Quy Hậu Lục · Tòng Hậu Lục
歸厚錄 · 從厚錄 (地理正宗 卷四)
Tác giả: khuyết danh · chú: Lãnh Khiêm (冷謙, đầu đời Minh) · khảo chính, phụ ký: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Chương Thừa Long (乘龍章) là chương thứ sáu của Quy Hậu Lục (歸厚錄), sách chuyên bàn phép thuỷ long bình dương trong bộ Địa Lý Chính Tông. Chương Thai Tức đã dạy cách biết nước có kết hay không; chương này dạy bước kế tiếp: đã có khí rồi thì "cưỡi" khí ấy ở chỗ nào. Tác giả đem con rồng ra làm hình mẫu: rồng có đầu, thân, lưng, bụng, sừng, đuôi, bàn chân, và mỗi phần của thuỷ long ứng với một phần của rồng. Táng đúng phần thì phát, táng nhầm phần thì hại. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, lời chú của Lãnh Khiêm và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Chương Thừa Long dạy phép "cưỡi rồng" của thuỷ long, tương truyền do Quách Phác (thái thú Hoằng Nông) để lại. Nước thân đang chảy là thân rồng, nước cành dừng lại là đầu rồng, chỗ nước thân uốn quay là bụng, chỗ nước đi ra là đuôi, các nhánh ngắn nông là bàn chân. Thân rồng đang đi mà nước quay nhiều thì táng ở bụng, sức ngang với cành; tuyệt đối kỵ táng ở lưng, tức chỗ nước cong ra ngoài như cánh cung ngược. Long cành thì khí tụ ở đầu: đầu vuông táng ở tai, đầu tròn táng ở miệng, kỵ mắt, sừng, gáy, đỉnh. Cành nhỏ trên thân thì táng ở chỗ nửa chừng gọi là "châu treo ở khuỷu", kỵ móng và kỵ ống chân. Ba cách đều lấy chân tức làm gốc.
Thầy Vũ Giới giảng: "Biết có rồng chưa đủ, phải biết ngồi chỗ nào trên lưng rồng." Cùng một dòng nước, đặt huyệt ở bụng thì được nuôi, đặt ở lưng thì bị hất; khác nhau chỉ vài chục bước chân.
Chương Thừa Long nói gì? – 乘龍章大意
"Thừa" là cưỡi, là nương theo; "thừa long" là nương theo khí của long mà đặt huyệt. Trong phong thuỷ núi, người ta nói "thừa sinh khí", tức là đặt mộ đúng chỗ khí núi dừng lại. Quy Hậu Lục đem cùng ý ấy sang đất bằng: ở đồng bằng không có gò cao để nhìn long mạch, chỉ có nước, nên phải đọc hình con rồng trong chính đường nước. Tác giả nói rõ phép này là của "Hoằng Nông", tức Quách Phác đời Tấn, người làm thái thú Hoằng Nông và được xem là tổ của thuật táng.

Chương có năm đoạn. Đoạn đầu kể các phần của con rồng và gán cho từng dạng nước. Đoạn hai bàn thân rồng đang đi: táng ở bụng, kỵ ở lưng, cục quá lớn thì phải tìm cành. Đoạn ba bàn long cành: khí tụ ở đầu, đầu vuông táng tai, đầu tròn táng miệng. Đoạn bốn bàn cành nhỏ mọc trên thân: táng ở khuỷu, kỵ móng, kỵ ống chân. Câu kết gom cả ba cách về một mối: phải tìm cho ra chân tức. Lời chú của Lãnh Khiêm rất dài và đầy đủ, cho số đo cụ thể về khoảng cách giữa huyệt và nước thân.
Rồng có đầu, thân, bụng, đuôi – 龍有首身,龍有背腹
Nguyên văn – 原文
氣就形成。何法乘之。乘龍之法。弘農所遺。龍有首身。龍有背腹。龍有角尾。龍有掌足。身是龍行。首是龍止。水轉爲腹。去水爲尾。短淺小枝。掌足是比。
Dịch: Khí theo hình mà thành, lấy phép gì để cưỡi? Phép cưỡi rồng là của Hoằng Nông để lại. Rồng có đầu, có thân; rồng có lưng, có bụng; rồng có sừng, có đuôi; rồng có bàn tay bàn chân. Thân là chỗ rồng đi, đầu là chỗ rồng dừng. Nước quay là bụng, nước đi ra là đuôi. Những cành ngắn nông thì ví như bàn tay bàn chân.
