Lục Bộ: Cương Lũng · Dương Đột · Địa Long · Thuỷ Thần thiên · Nhập Thức Ca · Yết Yếu Ca
六部 · 水神篇 (地理正宗 卷九)
Tập hợp, tiểu tự và Yết Yếu Ca: Vân Tiều Tưởng Quốc Tông Thành (雲樵蔣國宗城, đời Thanh) · bốn thiên và Nhập Thức Ca: tác giả theo bản in
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Thuỷ Thần thiên (水神篇) là thiên cuối của bốn thiên trong Lục Bộ, và Tưởng Quốc chú: "thiên này chuyên nói về thuỷ long ở đất bằng". Ba thiên trước còn tìm long trong đất; thiên này nói thẳng: đến đất bằng thì lấy nước làm mạch, lấy nước làm toạ, lấy nước làm hộ. Nước vốn không có mạch, nhưng mạch hiện ra từ nước; long theo nước mà đi, sa theo nước mà ôm, khí theo nước mà dừng. Thẳng thì chết, cong thì sống. Bài này giảng trọn thiên Thuỷ Thần: nước tụ lớn thành phủ quận, nước lớn long lớn, nước quý cong không quý thẳng, phép tìm huyệt theo một dòng, hai dòng, bốn dòng, muôn dòng, và cách đọc phú quý, nhân đinh, các phòng con cháu theo nước.
Trả lời nhanh: Đến đất bằng thì lấy nước làm mạch, làm toạ, làm hộ. Nước vốn không mạch mà mạch thấy từ nước; long theo nước đi, sa theo nước ôm, khí theo nước dừng. Thẳng thì chết, cong thì sống; sống chết cát hung đều ở nước. Tụ lớn thì thành phủ quận, tụ nhỏ thì thành chợ huyện. Long không có nước thì không có giáp, khí không có nước thì không thu. Nước lớn long lớn, nước nhỏ long nhỏ; lớn phải phòng tản rộng, nhỏ lại sợ thấp cạn; lớn ưa trong, nhỏ ưa sâu. Nước quý cong không quý thẳng, quý tụ không quý tản. Lớp lớp nước làm giáp là quý, không giáp như da trải là tiện. Một dòng nước chảy, chỗ cong có thể cầu; hai dòng hợp lại, chỗ hợp có thể cầu; bốn dòng tụ lại, công hầu có thể cầu; muôn dòng hội lại thì lập quận dời châu. Quý ở long khí trong, giàu ở thuỷ thần dày. Nước lớn thì táng rộng, nước nhỏ thì cắt gần. Trưởng tử hưng ở dòng bên trái dài; trung nam phát ở nước minh đường giữ lại; quý tử nối dòng ở nước tụ về bên phải.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ở đồng bằng sông Cửu Long, con kênh là con rồng. Ai đọc được nước thì đọc được đất. Thuỷ Thần thiên là bài học vỡ lòng cho người làm phong thuỷ ở miền sông nước."
Đất bằng lấy nước làm mạch, làm toạ, làm hộ – 以水爲脈 以水爲坐 以水爲護
Nguyên văn – 原文
凡到平洋。以水爲脈。以水爲坐。以水爲護。水本無脈。而脈從水見。龍從水行。沙從水抱。氣從水止。直則死。曲則生。生死吉凶。盡在乎水。大聚則府郡。小聚小市郡。龍無水不峽。氣無水不收。一峽一收。氣象萬千。無峽無收。陰陽不偶。
Dịch: Phàm đến đất bằng, lấy nước làm mạch, lấy nước làm toạ, lấy nước làm hộ. Nước vốn không có mạch, mà mạch thấy ra từ nước. Long theo nước mà đi, sa theo nước mà ôm, khí theo nước mà dừng. Thẳng thì chết, cong thì sống; sống chết cát hung đều ở nước cả. Tụ lớn thì thành phủ quận, tụ nhỏ thì thành chợ, huyện nhỏ. Long không có nước thì không thành giáp, khí không có nước thì không thu. Một lần giáp một lần thu, khí tượng muôn nghìn; không giáp không thu, âm dương không thành đôi.
