💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Lục Bộ – Yết Yếu Ca 揭要歌: sáu thần long của nước và tam nguyên

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Lục Bộ – Yết Yếu Ca 揭要歌: sáu thần long của nước và tam nguyên

Lục Bộ: Cương Lũng · Dương Đột · Địa Long · Thuỷ Thần thiên · Nhập Thức Ca · Yết Yếu Ca
六部 · 揭要歌 (地理正宗 卷十)
Tập hợp, tiểu tự và Yết Yếu Ca: Vân Tiều Tưởng Quốc Tông Thành (雲樵蔣國宗城, đời Thanh) · Nhập Thức Ca: tác giả in mờ trong bản in
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.

Yết Yếu Ca (揭要歌), bài ca "nêu chỗ cốt yếu", là bộ thứ sáu và là phần cuối của Lục Bộ, do chính người tập hợp Lục Bộ là Vân Tiều Tưởng Quốc Tông Thành soạn. Nếu năm bộ trước (Cương Lũng, Dương Đột, Địa Long, Thuỷ Thần, Nhập Thức Ca) chủ yếu bàn hình thế, thì Yết Yếu Ca là chỗ nối hình thế với lý khí ở đồng bằng: lấy nước làm núi, chia sáu thần long của nước, xét động tĩnh sống chết của nước, rồi đi vào Dịch lý, thái cực, ngũ hành, quẻ, ba nguyên, chín sao. Bài ca ngắn mà dày; bài này dịch trọn và giảng theo từng đoạn, giữ phần lý pháp, còn phần thủ pháp lập quẻ cụ thể thì không triển khai.

Trả lời nhanh: Yết Yếu Ca dạy: phép bình dương lấy nước làm núi. Núi có sáu loại long (cán long ra đồng bằng, chi long kết trong thung, kỵ long, lưu thần, tuỳ long, tràng bối), nước cũng có sáu thần long: cán thuỷ kết ở lưng bụng, chi thuỷ kết ở đầu, song long hai dòng cảm nhau, đơn long tự ôm thu, hồ đầm là long khí ngưng, đất cao thấp có dòng khô. Xét nước trước xem động tĩnh: thẳng tắp là chết, cong khúc là sống. Nước Mộc Hoả gió lọt có sát không nguyên khí; huyệt ba phía hẹp được, minh đường phải rộng; một vòng nước bọc đầu là đoạn thành; nước tụ thiên tâm là ấm long. Các long giao cấu thuần không tạp thì phát. Rốt cuộc phải thông Dịch: nước đến chỗ cùng thì thái cực rõ, ngũ hành sinh tám quẻ, ba hào thành quẻ lấy hào giữa làm chủ, một quẻ ba sơn là một nhà, ba nguyên chín sao xoay vần; biết thêm phép tu long (lấp bổ, khơi thông) thì gặp nước có thể cắt thành.

Thầy Vũ Giới giảng: "Yết Yếu Ca là cây cầu. Đi hết năm bộ hình thế rồi mà không qua cầu này thì chỉ biết nhìn nước đẹp nước xấu; qua được rồi mới biết nước nào đến lúc nào phát. Nhưng cây cầu ấy phải có người dắt đi, đọc một mình rất dễ lạc."

Lấy nước làm núi, sáu thần long của nước – 平洋法以水爲山

Nguyên văn – 原文

平洋法以水爲山。水土有玄關。山水成胎非一轍。屬目當知別。乾元御宇乘六龍。山水象數通。古言山脈龍分六。六幹龍出洋。叢枝龍專結山谷中。四面盡藏風。騎龍并及留神位。隨龍與撞背。我觀水法數亦然。幹落腰腹間。枝止名曰龍頭結。幹液注枝說。雙龍相感兩道求。單龍自兜收。湖蕩號爲凝龍氣。原隰乾流地。此是水法六神龍。隨地辨眞蹤。

