Lục Bộ: Cương Lũng · Dương Đột · Địa Long · Thuỷ Thần thiên · Nhập Thức Ca · Yết Yếu Ca
六部 · 入式歌 · 消沙 消水 (地理正宗 卷十)
Tập hợp, tiểu tự và Yết Yếu Ca: Vân Tiều Tưởng Quốc Tông Thành (雲樵蔣國宗城, đời Thanh) · Nhập Thức Ca: tác giả in mờ trong bản in
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Nhập Thức Ca (入式歌), chương thứ ba và thứ tư: Tiêu Sa (消沙) và Tiêu Thuỷ (消水). "Tiêu" ở đây là xét cho tiêu tan, phân biệt cho rõ: xét sa quanh huyệt và xét nước trước huyệt, cái nào có tình, cái nào mang sát. Hai chương đi đôi với nhau và cùng một khuôn: trước nói sa, nước của chân long thì thế nào; sau chia ba khoa quý, phú, tiện; cuối cùng kể tám loại sát. Cả hai chương đều mở và khép bằng một ý: sa và nước theo long mà định, long thật thì sa có tình, nước tụ; long giả thì sa bay, nước đi. Bài này đặt hai chương cạnh nhau để người đọc thấy rõ phép đối chiếu sa và nước.
Trả lời nhanh: Nhập Thức Ca dạy xét sa có bốn loại: triều (núi ngay mặt chầu tới), nghênh (theo long xuống trước rồi quay đầu đón huyệt), thị (đứng hai bên trước huyệt, chặn khách sơn), vệ (theo hộ hai bên long, kể cả long hổ). Trong đó triều sơn quan trọng nhất, lại là chuẩn để định huyệt cao thấp: ngang mày hoặc ứng tim. Sa chia ba khoa: thanh kỳ tú lệ là quý, béo tròn vuông chính là phú, nghiêng lệch vỡ nát là tiện; nhưng có tình mới là quý. Sa có tám sát: xạ, thám, phá, xung, áp, phản, đoạn, tẩu. Nước thì chân long dừng ở đâu, nước tụ ở đó; thuỷ khẩu hai núi đối như quả hồ lô thì chân long ở phía sau. Nước cũng chia ba cách: uốn vòng là quý, lai láng mênh mông là phú, chảy thẳng không quan lan là tiện. Nước có tám sát: hình, khắc, xung, phá, xuyên, cát, tiễn, xạ. Rốt lại xét sa xét nước đều phải lấy long làm chủ; chân long khử được sát thì hoạ tự tiêu.
Thầy Vũ Giới giảng: "Nhiều người đi xem đất chỉ ngó sa ngó nước, thấy núi đẹp nước đẹp là mừng. Nhập Thức Ca đặt lại thứ tự: sa với nước là bóng của long. Long thật thì sa tự có tình, nước tự tụ. Xét sa xét nước là để chứng long, không phải để thay long."
Tiêu Sa: bốn loại triều, nghênh, thị, vệ – 消沙 朝迎侍衛
Nguyên văn – 原文
大凡尋龍與點穴。細把前沙別。龍眞住時沙有情。不在亂縱橫。穴若眞時沙效用。不眞是飛動。眞龍藏幸穴難尋。推沙識幸心。沙有朝迎與侍衞。四者君須記。當面推來名曰朝。不怕遠迢迢。若是眞時方出現。假時不見面。迎是隨龍先下奉。見穴却回頭。或隨朝迎來聚集。遠望低如揖。侍在穴前並兩邊。端拱默無言。遮斷客山不許入。林林和竹立。衞是護龍左右隨。生怕回風吹。本身枝脚爲龍虎。皆在衞中數。祇將四者撥前沙。括盡更無加。
Dịch: Phàm tìm long và điểm huyệt, phải phân biệt kỹ sa phía trước. Long thật dừng lại thì sa có tình, không ở chỗ ngang dọc loạn xạ. Huyệt nếu thật thì sa có tác dụng, không thật thì sa bay động. Chân long giấu kín, huyệt khó tìm, thì đẩy sa mà biết chỗ long giấu. Sa có triều, nghênh, thị và vệ, bốn thứ ấy anh phải nhớ. Ngay mặt đẩy tới gọi là triều, không ngại xa xôi; nếu là thật thì mới hiện ra, giả thì không thấy mặt. Nghênh là theo long xuống trước để đón, thấy huyệt thì quay đầu lại; hoặc theo triều, nghênh mà đến tụ họp, nhìn xa thấp xuống như vái chào. Thị đứng trước huyệt và hai bên, chắp tay ngay ngắn im lặng không nói, chặn khách sơn không cho vào, đứng san sát như rừng trúc. Vệ là hộ long theo hai bên trái phải, chỉ sợ gió quẩn thổi vào; chân nhánh của bản thân làm long hổ cũng đều tính trong vệ. Chỉ lấy bốn thứ ấy mà xét sa phía trước, gom hết rồi không còn gì thêm.
