Quy Hậu Lục · Tòng Hậu Lục
歸厚錄 · 從厚錄 (地理正宗 卷四)
Tác giả: khuyết danh · chú Tòng Hậu Lục: Tưởng Quốc Tông Thành (蔣國宗城, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Tòng Hậu Lục quyển thượng (從厚錄・上卷) mở đầu phần phụ của Quy Hậu Lục. Bản in ghi ngay dưới tên sách: "此篇與歸厚錄爲一體,因補說義,附爲一卷;原本失作者之名,俟考". Thiên này cùng một thể với Quy Hậu Lục, vì bổ nghĩa mà phụ thành một quyển; bản gốc mất tên tác giả, chờ khảo; Tưởng Quốc Tông Thành chú. Quyển thượng là một bài ca bốn chữ về thừa khí (乘氣) và động khí (動氣) của thuỷ long bình dương: núi đi thành đàn thì lấy núi làm long, nước đi thành đàn thì lấy nước làm long; cưỡi được khí là sống; có động là chủ, không động là chết; nước vòng là chân long; nước giới thì khí dừng, gần nước thì khí tụ; khí ở mỗi phương cưỡi một quẻ; khí giữa cứng thẳng thì vô công, chỉ lấy khí tú hoạt động bên trái hay bên phải. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, lời chú của Tưởng Quốc và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Tòng Hậu Lục quyển thượng dạy: núi và nước mỗi thứ tự làm long; chỗ núi trùng điệp thì lên núi xem khí núi, chỗ đường nước trùng điệp thì bước theo nước xem khí nước. Cục thuỷ long không có hình nhất định nhưng khí có chỗ kết nhất định; "thừa" là cưỡi được khí ấy. Khí hiện ở chỗ động: nước có khúc khuỷu quay vòng là động, động thì khí vượng mà sinh; thẳng không quay là tĩnh, tĩnh thì khí suy mà chết. Sông lớn đi long phải có nước nhỏ cắt giới thì khí long mới dừng kết; huyệt phải gần nước, xa nước thì khí chết lấn vào. Mỗi phương nước cưỡi khí một quẻ, phải tránh lẫn sang cung bên cạnh. Huyệt thường ở giữa mà lại khó phát, vì khí giữa cứng thẳng; chỉ lấy khí tú hoạt động, bên trái tú thì kết bên trái, bên phải tú thì kết bên phải. Cưỡi được khí tú thì dù gặp vận suy cũng chỉ không phát, không có hung. Sách phê lối tục lấy nạp giáp, long dương lập hướng dương, long âm lập hướng âm.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ở đồng bằng, ai cũng thấy nước, nhưng ít người thấy chỗ nước động. Nước thẳng như kênh đào thì có nước mà không có khí; nước uốn một vòng ôm lại thì chỗ ấy mới là long."
Núi nước tự làm long, cưỡi khí là sống – 山若羣行 以山爲龍
Nguyên văn – 原文
山若羣行,以山爲龍;水若羣行,以水爲龍;水龍局法,變化不窮;局法不同,乘氣爲生;有動爲主,無動爲死。
Dịch: Núi nếu đi thành đàn thì lấy núi làm long; nước nếu đi thành đàn thì lấy nước làm long. Phép cục của thuỷ long biến hoá không cùng; phép cục tuy khác nhau, cưỡi được khí là sống; có động là chủ, không động là chết.
Chú (Tưởng Quốc): "山水氣脈,各自爲龍;凡觀水玩水,若見山峯重疊,則登山以占山之氣脈,而水不與焉;若見水道重疊,則步水以占水之氣脈,而山不與焉". Khí mạch của núi và nước mỗi thứ tự làm long. Phàm xem nước ngắm nước, nếu thấy núi non trùng điệp thì lên núi mà xem khí mạch của núi, nước không dự vào; nếu thấy đường nước trùng điệp thì bước theo nước mà xem khí mạch của nước, núi không dự vào. Hình cách của sơn long nhiều mối, mà biến hoá của thuỷ long cũng khó lường; nhưng cục thuỷ long "tuy không có hình nhất định, mà khí thì có chỗ kết nhất định". Thừa là cưỡi được khí ấy, thì cục thuộc về ta.