Giảng: Ba câu đầu là tuyên ngôn của thuỷ long pháp. Ở núi, núi là mạch, núi sau lưng là toạ, núi hai bên là hộ. Đến đồng bằng, cả ba vai trò ấy đều do nước đảm nhận. Dòng nước chảy đến là mạch (khí theo dòng mà đến), dòng nước sau lưng là toạ, các dòng nước hai bên là hộ. Câu "nước vốn không có mạch, mà mạch thấy ra từ nước" giải thích lý do: nước tự nó chỉ là nước, nhưng hình dáng dòng nước phản ánh hình dáng đất, nên nhìn nước là thấy được mạch đất.

"Long theo nước đi, sa theo nước ôm, khí theo nước dừng" là ba câu rút gọn của cả thuỷ long pháp. Rồi đến câu then chốt: "thẳng thì chết, cong thì sống". Dòng nước thẳng mang khí đi thẳng, không dừng; dòng nước cong uốn thì khí lưu luyến, quanh quẩn. Tụ lớn thì thành phủ quận: các thành phố lớn đều ở chỗ nhiều sông hợp lại. Câu "long không có nước thì không thành giáp" nói quá giáp ở đồng bằng chính là chỗ hai dòng nước kẹp sát lại; "khí không có nước thì không thu" nói chỗ khí dừng là chỗ nước ôm vòng. Một lần giáp, một lần thu, nhịp ấy lặp lại tạo nên khí tượng.
Nước lớn long lớn; nước quý cong, quý tụ – 水大龍大 貴曲貴聚
Nguyên văn – 原文
水大龍亦大。水小龍亦小。大者須防散闊。小者又怕卑涸。大愛淸。小愛深。水貴曲而不貴直。貴聚而不貴散。是故水不亂聲。聲則氣全。水不亂聚。聚則龍會。聚則靜。曲則動。動者不宜流急。聚者須要澂淸。以湖作鎭。以水作脈。無水不成龍。無水不見脈。
Dịch: Nước lớn thì long cũng lớn, nước nhỏ thì long cũng nhỏ. Lớn thì phải phòng tản rộng, nhỏ thì lại sợ thấp cạn. Lớn ưa trong, nhỏ ưa sâu. Nước quý cong mà không quý thẳng, quý tụ mà không quý tản. Vì thế nước không loạn tiếng, có tiếng (êm) thì khí toàn; nước không loạn tụ, tụ thì long hội. Tụ thì tĩnh, cong thì động; động thì không nên chảy gấp, tụ thì cần lắng trong. Lấy hồ làm trấn, lấy nước làm mạch. Không có nước thì không thành long, không có nước thì không thấy mạch.
Giảng: Đoạn này cho tiêu chuẩn đánh giá nước. Nước lớn thì long lớn, nhưng nước lớn có nhược điểm là "tản rộng", mênh mông không ôm được; nên nước lớn cần trong. Nước nhỏ có nhược điểm là "thấp cạn", dễ khô; nên nước nhỏ cần sâu. Hai điều quý: cong và tụ. Hai điều kỵ: thẳng và tản. Câu "nước không loạn tiếng" là tiêu chuẩn bằng tai: nước chảy êm, không ào ạt, không róc rách hỗn loạn thì khí toàn vẹn.

"Tụ thì tĩnh, cong thì động": hai loại nước tốt có hai yêu cầu khác nhau. Nước cong (sông, kênh uốn lượn) là nước động, không được chảy gấp. Nước tụ (ao, hồ, đầm) là nước tĩnh, phải lắng trong, không được đục tù. "Lấy hồ làm trấn" là dùng một mặt hồ, mặt ao làm điểm trấn giữ khí, như núi án ở vùng núi. Hai câu kết lặp lại tư tưởng gốc: ở đồng bằng, không có nước thì không có long, không có nước thì không thấy mạch.

