Quy Hậu Lục · Tòng Hậu Lục
歸厚錄 · 從厚錄 (地理正宗 卷四)
Tác giả: khuyết danh · chú: Lãnh Khiêm (冷謙, đầu đời Minh) · khảo chính, phụ ký: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Chương Thai Tức (胎息章) là chương thứ năm của Quy Hậu Lục (歸厚錄), sách chuyên bàn phép thuỷ long bình dương trong bộ Địa Lý Chính Tông. Chương Chi Cán nói huyệt kết ở cành; chương này sửa lại cho chặt: không phải cành nào cũng kết, thân nào cũng không. Cái quyết định là "thai tức", tức chỗ nước quay vòng mà không rò rỉ. Nước có tức đạo thì khí tụ, có lậu đạo thì khí tan. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, lời chú của Lãnh Khiêm và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Chương Thai Tức dạy phân biệt "tức đạo" và "lậu đạo" của thuỷ long. Tức đạo là chỗ nước quay vòng ôm lại mà không chia dòng, mỗi vòng là một hơi thở; một hơi thở thành thai, nhiều hơi thở thì thai đủ. Lậu đạo là chỗ nước tuy có quay nhưng lại chia dòng, trong vòng ngoài hất, khí rò rỉ ra ngoài. Thân sông mà có tức đạo thì vẫn kết; cành nhỏ mà không có tức đạo thì vẫn không kết. Nước quay ba, bốn vòng không rò rỉ thì táng xong phát ngay, phúc lâu dài.
Thầy Vũ Giới giảng: "Nước biết thở thì đất mới sống." Một vòng nước ôm kín là một hơi thở của đất; vòng ôm mà có chỗ hở cho nước chảy tuột ra thì như người thở mà thủng phổi.
Chương Thai Tức nói gì? – 胎息章大意
"Thai tức" là chữ của đạo gia, chỉ lối thở của thai nhi trong bụng mẹ: không thở bằng mũi miệng mà thở qua cuống rốn, hơi thở rất nhẹ, rất kín. Người luyện khí công xưa tập thai tức để giữ nguyên khí không thoát ra ngoài. Tác giả Quy Hậu Lục mượn chữ này cho thuỷ long: một vòng nước ôm kín là một "tức", nhiều tức thì "thai" đủ, huyệt mới có nguyên khí để nuôi.

Chương này ngắn nhất trong các chương đầu Quy Hậu Lục, chỉ ba mươi hai câu bốn chữ, nhưng ý rất gọn: long đi theo thân, huyệt kết ở cành; nước kết long phải biện thai tức; tức đạo là gì; lậu đạo là gì; không biết hai đạo này thì không biết long huyệt. Lời chú của Lãnh Khiêm sửa một hiểu lầm: không được cứ thấy cành là cho rằng có kết.
Long đi theo thân, huyệt kết ở cành – 龍以幹行,穴以枝結
Nguyên văn – 原文
龍以幹行。穴以枝結。結龍之水。更辨胎息。幹水有息。幹氣已鍾。枝水無息。枝氣終窮。
Dịch: Long đi theo thân, huyệt kết ở cành. Nước kết long còn phải biện thai tức. Nước thân mà có tức thì khí của thân đã hun đúc; nước cành mà không có tức thì khí của cành rốt cuộc cạn.
Giảng: Hai câu đầu tóm lại chương Chi Cán: long đi theo dòng sông lớn, huyệt kết ở nhánh nhỏ. Nhưng tác giả liền thêm điều kiện: phải biện thai tức. Nếu thân sông có tức, tức là có chỗ nước quay vòng ôm kín, thì khí đã tụ ngay trên thân, không cần chờ đến cành. Nếu cành nhỏ không có tức, nước cứ chảy suốt, thì khí của cành cũng cạn, không kết.

Lãnh Khiêm chú rằng: đại để thân nước có long, nước cành tích huyệt; thân phải có tức đạo thì huyệt ở cành mới dày khí. Thân nhỏ có thai tức cũng có thể lập huyệt, không cần phải là cành. Như vậy, chương này không phủ định chương Chi Cán mà làm cho nó chính xác hơn: thân hay cành chỉ là cấp của nước; có kết hay không là do tức đạo.