Giảng: Bốn câu mở là lời phân định rất rõ giữa sơn long và thuỷ long, đúng ý mà Thiên Nguyên Cửu Lược ở Bài Long chương cũng nhấn mạnh: đem phép của sơn long áp cho đất bằng là sai từ gốc. Ở vùng có núi trùng điệp, núi là long; ở đồng bằng nước chằng chịt như đồng bằng sông Cửu Long, nước là long, những gò đống nhỏ không làm chủ. Người xem đất phải quyết điều này trước tiên.

Chữ then chốt là "thừa khí vi sinh": phép cục có muôn kiểu, nhưng cái chung là cưỡi được khí. Lời chú cắt nghĩa thêm: "氣者非概言有水卽有氣也,其機見於動處". Khí không phải nói chung chung có nước là có khí; then máy của khí hiện ở chỗ động. "水有屈曲回還則爲動,動則其氣旺而生;無屈曲回還則爲靜,靜則其氣衰而死;生可用而死不可用也". Nước có khúc khuỷu quay vòng là động, động thì khí vượng mà sinh; không khúc khuỷu quay vòng là tĩnh, tĩnh thì khí suy mà chết; sinh thì dùng được, chết thì không.
Nước vòng là chân long, giới thuỷ khí dừng – 平洋水繞 便是眞龍
Nguyên văn – 原文
平洋水繞,便是眞龍;此言雖顯,微妙難通;水界氣止,近水氣鍾。
Dịch: Ở đất bằng, nước vòng quanh chính là chân long. Lời này tuy rõ, mà chỗ vi diệu khó thông. Nước làm giới thì khí dừng; gần nước thì khí tụ.
Chú (Tưởng Quốc): "古言平洋不問蹤,水繞是眞龍", người xưa nói đất bằng không hỏi dấu long, nước vòng là chân long; đó là lời nói rõ chỗ động mà nuôi khí. Nhưng lời ấy tuy lộ rõ, chỗ vi diệu bên trong chưa dễ hiểu; người xem phải ngộ ở nước giới. "故凡大水行龍,必得小水界割,而後龍氣止結,此卽所謂龍之動也". Phàm sông lớn đi long, phải được nước nhỏ cắt giới, rồi sau khí long mới dừng kết; đó là chỗ gọi là long động. "扦穴又須近水,近水則生氣蔭養;若離水太遠,則死氣侵御". Hạ huyệt lại phải gần nước; gần nước thì sinh khí che nuôi; nếu rời nước quá xa thì khí chết lấn vào.
Giảng: Câu "bình dương bất vấn tung, thuỷ nhiễu thị chân long" là câu ai học thuỷ long cũng thuộc. Tòng Hậu Lục nói thẳng: câu ấy rõ mà khó. Khó ở chỗ không phải nước vòng nào cũng là long; phải có nước nhỏ cắt ngang sông lớn thì khí mới dừng. Sông lớn chảy một mạch dài là khí đi; đến chỗ có con rạch nhỏ tách ra hay nhập vào, khí mới có chỗ dừng để kết. Đây cũng là ý của Quy Hậu Lục ở các chương trước về "giới thuỷ".

"Cận thuỷ khí chung" là lời dặn thực tế: huyệt thuỷ long phải gần nước. Ở núi, huyệt có thể cách nước xa, vì khí đi trong núi; ở đồng bằng, khí đi theo nước, nên xa nước là xa khí. Chữ "遷" trong bản in ở câu này đọc là "扦", nghĩa là hạ huyệt, táng; không phải nghĩa dời đi. Hai chữ cuối câu chú "侵御" và một chữ ở câu "畜養…矣" in mờ, đọc theo mạch văn.