Dịch: Phép bình dương lấy nước làm núi; nước và đất có huyền quan. Núi và nước thành thai không theo một lối, chú mắt vào thì nên biết phân biệt. Càn nguyên trị vũ trụ cưỡi sáu rồng, tượng và số của núi và nước thông nhau. Người xưa nói mạch núi chia sáu long: cán long ra tới đồng bằng; tùng chi long chuyên kết trong thung núi, bốn mặt đều tàng phong; lại có kỵ long cùng lưu thần vị, tuỳ long và tràng bối. Ta xem thuỷ pháp, số cũng như vậy: cán thuỷ kết ở khoảng lưng bụng; chi thuỷ dừng gọi là kết ở đầu long, tinh dịch của cán đổ vào chi; song long cảm nhau thì tìm ở hai đường; đơn long thì tự ôm thu; hồ đầm gọi là long khí ngưng tụ; đất nguyên thấp có dòng khô. Đây là sáu thần long của thuỷ pháp, tuỳ đất mà phân dấu thật.

Giảng: Câu mở đầu "phép bình dương lấy nước làm núi" là nguyên tắc nền của mọi sách bình dương từ Thuỷ Long Kinh đến Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh: ở đồng bằng, nước làm phần việc mà núi làm ở vùng núi, tức chở long, làm quá hiệp, làm long hổ, làm án. Tưởng Quốc mượn câu quẻ Càn "thời thừa lục long" (lúc ấy cưỡi sáu rồng) để nói tượng số của núi và nước thông nhau: núi có sáu loại long thì nước cũng có sáu.

Đời sống trên sông Mê Kông
Đời sống trên sông Mê Kông: ở đất nước, sông cái, nhánh nhỏ, hai dòng kẹp, một dòng vòng, hồ đầm và lạch mùa mưa đều là long; núi có sáu loại long thì nước cũng có sáu. Ảnh: McKay Savage, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Sáu long của núi được kể theo cách long kết: cán long là long lớn chạy dài ra tới đồng bằng; tùng chi long là nhánh nhỏ kết trong thung núi, bốn bề kín gió; kỵ long là huyệt cưỡi trên sống long; lưu thần là chỗ long để lại thần khí mà kết; tuỳ long là kết theo long đi; tràng bối là long đâm thẳng vào lưng huyệt. Sáu long của nước đối ứng: cán thuỷ (sông lớn) kết ở khoảng giữa thân, chỗ "lưng bụng"; chi thuỷ (nhánh nhỏ) kết ở đầu nhánh, vì "tinh dịch của cán đổ vào chi", đúng như lời Tưởng Đại Hồng về sông lớn thu sông nhỏ; song long là hai dòng nước cảm nhau, huyệt ở giữa; đơn long là một dòng tự vòng lại ôm; hồ đầm là chỗ long khí ngưng lại; và đất nguyên thấp (原隰, cao nguyên và đất trũng) có dòng khô, chỉ có nước khi mưa.

Sơ đồ sáu thần long của nước: cán thuỷ, chi thuỷ, song long, đơn long, hồ đầm, dòng khô – Lục Bộ, Yết Yếu Ca
Phép bình dương lấy nước làm núi: cán thuỷ kết ở lưng bụng sông lớn, chi thuỷ kết ở đầu nhánh, song long là hai dòng cảm nhau, đơn long là một dòng tự vòng ôm, hồ đầm là long khí ngưng, dòng khô ở đất cao thấp. Vẽ lại theo Lục Bộ (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Nhân hình xét khí: trước xem động tĩnh – 因形察氣

Nguyên văn – 原文

因形察氣當持柄。先要觀動靜。徑直靜時是死形。屈曲動而生。轉折斜直有移易。變化無常跡。浜漊環抱號乘車。穴上露光華。結龍收束精神固。千流萬派注。息道金形水土豪。漏道火木交。瓜藤包節滿團圓。各自立門戶。

Dịch: Nhân hình mà xét khí thì phải nắm lấy cán: trước hết phải xem động tĩnh. Thẳng tắp lúc tĩnh là hình chết, cong khúc mà động thì sống. Chuyển gãy, xiên, thẳng có lúc dời đổi, biến hoá không có dấu thường. Ngòi lạch ôm vòng gọi là thừa xa, trên huyệt lộ ra ánh sáng. Long kết thì thu thúc, tinh thần bền chặt, nghìn dòng muôn nhánh đổ về. Đường nghỉ (tức đạo) hình Kim, nước đất mạnh; đường lọt (lậu đạo) là Hoả Mộc giao nhau. Như dây dưa bọc đốt, tròn đầy, mỗi đốt tự lập môn hộ.

