Quy Hậu Lục · Tòng Hậu Lục
歸厚錄 · 從厚錄 (地理正宗 卷四)
Tác giả: khuyết danh · chú: Lãnh Khiêm (冷謙, đầu đời Minh) · khảo chính, phụ ký: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Chương Nguyên Thấp (原隰章) là chương thứ mười bốn của Quy Hậu Lục (歸厚錄), sách chuyên bàn phép thuỷ long bình dương trong bộ Địa Lý Chính Tông. "Nguyên" (原) là đất cao bằng, "thấp" (隰) là đất thấp ẩm. Chương này nói một điều mà người quen xem núi rất dễ làm ngược: ở núi, sinh khí tụ ở chỗ cao; ở đồng bằng, sinh khí tụ ở chỗ thấp. Từ đó sách dạy cách xét cao thấp ở trước huyệt, sau huyệt, bên trái, bên phải, và cách dựng cục ở những vùng đồng bằng khô như phía bắc Trường Giang, nơi không có sông hồ để thu nước. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, lời chú của Lãnh Khiêm và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Chương Nguyên Thấp dạy rằng long nước và long núi trái ngược nhau: long núi lấy chỗ cao làm sinh khí, long nước lấy chỗ thấp làm sinh khí. Ở bình dương, sau huyệt phải thấp dần từng bước, con cháu đông và thọ; sau huyệt có gò cao, có một hai lớp "núi tựa", thì táng xuống tổn đinh, cao dần lên thì tuyệt tự. Hai bên trái phải cũng nên thấp phẳng, trái thấp con trưởng phát, phải thấp con thứ vinh; Thanh Long cao thì con trưởng nghèo, Bạch Hổ cao thì con út sa sút. Riêng minh đường trước huyệt thì phải xa dần cao dần, gọi là nước nghịch về đường, phát lớn đinh lộc; nếu nghiêng đổ trống trải thì bại. Chỗ thấp quá thì phải luận như nước. Ở vùng đồng bằng khô không có sông hồ, lấy đất thấp làm nước, đất cao làm núi, vẫn thành long cục.
Thầy Vũ Giới giảng: "Lên núi thì tìm chỗ nhô, xuống đồng thì tìm chỗ trũng." Người quen xem núi về đồng bằng hay đi tìm gò cao sau lưng để làm "núi tựa", chính chỗ ấy chương Nguyên Thấp cảnh báo là tổn đinh.
Chương Nguyên Thấp nói gì? – 原隰章大意
Hai chữ "nguyên thấp" có từ Kinh Thi, sách Nhĩ Nhã giải "rộng bằng gọi là nguyên, thấp ẩm gọi là thấp", chỉ hai dạng đất của đồng bằng: nguyên là đất cao bằng phẳng, thấp là đất thấp ẩm ướt. Bản in có ghi trước chương có hai hình vẽ. Lãnh Khiêm tóm cả chương trong một câu: chương này nói núi cao và bình dương việc gì cũng ngược nhau. Long núi lấy chỗ cao làm sinh khí, long nước lấy chỗ thấp làm sinh khí, chính vì long núi từ trên cao đi xuống, còn long nước từ trong nước, từ chỗ thấp đi tới.

Chương có bốn ý lớn. Ý đầu: sinh khí của nước tụ ở chỗ thấp nhận nước, khí ấy không rời trái phải trước sau. Ý hai: minh đường trước huyệt phải cao dần, sau huyệt phải thấp dần. Ý ba: bên trái nên thấp phẳng uốn lượn, bên phải đất dày là Bạch Hổ cổ ngắn, con út bệnh nghèo. Ý bốn: chỗ thấp quá thì luận như nước; vùng phía bắc Trường Giang nghìn dặm đất bằng, lấy cao làm núi, thấp làm nước mà thành cục, không cần sông hồ.
Nước lấy chỗ thấp làm sinh khí – 水之生氣 鍾於卑受
Nguyên văn – 原文
水龍之地。與山相質。山之生氣。鍾於高阜。水之生氣。鍾於卑受。卑受之氣。不離左右。卑受之氣。不離前後。
Dịch: Đất của long nước, đem đối chất với núi. Sinh khí của núi tụ ở gò cao; sinh khí của nước tụ ở chỗ thấp nhận nước. Khí của chỗ thấp nhận nước không rời bên trái bên phải; khí của chỗ thấp nhận nước không rời phía trước phía sau.
Giảng: Chữ "chất" (質) ở đây là đối chất, đặt hai bên cạnh nhau mà so. Ở núi, khí theo mạch đá từ đỉnh xuống, dừng ở chỗ gò nổi, chỗ huyệt tinh nhô lên. Ở đồng bằng, khí theo nước mà đi, nước đi đến chỗ thấp thì dừng, nên chỗ thấp đón nước (卑受) là chỗ tụ khí. "Thụ" là nhận: chỗ thấp có khả năng nhận nước mưa, nhận mạch ngầm, nhận dòng chảy tràn, vì vậy nhận luôn cả khí.