Đồng bằng ở trong và ở ngoài: lớp lớp nước làm giáp – 洋洋大水爲關鎖
Nguyên văn – 原文
古云。洋洋大水爲關鎖。關鎖內面有眞龍。眞龍內面看沙頭。無沙之抱要水鉤。行龍之處不怕大。結穴之處須用小。龍小水大似浮鷗。富貴不能休。穴前水小似眠弓。乾涸亦眞踪。……十條九條龍到頭。時師何者分貴賤。貴者重重水作峽。賤者無峽似攤皮。粗出細。細出粗。重重剝換。大取小。小取大。疊疊沙彎。……龍愈斷脈愈佳。水愈深氣愈厚。
Dịch: Xưa nói: nước lớn mênh mông làm quan toả, trong quan toả có chân long; trong chân long xem đầu sa; không có sa ôm thì cần nước móc. Chỗ long đi không sợ lớn, chỗ kết huyệt phải dùng nhỏ. Long nhỏ nước lớn như chim âu nổi, phú quý không thôi. Nước trước huyệt nhỏ như cánh cung nằm, khô cạn cũng là dấu thật. … Mười dải chín dải long đến đầu, thầy thời nào biết phân sang hèn? Quý thì lớp lớp nước làm giáp, hèn thì không giáp như da trải. Thô ra tinh, tinh ra thô, lớp lớp bác hoán; lớn lấy nhỏ, nhỏ lấy lớn, chồng chồng sa cong. … Long càng đứt thì mạch càng đẹp, nước càng sâu thì khí càng dày.
Giảng: Đoạn này đi từ ngoài vào trong. Ngoài cùng là "nước lớn mênh mông làm quan toả": các sông lớn bao quanh cả vùng như ổ khoá. Bên trong vòng khoá ấy mới có chân long. Trong chân long lại xem "đầu sa", tức chỗ cuối của các dải đất; chỗ nào không có dải đất ôm thì phải có dòng nước móc vòng lại thay. Đây là bốn tầng: sông lớn, long, sa, nước móc.

"Chỗ long đi không sợ lớn, chỗ kết huyệt phải dùng nhỏ": long đi trong vùng sông lớn thì tốt, nhưng chỗ kết huyệt phải ở cạnh dòng nước nhỏ, vì nước lớn sát huyệt sẽ "đãng" như Địa Long thiên nói. Hình "long nhỏ nước lớn như chim âu nổi" là cù lao giữa sông lớn, chủ phú quý lâu dài. Hình "nước trước huyệt nhỏ như cánh cung nằm" là một dòng nước nhỏ uốn cong ôm trước huyệt; dù mùa khô có cạn, vẫn là dấu thật.
Câu hỏi "mười dải chín dải long đến đầu, thầy nào biết phân sang hèn?" được trả lời bằng tiêu chuẩn nước: quý thì lớp lớp nước kẹp thành nhiều quá giáp; hèn thì không có giáp, đất phẳng như tấm da trải. Rồi đến hai câu nghịch lý quen thuộc: "long càng đứt thì mạch càng đẹp" (ở đồng bằng, long bị nước cắt thành từng đoạn nhiều lần là dấu long có nhịp bác hoán), "nước càng sâu thì khí càng dày".

Một dòng, hai dòng, bốn dòng, muôn dòng – 一水之流 二水之合 四者之聚 衆水之會
Nguyên văn – 原文
立穴朝南。直水橫作四維發脈。順水逆取。要堂氣之兜抱。宜局面之整齊。一水之流曲處可求。二水之流合處可求。四者之聚。公侯可求。衆水之會。立郡遷州。大旺則衆聚。小旺則獨流。貴者龍氣之淸。富者水神之厚。
Dịch: Lập huyệt hướng nam; nước thẳng thì làm ngang, bốn góc phát mạch. Nước xuôi thì lấy nghịch, cần khí minh đường được ôm, cần cục diện chỉnh tề. Một dòng nước chảy, chỗ cong có thể cầu; hai dòng nước chảy, chỗ hợp có thể cầu; bốn dòng tụ lại, công hầu có thể cầu; muôn dòng hội lại, lập quận dời châu. Vượng lớn thì muôn dòng tụ, vượng nhỏ thì một dòng chảy. Quý ở long khí trong, giàu ở thuỷ thần dày.