Khí mỗi phương cưỡi một quẻ, tránh lẫn cung bên – 氣來動處 個個不同
Nguyên văn – 原文
氣來動處,個個不同;近南乘坎,近西震龍;東南乾氣,忌入壬中;西北巽氣,忌與乙逢;圓圓地氣,孰西孰東。
Dịch: Chỗ khí đến mà động, chỗ nào cũng khác. Gần phía Nam thì cưỡi Khảm; gần phía Tây là long Chấn. Đông Nam là khí Càn, kỵ lẫn vào Nhâm; Tây Bắc là khí Tốn, kỵ gặp Ất. Khí đất tròn vòng, phương nào là Tây, phương nào là Đông?
Chú (Tưởng Quốc): "龍氣歸於動處,乘用方位,又各不同;近南水乘坎氣,近西水乘震氣;舉南之有坎,則北之有離可推矣;舉西之有震,則東之有兌可類矣". Khí long quy về chỗ động; phương vị cưỡi dùng lại mỗi chỗ một khác. Nước gần phía Nam thì cưỡi khí Khảm, nước gần phía Tây thì cưỡi khí Chấn; nêu Nam có Khảm thì Bắc có Ly có thể suy; nêu Tây có Chấn thì Đông có Đoài có thể theo loại. "近東南乘乾氣,忌偏於右而雜坎宮之壬;近西北乘巽氣,忌偏於左而雜震宮之乙;舉壬則辛可知矣,舉乙則丙可知矣". Gần Đông Nam cưỡi khí Càn, kỵ lệch sang phải mà lẫn chữ Nhâm của cung Khảm; gần Tây Bắc cưỡi khí Tốn, kỵ lệch sang trái mà lẫn chữ Ất của cung Chấn; nêu Nhâm thì Tân có thể biết, nêu Ất thì Bính có thể biết.
Giảng: Đoạn này cho thấy một quy luật: nước ở phương nào thì cưỡi khí của quẻ ở phương đối diện. Nước gần Nam cưỡi Khảm (Bắc), gần Tây cưỡi Chấn (Đông), gần Đông Nam cưỡi Càn (Tây Bắc), gần Tây Bắc cưỡi Tốn (Đông Nam). Lý là khí từ nước động mà đi vào huyệt, nên huyệt nhận khí theo chiều từ nước nhìn vào. Lời chú cũng nói rõ: "此乘龍忌雜他宮之氣,實就水路相乘而言,非言向氣也", đây là nói về đường nước mà cưỡi, không phải nói khí của hướng.

Hai chữ kỵ "Nhâm" và "Ất" là lời dặn về thuần tạp. Càn ở Tây Bắc, bên cạnh là Hợi rồi Nhâm thuộc cung Khảm; cưỡi khí Càn mà lệch sang là lẫn khí Khảm. Tốn ở Đông Nam, bên cạnh là Thìn rồi Ất thuộc cung Chấn; cưỡi khí Tốn mà lệch là lẫn khí Chấn. Đây chính là thước đo "ra khỏi bát quái thì mất thai nguyên" mà Định Quái chương trong Thiên Nguyên Cửu Lược đã dạy, áp vào đường nước đồng bằng. Lời chú kết: "夫水路方位圓圓,則地氣方位亦圓圓,惟在格龍者詳審何者屬東,何者屬西", đường nước phương vị tròn vòng thì khí đất phương vị cũng tròn vòng; chỉ ở người cách long xét kỹ chỗ nào thuộc Đông, chỗ nào thuộc Tây.
Vật vật thái cực, khí giữa cứng thẳng, lấy khí tú – 物物太極 一氣冲融
Nguyên văn – 原文
物物太極,一氣冲融;中氣雖發,硬直無功;秀氣活動,穿西穿東;左秀左勝,右秀右榮;乘得氣者,永吉無凶。
Dịch: Vật nào cũng là một thái cực, một khí hoà dung. Khí giữa tuy phát, nếu cứng thẳng thì vô công. Khí tú hoạt động, xuyên Tây xuyên Đông; bên trái tú thì bên trái thắng, bên phải tú thì bên phải vinh. Ai cưỡi được khí thì tốt mãi không hung.