Câu "không rời trái phải, không rời trước sau" cho biết chỗ thấp nhận khí phải bao quanh huyệt, không chỉ ở một phía. Huyệt bình dương tốt là huyệt nằm trên một mặt đất hơi nổi, mà bốn phía đều thoải xuống chỗ thấp đón khí, giống cái mai rùa nằm giữa ruộng. Đây là chỗ nối với chương Thai Tức: thai tức của rồng nước là chỗ nước dừng thở; chương Nguyên Thấp nói thêm rằng ngay cả khi không thấy nước, thế đất cao thấp vẫn cho biết khí dừng ở đâu.

Minh đường cao dần, sau huyệt thấp dần – 堂前地高 穴後地低
Nguyên văn – 原文
何謂明堂。堂前地高。高而漸高。代產英豪。如或傾瀉。貧窮連逃。穴後地低。如憑錦衣。低而漸低。葉葉不摧。如何隆起。絕世無兒。
Dịch: Thế nào là minh đường? Đất trước đường cao lên. Cao mà cao dần, đời đời sinh anh hào. Nếu nghiêng đổ trút đi, nghèo khó nối nhau bỏ chạy. Đất sau huyệt thấp, như tựa vào áo gấm. Thấp mà thấp dần, cành lá không gãy. Nếu lại gồ lên, hết đời không có con.
Giảng: Lãnh Khiêm giải: phàm long sau huyệt bình dương nên thấp phẳng, một bước thấp hơn một bước, như thế là long phía sau kéo dài xa, con cháu lâu bền đông đúc, sống thọ không bờ. Nếu sau huyệt có đất cao, hoặc một hai lớp núi tựa, thì táng xuống tổn đinh, con cháu thưa ít; cao dần lên nữa thì hậu tự ắt tuyệt.

Riêng trong minh đường thì ngược lại: phải xa dần cao dần, gọi là "nghịch thuỷ quy đường" (逆水歸堂), nước chảy ngược về trước huyệt, phát lớn cả đinh lẫn lộc. Nếu minh đường nghiêng đổ, trống trải, nước trút đi mất thì bại tuyệt. Nói gọn: ở bình dương, huyệt "tựa" vào chỗ thấp phía sau và "nhìn" ra chỗ cao phía trước, ngược hẳn với núi, nơi huyệt tựa vào núi cao và nhìn xuống minh đường thấp.
Câu "như bằng cẩm y" (如憑錦衣), như tựa vào áo gấm, là một hình ảnh rất đẹp: đất sau huyệt thoải xuống mềm và êm như vạt áo, không phải bức tường. Người quen xem núi về đồng bằng thường đi tìm gò cao sau lưng làm "hậu chẩm", chính là phạm vào điều sách cấm.