Tức đạo: nước quay vòng không chia – 何謂息道
Nguyên văn – 原文
何謂息道。觀水轉環。轉處不分。元轉內涵。一轉一息。一息成胎。息多胎足。旁博雲雷。
Dịch: Thế nào là tức đạo? Xem nước quay vòng; chỗ quay không chia dòng, nguyên khí xoay mà ngậm vào trong. Một vòng quay là một hơi thở, một hơi thở thành thai; hơi thở nhiều thì thai đủ, rộng khắp như mây sấm.
Giảng: Lãnh Khiêm giải: tức đạo là chỗ nước uốn quay ôm vòng, nhưng chỗ quay phải không có một chút rò rỉ nào mới là chân tức. Nước quay một lần thì khí được tích một lần; quay ba, bốn lần thì chân khí của đất được nuôi thuần toàn, thai nguyên đầy đủ, táng xuống là phát ngay, phúc trạch lâu dài, biến hoá như mây sấm, nhất định sinh người hiền tài.

Hình ảnh "một vòng quay là một hơi thở" rất đáng nhớ. Ở đồng bằng, nước quay vòng là khúc sông uốn hình móng ngựa, là con rạch vòng quanh một doi đất, là vụng nước quặt vào rồi ôm lại. Chỗ quay phải "không chia": không có nhánh nước nào tách ra từ ngay chỗ quay. Đây là chi tiết người xem đất hay bỏ qua, vì nhìn từ xa chỉ thấy nước ôm mà không thấy cái lạch nhỏ thoát ra phía sau.
Lậu đạo: nước quay mà rò rỉ – 漏道
Nguyên văn – 原文
若見分流。內還外掉。滋液滲洩。物華中耗。雖有轉形。正屬漏道。
Dịch: Nếu thấy nước chia dòng, trong thì quay lại mà ngoài thì hất đi, chất nhuận thấm thoát, tinh hoa hao ở bên trong; tuy có hình quay vòng, đúng là lậu đạo.
Giảng: Lậu đạo là đối của tức đạo. Hình bên ngoài thì giống nhau: đều có nước quay vòng. Khác ở chỗ lậu đạo có một nhánh nước tách ra ngay chỗ quay, phần trong ôm lại nhưng phần ngoài hất đi. Lãnh Khiêm nói: nếu chỗ nước quay lại có phân lưu thì nguyên khí không tụ, gọi là lậu đạo, không có long thai. Người ta chỉ biết nước cong là đẹp, lại nhận chỗ nước lưu thông hội hợp là long thần tích tụ, mà rốt cuộc không biết nghĩa của lậu đạo.

Lời chú kết bằng một câu rất nặng: "khắp thiên hạ toàn là người mù, há chẳng đáng thương sao". Câu ấy cho thấy lỗi này phổ biến đến mức nào. Ngày nay lỗi càng dễ mắc, vì nhiều khúc sông quanh co tự nhiên đã bị đào thêm kênh tắt, cống thoát nước, mương thuỷ lợi cắt ngang; khúc sông vẫn còn hình ôm, nhưng đã thành lậu đạo.


Khí tụ và khí tán – 息道氣聚,漏道氣散
Nguyên văn – 原文
息道氣聚。交媾雄雌。漏道氣散。鳳瘦鸞飢。惡此二道。龍穴安知。
Dịch: Tức đạo thì khí tụ, trống mái giao hợp; lậu đạo thì khí tán, phượng gầy loan đói. Ghét bỏ hai đạo này thì làm sao biết được long huyệt.
Giảng: Sáu câu kết đặt hai đạo cạnh nhau. Tức đạo: khí tụ, âm dương giao hợp, nên sinh sôi. Lậu đạo: khí tán, như phượng gầy loan đói, có dáng đẹp mà không có sức. Câu cuối trong bản in là "惡此二道", chữ 惡 ở đây nên hiểu theo nghĩa "không chịu xét", tức là người không chịu phân biệt hai đạo này thì không thể biết long huyệt.