Giảng: Câu "khí theo hình mà thành" nối thẳng với chương Thai Tức: khí đã tụ ở chỗ nước quay thì khí ấy mang hình của đường nước. Muốn cưỡi khí thì phải đọc hình. Lãnh Khiêm giải từng phần: nước thân đang chảy là thân rồng; nước cành dừng lại là đầu rồng; chỗ nước thân đi ra khỏi cục là đuôi; chỗ nước thân uốn quay là bụng; những nhánh nhỏ ngắn nông là bàn chân. Ông dặn thêm một câu rất quan trọng: tất cả là "nhân tượng thủ nghĩa", mượn hình để lấy nghĩa, đừng vì chữ mà hại ý.

Lời dặn "đừng vì chữ mà hại ý" cần được nhớ khi đi thực địa. Không có khúc sông nào giống con rồng trong tranh. Người học không đi tìm cái sừng, cái vảy, mà đi tìm chức năng: chỗ nào nước còn đang đi (thân), chỗ nào nước dừng và ôm (đầu), chỗ nào nước quặt vào trong (bụng), chỗ nào nước cong ra ngoài (lưng), chỗ nào nước rời cục (đuôi). Khi gọi được tên từng chỗ thì việc chọn huyệt chỉ còn là xét phần nào được nuôi, phần nào bị hất.


Thân rồng đang đi: táng ở bụng, kỵ ở lưng – 法尊其腹,最忌背脊
Nguyên văn – 原文
幹龍方行。轉多氣鍾。法尊其腹。與枝同功。最忌背脊。形如反弓。水若大局。雖腹難容。復求枝水。輔幹藏風。母龍乳子。其樂融融。大結之墓。能產豪雄。
Dịch: Long thân đang đi, quay nhiều thì khí hun đúc; phép là trọng phần bụng, công ngang với cành. Kỵ nhất là sống lưng, hình như cánh cung ngược. Nếu nước là cục lớn thì tuy là bụng cũng khó dung. Lại tìm nước cành, giúp thân mà giấu gió; rồng mẹ cho rồng con bú, vui vầy hoà thuận. Mộ ở chỗ kết lớn sinh được bậc hào hùng.
Giảng: Đoạn này nối với câu "thân có tức thì khí thân đã hun đúc" của chương Thai Tức. Thân sông tuy là chỗ rồng đi, nhưng nếu nó uốn quay nhiều lần thì chân khí đã tụ, thai nguyên đã đủ, đặt huyệt ở bụng có sức ngang với huyệt ở cành. Ngược lại, chỗ nước cong ra ngoài, như cánh cung bị bẻ ngược, là sống lưng rồng: không có gì ôm giữ, khí bị hất ra, tuyệt đối không đặt huyệt.

Lãnh Khiêm cho số đo rất cụ thể: táng ở nước thân thì huyệt cách nước khoảng mười mấy trượng mới có thể nương bụng mà cắt huyệt, và phải xem sức long lớn hay nhỏ. Nếu sức long nhỏ mà bãi đất rộng, cách nước tới hai, ba mươi trượng, thì đó đã là sông lớn, chỉ là đất long đi, không phải đất kết huyệt; có táng vào bụng thì tuy nước ôm cũng không phát phúc. Lúc ấy phải tìm một nhánh nước cành gần thân, chỗ kín gió, lấy nước thân làm long mẹ, nước cành ôm làm long con. Đó là đạo "rồng mẹ cho con bú", mới thành đất lớn, sinh người hào kiệt.
Đây là một lời dạy rất thực tế cho người xem đất ven sông lớn. Bờ sông Hồng, sông Tiền, sông Hậu có vô số khúc quặt hình bụng, nhưng khúc quặt của sông lớn rộng hàng trăm mét; đứng ở bãi bồi ấy thì khí quá loãng, gió quá mạnh. Người xưa lập làng ở đó thường dựa vào một con rạch, một nhánh sông con ôm vào trong, chứ không dựa thẳng mặt sông cái.