Giảng: Câu mở đầu đã đặt nền cho cả chương: "long thật dừng thì sa có tình". Sa không tự có giá trị; giá trị của sa là ở chỗ nó chứng cho long dừng. Cho nên khi long giấu huyệt khó tìm, người xem có thể "đẩy sa mà biết lòng giấu": nhìn xem các núi nhỏ chung quanh cùng hướng về đâu, chầu vào đâu, thì biết huyệt ở đó. Đây là phép dùng sa để tìm huyệt, ngược với thói quen dùng huyệt để khen sa.

Bốn loại sa được định nghĩa bằng tư thế, như người trong một buổi chầu. Triều (朝) là núi ngay trước mặt, đẩy tới chầu huyệt; xa mấy cũng không sao, miễn là chầu thật. Bài ca nói một câu rất hay: "thật thì mới hiện, giả thì không thấy mặt"; nghĩa là đứng đúng huyệt thì triều sơn hiện ra ngay chính giữa, lệch huyệt thì nó bị che hay lệch đi. Nghênh (迎) là sa theo long xuống trước, đến gần huyệt thì quay đầu lại như người ra đón khách. Thị (侍) là sa đứng ở trước và hai bên, chắp tay im lặng, có nhiệm vụ chặn "khách sơn", tức các núi không thuộc cục, không cho chen vào. Vệ (衛) là sa theo hộ hai bên long, việc của nó là che gió quẩn; long hổ của bản thân huyệt cũng thuộc loại này.

Câu "chỉ lấy bốn thứ ấy mà xét sa, gom hết không còn gì thêm" là lời giản lược rất có ích. Các sách sau kể hàng trăm tên sa: ấn, hốt, kỳ, cổ, khố, quỹ, mã, kiếm. Nhập Thức Ca gom tất cả về bốn chức năng: chầu, đón, hầu, hộ. Người đi thực địa chỉ cần hỏi bốn câu: núi trước có chầu không, núi theo long có quay đầu không, hai bên có chặn khách không, hai bên long có che gió không.
Triều sơn là then chốt, phép định huyệt cao thấp – 朝山最緊
Nguyên văn – 原文
中間最是朝山緊。禍福有準高低穴。法取朝針齊眉與應心。其次本身枝脚重。隊仗眞得用。誰知不用乃爲奇。福應蔑差移。遠迎近侍不可缺。祇喜皆羅列。就中龍虎事如何。所貴在諧和。
Dịch: Trong đó cần nhất là triều sơn, hoạ phúc có chuẩn. Huyệt cao hay thấp, phép lấy triều sơn mà châm: ngang mày hoặc ứng ngực. Thứ đến là chân nhánh của bản thân cũng nặng, đội ngũ nghi trượng thật được dùng. Ai biết không dùng lại là kỳ, phúc ứng không sai chệch. Nghênh xa, thị gần không thể thiếu, chỉ mừng khi đều bày la liệt. Trong đó long hổ thì thế nào? Quý ở chỗ hài hoà.
Giảng: Đây là một phép điểm huyệt thực hành rất cụ thể: lấy triều sơn làm chuẩn để định huyệt cao hay thấp. "Tề mi" (齊眉) là ngang mày: triều sơn cao thì huyệt đặt cao, sao cho người ngồi ở huyệt nhìn ra thấy đỉnh triều sơn ngang tầm mày. "Ứng tâm" (應心) là ứng ngực: triều sơn thấp thì huyệt đặt thấp, đỉnh triều sơn ngang tầm ngực. Triều cao mà huyệt thấp thì bị ép, gọi là núi đè; triều thấp mà huyệt cao thì khí tán, huyệt lộ. Ứng nghiệm hoạ phúc vì vậy "có chuẩn".