Giảng: "Nhân hình xét khí" là câu nối hình thế với lý khí: hình là cái thấy, khí là cái không thấy; xét khí phải bắt đầu từ hình. Cái "cán" để nắm là động tĩnh. Bài ca định nghĩa ngược với cách hiểu thông thường: nước thẳng tắp không phải là "động" mà là "tĩnh", là hình chết; nước cong khúc mới là động, là sống. Đây cũng là câu "thẳng thì chết, cong thì sống" của Thuỷ Thần thiên, nói lại bằng ngôn ngữ âm dương.

Khúc sông uốn vòng dưới chân núi
Khúc sông uốn vòng ở Oxbow Bend (Grand Teton, Mỹ): nước cong khúc là động, là sống; nước thẳng tắp là tĩnh, là hình chết. Ảnh: Michael Gäbler, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

"Thừa xa" (乘車), cưỡi xe, là hình ngòi lạch ôm vòng quanh huyệt như bánh xe; huyệt ở giữa thì "lộ ánh sáng", tức khí phát lên. "Tức đạo" (息道) là dòng nước có chỗ nghỉ, hình tròn của Kim, "nước đất mạnh", tức khí dày. "Lậu đạo" (漏道) là dòng nước lọt, hình thẳng nhọn của Mộc Hoả, khí theo đó mà rò đi. Hình "dây dưa bọc đốt" là những đoạn nước nối nhau, mỗi đoạn tròn đầy như quả dưa trên dây, "mỗi đốt tự lập môn hộ": mỗi đoạn là một cục nhỏ có huyệt riêng.

Sơ đồ động tĩnh của nước: thẳng tắp là tĩnh là chết, cong khúc là động là sống; tức đạo và lậu đạo – Lục Bộ, Yết Yếu Ca
Nước thẳng tắp là tĩnh, hình chết; nước cong khúc là động, hình sống; tức đạo có chỗ nghỉ tròn hình Kim nên khí dày, lậu đạo thẳng nhọn hình Mộc Hoả nên khí rò đi. Vẽ lại theo Lục Bộ (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Gió lọt, đoạn thành, nước bắn, nước ấm long – 衝風漏洩

Nguyên văn – 原文

衝風漏洩木火星。有殺無元精。穴地三方皆可窄。明堂獨宜闊。一水裹頭名斷城。宜接答水情。水直射來非吉地。有蓋反爲利。水聚天心來蔭龍。硬直反爲凶。

Dịch: Gió xông, khí lọt là sao Mộc Hoả, có sát mà không có nguyên tinh. Đất huyệt ba phía đều có thể hẹp, riêng minh đường nên rộng. Một dòng nước bọc đầu gọi là đoạn thành, nên có nước khác đến tiếp đáp tình. Nước thẳng bắn tới không phải đất tốt, có vật che thì ngược lại thành lợi. Nước tụ ở thiên tâm đến che long, cứng thẳng thì lại thành hung.

Giảng: Đoạn này là bản tóm của các lời truyện mà Tưởng Đại Hồng viết cho Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh hạ thiên, gần như từng chữ: thuỷ thần kỵ Mộc Hoả vì có sát không có nguyên khí; huyệt bình dương ba phía có thể sát, riêng minh đường phải rộng; một vòng nước bọc đầu là đoạn thành, có nước khác đến tiếp thì không hung; ao tụ ở thiên tâm là nước ấm long, cứng thẳng như máng trà thì hung. Tưởng Quốc là người cùng họ, cùng học phái với Tưởng Đại Hồng, nên Yết Yếu Ca chép lại chỗ cốt yếu của thầy mình thành ca để dễ thuộc.

