thì không có sát hung.
Chú (Tưởng Quốc): "若一條之水,橫來橫去而無回還,則謂之單;左有右無,右有左無,謂之獨;向外偏斜謂之欹;反注一邊謂之側;陡急之流謂之傾;出無顧復謂之瀉;對穴徑來謂之直;直而寬者謂之衝;八者之沙,不可入用,不然,終亦有凶來應矣". Nếu một dòng nước ngang đến ngang đi mà không quay lại, gọi là đơn; bên trái có bên phải không, bên phải có bên trái không, gọi là độc; lệch xiên ra ngoài gọi là khi; đổ ngược về một bên gọi là trắc; dòng chảy dốc gấp gọi là khuynh; ra đi không ngoảnh lại gọi là tả; thẳng đến đối huyệt gọi là trực; thẳng mà rộng gọi là xung. Tám loại sa ấy không được dùng; nếu không, rốt cuộc cũng có hung đến ứng.
Giảng: Tám chữ là tám dạng nước xấu thường gặp ở đồng bằng, người xem có thể nhận bằng mắt. Đơn: một con kênh chạy ngang trước mộ, không uốn về; khí đi qua mà không ở lại. Độc: chỉ có nước một bên, bên kia trống; khí lệch. Khi: nước quay lưng, lệch ra phía ngoài. Trắc: nước dồn hết về một phía. Khuynh: nước chảy dốc, xiết. Tả: nước đi thẳng ra không quay đầu, khí thoát. Trực: một dòng thẳng đâm vào huyệt. Xung: dòng thẳng mà lại rộng, sức đâm càng mạnh.

Lời dặn "tám thứ nên tránh thì không có sát hung" rất thực tế. Ở đồng bằng sông Cửu Long, kênh đào thẳng và mương thuỷ lợi thẳng rất nhiều; đặt mộ đối đầu kênh thẳng là gặp "trực", "xung". Cách tránh không phải lúc nào cũng là bỏ đất; nhiều khi chỉ cần dịch huyệt sang bên để kênh thành nước ngang, hay chọn chỗ có nước nhỏ che, như đoạn sau sẽ nói.
Tam dương và lục kiến – 三陽朝應 六建護衞
Nguyên văn – 原文
三陽朝應,對面相逢;六建護衞,四邊會從。
Dịch: Tam dương chầu ứng, gặp nhau ở mặt trước; lục kiến hộ vệ, bốn bên hội theo.
Chú (Tưởng Quốc): "沙之吉者,惟三陽六建爲最;三陽者,向首卦內三爻之水也;六建者,八卦除本龍坐向二卦,餘爲六建". Sa tốt chỉ có tam dương và lục kiến là hơn cả. Tam dương là nước ở ba hào trong quẻ của hướng; lục kiến là tám quẻ trừ hai quẻ của bản long toạ và hướng, còn lại sáu quẻ là lục kiến.
Giảng: "Tam dương" ở đây không phải tam dương theo nghĩa thông thường (ba phương dương), mà là nước nằm trong ba sơn của quẻ hướng, tức ba hào cha mẹ và con của quẻ ấy theo Định Quái chương trong Thiên Nguyên Cửu Lược. Nước ở trong quẻ của hướng thì cùng một khí với hướng, nên "đối diện tương phùng", gặp nhau ngay ở trước mặt. Đây cũng chính là phép mà Cách Long chương nói: "lấy nước trong quẻ của bản hướng làm tam cát".

"Lục kiến" là sáu quẻ còn lại khi bỏ quẻ của toạ (long) và quẻ của hướng. Nước ở sáu phương ấy không làm chủ, mà hộ vệ bốn bên. Thiên Ngọc Kinh có câu "lục kiến lục long", và các bài trước của Kho sách đã giảng. Tòng Hậu Lục giải chữ này rất gọn, đúng theo lối đất bằng: tam dương ở trước mặt làm chủ, lục kiến quanh bốn bên làm vệ.
Nước bắn và nước chầu – 水來射穴 水來朝穴
Nguyên văn – 原文
水來射穴,有蓋可豐;不須入口,暗拱反榮;水來朝穴,有蓋反窮;必須入口,貴在其中。
Dịch: Nước đến bắn vào huyệt, có nước che thì có thể giàu; không cần cho vào miệng, chầu ngầm lại hoá vinh. Nước đến chầu huyệt, có nước che lại hoá nghèo; nhất định phải cho vào miệng, quý ở trong đó.