Giảng: Đây là bậc thang quy mô của thuỷ long, rất dễ nhớ. Một dòng nước: tìm huyệt ở chỗ dòng uốn cong, phía bên trong khúc cong (bên nước ôm). Hai dòng: tìm huyệt ở chỗ hai dòng hợp lại, trong góc kẹp. Bốn dòng tụ: đất công hầu. Muôn dòng hội: đất lập thành, dời châu. Vượng lớn thì nhiều dòng tụ, vượng nhỏ thì một dòng. Đây là thang đo giúp người xem đánh giá đúng tầm vóc, không thổi phồng một khúc cong của con mương thành đất công hầu.

Đoạn đầu có hai quy tắc thực hành. "Nước thẳng thì làm ngang": nếu trước huyệt là dòng nước thẳng, đừng đặt huyệt nhìn thẳng dọc theo dòng, mà đặt ngang để dòng nước chạy ngang trước mặt như đai. "Nước xuôi thì lấy nghịch": nếu nước chảy xuôi theo chiều long, thì huyệt phải quay ngược lại đón nước, để nước đến trước mặt chứ không chảy đi sau lưng. Câu kết "quý ở long khí trong, giàu ở thuỷ thần dày" lặp lại cặp "thanh xảo chủ quý, ngoan hậu chủ phú" của Dương Đột thiên: phần long quyết định quý, phần nước quyết định giàu.

Nhân đinh, tài lộc và các phòng con cháu – 人丁 財成 長子 中男 季子
Nguyên văn – 原文
人丁集集。到頭龍氣之旺。孤寡頻頻。入穴水神之蕩。財成者水勝。人旺者土厚。淸者貴。濁者富。水大者寬葬。水小者近裁。長子興。庭宜是左畔之流長。中男發富。還須堂水之存留。季子亢宗。聚歸右畔。得水爲佳。須防蕩運。一片純陽。陰取扶墳作穴。傍水尋龍。脈依前界水關。
(註)此篇專以平洋水龍言。
Dịch: Nhân đinh đông đúc là do long khí đến đầu vượng; cô quả liên tiếp là do thuỷ thần vào huyệt lay động. Thành tài là do nước thắng, người vượng là do đất dày. Trong thì quý, đục thì giàu. Nước lớn thì táng rộng, nước nhỏ thì cắt gần. Trưởng tử hưng thì nên là dòng bên trái dài; trung nam phát phú thì phải có nước minh đường giữ lại; quý tử nối dòng thì nước tụ về bên phải. Được nước là đẹp, nhưng phải phòng nước lay động. Một vùng thuần dương thì lấy âm, đắp mộ mà làm huyệt. Theo nước tìm long, mạch nương theo giới nước phía trước làm quan. (Chú:) Thiên này chuyên nói về thuỷ long ở đất bằng.
Giảng: Đoạn cuối chuyển sang ứng nghiệm. Người (nhân đinh) ứng với long và đất: long khí đến đầu vượng thì người đông, đất dày thì người vượng. Của (tài) ứng với nước: nước thắng thì thành tài. Khi nước vào huyệt lay động (đãng), thì cô quả liên tiếp. Trong thì quý, đục thì giàu: nước trong chủ quý, nước đục phù sa chủ giàu, rất đúng với đồng bằng phù sa.