Long cành khí tụ ở đầu – 枝龍息處,氣聚於首
Nguyên văn – 原文
枝龍息處。氣聚於首。百卉花開。爲梢所有。方墓其耳。圓墓其口。最忌目角。項頂並咎。枝盡飛竄。見首反塊。求腹取裁。情觀其受。
Dịch: Chỗ long cành ngừng thở, khí tụ ở đầu. Trăm loài cỏ nở hoa đều ở ngọn cành. Đầu vuông thì táng ở tai, đầu tròn thì táng ở miệng. Kỵ nhất là mắt và sừng; gáy và đỉnh cũng đều có lỗi. Cành đến cuối mà bay chạy, thấy đầu lại vụng thô, thì tìm bụng mà cắt huyệt, xem tình của nó chịu ở chỗ nào.
Giảng: Long cành vì đi dài, đến chỗ tận cùng thì quay vòng lại, như hoa cỏ nở ở đầu ngọn: mạch tận mà khí hun đúc. Vì vậy huyệt của long cành thường lấy ở chỗ tận. Lãnh Khiêm giải: đầu hình vuông thì hai bên có tai, đều có thể đặt huyệt, chọn rộng cũng được; đầu hình tròn thì chỗ tròn có miệng, chỉ đặt một huyệt.

Những chỗ kỵ cũng được ông chỉ rõ. Ngay bên mũi nhọn của nước dừng là mắt rồng; nước chảy xiên ra ngoài mũi nhọn ấy thì phải có hai góc, là sừng rồng; nước đâm thẳng qua. Đây đều là chỗ Hoả Mộc giao nhau, nhất định không được đặt huyệt. Phía ngoài vòng nước quay ôm có hình gáy và đỉnh, thế quay lưng lại như vảy ngược của rồng, càng không thể phạm. Lại có khi nước cành đến cuối mà hình vụng thô, bay xiên chạy ngược, không thành sao tốt; tuy là đầu rồng cũng không dùng được, phải lui vào chỗ bụng của cành có thể chịu khí mà đặt huyệt. Nghĩa là không được cứng nhắc cứ thấy chỗ tận là táng.
Chữ thứ tư của câu "見首反塊" trong bản in nhoè, ở đây đọc là 塊 theo lời chú của Lãnh Khiêm ("其形塊拙", hình vụng thô như cục đất). Câu này cùng với câu "情觀其受" cho thấy tinh thần của cả chương: hình rồng chỉ là khung, cái quyết định là "tình", tức chỗ nào thực sự được nước ôm và chịu khí.


Cành nhỏ trên thân: châu treo ở khuỷu – 幹上小枝,懸珠肘停
Nguyên văn – 原文
幹上小枝。掌足之形。葬法半盡。懸珠肘停。忌葬其爪。太過斯傾。亦忌葬脛。不及則崩。詳求眞息。三格得平。
Dịch: Cành nhỏ trên thân có hình bàn tay bàn chân. Phép táng lấy chỗ nửa tận, châu treo dừng ở khuỷu. Kỵ táng ở móng, quá thì nghiêng đổ; cũng kỵ táng ở ống chân, chưa tới thì sụp lở. Xét kỹ cho ra chân tức thì ba cách đều được yên.
Giảng: Dạng thứ ba là những nhánh nước ngắn nông mọc ngay trên thân sông, chưa đủ thành một thân rồng riêng, chỉ là bàn chân của rồng đang đi. Lãnh Khiêm nói: đặt huyệt ở đây lại không được tìm chỗ tận, vì mạch đến không xa, ôm không sâu, đến chỗ tận cùng lại không có sức. Chỗ nửa chừng mới là nơi khí hun đúc, gọi là "châu treo ở khuỷu tay".

Chỗ tận cùng của nhánh nhỏ là móng; chỗ cong lồi giữa nhánh là ống chân. Một chỗ là quá, một chỗ là chưa tới, đều không đặt huyệt. "Quá thì nghiêng đổ": huyệt đặt sát mũi nhánh thì khí đã cạn, đất dễ lở theo nước. "Chưa tới thì sụp lở": huyệt đặt lùi về gốc nhánh thì chưa được nước ôm, vẫn thuộc phần thân đang đi. Câu kết "xét kỹ cho ra chân tức thì ba cách đều được yên" gom ba dạng (long thân, cành lớn, cành nhỏ) về một mối là tức đạo của chương trước.