Câu "ai biết không dùng lại là kỳ" cần hiểu cho đúng: có những huyệt không cần đội trượng chân nhánh của bản thân, vì long đủ mạnh, cục đủ kín, mà phúc ứng vẫn không sai. Đây là lời ngừa người xem quá câu nệ, đòi huyệt nào cũng phải có đủ tay chân. Còn long hổ, bài ca không đòi phải cao, dài hay ôm chặt, mà chỉ đòi "hài hoà": hai bên cân nhau, không con nào lấn con nào, không con nào bỏ đi. Đó cũng là tiêu chuẩn mà Sơn Long Ngữ Loại gọi là "tỷ hoà" và "tốn nhượng".
Ba khoa sa: quý, phú, tiện – 評沙三科
Nguyên văn – 原文
評沙當作三科辨。貴兮富與賤。淸奇秀麗是貴沙。甲第出其家。肥圓方正爲富格。發越主財帛。欹斜破碎是賤形。多產寒薄人。大抵沙形說多類。有情方爲貴。縱饒秀麗更尖圓。無意亦徒然。擬形類象便爲是。牽勸莫執泥。沙形變象原不一。觸類宜推密。格中多有帝王制。非言有其位。宰臣侍從近淸光。朝朝得翺翔。
Dịch: Bình sa phải phân thành ba khoa: quý, phú và tiện. Thanh kỳ tú lệ là sa quý, nhà ấy ra người đỗ cao. Béo tròn vuông chính là cách phú, phát đạt chủ về tiền của. Nghiêng lệch vỡ nát là hình tiện, sinh nhiều người nghèo hèn mỏng phúc. Đại để hình sa nói thành nhiều loại, có tình mới là quý; dù tú lệ lại nhọn tròn, không có ý thì cũng uổng. Mô phỏng hình, xếp theo loại tượng là được, chớ gượng ép mà cố chấp. Hình sa biến tượng vốn không một, gặp loại nào nên suy cho kỹ. Trong các cách có nhiều tên theo chế độ đế vương, không phải nói là có ngôi vua; mà là bề tôi tể tướng, quan hầu gần ánh sáng trong, ngày ngày được bay lượn.
Giảng: Ba khoa này là phép phân loại theo khí chất của sa, dễ nhớ và dùng được ngay. Sa thanh, kỳ, tú, lệ (núi thanh mảnh, đỉnh rõ, dáng đẹp) chủ quý, tức khoa cử, chức vị. Sa béo, tròn, vuông, chính (núi đầy đặn, đỉnh tròn hay bằng) chủ phú, tức tiền của. Sa nghiêng, lệch, vỡ, nát (núi xiêu, lở, đá vụn) chủ tiện, tức người nghèo khổ. Ba khoa này cũng hợp với cách ngũ tinh: Mộc, Hoả thanh tú nhiều khi chủ quý; Kim, Thổ đầy đặn nhiều khi chủ phú.

Nhưng bài ca lập tức chặn trước sự máy móc: "có tình mới là quý; dù tú lệ, nhọn tròn mà không có ý thì cũng uổng". Một ngọn bút phong đẹp mà quay lưng đi, chĩa sang nhà khác, thì không phải sa quý của huyệt này. Câu "mô phỏng hình xếp loại tượng là được, chớ gượng ép cố chấp" (chữ in 牽勸, theo văn mạch đọc là 牽強) là lời răn cho thói gọi tên sa tràn lan. Câu cuối về "chế độ đế vương" cũng vậy: sa có tên ngai, tán, cờ, trống không có nghĩa là nhà ấy ra vua; chỉ là ứng người gần chốn quyền quý.