Chú (Tưởng Quốc): "沙之凶者,莫過於直水;直而小者則爲射;水來射穴,祇要穴地有水倚蓋,則可扦矣;射水原不與本龍相和,若在外暗拱,尤妙於用;蓋直水形無收拾,氣無依歸,反因我水引吸,盡趨入於我龍之中". Sa hung không gì bằng nước thẳng; thẳng mà nhỏ thì gọi là xạ. Nước đến bắn huyệt, chỉ cần đất huyệt có nước dựa che thì hạ huyệt được. Nước xạ vốn không hoà với bản long; nếu ở ngoài chầu ngầm thì dùng càng hay; bởi nước thẳng hình không thu xếp, khí không chỗ về, lại vì nước của ta dẫn hút mà dồn hết vào trong long của ta. "若是朝水則又不然,朝水對來而多曲,其氣可能自蓄,穴有蓋水,反拒而不來矣;且必與我水通接,而爲一體,然後收得其氣". Còn nước chầu thì khác: nước chầu đến đối diện mà nhiều khúc, khí tự tích được; huyệt có nước che thì lại cự nó không cho đến; vả lại phải thông nối với nước của ta làm một thể, rồi mới thu được khí của nó.
Giảng: Đây là đoạn tinh tế nhất của quyển trung. Hai dòng nước cùng đi thẳng về phía huyệt, nhưng một dòng thẳng nhỏ (xạ), một dòng nhiều khúc (triều). Với nước xạ, phải có một dòng nước khác nằm ngang giữa huyệt và nó làm "cái nắp" che; nước xạ không được nối thẳng vào miệng nước của huyệt; khi ấy nó thành nước chầu ngầm bên ngoài, khí của nó bị nước của ta hút vào, lại thành tốt. Với nước triều, khí của nó đã tự tích, nên không được che; phải để nó nối thẳng vào nước của ta, thành một thể, thì mới thu được khí.

Nói gọn: nước xấu thì che và đừng cho vào, nước tốt thì mở và cho vào. Cùng một hình thế "nước đến trước mộ", xử lý ngược nhau tuỳ nước thẳng hay khúc. Đây là chỗ thầy đồng bằng xưa dùng để sửa đất: đào thêm một con mương ngang để che nước xạ, hay khai thông một đoạn để nước triều nối vào.
Nghịch tụ thì kết, các thế tụ thuỷ – 逆聚則結 交媾雌雄
Nguyên văn – 原文
逆聚則結,交媾雌雄;不逆不聚,妄下無功;大聚大發,順逆皆榮;秀聚大貴,叢聚富翁;偏聚偏發,斜聚載凶;龍穴得氣,沙水玲瓏。
Dịch: Nghịch mà tụ thì kết, thư hùng giao cấu. Không nghịch không tụ, hạ càn thì vô công. Tụ lớn thì phát lớn, thuận nghịch đều vinh. Tụ tú thì đại quý, tụ thành đám thì giàu. Tụ lệch thì phát lệch, tụ xiên thì mang hung. Long huyệt được khí thì sa thuỷ linh lung.
Chú (Tưởng Quốc): "凡水曲折謂之逆,其氣蓄積謂之聚;能逆卽聚,聚卽結矣;其中作法,又有雌雄之辨;來龍之水則爲雄,結穴之水則爲雌;雌雄交媾而氣冲和矣". Phàm nước khúc chiết gọi là nghịch, khí tích lại gọi là tụ; nghịch được thì tụ, tụ thì kết. Trong phép làm lại có phân thư hùng: nước của long đến là hùng, nước kết huyệt là thư; thư hùng giao cấu thì khí hoà. "若順來順去,則氣渙散,不可穴矣". Nếu thuận đến thuận đi thì khí tan, không làm huyệt được.
Về các thế tụ, lời chú viết: chỗ long tụ kết, nước kèm phò ngang dọc, dòng dòng chầu về, nhìn mênh mông, là nước tụ lớn; đất ấy phát rất thịnh. Tìm huyệt ở đó: "衆水皆曲而我則穴其直,衆水皆直而我則穴其曲,不拘逆結爲定法,所謂順逆皆榮也", các dòng đều khúc thì ta lấy chỗ thẳng, các dòng đều thẳng thì ta lấy chỗ khúc, không câu nệ phép nghịch kết; đó là thuận nghịch đều vinh. Nước tụ uốn ôm trong sạch thì chủ quý; thô vụng mà đất huyệt ẩn sâu thì chủ giàu. Tụ lệch một bên thì chia phòng mà phát; tụ xiên mà ngoài rộng thì mang hung. "要之主於龍穴,龍穴得氣,無論凶沙惡水,自然改色活動,而爲我用也已". Tóm lại chủ ở long huyệt; long huyệt được khí thì dù sa hung nước dữ cũng tự đổi sắc, hoạt động mà dùng cho ta.