Chú (Tưởng Quốc): "蓋物物一太極,各自爲陰陽五行八卦,一氣冲和融結,而不容溷;若是陰錯陽差,則又非一太極,元氣衰旺不同,不能歸一,吉中有凶矣". Bởi vật vật đều là một thái cực, mỗi cái tự có âm dương, ngũ hành, bát quái, một khí hoà dung kết lại mà không cho lẫn; nếu âm lẫn dương sai thì không còn là một thái cực, nguyên khí suy vượng khác nhau, không quy về một, trong cát có hung. Lại nói: "穴地乘氣,又有左右中三者之分;穴扦其中,似乎得矣;然扦中者而又往往難發,何哉?不知乘氣忌乎硬直,硬直則氣無成". Huyệt cưỡi khí lại chia trái, phải, giữa; hạ huyệt ở giữa thì tưởng là được; nhưng hạ ở giữa lại thường khó phát, vì sao? Vì không biết cưỡi khí kỵ cứng thẳng; cứng thẳng thì khí không thành.
Giảng: "Vật vật thái cực" là câu của Chu Hy, đem vào thuỷ long thì nghĩa là: mỗi cục nước, mỗi khúc nước là một thái cực riêng, có âm dương, bát quái riêng. Cục nào cũng phải thuần một khí; lẫn hai khí suy vượng khác nhau thì không thành một thái cực, tốt lẫn xấu. Người xem đất đồng bằng hay vẽ một la kinh lớn cho cả vùng; Tòng Hậu Lục dạy ngược lại: mỗi cục một tâm, mỗi cục một bát quái.

Đoạn "trung khí tuy phát, ngạnh trực vô công" là chỗ rất đáng nhớ. Nhiều người thấy một cục nước cân đối thì hạ huyệt ngay chính giữa, tưởng là chỗ khí tụ. Sách nói huyệt giữa thường khó phát, vì khí giữa hay cứng thẳng. Phải tìm khí "tú", tức khí có khúc uốn, có hoạt động: "或從左來而穿西,或從右來而穿東;左邊秀則氣結於左,右邊秀則氣結於右". Hoặc từ trái đến mà xuyên sang Tây, hoặc từ phải đến mà xuyên sang Đông; bên trái tú thì khí kết bên trái, bên phải tú thì khí kết bên phải.
Câu "thừa đắc khí giả, vĩnh cát vô hung" được lời chú giải rất thực tế: "乘得秀氣,則龍穴完固,雖値敗元,不過不發,而無凶可憂矣". Cưỡi được khí tú thì long huyệt vững bền; dù gặp nguyên vận suy, cũng chỉ là không phát, không có hung để lo. Nghĩa là: hình và khí đúng thì vận suy không làm hại, chỉ làm chậm; hình và khí sai thì vận vượng cũng không cứu.

Phê quái lệ tục, long dương hướng dương – 漫推卦例 眞辨金龍
Nguyên văn – 原文
漫推卦例,眞辨金龍;陽龍陽向,陰向陰龍;乘氣不眞,災禍無窮。
Dịch: Đừng suy theo quái lệ, phải phân biệt thật kim long. Long dương hướng dương, hướng âm long âm: cưỡi khí không thật thì tai hoạ không cùng.
Chú (Tưởng Quốc): "俗學妄爲,拘執一行,僞造卦例,納甲陰陽爲用,不辨龍局吉凶;凡遇陽龍則立陽向,陰龍則立陰向;以此作用,乘氣不眞,其敗不勝言矣". Học tục làm càn, câu nệ một hành, nguỵ tạo quái lệ, lấy âm dương nạp giáp mà dùng, không phân cát hung của cục long; hễ gặp long dương thì lập hướng dương, long âm thì lập hướng âm; dùng như vậy thì cưỡi khí không thật, hỏng không kể xiết.
Giảng: Bốn câu cuối là lời phê, cùng giọng với Thiên Nguyên la kinh biểu của Tưởng Quốc Tông Thành: phê nạp giáp phiên hào, phê âm dương theo tên can chi. "Dương long dương hướng, âm hướng âm long" là lối tục lấy âm dương nạp giáp của long để định âm dương của hướng cho "hợp". Sách nói dùng như vậy là không biết khí ở đâu; khí ở chỗ nước động, chỗ nước giới, chỗ khí tú, chứ không ở chữ âm dương trên la kinh.