Đặt ba cách cạnh nhau sẽ thấy một quy luật đơn giản: nước càng lớn thì huyệt càng phải lùi khỏi nước và tìm chỗ được ôm; nước vừa thì lấy chỗ tận; nước nhỏ thì lấy chỗ giữa. Không có một khoảng cách cố định cho mọi nơi, chỉ có một nguyên tắc: đặt huyệt nơi khí vừa đủ, không quá cũng không thiếu.


Lời chú của Lãnh Khiêm – 冷謙註
Dưới đây là nguyên văn đầy đủ lời chú để người học đối chiếu.

冷謙曰。上章既明胎息眞氣。此復詳其形勢。龍穴之道。思過半矣。然其間乘龍裁穴。下手工夫。晉弘農太守郭景純之遺法。至今存也。其法以幹水行者爲龍身。以枝水止者爲龍首。以幹水去口處爲龍尾。以幹水曲轉處爲龍腹。以小枝短淺者爲龍掌足。此皆因象取義。無以辭害意。幹水雖是行龍。若有轉抱。則眞氣蘊蓄。胎元已足。就腹作穴。與枝水力量相等。卽前章所謂幹水有息。幹氣已鍾之謂也。若夫彎曲向外反張之處。象龍背脊。全無包藏蓄聚之處。不可下穴。然幹水下穴。穴地相距十餘丈。乃可就腹取裁。又必視其龍力大小何如。若龍力小而穴地闊。至二三十丈之遠。便爲江河。祇堪爲行龍之地。不堪爲結穴之區。倘就腹下穴。雖環抱。亦不發福。所謂幹龍氣散。難求穴也。須別尋近幹枝水藏風之地。以幹水來龍爲母。枝水界抱爲子。斯得乳養之道。乃爲大地。定出豪傑之人。夫枝龍之所以取盡結者。以龍身長遠。到盡處環轉。如草木梢花。發越露於止處。脈盡而氣鍾也。其形方者。兩旁有耳。皆可下穴。從寬酌取。其形圓者。圓處有口。止下一穴。至於止水鋒旁。是爲龍目。其水偏射止水鋒旁之外。必有兩角。是爲龍角。水直衝過。此皆火木之交。斷不可穴。其轉水環抱之外。形象項頂。其勢反背。如龍逆鱗。豈可犯之乎。亦有枝水盡處。其形塊拙。斜飛反竄。不成吉星者。雖是龍首。不可作用。須就枝腹可受之處立穴。又不可拘定盡結也。更有幹水小枝。水道短淺。不成龍身。止作行龍掌足。其立穴又不可求盡。蓋來脈不遠。兜收不深。到盡處反無力也。穴下半盡之處。是爲氣鍾之所。此名肘上懸珠。其大盡處爲爪。曲突處爲脛。此則一爲太過。一爲不及。皆不可穴。葬法雖有幹龍大枝小枝三格之不同。總以息道爲憑。則三格皆得其平矣。再三囑付。而要歸本於眞息。學者當加意焉。
Dịch: Lãnh Khiêm nói: Chương trên đã rõ chân khí của thai tức, chương này lại nói kỹ hình thế; đạo long huyệt đến đây đã được quá nửa. Nhưng trong đó, công phu ra tay cưỡi rồng cắt huyệt là phép của Quách Cảnh Thuần, thái thú Hoằng Nông đời Tấn, để lại, đến nay vẫn còn. Phép ấy lấy nước thân đang chảy làm thân rồng, nước cành dừng lại làm đầu rồng, chỗ nước thân đi ra làm đuôi rồng, chỗ nước thân uốn quay làm bụng rồng, cành nhỏ ngắn nông làm bàn chân rồng. Đều là mượn hình lấy nghĩa, đừng vì chữ mà hại ý. Nước thân tuy là long đi, nếu có quay ôm thì chân khí uẩn tích, thai nguyên đã đủ, nương bụng làm huyệt, sức ngang với nước cành; đó là điều chương trước gọi là "nước thân có tức, khí thân đã hun đúc". Còn chỗ uốn cong căng ngược ra ngoài thì giống sống lưng rồng, hoàn toàn không có chỗ bao giấu tích tụ, không được đặt huyệt. Nhưng táng ở nước thân thì đất huyệt cách nước mười mấy trượng mới có thể nương bụng mà cắt, lại phải xem sức long lớn nhỏ ra sao. Nếu sức long nhỏ mà đất huyệt rộng, xa tới hai ba mươi trượng thì đã là sông lớn, chỉ đáng là đất long đi, không đáng là chỗ kết huyệt; nếu nương bụng đặt huyệt thì tuy ôm vòng cũng không phát phúc, đó là "long thân khí tán, khó tìm huyệt". Phải tìm riêng chỗ nước cành gần thân kín gió, lấy long đến của nước thân làm mẹ, nước cành ôm giới làm con, ấy là được đạo bú mớm, mới là đất lớn, ắt sinh người hào kiệt. Long cành sở dĩ lấy chỗ tận mà kết là vì thân long dài xa, đến chỗ tận quay vòng, như hoa ở ngọn cây cỏ, phát lộ ở chỗ dừng: mạch tận mà khí