Trái thấp phẳng, phải đất dày – 穴左坦然 穴右土厚
Nguyên văn – 原文
穴左坦然。青龍蜿蜒。長子亢宗。家有餘錢。穴右土厚。白虎短脰。少男疾貧。常遇禍咎。
Dịch: Bên trái huyệt bằng phẳng, Thanh Long uốn lượn: con trưởng làm rạng dòng họ, nhà có tiền dư. Bên phải huyệt đất dày, Bạch Hổ cổ ngắn: con trai út bệnh tật nghèo khó, thường gặp tai hoạ.
Giảng: Ở núi, người ta thường muốn Thanh Long, Bạch Hổ là hai cánh núi ôm lấy huyệt. Ở bình dương, Lãnh Khiêm nói hai bên trái phải của huyệt cũng phải thấp phẳng mới là long hổ ôm vòng, trong huyệt mới đủ khí. Trái thấp thì con trưởng phát, phải thấp thì con thứ vinh. Nếu Thanh Long cao thì con trưởng nghèo khó; Bạch Hổ cao thì con út sa sút.

Chữ "đoản đậu" (短脰), cổ ngắn, tả một khối đất dày chắn ngay bên phải, không có dáng uốn lượn mà cụt và nặng. Ở bình dương, long hổ không phải là núi mà là dải đất hơi thấp, hơi cong, có khi là một con mương, một bờ ruộng uốn quanh. Cái đáng sợ không phải là thiếu long hổ, mà là có một khối đất cao nặng nề đè lên một bên.
Thấp quá thì luận như nước – 卑而太卑 當作水推
Nguyên văn – 原文
卑而太卑。當作水推。能奪正局。相土須知。大江以北。千里平陸。土常有餘。水常不足。高厚爲岡。低平爲谷。何必江湖。而后成局。宜詳尺度。兼別沙族。剖露一端。以概地軸。
Dịch: Thấp mà thấp quá thì phải suy như nước; nó có thể đoạt mất cục chính, người xem đất cần biết. Phía bắc sông lớn, nghìn dặm đất bằng, đất thường thừa, nước thường thiếu. Chỗ cao dày làm gò, chỗ thấp bằng làm hang. Hà tất phải có sông hồ rồi mới thành cục? Nên xét kỹ thước tấc, lại phân biệt các loại sa. Mở bày một đầu mối để bao quát trục đất.
Giảng: Lãnh Khiêm giải: ba phía thấp xuống (sau, trái, phải) phải nhìn bốn phía ngang nhau. Nếu có một chỗ thấp hẳn xuống, thì chỗ đó luận như nước. Bằng không, khí của cục dựa vào nước bị chỗ thấp ấy đoạt mất, cục khí không còn thật. Tức là chỗ trũng sâu bất thường bên cạnh huyệt có sức như một dòng nước, kéo khí lệch về phía nó; người xem phải tính nó vào khi định quẻ, định hướng nước.

Ông nói tiếp: long đất bằng có loại lấy nước làm cục, cũng có loại không có nước làm cục. Giang Nam nhiều nước, lấy sông hồ ngòi lạch làm long cục. Giang Bắc và Trung Nguyên nghìn dặm bằng phẳng, không có nước để thu, thì lấy đất thấp làm nước, đất cao làm núi, liền thành long cục để đoán cát hung. Ngoài huyệt có mấy lớp sa che chở thì là đất lớn. Câu cuối của Lãnh Khiêm khiêm tốn: nhân chương Nguyên Thấp mà lộ ra một đốm, người học theo đó mà suy, đã rõ ràng trước mắt.

Đây là ý rất quan trọng cho ai xem đất ở những vùng đồng bằng cao, cao nguyên bằng phẳng, hay khu đô thị đã san lấp kênh rạch: không có nước không có nghĩa là không có cục. Đọc chỗ cao chỗ thấp, dù chỉ chênh nhau vài tấc, là đọc được long và thuỷ. Chữ "tường thước độ" (宜詳尺度), xét kỹ thước tấc, cho thấy ở đồng bằng chênh lệch rất nhỏ cũng có nghĩa.

Lời chú của Lãnh Khiêm – 冷謙註
Dưới đây là nguyên văn đầy đủ lời chú để người học đối chiếu.