Đặt chương này cạnh chương Phân Dụng sẽ thấy một điều thú vị. Chương Phân Dụng dặn không được chặn đuôi nước, phải để nước đi; chương Thai Tức lại dặn chỗ nước quay không được rò rỉ. Hai lời dặn không trái nhau: nước phải đi ở đuôi cục, nhưng phải giữ kín ở chỗ quay sát huyệt. Đi mà không thoát, giữ mà không tù, đó là cái khéo của thuỷ pháp bình dương.


Lời chú của Lãnh Khiêm – 冷謙註
Dưới đây là nguyên văn đầy đủ lời chú để người học đối chiếu.

冷謙曰。前篇既分水龍枝幹。此又申明枝水幹水。各有結與不結。不得概以枝水卽是結氣也。若是胎息。雖屬幹水。亦爲結氣。若無胎息。雖是枝水。亦爲不結。息道者。水之曲轉環抱處也。然轉處又須毫無滲漏。乃爲眞息。蓋水一轉。其氣一蓄。若有三四轉者。其地之眞氣。蓄養純全。胎元滿足。墓下立發。澤福悠久。雲雷變化。定產賢才。儻水轉處又有分流。則元氣不聚。謂之漏道。無有龍胎矣。大都幹水有龍。枝水積穴。須幹有息道。而後枝穴氣厚。小幹有胎息。亦可立穴。不必皆枝也。若無息道。并不名龍。何可求穴。人但知曲水爲秀。更認流通會合之處爲龍神蓄聚。終不知漏道之義。滔滔天下。無非盲瞽。豈不哀哉。
Dịch: Lãnh Khiêm nói: Thiên trước đã chia cành và thân của thuỷ long, thiên này lại nói rõ nước cành và nước thân đều có chỗ kết và chỗ không kết, không được cứ cho nước cành là có khí kết. Nếu có thai tức thì tuy là nước thân cũng là khí kết; nếu không có thai tức thì tuy là nước cành cũng không kết. Tức đạo là chỗ nước uốn quay ôm vòng; nhưng chỗ quay lại phải không có chút thấm rò nào mới là chân tức. Vì nước quay một lần thì khí tích một lần; nếu có ba bốn lần quay thì chân khí của đất ấy được nuôi thuần toàn, thai nguyên đầy đủ, táng xuống phát ngay, phúc trạch lâu dài, biến hoá như mây sấm, nhất định sinh hiền tài. Nếu chỗ nước quay lại có chia dòng thì nguyên khí không tụ, gọi là lậu đạo, không có long thai. Đại để nước thân có long, nước cành tích huyệt; phải thân có tức đạo rồi huyệt ở cành mới dày khí. Thân nhỏ có thai tức cũng có thể lập huyệt, không cần đều là cành. Nếu không có tức đạo thì không gọi là long, sao tìm được huyệt. Người ta chỉ biết nước cong là đẹp, lại nhận chỗ nước lưu thông hội hợp là long thần tích tụ, rốt cuộc không biết nghĩa của lậu đạo. Cuồn cuộn khắp thiên hạ toàn là người mù, há chẳng đáng thương sao.
| Ý chính | Câu gốc | Ứng dụng |
|---|---|---|
| Long theo thân, huyệt ở cành | 龍以幹行,穴以枝結 | Tìm huyệt ở nhánh, nhưng phải xét thai tức |
| Thân có tức vẫn kết, cành không tức không kết | 幹水有息,枝水無息 | Không lấy cấp nước thay cho việc xét tức đạo |
| Tức đạo: quay không chia | 觀水轉環,轉處不分 | Kiểm chỗ nước ôm có nhánh thoát hay không |
| Nhiều vòng thì thai đủ | 一轉一息,息多胎足 | Ba bốn vòng kín là đất phát nhanh, lâu |
| Lậu đạo: quay mà rò | 內還外掉,雖有轉形,正屬漏道 | Cẩn thận kênh tắt, cống, mương cắt ngang khúc ôm |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ở đồng bằng sông Cửu Long, những doi đất được một khúc sông uốn ôm hai, ba vòng là những chỗ người xưa chọn lập làng, lập đình, lập mộ tổ. Nhưng nhiều khúc ôm đẹp đã bị kênh thuỷ lợi, đường cống cắt ngang, biến tức đạo thành lậu đạo. Hình Pháp Liên Hoa khi xem đất đồng bằng luôn đi trọn vòng nước, tìm từng chỗ có nhánh nước thoát ra, cống ngầm hay mương nhỏ, rồi mới kết luận chỗ ấy có thai tức hay không. Với dương trạch, cái ao, cái mương quanh nhà cũng vậy: ôm mà có lỗ thoát ngay sát nhà thì tài khí không giữ được. Về thời vận, lý khí phải xét theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, nhưng tức đạo, lậu đạo là phần hình phải xét trước.