Phép ứng các phòng con cháu theo vị trí nước: bên trái (Thanh Long) dòng nước dài thì trưởng tử hưng; giữa minh đường nước được giữ lại thì con thứ phát; bên phải (Bạch Hổ) nước tụ về thì con út nối dòng. Đây cùng hệ với quy tắc "lệch trái hại trưởng, lệch phải hại út" của Sơn Long Ngữ Loại. "Nước lớn thì táng rộng, nước nhỏ thì cắt gần" là phép làm huyệt: gần nước lớn thì huyệt mở rộng, lùi xa; gần nước nhỏ thì huyệt gọn, sát vào.

Hai câu cuối có ý nghĩa thực hành lớn. "Một vùng thuần dương thì lấy âm, đắp mộ mà làm huyệt": ở chỗ đất hoàn toàn bằng phẳng (thuần dương), không có gò nào, thì người làm tự đắp đất lên thành mộ để tạo chút âm, như Tinh Nghĩa Thiên nói "việc người ứng ở dưới thì khí trời theo". Nhưng điều kiện là "theo nước tìm long, mạch nương theo giới nước phía trước": chỗ đắp phải đúng chỗ có mạch nước dẫn, không phải đắp bừa. Đây không mâu thuẫn với lời cảnh báo của Tông Dương Tử ở Dương Đột thiên: gò đắp không tự tạo ra long, nhưng ở đúng chỗ long nước đến thì gò đắp giúp thu khí.

Tóm tắt các đoạn trong bài – 本篇提要
| Nguyên văn | Nội dung chính | Dùng khi xem đất |
|---|---|---|
| 以水爲脈 爲坐 爲護 | Ở đồng bằng nước thay núi làm mạch, toạ, hộ | Đọc kênh rạch như đọc dãy núi |
| 直則死 曲則生 | Sống chết cát hung đều ở nước | Tìm chỗ nước cong, tránh chỗ nước thẳng |
| 大愛淸 小愛深 | Nước lớn cần trong, nước nhỏ cần sâu | Phòng tản rộng và thấp cạn |
| 貴者重重水作峽 | Lớp lớp nước kẹp là quý; long càng đứt mạch càng đẹp | Đếm số lớp giáp của nước |
| 一水曲 二水合 四水聚 衆水會 | Bậc thang quy mô của thuỷ long | Đánh giá đúng tầm vóc |
| 直水橫作 順水逆取 | Đặt huyệt ngang nước thẳng, nghịch nước xuôi | Định hướng huyệt theo dòng |
| 長子左 中男堂 季子右 | Ứng các phòng con cháu theo vị trí nước | Xét nước trái, giữa, phải |
| 一片純陽 扶墳作穴 | Đất thuần dương thì đắp mộ tạo âm | Chỉ đắp ở đúng chỗ mạch nước đến |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thuỷ Thần thiên gần như được viết cho vùng đồng bằng sông Cửu Long. Phong Thuỷ Liên Hoa áp dụng trực tiếp bậc thang "một dòng cong, hai dòng hợp, bốn dòng tụ, muôn dòng hội" để đánh giá các khu đất ở miền Tây: nhà nằm phía trong khúc cong của con kênh là được nước ôm; nhà ở góc kẹp của ngã ba kênh là chỗ hai dòng hợp; còn các đô thị lớn như Cần Thơ, Mỹ Tho đều nằm ở chỗ nhiều dòng hội. Câu "nước thẳng thì làm ngang" được dùng khi nhà nằm trước một con kênh đào thẳng tắp: xoay mặt nhà song song với kênh để nước chạy ngang như đai, không quay mặt nhìn dọc kênh.