冷謙曰。此章言高山與平洋。事事相反。山龍以高處爲生氣。水龍以卑處爲生氣。正以山龍從山上高處來。水龍從水中低處來也。凡平洋穴後龍。宜低坦一步低一步。此爲後龍綿遠。子孫悠久蕃庶。壽考無涯。穴之左右亦須低坦。乃爲龍虎環抱。穴中氣足。左低長發。右低次榮。若穴後有高地。或一二重靠山。葬下損丁。子孫稀少。漸漸高起。後嗣必絕。青龍高。長子貧窮。白虎高。季子消乏。惟明堂之內。則宜漸遠漸高。爲逆水歸堂。大發丁祿。傾瀉蕩然。則敗絕矣。然三方低下之處。必須四望相等。若有一處極低。便水作論。不然。依水立局之氣。反爲所奪。則局氣不眞矣。且平地龍。有有水爲局者。亦有無水爲局者。江南多水之地。以江湖溪澗爲龍局。江北中原。千里平曠。無水可收。卽以低地爲水。高地爲山。便成龍局。以斷吉凶。外有數重沙陰護穴。則大地矣。偶因原隰露此一班。學者卽此而推。已瞭然在目矣。
Dịch tóm ý: Núi cao và bình dương việc gì cũng ngược nhau: long núi lấy chỗ cao làm sinh khí, long nước lấy chỗ thấp, vì long núi từ trên cao đến, long nước từ chỗ thấp trong nước đến. Long sau huyệt bình dương nên thấp phẳng từng bước, con cháu lâu bền đông đúc, thọ. Hai bên cũng thấp phẳng mới là long hổ ôm vòng; trái thấp con trưởng phát, phải thấp con thứ vinh. Sau huyệt có đất cao hay một hai lớp núi tựa thì tổn đinh, cao dần thì tuyệt tự. Thanh Long cao con trưởng nghèo, Bạch Hổ cao con út sa sút. Chỉ minh đường thì nên xa dần cao dần, là nước nghịch về đường, phát lớn đinh lộc; nghiêng đổ trống trải thì bại tuyệt. Ba phía thấp phải nhìn bốn phía ngang nhau; có một chỗ thấp hẳn thì luận như nước, kẻo khí cục dựa vào nước bị đoạt. Long đất bằng có loại lấy nước làm cục, có loại không: Giang Nam lấy sông hồ ngòi lạch, Giang Bắc Trung Nguyên nghìn dặm bằng phẳng thì lấy đất thấp làm nước, đất cao làm núi mà thành cục; ngoài có mấy lớp sa che huyệt là đất lớn.
| Vị trí | Núi cao (sơn long) | Bình dương (thuỷ long) | Ứng nghiệm theo chương |
|---|---|---|---|
| Sau huyệt | núi cao làm chỗ tựa | thấp dần từng bước | cao lên thì tổn đinh, tuyệt tự |
| Bên trái (Thanh Long) | cánh núi ôm | thấp phẳng, uốn lượn | cao thì con trưởng nghèo |
| Bên phải (Bạch Hổ) | cánh núi ôm | thấp phẳng | đất dày, cao thì con út bệnh nghèo |
| Minh đường | thấp, tụ nước | xa dần cao dần, nước nghịch về | nghiêng đổ thì nghèo, bại |
| Chỗ trũng sâu bất thường | – | luận như nước | không tính thì cục khí bị đoạt |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long là hai nơi đọc chương Nguyên Thấp rất hợp. Ở Bắc Bộ, làng cũ thường ngồi trên một mặt đất hơi nổi giữa đồng, sau lưng là ruộng trũng, trước mặt là cánh đồng dần lên về phía đê, đúng hình "sau thấp dần, trước cao dần". Ở miền Tây, nền nhà được tôn cao hơn ruộng vườn chung quanh, bốn phía thoải xuống mương vườn: đó là huyệt "mai rùa" bình dương. Sai lầm hay gặp hôm nay là làm nhà, xây mộ ở đồng bằng rồi đổ đất đắp một gò cao sau lưng cho "có chỗ tựa", hoặc để nhà bên cạnh xây cao sát một bên tạo khối "Bạch Hổ cổ ngắn". Hình Pháp Liên Hoa khi xem đất bằng luôn dùng máy đo cao độ hoặc ống nước thăng bằng đo chênh lệch từng tấc chung quanh huyệt, đúng tinh thần "nên xét kỹ thước tấc". Phần định phương, định vận cho chỗ thấp được luận như nước phải xét theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục; chương này cho ta phép đọc hình: ở đồng bằng, chỗ thấp là sinh khí, chỗ cao là núi, chênh vài tấc cũng thành cục.