Giảng: "Nghịch" ở đây không phải nước chảy ngược chiều theo nghĩa đen, mà là nước khúc chiết, đi rồi lại quay về; "tụ" là khí tích lại. Nghịch thì tụ, tụ thì kết; đó là quy luật cốt lõi. Chữ "thư hùng" giống với Bài Long chương của Thiên Nguyên Cửu Lược: nước đến là hùng, nước ôm huyệt là thư; hai nước gặp nhau là giao cấu.

Đoạn "tụ lớn thì thuận nghịch đều vinh" là một ngoại lệ đáng nhớ: ở chỗ nước tụ rất lớn, như ngã ba ngã tư sông lớn, khí đã đủ, nên không cần câu nệ nghịch kết; lấy chỗ khác thường giữa các dòng (giữa chỗ khúc thì lấy thẳng, giữa chỗ thẳng thì lấy khúc) làm huyệt. Câu "tụ lệch phát lệch" nói về phân phòng: nước tụ một bên thì phòng (con cháu) ở bên ấy phát. Câu cuối "long huyệt đắc khí, sa thuỷ linh lung" khép lại cả quyển: sa thuỷ là phụ, long huyệt là chính; chính đúng thì phụ tự đổi sắc.



Quyển hạ tiếp theo bàn ngũ tinh cách cục của huyệt đất bằng, cách chọn nước hùng khi có nhiều dòng tú, phép tân đầu (đầu rạch), nguyệt trì (ao hình trăng), thái cực viên đôn, và lời phê thầy tục giảng Thiên Ngọc bốn long.


| Câu gốc | Ý chính | Ứng dụng khi xem đất |
|---|---|---|
| 取水坐宮 | Thuỷ long lấy mạch nước làm toạ cung | Mộ đất bằng phải dựa vào một mạch nước |
| 先觀生氣,後對穴龍 | Trước sinh khí, sau huyệt long, cuối cùng mới sa | Không vì nước trước mộ đẹp mà bỏ qua toạ cung |
| 緊動速發,藏蓄福宏 | Sa ôm sát phát nhanh; ôm mà dài xa thì phúc lớn | Phân phát nhanh và phát bền |
| 單獨欹側,傾瀉直衝 | Tám loại sa xấu | Tránh hoặc dịch huyệt để đổi thế nước |
| 三陽朝應 | Tam dương là nước ba hào trong quẻ của hướng | Nước chủ ở trước mặt cùng khí với hướng |
| 六建護衞 | Lục kiến là sáu quẻ còn lại trừ quẻ long và hướng | Nước hộ vệ bốn bên |
| 水來射穴,有蓋可豐 | Nước thẳng nhỏ bắn huyệt thì cần nước che, không cho vào miệng | Đào mương ngang che nước xạ |
| 水來朝穴,必須入口 | Nước chầu nhiều khúc thì phải nối vào nước của ta | Không che nước triều |
| 逆聚則結 | Nước khúc chiết thì khí tụ, tụ thì kết; thuận đến thuận đi thì tan | Tìm chỗ nước quay về |
| 秀聚大貴,叢聚富翁 | Tụ tú quý, tụ thô giàu, tụ lệch phát lệch, tụ xiên mang hung | Đoán phúc theo thế tụ |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Tòng Hậu Lục quyển trung gần như là một cẩm nang thực địa cho đồng bằng. Tám chữ đơn, độc, khi, trắc, khuynh, tả, trực, xung có thể in ra mang theo khi đi xem đất; phép xạ thuỷ che, triều thuỷ mở là cách sửa đất mà người làm nghề nên biết. Trong Hình Pháp Liên Hoa, khi vẽ mặt bằng một khu mộ đồng bằng, mỗi dòng nước quanh huyệt đều được ghi rõ là dạng nào trong các dạng trên, ở quẻ nào so với hướng, rồi mới quyết có cần đào thêm, lấp bớt hay dịch huyệt. Câu kết "long huyệt đắc khí, sa thuỷ linh lung" là lời nhắc thứ tự: không sửa sa nước để cứu một huyệt không có khí. Còn khí nào vượng vào lúc nào, Phong Thuỷ Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Lý pháp như trên thì chia sẻ được; cách nhận nước xạ hay nước triều ở thực địa, chọn chỗ đào mương che hay khai thông, là thủ pháp phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Tòng Hậu Lục quyển trung dạy: thuỷ long lấy mạch nước làm toạ cung; trước xem sinh khí, sau huyệt long, rồi mới đến sa. Sa ôm sát là khẩn động, phát nhanh; dài xa thì tàng trữ, phúc lớn. Tám loại sa xấu đơn, độc, khi, trắc, khuynh, tả, trực, xung phải tránh. Sa tốt nhất là tam dương (nước ba hào trong quẻ hướng) và lục kiến (sáu quẻ còn lại trừ quẻ long và hướng). Nước xạ thẳng nhỏ thì cần nước che, không cho vào miệng, để thành chầu ngầm; nước triều nhiều khúc thì phải cho vào, nối với nước của ta. Nghịch thì tụ, tụ thì kết; nước đến là hùng, nước kết là thư. Tụ lớn thuận nghịch đều vinh; tụ tú quý, tụ thô giàu; tụ lệch phát lệch; tụ xiên mang hung. Long huyệt được khí thì sa thuỷ tự linh lung.