Tám sát của sa – 消沙殺有八
Nguyên văn – 原文
沙中有殺人不知。貴賤不可醫。仔細消沙殺有八。射破探衝壓。更嫌反斷走皆凶。解說在人通。射是一尖來向穴。徒配何須說。探是斜山少露頭。做賊不知羞。破是浪痕直透頂。淫亂恣遊騁。衝是橫來插穴前。災禍見連綿。壓是穴前沙崛起。奴僕常爲主。及是曲身向外朝。離遠永飄颻。斷是腦下自橫痕。斬首無人葬。走是斜身順水飛。遊蕩不思歸。若是眞龍去殺氣。禍患自消滅。趨吉避凶最爲奇。穴上討便宜。
Dịch: Trong sa có sát mà người không biết, quý tiện đều không chữa được. Xét kỹ thì sát của sa có tám: xạ, phá, thám, xung, áp; lại ghét phản, đoạn, tẩu đều hung; giải nói ở người thông hiểu. Xạ là một mũi nhọn chĩa tới huyệt, bị đày đi phối thì khỏi phải nói. Thám là núi xiên lộ ra một chút đầu, làm giặc không biết xấu hổ. Phá là vết như sóng xẻ thẳng lên đỉnh, dâm loạn buông thả rong chơi. Xung là núi ngang đến cắm trước huyệt, tai hoạ thấy liên miên. Áp là sa trước huyệt vọt cao lên, nô bộc thường làm chủ. Phản là thân cong chầu ra ngoài, rời xa mãi phiêu dạt. Đoạn là dưới đầu có vết ngang, bị chém đầu không người chôn. Tẩu là thân xiên bay theo nước, rong chơi không nghĩ về. Nếu là chân long khử được sát khí, hoạ hoạn tự tiêu diệt; theo cát tránh hung là kỳ nhất, ngay trên huyệt mà tìm chỗ lợi.
Giảng: Tám sát được kể theo hình và theo hướng của sa đối với huyệt. Bốn sát đầu là sa chĩa vào: xạ (射) là mũi nhọn đâm thẳng vào huyệt; xung (衝) là núi ngang cắm ngay trước mặt; áp (壓) là sa trước huyệt cao vọt lên đè huyệt; thám (探) là núi ngoài lén ló đầu nhìn vào, gọi là "thám đầu", ứng kẻ trộm. Bốn sát sau là sa hỏng hay bỏ đi: phá (破) là sườn núi có vết lở như sóng xẻ lên đỉnh; đoạn (斷) là dưới đầu núi có vết ngang như cổ bị chém; phản (反) là sa cong lưng quay ra ngoài; tẩu (走) là sa xiên bay theo nước đi mất.

Trong bản in, câu giải sát thứ sáu in là 及 ("及是曲身向外朝"); theo danh sách tám sát ở trên ("更嫌反斷走") thì chữ này phải đọc là 反, phản. Hai câu cuối là chỗ quan trọng nhất: "chân long khử được sát khí thì hoạ tự tiêu". Sát của sa không phải án tử; long thật mạnh thì hoá được sát, như ở chương Quái Huyệt đã nói có huyệt "sa xiên bay mà vẫn mặc áo đỏ". Và "theo cát tránh hung, ngay trên huyệt mà tìm chỗ lợi" là chỉ phép dịch huyệt, đổi hướng: dời huyệt lên xuống, sang trái phải một chút, xoay hướng một độ, để mũi nhọn không còn chĩa thẳng, sa đè không còn ngay mặt.

Tiêu Thuỷ: long dừng thì nước tụ, thuỷ khẩu như hồ lô – 消水
Nguyên văn – 原文
眞龍落處衆水聚。水聚方爲貴。昔賢何以水爲先。水住穴堪遷。入鄕先須看水口。留心莫亂走。兩山對定似葫蘆。眞龍在後頭。尊龍點穴須仔細。先要觀水勢。若是龍住水聚堂。不住亂茫茫。穴若止時水便住。不止迢迢去。穴居隱怪核難擇。細把水來辨。水本原是龍血脈。二者俱要得。若見當面去悤悤。便是鬼劫龍。或是隨龍來百里。見水便停止。便來此處分雌雄。得水喜相逢。若是陰陽分路明。下後家富興。東牽西走不彎同。勸君莫輕裁。偏正穴法在君下。兩角中必窩。中又中取更無疑。損一便爲非。
Dịch: Chỗ chân long rơi xuống thì các dòng nước tụ, nước tụ mới là quý. Người hiền xưa vì sao lấy nước làm đầu? Vì nước dừng thì huyệt mới cắm được. Vào làng trước hết phải xem thuỷ khẩu, để tâm chớ chạy loạn; hai núi đối nhau như quả hồ lô, chân long ở phía sau. Tìm long điểm huyệt phải kỹ, trước hết phải xem thế nước. Nếu long dừng thì nước tụ ở minh đường, không dừng thì nước mênh mang loạn. Huyệt nếu dừng thì nước liền dừng, không dừng thì xa xa đi mất. Huyệt ở chỗ ẩn, chỗ quái, khó chọn, thì kỹ lấy nước mà phân. Nước vốn là huyết mạch của long, hai thứ đều phải được. Nếu thấy ngay mặt nước đi vội vã, ấy là long bị quỷ cướp. Hoặc theo long đến trăm dặm, thấy nước liền dừng, liền ở chỗ ấy phân thư hùng, được nước mừng gặp nhau. Nếu âm dương phân đường rõ ràng, táng xong nhà giàu thịnh. Dắt đông kéo tây không cùng uốn về, khuyên anh chớ nhẹ tay cắt huyệt. Phép huyệt chính hay lệch tuỳ anh hạ: giữa hai góc ắt có oa; trong chính giữa lại lấy chính giữa thì không còn nghi, thiếu một là sai.