Đọc cả quyển thượng thì thấy một trình tự rõ: trước định núi hay nước làm long; rồi tìm chỗ nước động, chỗ nước nhỏ cắt sông lớn; rồi hạ huyệt gần nước; rồi xét phương nước để biết cưỡi khí quẻ nào, tránh lẫn cung bên; rồi trong cục chọn bên khí tú, không cố chấp ở giữa; cuối cùng mới đến chuyện hướng, mà hướng không định bằng nạp giáp. Đây là bản tóm gọn nhất của phép thuỷ long mà Quy Hậu Lục mười tám chương đã bàn.


Quyển trung tiếp theo sẽ bàn toạ cung của huyệt bình dương, các loại sa nước nên tránh, tam dương lục kiến, nước bắn nước chầu, và nước tụ lớn tụ nhỏ.


| Câu gốc | Ý chính | Ứng dụng khi xem đất |
|---|---|---|
| 山若羣行,以山爲龍 | Núi nước mỗi thứ tự làm long; chỗ nào trùng điệp thì lấy cái đó | Quyết sơn long hay thuỷ long trước tiên |
| 乘氣爲生 | Cục không hình nhất định, khí có chỗ kết nhất định | Tìm chỗ khí kết, không theo hình cục mẫu |
| 有動爲主,無動爲死 | Nước khúc khuỷu quay vòng là động, sinh; thẳng là tĩnh, chết | Bỏ đoạn nước thẳng, lấy chỗ uốn ôm |
| 水界氣止 | Sông lớn có nước nhỏ cắt giới thì khí dừng kết | Tìm chỗ rạch nhỏ tách nhập sông lớn |
| 近水氣鍾 | Huyệt phải gần nước, xa thì khí chết lấn | Không đặt huyệt đồng bằng xa nước |
| 近南乘坎,近西震龍 | Nước ở phương nào cưỡi khí quẻ phương đối diện | Xét theo đường nước, không phải khí hướng |
| 忌入壬中,忌與乙逢 | Cưỡi Càn kỵ lẫn Nhâm, cưỡi Tốn kỵ lẫn Ất | Giữ khí trong một quẻ |
| 中氣雖發,硬直無功 | Huyệt giữa hay khó phát vì khí cứng thẳng | Chọn bên khí tú, trái hay phải |
| 乘得氣者,永吉無凶 | Cưỡi được khí tú thì vận suy chỉ không phát, không hung | Hình khí đúng là gốc, vận là phụ |
| 陽龍陽向,陰向陰龍 | Phê lối nạp giáp lấy âm dương long định hướng | Không định hướng bằng chữ âm dương |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Tòng Hậu Lục quyển thượng là bài học quý cho người xem đất ở đồng bằng nước ta, nơi phần lớn mồ mả và nhà cửa nằm trên đất bằng, giữa sông rạch, kênh mương. Ba điều sách dạy rất hợp với thực địa: nước thẳng là nước chết (kênh đào thẳng tắp có nước mà không có khí); khí dừng ở chỗ nước nhỏ cắt nước lớn; và huyệt giữa cục chưa chắc là huyệt thật. Trong Hình Pháp Liên Hoa, việc đầu tiên ở đất bằng là vẽ lại toàn bộ đường nước, đánh dấu chỗ uốn, chỗ giới, chỗ tú, rồi mới đặt la kinh. Lời chú "dù gặp vận suy cũng chỉ không phát" cũng khớp với nguyên tắc của Liên Hoa: hình khí là gốc, thời vận là phần làm nhanh hay chậm. Còn thời vận ấy đến lúc nào, Phong Thuỷ Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Lý pháp như trên thì chia sẻ được; cách nhận chỗ nước động thật, chỗ khí tú bên trái hay bên phải giữa một cục nước, là thủ pháp phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Tòng Hậu Lục quyển thượng dạy: núi nước mỗi thứ tự làm long; cục thuỷ long không có hình nhất định mà khí có chỗ kết nhất định; cưỡi được khí là sống. Khí hiện ở chỗ động: nước khúc khuỷu quay vòng là sinh, thẳng là chết. Nước vòng là chân long, nhưng phải có nước nhỏ cắt giới sông lớn thì khí mới dừng; huyệt phải gần nước. Nước ở phương nào thì cưỡi khí quẻ phương đối diện, phải tránh lẫn cung bên. Mỗi cục là một thái cực, phải thuần một khí. Khí giữa cứng thẳng thì vô công, phải lấy khí tú bên trái hay bên phải; cưỡi được khí tú thì dù vận suy cũng chỉ không phát, không hung. Lối tục lấy nạp giáp, long dương lập hướng dương, long âm lập hướng âm, là cưỡi khí không thật.