Con kênh thẳng ở trấn nước Tây Đường
Con kênh thẳng ở trấn nước Tây Đường (Chiết Giang) về đêm: nước cứng thẳng như máng trà là lậu đạo, khí theo đó mà rò đi. Ảnh: Austin8080, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Chỉ có một câu bổ sung đáng chú ý: "nước thẳng bắn tới không phải đất tốt, có vật che thì lại thành lợi". Nước bắn thẳng vốn hung, nhưng nếu trước huyệt có gò, có cây, có bờ đất che (蓋), dòng nước bị chặn lại trước khi tới huyệt, thì cái thế mạnh của nó lại thành nguồn khí đổ về. Đây là chỗ hình thế mở đường cho phép sửa đất, phép mà cuối bài ca gọi là "tu long".

Các long giao cấu, cung thần chiếu thần, huyệt giao với nước – 羣龍交媾

Nguyên văn – 原文

羣龍交媾純無雜。元元皆主發。宮神是主照神賓。應驗緩急分。水伏不顯流光跡。望道加詳覓。若然墩阜隔斷蹤。就此論始終。穴土高低有形勢。要與水交際。堂前漸高坐漸低。陰陽兩合宜。傳送功曹左右壓。陽和被掩煞。方耳圓口下穴情。十字取澂淸。來源出口生奇曲。天關并地軸。直來斜插四旁加。亦可作外沙。行龍有曲精神碩。譬比山峯卓。曲間直節過峽情。起伏藏然分。

Dịch: Các long giao cấu thuần mà không tạp, nguyên nào cũng chủ phát. Cung thần là chủ, chiếu thần là khách, ứng nghiệm chậm hay nhanh phân ra từ đó. Nước ngầm không hiện dấu chảy sáng, phải theo đường mà tìm kỹ thêm; nếu gò đống cách đứt dấu nước, thì ở chỗ ấy mà bàn đầu cuối. Đất huyệt cao thấp có hình thế, phải giao tiếp với nước. Trước minh đường dần cao, chỗ ngồi dần thấp, âm dương hai bên hợp nhau. Truyền Tống, Công Tào hai bên đè xuống, dương hoà bị che lấp mà thành sát. Tai vuông miệng tròn là tình hạ huyệt, hình chữ thập lấy chỗ nước lặng trong. Nguồn đến và cửa ra sinh khúc lạ, là thiên quan cùng địa trục. Nước thẳng đến, xiên cắm, bốn bên thêm vào, cũng có thể làm ngoại sa. Long nước đi có khúc thì tinh thần lớn, ví như ngọn núi vút cao; giữa các khúc có đốt thẳng là tình quá hiệp, nổi chìm ẩn hiện mà phân ra.

Giảng: Đoạn này gom nhiều quy tắc ngắn. "Các long giao cấu thuần không tạp" là các dòng nước giao nhau cùng một khí, như Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh nói "mạnh nối mạnh, trọng nối trọng"; thuần thì nguyên nào cũng phát. "Cung thần là chủ, chiếu thần là khách": dòng nước thuộc cung của huyệt là chủ, ứng nhanh và bền; dòng nước từ xa chiếu tới là khách, ứng chậm hơn. "Nước ngầm không hiện" thì theo dấu đường đất mà tìm; có gò đống cắt ngang thì coi đó là đầu hay cuối của dòng.

Câu "trước đường dần cao, chỗ ngồi dần thấp, âm dương hợp nhau" là hình thế đặc thù của huyệt đồng bằng: khác với núi (sau cao trước thấp), huyệt bình dương có thể ngồi thấp, trước mặt đất dần cao lên rồi gặp nước; đây là nghĩa "hậu không" mà Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh đã dặn. "Truyền Tống, Công Tào" là tên hai thần tướng ứng với Thân và Dần; hai bên mà có đất cao đè xuống thì dương hoà bị che. "Tai vuông miệng tròn" là hình nước ôm như tai, như miệng trước huyệt; "chữ thập lấy chỗ lặng trong" là chỗ hai dòng giao như chữ thập, huyệt lấy ở chỗ nước lặng. "Thiên quan, địa trục" là nguồn đến và cửa ra, phải có khúc lạ.