Giảng: Chương Tiêu Thuỷ mở bằng một quy tắc đảo chiều rất đáng nhớ: không phải thấy nước tụ thì đoán có long, mà là long dừng thì nước tụ; "huyệt dừng thì nước dừng". Nước là bóng của long. Vì thế khi huyệt ẩn, huyệt quái, khó chọn, thì "kỹ lấy nước mà phân": theo dòng nước dừng ở đâu, tụ ở đâu mà tìm chỗ long dừng.

Lời dặn "vào làng trước phải xem thuỷ khẩu" là phép đi thực địa của người xưa. Thuỷ khẩu là chỗ nước ra khỏi cục. Nếu ở đó hai núi đứng đối nhau, thắt lại như cổ quả hồ lô, thì bên trong khí được giữ, "chân long ở phía sau". Ngược lại, thuỷ khẩu rộng toang, nước chảy thẳng ra, thì trong cục khó có đất lớn. "Quỷ kiếp long" (鬼劫龍), long bị quỷ cướp, là chỗ nước ngay trước mặt chảy vội đi: khí của long bị nước cuốn mất. Câu "âm dương phân đường rõ" được lời chú giải là "thể cách núi và nước mỗi bên tự thanh thuần", tức núi ra núi, nước ra nước, không lẫn lộn mập mờ.
Phần cuối khổ là phép điểm huyệt theo nước: huyệt chính hay lệch tuỳ thế, nhưng "giữa hai góc ắt có oa"; chỗ hai dòng nước tạo thành hai góc, ở giữa tất có chỗ lõm làm huyệt. Lấy chính giữa trong chính giữa thì không nghi; lệch một chút là sai. Đây là chỗ Nhập Thức Ca gặp Thuỷ Long Kinh: ở đồng bằng, huyệt nằm ở chỗ nước ôm, không phải ở chỗ núi nổi.
Ba cách nước: quý, phú, tiện – 天機水分富貴賤
Nguyên văn – 原文
天機水分富貴賤。上中下格辨。富貴的在三格中。賤是下格逢。彎環曲折皆爲貴。賤是直流去。洋潮濟濟盪胸臨。富盛斗量金。汪汪萬傾無涯際。財帛常盈第。蕩流直去無關闌。穴地有艱難。面前峽極明堂遠。祇要本城轉。莫因此樣遂疑心。龍住始爲眞。若是堂傾無落聚。假穴終當棄。龍眞穴正出天然。切記好安遷。面前若逢捲簾水。定主塡房子。直去百步不回頭。此是退田牛。
Dịch: Thiên cơ của nước chia phú, quý, tiện, phân thành ba cách thượng, trung, hạ. Phú quý đích xác ở trong ba cách, tiện là gặp cách dưới. Uốn vòng cong gãy đều là quý; tiện là nước chảy thẳng đi. Nước triều dâng lai láng tràn ngay ngực, giàu thịnh đong vàng bằng đấu. Mênh mông vạn khoảnh không bờ bến, tiền của thường đầy nhà. Nước tràn chảy thẳng đi không có quan lan, đất huyệt có gian nan. Trước mặt hẹp đến cùng mà minh đường xa, chỉ cần bản thành quay lại; chớ vì dạng ấy mà sinh lòng nghi, long dừng mới là thật. Nếu minh đường nghiêng không có chỗ rơi tụ, huyệt giả rốt cuộc phải bỏ. Long thật huyệt chính tự nhiên mà ra, nhớ kỹ mà an táng. Trước mặt nếu gặp nước cuốn rèm, ắt chủ lấy vợ kế. Nước thẳng đi trăm bước không quay đầu, ấy là trâu bán ruộng.