Tóm lại – 總結: Chương Thai Tức dạy rằng thân hay cành chưa quyết định được có kết hay không; cái quyết định là thai tức. Nước quay vòng mà không chia là tức đạo, mỗi vòng là một hơi thở, nhiều vòng thì thai đủ, khí tụ. Nước quay mà có nhánh thoát là lậu đạo, khí tán. Không phân biệt hai đạo thì không biết long huyệt.
Bài trước: Chương Biện Tượng 辨象章 – ngũ tinh và tinh viên của nước. Bài sau: Chương Thừa Long 乘龍章 – đầu, thân, bụng, đuôi của rồng nước.
Nguồn: Quy Hậu Lục (歸厚錄), chương Thai Tức, khuyết danh, Lãnh Khiêm chú, Tưởng Quốc khảo chính, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển bốn, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng), trang 127. Hiệu đính: câu 交媾雄雌 chữ đầu in mờ, đọc là 交 theo văn mạch (giao hợp trống mái); trong lời chú, câu 則元氣不聚 chữ 元 in mờ, đọc theo câu 元轉內涵 của chính văn. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, dùng để đo hướng dòng nước ôm và nước thoát.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: phân cung mặt bằng sau khi đã định tâm.
Bài liên quan – 相關文章
- Quy Hậu Lục 歸厚錄: giới thiệu sách thủy long bình dương
- Chương Phân Dụng 分用章: đá là xương, nước là huyết
- Chương Chi Cán 枝幹章: thuỷ long chia cành và thân
- Chương Biện Tượng 辨象章: ngũ tinh và tinh viên của nước
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhìn bản đồ thì thấy nước ôm; đi trọn vòng nước để tìm cái cống ngầm, con mương nhỏ làm rò khí mới là việc của người xem đất. Phần Nhãn ấy phải học ngoài thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Chương Thai Tức nói gì? – 胎息章言何
Chương Thai Tức dạy rằng nước thân hay nước cành đều có chỗ kết và không kết; cái quyết định là thai tức, tức chỗ nước quay vòng ôm kín mà không có nhánh thoát.
Tức đạo là gì? – 息道
Tức đạo là chỗ nước uốn quay ôm vòng mà không chia dòng, không thấm rò. Mỗi vòng là một hơi thở của đất; ba bốn vòng kín thì thai nguyên đầy đủ, táng xuống phát nhanh, phúc lâu.
Lậu đạo là gì? – 漏道
Lậu đạo là chỗ nước tuy có quay vòng nhưng lại chia dòng ngay chỗ quay, trong ôm ngoài hất, khí rò ra ngoài. Hình thì giống tức đạo mà khí thì tán.
Sông lớn có thể kết huyệt không? – 幹水可結否
Có, nếu thân sông có thai tức. Lãnh Khiêm nói thân nhỏ có thai tức cũng có thể lập huyệt, không cần phải là cành; ngược lại cành nhỏ mà không có tức đạo thì vẫn không kết.
Chương này có trái với lời dặn "không chặn đuôi nước" không? – 與尾閭之戒
Không. Nước phải được đi ở đuôi cục, nhưng phải giữ kín ở chỗ quay sát huyệt. Đi mà không thoát ngay bên huyệt, giữ mà không tù đọng, đó là thuỷ pháp bình dương.