tụ. Hình vuông thì hai bên có tai, đều đặt huyệt được, chọn rộng mà cân nhắc; hình tròn thì chỗ tròn có miệng, chỉ đặt một huyệt. Bên mũi nhọn của nước dừng là mắt rồng; nước bắn xiên ra ngoài mũi nhọn ấy ắt có hai góc là sừng rồng; nước đâm thẳng qua; đó đều là chỗ Hoả Mộc giao nhau, nhất định không được đặt huyệt. Phía ngoài vòng nước quay ôm có hình gáy và đỉnh, thế quay lưng như vảy ngược của rồng, sao có thể phạm. Lại có chỗ nước cành tận mà hình vụng thô, bay xiên chạy ngược, không thành sao tốt, tuy là đầu rồng cũng không dùng được, phải đặt huyệt ở chỗ bụng cành chịu được khí, không thể cứ cố định ở chỗ tận. Lại có những cành nhỏ trên nước thân, đường nước ngắn nông, không thành thân rồng, chỉ là bàn chân của rồng đi; đặt huyệt cũng không được tìm chỗ tận, vì mạch đến không xa, ôm thu không sâu, đến chỗ tận lại không có sức. Chỗ nửa tận là nơi khí tụ, gọi là châu treo trên khuỷu; chỗ tận hẳn là móng, chỗ cong lồi là ống chân, một là quá, một là chưa tới, đều không đặt huyệt. Phép táng tuy có ba cách long thân, cành lớn, cành nhỏ khác nhau, nhưng đều lấy tức đạo làm bằng thì ba cách đều được yên. Dặn đi dặn lại, cốt quy về chân tức; người học nên lưu tâm.
| Phần của rồng | Dạng nước | Đặt huyệt |
|---|---|---|
| Thân 身 | Nước thân đang chảy | Chỉ táng ở bụng nếu nước quay nhiều |
| Bụng 腹 | Chỗ nước thân uốn quặt vào | Được, cách nước chừng mười mấy trượng; cục quá lớn thì tìm cành |
| Lưng 背脊 | Chỗ nước cong ra ngoài như cung ngược | Kỵ nhất, không đặt huyệt |
| Đầu 首 (tai, miệng) | Chỗ tận của nước cành, quay vòng | Đầu vuông táng tai, đầu tròn táng miệng |
| Mắt, sừng, gáy, đỉnh | Mũi nhọn, góc bắn, phía ngoài vòng ôm | Kỵ, Hoả Mộc giao nhau hoặc thế quay lưng |
| Bàn chân 掌足 | Cành nhỏ ngắn nông trên thân | Táng ở khuỷu (nửa tận), kỵ móng và ống chân |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Hình Pháp Liên Hoa khi xem đất đồng bằng luôn vẽ lại đường nước trên bản đồ rồi đánh dấu từng phần: thân, bụng, lưng, đầu, chân. Ở miền Tây Nam Bộ, nhiều ngôi đình, ngôi mộ tổ đẹp nằm đúng chỗ bụng của một con rạch quặt vào, hoặc ở đầu một nhánh kênh nhỏ đã quay vòng lại; còn những căn nhà dựng ở phía lưng, chỗ dòng nước cong ra ngoài và bào lở bờ, thì đời này qua đời khác phải dời đi vì sạt lở. Đó chính là lời "kỵ nhất sống lưng" của chương này được kiểm chứng bằng đất thật. Với dương trạch ở phố, con đường cong cũng là thuỷ: nhà nằm phía trong khúc cong được ôm, nhà nằm phía ngoài khúc cong bị "cung ngược" hất vào. Về thời vận, lý khí phải xét theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, nhưng phần hình, tức chọn đúng bụng, đúng đầu, đúng khuỷu, phải định trước.