Bài trước: Chương Dương Cơ 陽基章 – xem nhà ở theo năm cơ. Bài sau: Tòng Hậu Lục quyển trung 從厚錄・中卷 – toạ cung, sa và tụ thuỷ.
Nguồn: Tòng Hậu Lục (從厚錄) quyển thượng, khuyết danh, Tưởng Quốc Tông Thành chú, phụ sau Quy Hậu Lục (歸厚錄) trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển bốn, trang 148–149, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính: câu "秀歎活動" đọc là "秀氣活動" theo lời chú "祇取秀氣活動者"; chữ 遷 trong lời chú đọc là 扦 (hạ huyệt); một chữ ở câu "畜養…矣" và chữ 御 trong "侵御" in mờ, dịch theo mạch văn. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương của đường nước quanh huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục thuỷ long bình dương theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ đường nước, đánh dấu chỗ uốn, chỗ giới, chỗ khí tú.
Bài liên quan – 相關文章
- Chương Dương Cơ 陽基章: xem nhà ở theo năm cơ
- Quy Hậu Lục 歸厚錄: giới thiệu sách thuỷ long bình dương
- Chương Thẩm Vận 審運章: xét nguyên vận cho huyệt bình dương
- Thuỷ Long Kinh: lấy nước làm long
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh thượng thiên: long ra đất bằng
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết "nước động là sinh, nước thẳng là chết", biết nước nhỏ cắt sông lớn thì khí dừng, biết huyệt giữa hay khó phát, là phần Lý; đứng giữa đồng nước thật mà nhận được chỗ nước động, chỗ khí tú bên nào, chỗ nào gần nước vừa đủ, là phần Nhãn và Thủ, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Tòng Hậu Lục là sách gì? – 從厚錄
Là thiên phụ của Quy Hậu Lục, cùng một thể, bổ nghĩa cho phép thuỷ long bình dương; bản gốc mất tên tác giả, Tưởng Quốc Tông Thành chú. Sách chia ba quyển thượng, trung, hạ, mỗi quyển một bài ca bốn chữ kèm lời chú.
Thế nào là nước "động"? – 動
Nước có khúc khuỷu quay vòng là động; động thì khí vượng mà sinh, dùng được. Nước thẳng không quay vòng là tĩnh; tĩnh thì khí suy mà chết, không dùng được.
Vì sao huyệt phải gần nước? – 近水氣鍾
Vì ở đất bằng khí đi theo nước. Gần nước thì sinh khí che nuôi; rời nước quá xa thì khí chết lấn vào. Khác với sơn long, nơi khí đi trong núi.
"Gần Nam cưỡi Khảm" nghĩa là gì? – 近南乘坎
Nước ở phía Nam thì huyệt cưỡi khí quẻ Khảm ở phương đối diện; nước ở Tây cưỡi Chấn, Đông Nam cưỡi Càn, Tây Bắc cưỡi Tốn. Lời chú nói đây là xét theo đường nước, không phải khí của hướng; và phải tránh lẫn sang cung bên.
Vì sao huyệt ở giữa cục lại khó phát? – 中氣硬直
Vì khí giữa thường cứng thẳng, cứng thẳng thì khí không thành. Phải lấy khí tú hoạt động: bên trái tú thì kết bên trái, bên phải tú thì kết bên phải.