Chỗ hai sông giao nhau ở Koblenz
Chỗ sông Moselle đổ vào sông Rhine ở Koblenz (Đức), nhìn từ trên cao: hai dòng giao nhau, huyệt lấy ở chỗ nước lặng, không lấy ở chỗ nước xiết. Ảnh: Carsten Steger, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thông lý Dịch: thái cực, ngũ hành, tám quẻ – 探道入微 要在通易理

Nguyên văn – 原文

探道入微義無已。要在通易理。乾坤二卦是易門。天地兩儀分。諸卦排位皆雙配。陰陽兩相對。吉之先見謂之幾。孔翼發玄微。一山一水一天地。泛說非眞義。水到窮時太極明。太極五行根。五行相摩生八卦。數易方成畫。圖書化作卦中精。一氣不分論。

Dịch: Dò đạo vào chỗ vi diệu thì nghĩa không cùng, cốt yếu là phải thông lý Dịch. Hai quẻ Càn Khôn là cửa của Dịch, trời đất hai nghi chia ra. Các quẻ xếp ngôi đều phối đôi, âm dương hai bên đối nhau. Điềm lành hiện ra trước gọi là cơ, phần Thập dực của Khổng tử đã phát huy chỗ huyền vi. Một núi một nước là một trời đất, nói phiếm thì không phải nghĩa thật. Nước đến chỗ cùng thì thái cực rõ, thái cực là gốc của ngũ hành. Ngũ hành cọ xát nhau sinh tám quẻ, số đổi mới thành vạch. Hà Đồ, Lạc Thư hoá thành tinh tuý trong quẻ, một khí không chia ra mà luận.

Giảng: Đây là chỗ Yết Yếu Ca "nêu cốt yếu" thật sự: muốn vào chỗ vi diệu của địa lý thì phải thông Dịch. Hai quẻ Càn Khôn là cửa; các quẻ xếp thành từng đôi âm dương đối nhau, như trong Hệ từ truyện. Câu "điềm lành hiện trước gọi là cơ" trích ý Hệ từ: "cơ là cái động nhỏ, cái cát hiện ra trước". Trong địa lý, "cơ" là dấu hiệu nhỏ trên đất báo trước khí sắp phát.

Tranh sơn thuỷ của Tra Sĩ Tiêu
Tranh cổ: tập sơn thuỷ của Tra Sĩ Tiêu (查士標) đời Thanh, phạm vi công cộng. Mây núi nước mờ mà có hình: "cơ" là cái động nhỏ hiện ra trước, người tinh mắt mới thấy.

Câu "một núi một nước là một trời đất, nói phiếm không phải nghĩa thật" là lời phê những người chỉ nói chung chung "núi là âm, nước là dương". Nghĩa thật là: "nước đến chỗ cùng thì thái cực rõ". Chỗ nước dừng, chỗ các dòng hội tụ cuối cùng, là thái cực của cục; từ thái cực mới phân ngũ hành, từ ngũ hành mới sinh tám quẻ. Câu này nối thẳng với câu "lập huyệt ở giữa động tĩnh" của Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh: thái cực của đồng bằng nằm ở chỗ nước tận. Hà Đồ, Lạc Thư "hoá thành tinh trong quẻ, một khí không chia": đồ và thư không phải hai hệ riêng mà là một khí biểu hiện ra quẻ.