Tóm lại – 總結: Chương Nguyên Thấp dạy rằng long núi lấy cao làm sinh khí, long nước lấy thấp làm sinh khí. Ở bình dương, sau huyệt và hai bên nên thấp dần, minh đường nên cao dần cho nước nghịch về đường. Sau huyệt gồ cao thì tổn đinh, Thanh Long cao con trưởng nghèo, Bạch Hổ dày con út bệnh nghèo. Chỗ thấp quá thì luận như nước. Vùng đồng bằng không có sông hồ thì lấy đất thấp làm nước, đất cao làm núi, xét kỹ từng thước tấc mà thành cục.
Bài trước: Chương Cự Tẩm 巨浸章 – hồ đầm, ao chuôm và huyệt si long. Bài sau: Chương Doanh Triệu 塋兆章 – đắp mộ nông, không đào tới mạch nước.
Nguồn: Quy Hậu Lục (歸厚錄), chương Nguyên Thấp, khuyết danh, Lãnh Khiêm chú, Tưởng Quốc khảo chính, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển bốn, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng), trang 142–143. Bản in ghi trước chương có hai hình vẽ, bài này vẽ lại sơ đồ theo ý chính văn. Hiệu đính: trong lời chú, 沙陰護穴 chữ 陰 in mờ, nghĩa theo văn mạch là sa che chở huyệt. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương của chỗ thấp, chỗ cao quanh huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: phân cung mặt bằng sau khi đã định tâm.
Bài liên quan – 相關文章
- Quy Hậu Lục 歸厚錄: giới thiệu sách thủy long bình dương
- Chương Cự Tẩm 巨浸章: hồ đầm, ao chuôm và huyệt si long
- Chương Thai Tức 胎息章: tức đạo, lậu đạo và thai của rồng nước
- Chương Hoá Khí 化氣章: người và trời đất cùng một khí
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết "bình dương lấy thấp làm sinh khí" là phần Lý; đứng giữa cánh đồng nhận ra chỗ nổi vài tấc, chỗ trũng nào phải luận như nước, và định cục cho vùng đất không có sông hồ, là phần Nhãn và Thủ, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Chương Nguyên Thấp nói gì? – 原隰章言何
Chương Nguyên Thấp nói long núi và long nước ngược nhau: núi lấy chỗ cao làm sinh khí, đồng bằng lấy chỗ thấp. Từ đó sách dạy xét cao thấp sau huyệt, hai bên và minh đường, và cách lập cục ở vùng đồng bằng không có sông hồ.
Mộ, nhà ở đồng bằng có cần gò cao phía sau không? – 穴後地低
Không. Theo chương này, sau huyệt bình dương phải thấp dần từng bước, như tựa vào vạt áo gấm. Sau huyệt có đất cao hay một hai lớp "núi tựa" thì táng xuống tổn đinh, cao dần lên thì tuyệt tự.
Minh đường ở bình dương nên thế nào? – 堂前地高
Minh đường trước huyệt nên xa dần cao dần, gọi là nước nghịch về đường, phát lớn đinh lộc. Nếu minh đường nghiêng đổ, trống trải, nước trút đi thì nghèo khó, bại tuyệt.
"Bạch Hổ cổ ngắn" là gì? – 白虎短脰
Là khối đất dày, cao, cụt nằm ngay bên phải huyệt, không có dáng uốn lượn. Sách nói con trai út sẽ bệnh tật nghèo khó, thường gặp tai hoạ; lời chú nói gọn là Bạch Hổ cao thì con út sa sút.
Vùng không có sông hồ lập cục thế nào? – 無水爲局
Ở vùng đồng bằng khô như phía bắc Trường Giang, Lãnh Khiêm dạy lấy đất thấp làm nước, đất cao làm núi mà thành long cục để đoán cát hung; ngoài có mấy lớp sa che chở huyệt là đất lớn. Phải xét kỹ từng thước tấc chênh lệch.