Bài trước: Tòng Hậu Lục quyển thượng 從厚錄・上卷 – thừa khí và động khí. Bài sau: Tòng Hậu Lục quyển hạ 從厚錄・下卷 – ngũ tinh cách cục, tân đầu, nguyệt trì.
Nguồn: Tòng Hậu Lục (從厚錄) quyển trung, khuyết danh, Tưởng Quốc Tông Thành chú, phụ sau Quy Hậu Lục (歸厚錄) trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển bốn, trang 149–150, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính: câu "歲蓄福宏" đọc là "藏蓄福宏" theo lời chú; chữ 遷 trong lời chú đọc là 扦 (hạ huyệt). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương các dòng nước để biết tam dương, lục kiến.
- Lập Cục Pháp: lập cục thuỷ long bình dương theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ các dòng nước quanh mộ, ghi dạng sa và chỗ cần che hay khai thông.
Bài liên quan – 相關文章
- Tòng Hậu Lục quyển thượng: thừa khí và động khí
- Chương Dương Cơ 陽基章: xem nhà ở theo năm cơ
- Quy Hậu Lục 歸厚錄: giới thiệu sách thuỷ long bình dương
- Thiên Ngọc Kinh thượng quyển: tam dương thuỷ hướng, lục kiến lục long
- Thuỷ Long Kinh: lấy nước làm long
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết toạ cung của thuỷ long, tám loại sa xấu, tam dương lục kiến, nước xạ che nước triều mở, là phần Lý; đứng giữa đồng nước thật mà nhận đúng dòng nào là xạ, dòng nào là triều, chỗ nào tụ tú, chỗ nào tụ xiên, rồi quyết chỗ đào chỗ lấp, là phần Nhãn và Thủ, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Toạ cung của mộ đất bằng là gì? – 坐宮
Là chỗ huyệt dựa. Sơn long lấy mạch núi làm toạ cung, thuỷ long lấy mạch nước làm toạ cung. Mộ đồng bằng phải dựa vào một mạch nước có sinh khí, rồi mới xét sa.
Tám loại sa xấu là gì? – 八者宜避
Đơn (một dòng ngang không quay lại), độc (có một bên), khi (lệch ra ngoài), trắc (đổ một bên), khuynh (dốc gấp), tả (đi không ngoảnh lại), trực (thẳng vào huyệt), xung (thẳng mà rộng).
Tam dương, lục kiến trong sách này là gì? – 三陽六建
Tam dương là nước ở ba hào trong quẻ của hướng, chầu ở trước mặt. Lục kiến là sáu quẻ còn lại khi trừ quẻ của long toạ và quẻ của hướng, hộ vệ bốn bên.
Nước thẳng bắn vào mộ thì làm sao? – 水來射穴
Cần có một dòng nước khác che giữa huyệt và nó, và không để nó nối vào miệng nước của huyệt. Khi ấy nó thành nước chầu ngầm, khí bị nước của ta hút vào, lại hoá tốt.
"Nghịch tụ tắc kết" nghĩa là gì? – 逆聚則結
Nước khúc chiết quay về gọi là nghịch; khí tích lại gọi là tụ. Nghịch thì tụ, tụ thì kết huyệt. Nước thuận đến thuận đi thì khí tan, không làm huyệt được.