Một quẻ ba sơn, ba nguyên chín sao, phép tu long – 一卦三山 三元 修龍法

Nguyên văn – 原文

三爻成卦中爲主。前後爻爲輔。一卦三山子母分。總屬一家春。一山各自有八位。當別星辰氣。八位卽是八卦門。辨此藝方情。一元三吉任君下。不悟爲空話。九星八卦本混淪。著物位方分。天人兩元收五吉。先時補救力。地元遞降數將終。專兼一統龍。本元不併來元氣。雖爲善後計。悟得三卦八神宮。陰陽一掌中。古人又有修龍法。塡補與濬達。知此作用與挨星。遇水可裁成。

Dịch: Ba hào thành quẻ, hào giữa làm chủ, hào trước hào sau làm phụ. Một quẻ có ba sơn, chia mẹ con, đều thuộc về mùa xuân của một nhà. Mỗi sơn lại tự có tám vị, nên phân biệt khí của tinh thần. Tám vị tức là cửa của tám quẻ; phân được điều này thì nghề mới tinh. Một nguyên ba cát tuỳ anh hạ, không ngộ thì chỉ là lời suông. Chín sao tám quẻ vốn hỗn luân một khối, gắn vào vật thì vị mới phân. Thiên nguyên, nhân nguyên thu năm cát, là sức bổ cứu trước thời; địa nguyên lần xuống, số sắp hết, chuyên kiêm một long thống nhất. Nguyên này không gộp khí của nguyên sau, tuy là kế lo về sau. Ngộ được ba quẻ, tám thần cung, thì âm dương nằm trong một bàn tay. Người xưa lại có phép tu long: lấp bổ và khơi thông. Biết tác dụng này cùng phép ai tinh, gặp nước có thể cắt mà thành cục.

Giảng: Đoạn cuối là phần lý khí thuần tuý. "Ba hào thành quẻ, hào giữa làm chủ": trong mỗi quẻ, hào giữa quyết định tính của quẻ, hai hào trên dưới phụ trợ. "Một quẻ ba sơn" là mỗi quẻ trên la kinh quản ba sơn trong hai mươi bốn sơn, ba sơn ấy "chia mẹ con mà cùng một nhà", tức cùng một khí quẻ. Đây cũng là lý "Tý Quý là vợ chồng, Nhâm Tý là quỷ long" ở Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh: cùng quẻ thì một nhà, khác quẻ thì không.

Sơ đồ ba hào thành quẻ lấy hào giữa làm chủ, một quẻ quản ba sơn cùng một nhà – Lục Bộ, Yết Yếu Ca
Mỗi quẻ ba hào, hào giữa quyết định tính quẻ, hào trên dưới phụ trợ; trên la kinh mỗi quẻ quản ba sơn trong hai mươi bốn sơn, như Ly quản Bính Ngọ Đinh, ba sơn ấy chia mẹ con mà cùng một nhà. Vẽ lại theo Lục Bộ (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

"Ba nguyên" là thượng, trung, hạ nguyên, cũng gọi thiên, nhân, địa nguyên. Bài ca nói thiên nguyên và nhân nguyên "thu năm cát, sức bổ cứu trước thời", còn địa nguyên "lần xuống, số sắp hết", phải dùng long thống nhất; "nguyên này không gộp khí nguyên sau", nghĩa là mỗi nguyên có khí riêng, không thể đem khí của nguyên tới mà dùng trước. "Ngộ ba quẻ tám thần cung thì âm dương trong một bàn tay" là lời khẳng định quen thuộc của học phái Tưởng: nắm được quẻ đương vận thì nắm được cả cục. Phép "tu long" (修龍) là phép sửa đất: lấp chỗ thiếu (塡補), khơi chỗ tắc (濬達); biết phép ấy cùng phép ai tinh thì "gặp nước có thể cắt thành", tức có thể sửa một cục nước chưa trọn thành cục dùng được. Chỗ này bài ca chỉ nêu tên; cách làm cụ thể thuộc thủ pháp.