Câu "nước trong thì quý, nước đục thì giàu" giải thích vì sao đất phù sa miền Tây chủ phú. Phần thời vận, Phong Thuỷ Liên Hoa phối thêm vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để biết năm nào khí trời ứng vào phương nước đến, phương nước đi của ngôi nhà. Lý pháp này được chia sẻ trong bộ sách; phần thủ pháp như đọc lớp giáp của nước, định phòng con cháu theo nước, đắp mộ ở đất thuần dương phải học trực tiếp cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Đến đất bằng thì lấy nước làm mạch, làm toạ, làm hộ; long theo nước đi, sa theo nước ôm, khí theo nước dừng; thẳng thì chết, cong thì sống. Tụ lớn thành phủ quận, tụ nhỏ thành chợ huyện. Nước lớn long lớn, nước nhỏ long nhỏ; lớn ưa trong, nhỏ ưa sâu; quý cong quý tụ. Lớp lớp nước làm giáp là quý, không giáp như da trải là hèn; long càng đứt mạch càng đẹp, nước càng sâu khí càng dày. Một dòng cầu chỗ cong, hai dòng cầu chỗ hợp, bốn dòng cầu công hầu, muôn dòng lập quận châu. Quý ở long khí trong, giàu ở thuỷ thần dày. Trái dài hưng trưởng, minh đường giữ nước phát giữa, phải tụ nước phát út. Đất thuần dương thì đắp mộ lấy âm, theo đúng giới nước.
Bài trước: Địa Long thiên (2) – long lớn sông lớn, tám sát của nước.
Bài sau: Nhập Thức Ca – Bộ Long, năm cách long nhập thủ 步龍.
Nguồn: Thuỷ Thần thiên (水神篇) cùng lời chú của Vân Tiều Tưởng Quốc, trong Lục Bộ, in ở Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển chín, trang 263–264, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Đoạn giữa về hướng nam bắc và phép bác hoán trích lược (……). Hiệu đính: "立郡遷州" giữ nghĩa "lập quận dời châu"; "小聚小市郡" giữ nguyên bản in. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng nước đến, nước đi và hướng nhà so với dòng kênh.
- Lập Cục Pháp: lập cục thuỷ long âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ kênh rạch, khúc cong, ngã ba quanh khu đất để tìm chỗ nước ôm, nước hợp.
Bài liên quan – 相關文章
- Lục Bộ 六部: Địa Long thiên (2), tám sát của nước
- Lục Bộ 六部: Dương Đột thiên
- Thuỷ Long Kinh 水龍經: các cục nước tốt
- Thuỷ Long Kinh 水龍經: bàn long, kỵ cục, thuỷ khẩu
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc nước là kỹ năng sống còn của người làm phong thuỷ ở miền sông nước; phải đi ghe, đi bờ kênh cùng thầy mới quen mắt. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thuỷ Thần thiên nói về gì? – 水神篇
Theo chú Tưởng Quốc, thiên này chuyên nói về thuỷ long ở đất bằng: ở đồng bằng lấy nước làm mạch, làm toạ, làm hộ; long, sa, khí đều theo nước; thẳng thì chết, cong thì sống.
Ở đồng bằng tìm huyệt theo nước thế nào? – 一水 二水 四水
Một dòng nước thì tìm ở chỗ cong, phía nước ôm; hai dòng thì tìm ở chỗ hợp; bốn dòng tụ là đất công hầu; muôn dòng hội là đất lập thành, dời châu.
"Nước thẳng thì làm ngang, nước xuôi thì lấy nghịch" nghĩa là gì? – 直水橫作 順水逆取
Trước huyệt là dòng nước thẳng thì đặt huyệt ngang để nước chạy ngang như đai; nước chảy xuôi theo long thì huyệt quay ngược lại đón nước, để nước đến trước mặt.
Nước ứng các phòng con cháu thế nào? – 長子 中男 季子
Thuỷ Thần thiên nói: dòng nước bên trái dài thì trưởng tử hưng; nước minh đường được giữ lại thì trung nam phát phú; nước tụ về bên phải thì quý tử nối dòng.
Đất hoàn toàn bằng phẳng thì làm huyệt thế nào? – 一片純陽
Thiên nói: một vùng thuần dương thì lấy âm, đắp mộ mà làm huyệt; nhưng phải theo nước tìm long, mạch nương theo giới nước phía trước, tức chỉ đắp ở đúng chỗ dòng nước dẫn khí đến.