Giảng: Ba cách của nước đối xứng với ba khoa của sa. Nước uốn vòng cong gãy là quý: nước có tình, đi mà còn ngoái lại. Nước lai láng tràn ngực, mênh mông vạn khoảnh là phú: nước tụ nhiều, như hồ lớn, đầm rộng trước huyệt. Nước chảy thẳng không có quan lan là tiện: không có gì chặn giữ, khí theo nước mà đi. Có thể nhớ gọn: cong là quý, tụ là phú, thẳng là tiện.

Khổ này còn một chỗ tinh: "trước mặt hẹp mà minh đường xa, chỉ cần bản thành quay lại, chớ vì thế mà nghi". Có những huyệt trước mặt bị hai núi kẹp hẹp, nhìn ra như ống, minh đường thật lại ở xa; nếu nước của chính cục (bản thành) vẫn vòng lại ôm thì không hại, miễn long đã dừng. Ngược lại, minh đường nghiêng đổ, nước không có chỗ rơi tụ, thì dù trông đẹp vẫn là huyệt giả. "Nước cuốn rèm" (捲簾水) là nước trước huyệt chảy dốc xuống từng bậc như rèm cuốn ra ngoài, chủ việc lấy vợ kế, gia đạo đứt nối. "Trăm bước thẳng đi không quay đầu" là "trâu bán ruộng", ruộng vườn lần lượt bán đi.
Tám sát của nước – 水中有殺
Nguyên văn – 原文
辨水須把龍爲主。貴賤龍中取。水中有殺不可醫。在人細詳推。仔細消詳殺八樣。刑尅衝破狀。更兼穿割是爲凶。箭射總皆同。刑是穴中遭浸水。鰥寡孤獨鬼。衝是洋潮勢大雄。穴小最爲凶。尅是陽脈陰水潰。初下退田地。破是衆水穿羅城。妻妬女兒淫。穿是一水穿堂過。連綿遭橫禍。割是穴前扣脚流。欠債莫能休。箭是面尖來對穴。頻頻見口舌。射是一尖向外衝。凶禍歲歲逢。眞龍若與沙水對。禍福終須配。天造地設一定規。吉凶不能移。
Dịch: Phân biệt nước phải lấy long làm chủ, quý tiện lấy ở long. Trong nước có sát không chữa được, ở người suy xét cho kỹ. Xét kỹ thì sát có tám dạng: hình, khắc, xung, phá; lại thêm xuyên, cát là hung; tiễn, xạ cũng đều như vậy. Hình là trong huyệt bị nước ngấm, thành quỷ goá bụa cô độc. Xung là nước triều thế lớn mạnh, huyệt nhỏ thì hung nhất. Khắc là mạch dương mà nước âm vỡ tràn, mới táng đã bán ruộng đất. Phá là các dòng nước xuyên thủng la thành, vợ ghen, con gái dâm. Xuyên là một dòng nước xuyên qua minh đường, liên miên gặp hoạ bất ngờ. Cát là nước chảy sát chân trước huyệt, nợ nần không dứt. Tiễn là nước mặt nhọn đến đối huyệt, thường thấy cãi vã. Xạ là một mũi nhọn xông ra ngoài, hoạ hung năm năm gặp. Chân long nếu đối với sa và nước, hoạ phúc rốt cuộc phải phối; trời tạo đất đặt một quy định, cát hung không dời được.
Giảng: Câu mở "phân biệt nước phải lấy long làm chủ, quý tiện lấy ở long" là trục của cả hai chương. Nước tốt mà long giả thì vô dụng; long thật thì nước xấu một phần cũng được hoá giải. Tám sát của nước được kể theo cách nước làm hại huyệt. Hình (刑) là nước ngấm vào trong huyệt, mộ ướt, đây là sát nặng nhất với âm trạch. Xung (衝) là nước lớn xông vào mà huyệt nhỏ không nhận nổi. Khắc (尅) là mạch long hoà mà nước tràn vỡ phá, khí không giao được. Phá (破) là nhiều dòng nước xuyên qua vòng la thành, cục bị thủng.