Tóm lại – 總結: Chương Thừa Long dạy cưỡi khí của thuỷ long theo hình con rồng. Thân đang đi mà quay nhiều thì táng ở bụng, kỵ lưng; cục quá lớn thì tìm nước cành làm con của rồng mẹ. Long cành khí tụ ở đầu: vuông táng tai, tròn táng miệng, kỵ mắt, sừng, gáy, đỉnh; đầu thô thì lui về bụng. Cành nhỏ trên thân táng ở khuỷu, kỵ móng và ống chân. Ba cách đều lấy chân tức làm bằng.
Bài trước: Chương Thai Tức 胎息章 – tức đạo và lậu đạo. Bài sau: Chương Ngự Cực 馭極章 – kỵ long, hiệp long, phàn long và hậu ấm.
Nguồn: Quy Hậu Lục (歸厚錄), chương Thừa Long, khuyết danh, Lãnh Khiêm chú, Tưởng Quốc khảo chính, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển bốn, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng), trang 127–129. Hiệu đính: câu 見首反塊 chữ cuối in nhoè, đọc là 塊 theo lời chú (其形塊拙). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, dùng để đo hướng nước đến, nước quay và nước đi của cục.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: phân cung mặt bằng sau khi đã định tâm.
Bài liên quan – 相關文章
- Quy Hậu Lục 歸厚錄: giới thiệu sách thủy long bình dương
- Chương Chi Cán 枝幹章: thuỷ long chia cành và thân
- Chương Biện Tượng 辨象章: ngũ tinh và tinh viên của nước
- Chương Thai Tức 胎息章: tức đạo và lậu đạo
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Gọi tên được bụng, lưng, đầu, khuỷu của một khúc sông trên bản đồ là phần Lý; đứng ngoài bãi đất mà biết huyệt cách nước bao nhiêu bước thì vừa là phần Nhãn, phải học ngoài thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Chương Thừa Long nói gì? – 乘龍章言何
Chương Thừa Long dạy phép cưỡi khí của thuỷ long theo hình con rồng: nước thân là thân, nước cành dừng là đầu, chỗ nước quay là bụng, chỗ nước đi là đuôi, nhánh ngắn là bàn chân; mỗi phần có chỗ nên táng và chỗ kỵ.
Vì sao kỵ táng ở lưng rồng? – 何以忌背脊
Lưng rồng là chỗ nước cong ra ngoài như cánh cung ngược, hoàn toàn không có gì bao giấu tích tụ, khí bị hất đi. Ở thực địa, bờ phía lưng thường cũng là bờ bị nước bào lở.
Long cành đặt huyệt ở đâu? – 枝龍穴在何處
Ở đầu, tức chỗ tận đã quay vòng. Đầu hình vuông thì đặt ở hai tai, có thể chọn rộng; đầu hình tròn thì đặt ở miệng, chỉ một huyệt. Kỵ mắt, sừng, gáy, đỉnh. Đầu thô vụng, bay chạy thì lui vào bụng cành.
"Châu treo ở khuỷu" là gì? – 肘上懸珠
Là huyệt ở chỗ nửa chừng của một nhánh nước nhỏ ngắn nông trên thân sông. Nhánh nhỏ mạch đến không xa, ôm không sâu, nên chỗ tận (móng) không có sức, chỗ cong lồi (ống chân) chưa tới; chỉ chỗ giữa là khí tụ.
Táng ven sông lớn có được không? – 幹水可葬否
Được nếu sông quay ôm nhiều và huyệt cách nước khoảng mười mấy trượng. Nếu bãi đất quá rộng, cách nước hai ba mươi trượng, thì khí tán; nên tìm một nhánh nước cành gần sông kín gió, lấy sông làm rồng mẹ, nhánh làm rồng con.