Đầm nước ở hồ Bà Dương
Đầm nước bên hồ Bà Dương (Giang Tây) mùa đông 2023: hồ đầm là chỗ long khí ngưng tụ; một cục nước chưa trọn thì thầy giỏi biết cắt thành cục dùng được. Ảnh: A Dim Light Chaser, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Yết Yếu Ca khép lại Lục Bộ và cũng khép quyển mười của Địa Lý Chính Tông; bản in chép ngay sau đó dòng "地理正宗卷十終", hết quyển mười. Sáu bộ đi từ hình đến lý: Cương Lũng bàn long núi, Dương Đột và Địa Long bàn long đất bằng, Thuỷ Thần bàn nước làm long, Nhập Thức Ca bàn long, huyệt, sa, thuỷ, minh đường, và Yết Yếu Ca nối tất cả vào quẻ và nguyên.

Ba dòng sông hội ở Passau
Ba dòng sông hội ở Passau (Đức): núi và nước, long và thuỷ, rốt cuộc phải nối vào quẻ và nguyên; Yết Yếu Ca khép Lục Bộ ở chỗ ấy. Ảnh: Marcin Szala, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Tóm tắt các đoạn trong bài – 本篇提要

Nguyên vănNội dung chínhDùng khi xem đất
平洋法以水爲山Ở đồng bằng nước làm việc của núiXem nước như xem long
水法六神龍Cán, chi, song long, đơn long, hồ đầm, dòng khôNhận dòng nước thuộc loại nào để biết huyệt ở đâu
先要觀動靜Thẳng là tĩnh, chết; cong là động, sốngTìm khúc cong, bỏ đoạn thẳng
息道 漏道Đường nghỉ hình Kim khí dày; đường lọt Mộc Hoả khí ròXem nước có chỗ nghỉ tròn hay chảy tuột
斷城 蔭龍 有蓋反爲利Tóm lời truyện Tưởng Đại Hồng; nước bắn có vật che thì lợiDùng gò, cây che dòng bắn
宮神主 照神賓Nước cung mình là chủ, nước xa chiếu là kháchPhân ứng nghiệm nhanh chậm
水到窮時太極明Chỗ nước tận là thái cực của cụcLập huyệt ở chỗ nước hội tụ cuối
三爻 一卦三山 三元Hào giữa làm chủ; ba sơn một quẻ là một nhà; mỗi nguyên khí riêngKhông kiêm khác quẻ, không mượn khí nguyên sau
修龍法 塡補 濬達Lấp bổ, khơi thông để sửa cục nướcGặp nước có thể cắt thành cục

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Yết Yếu Ca là bài mà Phong Thuỷ Liên Hoa coi như bản đồ tóm của cả phép bình dương. Đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng sông Hồng đều là đất "lấy nước làm núi": sông Tiền, sông Hậu là cán thuỷ; kênh rạch là chi thuỷ; nơi hai rạch kẹp một dải đất là song long; vàm rạch quay vòng là đơn long; các bàu, đầm, hồ là long khí ngưng; những vùng đất gò có mương chỉ đầy nước mùa mưa là dòng khô. Người xem đất ở miền Tây có thể cầm sáu loại này mà phân từng khu đất ngay trên bản đồ. Phần "động tĩnh" thì gần như là lời dặn thực địa: đoạn kênh đào thẳng tắp là tĩnh, là chết; khúc rạch tự nhiên uốn quanh là động, là sống.

Phép "tu long" ở cuối bài ca là chỗ Phong Thuỷ Liên Hoa đặc biệt lưu ý, vì ở đồng bằng nước ta, việc đào ao, lấp mương, nắn kênh xảy ra hằng ngày. Lấp đúng chỗ, khơi đúng chỗ thì cục được thành; lấp sai, khơi sai thì phá cục. Còn lấp vào lúc nào, khơi vào năm nào cho hợp khí, Phong Thuỷ Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, phối với quẻ đương vận. Lý pháp như trên thì chia sẻ được; cách nhận cung thần chiếu thần của từng dòng nước, cách định quẻ cho một sơn, và phép tu long cụ thể là thủ pháp phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Yết Yếu Ca dạy: phép bình dương lấy nước làm núi; núi có sáu long thì nước cũng có sáu thần long (cán, chi, song long, đơn long, hồ đầm, dòng khô). Xét khí từ hình, trước xem động tĩnh: thẳng là chết, cong là sống; đường nghỉ hình Kim khí dày, đường lọt Mộc Hoả khí rò. Nước Mộc Hoả có sát; minh đường phải rộng; nước bọc đầu là đoạn thành; nước bắn có vật che lại thành lợi; nước tụ thiên tâm là ấm long. Các long giao nhau thuần thì phát; cung thần là chủ, chiếu thần là khách. Phải thông Dịch: nước đến chỗ cùng thì thái cực rõ, sinh ngũ hành, tám quẻ; ba hào hào giữa làm chủ, một quẻ ba sơn là một nhà, mỗi nguyên khí riêng. Biết phép tu long, lấp bổ và khơi thông, thì gặp nước có thể cắt thành cục.