Bốn sát sau gần với các thế nước đã gặp ở Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh hạ thiên. Xuyên (穿) là nước chảy ngang qua minh đường, cắt đôi đường khí. Cát (割) là nước chảy sát chân huyệt, cắt mất dư khí, ứng nợ nần. Tiễn (箭) là dòng nước nhọn thẳng đâm tới mặt huyệt. Xạ (射) là mũi nước nhọn xông ra ngoài, khí bị kéo đi. Câu kết "trời tạo đất đặt một quy định, cát hung không dời" nhắc rằng sa thuỷ và long phải phối nhau: long thật gặp sa thuỷ tốt thì phúc đủ; long thật mà sa thuỷ mang sát thì phúc vẫn kèm hoạ, phải dùng phép tránh trên huyệt.

Tóm tắt các đoạn trong bài – 本篇提要
| Nguyên văn | Nội dung chính | Dùng khi xem đất |
|---|---|---|
| 龍眞住時沙有情 | Long thật dừng thì sa có tình; đẩy sa mà biết chỗ long giấu | Xem các sa cùng chầu về đâu để tìm huyệt |
| 朝迎侍衞 | Bốn chức năng của sa: chầu, đón, hầu, hộ | Hỏi bốn câu thay cho trăm tên sa |
| 朝針齊眉與應心 | Lấy triều sơn định huyệt cao thấp | Đỉnh triều ngang mày hoặc ngang ngực |
| 貴富賤三科 | Thanh tú là quý, béo tròn là phú, xiêu vỡ là tiện; có tình mới quý | Xem sa có quay về huyệt không |
| 射破探衝壓反斷走 | Tám sát của sa | Dịch huyệt, đổi hướng để tránh |
| 兩山對定似葫蘆 | Thuỷ khẩu thắt như hồ lô thì chân long ở sau | Vào làng trước xem thuỷ khẩu |
| 彎環 洋潮 直流 | Cong là quý, tụ là phú, thẳng là tiện | Phân ba cách nước trước huyệt |
| 刑尅衝破穿割箭射 | Tám sát của nước, nặng nhất là nước ngấm huyệt | Xem mạch nước ngầm, dòng chảy sát chân huyệt |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Hai chương Tiêu Sa, Tiêu Thuỷ cho Phong Thuỷ Liên Hoa một khung kiểm tra rất gọn khi đi thực địa. Với sa, chỉ cần bốn câu hỏi triều, nghênh, thị, vệ và một bảng tám sát; với nước, chỉ cần xem thuỷ khẩu, ba cách nước và tám sát. Nhưng thứ tự không được đảo: long trước, huyệt sau, sa thuỷ sau cùng. Thầy Vũ Giới thường dặn học trò: thấy một ngọn núi nhọn chĩa vào khu đất, đừng vội kết luận "xạ sát" rồi bỏ đất; hãy xem long có thật không, rồi mới xem có thể dời huyệt, xoay hướng để mũi nhọn thành bút phong hay không. Câu "ngay trên huyệt mà tìm chỗ lợi" là gốc của nhiều thủ pháp chỉnh hướng trong âm trạch lẫn dương trạch.
Với nhà ở đồng bằng nước ta, tám sát của nước gặp hằng ngày: mương chảy sát móng nhà (cát), con rạch đâm thẳng vào mặt nhà (tiễn), kênh cắt ngang trước sân (xuyên), nền nhà ẩm thấm (hình). Phép "triều sơn ngang mày hay ngang ngực" cũng dùng được cho nhà: nhà nhìn ra một toà nhà cao đối diện thì nền và tầng nên nâng sao cho đỉnh vật đối diện không đè quá tầm mắt. Phần thời vận, Phong Thuỷ Liên Hoa phối thêm vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để biết năm nào sát của sa, của nước động mạnh, năm nào yên. Lý pháp này được chia sẻ trong bộ sách; phần thủ pháp như dịch huyệt tránh sát, định cao thấp theo triều sơn, xử lý nước ngấm phải học trực tiếp cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Nhập Thức Ca chương Tiêu Sa và Tiêu Thuỷ dạy: long thật dừng thì sa có tình, nước tụ; sa và nước là bóng của long. Sa có bốn chức năng triều, nghênh, thị, vệ; triều sơn là then chốt và là chuẩn định huyệt cao thấp, ngang mày hay ứng ngực. Sa chia quý, phú, tiện nhưng có tình mới quý; sa có tám sát xạ, thám, phá, xung, áp, phản, đoạn, tẩu. Nước thì vào làng xem thuỷ khẩu, hai núi thắt như hồ lô thì chân long ở sau; nước cong là quý, tụ là phú, thẳng là tiện; nước có tám sát hình, khắc, xung, phá, xuyên, cát, tiễn, xạ. Xét sa xét nước đều lấy long làm chủ; chân long khử được sát, và ngay trên huyệt mà tìm chỗ lợi.