Bài trước: Nhập Thức Ca – Minh Đường, mười hai sát của đường.

Hết sách Lục Bộ. Xem Mục Lục sách.

Nguồn: Yết Yếu Ca (揭要歌), Vân Tiều Tưởng Quốc Tông Thành soạn, phần cuối của Lục Bộ, in ở Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển mười, trang 270–272, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn chép từ bản in, dịch trọn. Tên gọi sáu long của núi và nước giảng theo văn mạch; tên Truyền Tống, Công Tào theo cách gọi thần tướng (Thân, Dần). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem quẻ của từng sơn, ba sơn một quẻ và chín cung Lạc Thư.
  • Lập Cục Pháp: lập cục đồng bằng theo nước làm long, quẻ đương vận và ba nguyên, theo nguyên lý Liên Hoa.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ sông, kênh, rạch, ao quanh khu đất để phân sáu thần long của nước.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc sáu thần long của nước, biết động tĩnh, biết một quẻ ba sơn là phần Thư; đứng giữa một vùng kênh rạch mà nhận ra dòng nào là cung thần, dòng nào là chiếu thần, chỗ nào là thái cực, và biết lấp khơi chỗ nào cho cục thành, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Yết Yếu Ca là gì? – 揭要歌

Là bài ca "nêu chỗ cốt yếu" do Vân Tiều Tưởng Quốc Tông Thành soạn, phần cuối của Lục Bộ trong Địa Lý Chính Tông quyển mười. Bài ca nối phép hình thế đồng bằng với Dịch lý, quẻ, ba nguyên và chín sao.

Sáu thần long của nước là gì? – 水法六神龍

Là sáu loại nước làm long ở đồng bằng: cán thuỷ kết ở khoảng giữa thân, chi thuỷ kết ở đầu nhánh, song long là hai dòng cảm nhau, đơn long là một dòng tự vòng ôm, hồ đầm là long khí ngưng tụ, và dòng khô ở đất cao thấp.

Vì sao nước thẳng lại gọi là "tĩnh"? – 徑直靜時是死形

Yết Yếu Ca định nghĩa động tĩnh theo khí chứ không theo tốc độ chảy: nước thẳng tắp không đổi thế là tĩnh, là hình chết; nước cong khúc, có chuyển có gãy mới là động, là sống.

"Nước đến chỗ cùng thì thái cực rõ" nghĩa là gì? – 水到窮時太極明

Là chỗ nước dừng, chỗ các dòng hội tụ cuối cùng của một cục chính là thái cực của cục ấy; từ đó mới phân ngũ hành, tám quẻ. Huyệt đồng bằng lập ở chỗ ấy.

Phép tu long là gì? – 修龍法

Là phép sửa cục nước của người xưa, gồm lấp bổ chỗ thiếu và khơi thông chỗ tắc. Bài ca nói biết phép này cùng phép ai tinh thì gặp nước có thể cắt thành cục; cách làm cụ thể là thủ pháp phải học trực tiếp.

Từ khoá: lục bộ · yết yếu ca · 揭要歌 · tưởng quốc · thuỷ pháp · lục thần long · bình dương · động tĩnh · một quẻ ba sơn · tam nguyên · tu long · địa lý chính tông

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…