Bài trước: Nhập Thức Ca – Quái Huyệt, xảo huyệt và khôi chuyết.
Bài sau: Nhập Thức Ca – Minh Đường, mười hai sát của đường 明堂.
Nguồn: Nhập Thức Ca (入式歌), chương Tiêu Sa (消沙) và Tiêu Thuỷ (消水), trong Lục Bộ, in ở Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển mười, trang 267–269, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn chép từ bản in. Hiệu đính: câu "及是曲身向外朝", chữ 及 theo danh sách tám sát đọc là 反; "牽勸莫執泥", chữ 勸 theo văn mạch đọc là 強. Lời chú ngắn "陰陽分明路,謂山水體格各自淸純" in sau chương Tiêu Thuỷ được dẫn ý trong phần giảng. Tên tác giả Nhập Thức Ca in mờ, không ghi. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương các sa nhọn, nước đâm để xét sát và dịch hướng.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo long, huyệt, sa, thuỷ, theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ sa triều, nghênh, thị, vệ và các dòng nước quanh khu đất để đánh dấu sát.
Bài liên quan – 相關文章
- Lục Bộ 六部: Nhập Thức Ca, Quái Huyệt
- Lục Bộ 六部: Nhập Thức Ca, Bộ Long
- Lục Bộ 六部: Thuỷ Thần thiên, lấy nước làm mạch
- Sơn Long Ngữ Loại 山龍語類: sa, quan, long hổ
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh hạ thiên (1): thế nước bình dương tốt xấu
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bốn loại sa, ba khoa, tám sát của sa và nước là phần Thư; đứng trên một khu đất mà nhận ra sa nào chầu thật, nước nào là cát hay tiễn, rồi biết dời huyệt bao nhiêu, xoay hướng mấy độ để tránh, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Bốn loại sa triều, nghênh, thị, vệ khác nhau thế nào? – 朝迎侍衞
Triều là núi ngay trước mặt chầu tới huyệt; nghênh là sa theo long xuống trước rồi quay đầu đón; thị là sa đứng trước và hai bên huyệt, chặn khách sơn; vệ là sa hộ hai bên long, che gió, gồm cả long hổ.
Dựa vào triều sơn định huyệt cao thấp thế nào? – 齊眉應心
Nhập Thức Ca nói lấy triều sơn mà châm: triều cao thì huyệt đặt cao cho đỉnh triều ngang mày; triều thấp thì huyệt đặt thấp cho đỉnh triều ngang ngực. Triều cao mà huyệt thấp thì bị đè, triều thấp mà huyệt cao thì khí tán.
Tám sát của sa là gì? – 沙殺有八
Là xạ (mũi nhọn chĩa vào), thám (núi ló đầu), phá (sườn lở như sóng), xung (núi ngang cắm trước huyệt), áp (sa trước vọt cao đè huyệt), phản (sa quay lưng ra ngoài), đoạn (vết ngang dưới đầu núi), tẩu (sa xiên bay theo nước).
Thuỷ khẩu thế nào là tốt? – 兩山對定似葫蘆
Là chỗ nước ra khỏi cục có hai núi đứng đối nhau, thắt lại như cổ quả hồ lô; bài ca nói chân long ở phía sau thuỷ khẩu ấy. Thuỷ khẩu rộng toang, nước chảy thẳng ra thì khó có đất lớn.
Tám sát của nước là gì? – 水殺八樣
Là hình (nước ngấm vào huyệt), khắc (nước tràn vỡ phá mạch), xung (nước lớn xông vào huyệt nhỏ), phá (nước xuyên thủng la thành), xuyên (nước chảy ngang qua minh đường), cát (nước chảy sát chân huyệt), tiễn (nước nhọn đâm tới mặt huyệt), xạ (mũi nước nhọn xông ra ngoài).









