💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thiên Nguyên Ngũ Ca bình dương thuỷ long (1) 天元五歌: chân chỉ, kết huyệt

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thiên Nguyên Ngũ Ca bình dương thuỷ long (1) 天元五歌: chân chỉ, kết huyệt

Thiên Nguyên Ngũ Ca
天元五歌 · 論大義 山龍 平洋水龍 陽宅 造命 (地理正宗 卷六)
Tác giả: Tưởng Bình Giai, tự Đại Hồng (蔣平階大鴻, cuối Minh đầu Thanh, người Hoa Đình)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.

Thiên Nguyên Ngũ Ca, bài ca thứ ba "Luận bình dương thuỷ long" (論平洋水龍) là bài Tưởng Đại Hồng dành cho đất đồng bằng, nơi không có núi để nhận long. Bài này giảng nửa đầu của bài ca, phần hình thế (loan đầu thể cách), từ "Thiên hạ bình dương đại địa đa" (天下平洋大地多) đến "Giang Hà Hoài Tứ Vũ công bình" (江河淮泗禹功平). Đoạn này dạy: đồng bằng lấy nước làm long, khác hẳn mạch núi; núi táng xương, đất bằng táng thịt, khí theo bờ nước; thuỷ long cũng có cán, có chi như sơn long, nhưng cao thấp ngược lại; nước có chuyển mới là chân kết, một chuyển ôm huyệt, nhiều chuyển càng quý; một đạo nước đơn truyền là đủ; ba phép đặt huyệt; nước dài nước ngắn, hồ ao, và phép tu bổ thuỷ long. Mỗi khổ có lời chú nhỏ đi kèm trong bản. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, phần giảng và lời luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Nửa đầu bài ca Bình dương thuỷ long dạy: đất đồng bằng nhiều, nhưng người đời đem phép sơn long mà đoán, trong khi Quách Phác đã nói đồng bằng là thuỷ long. Đồng bằng như tấm thảm trải phẳng, không xét cao thấp khởi phục; núi là dương, thần ở xương, đất bằng là âm, tinh ở máu, tức ở nước; khí đất chảy theo bờ nước, gặp nước thì dừng. Thuỷ long cũng có cán long (sông lớn) và chi long (rạch nhỏ); sông lớn ít huyệt thật, nhánh nhỏ uốn khúc mới có tình. Núi thì sau huyệt cao là tốt, nước thì sau huyệt cao là tuyệt. Nước có chuyển là chân kết: một chuyển ôm huyệt phú quý, hai ba chuyển quý không dứt, bốn chuyển đến khanh tướng; chỗ chuyển không chia dòng là tức đạo, chia dòng là dịch đạo, chỉ tức đạo là long thật. Một đạo nước đơn truyền đủ dưỡng khí; hai dòng thư hùng giao nhau là cách kỳ diệu. Ba phép đặt huyệt: toạ thuỷ kỵ long tốt nhất, hiệp long ỷ thuỷ cũng tốt, hướng thuỷ phan long không bằng; huyệt phải sát nước. Nước dài phúc dài, nước ngắn chỉ giàu; hồ ao rộng là si long, gặp vận cũng phát. Thuỷ long do người đào sửa được, ứng nghiệm nhanh.

Thầy Vũ Giới giảng: "Người miền Tây, người đồng bằng sông Hồng đọc bài ca này mới thấy sách xưa nói đúng chỗ mình đứng. Không có núi thì đừng đi tìm núi. Dòng kênh trước nhà, khúc rạch sau vườn, chính là long của mình."

Đất bình dương nhiều, thuỷ long vốn bí truyền – 天下平洋大地多

Nguyên văn – 原文

天下平洋大地多,平洋龍法更如何;世人盡說平洋訣,都把山龍溷揣摹。平龍原不與山同,郭璞分明說水龍;水龍一卷從來秘,不許輕傳泄化工。我代雲陽行普度,一言萬古鑒鴻蒙;神呵見責甘心受,造福生民在掌中。

Dịch: Trong thiên hạ đất bình dương lớn rất nhiều, phép long bình dương thế nào? Người đời đều nói quyết bình dương, nhưng đều đem sơn long ra mà đoán lẫn. Long đồng bằng vốn không giống núi, Quách Phác đã nói rõ là thuỷ long. Một quyển Thuỷ Long từ xưa vẫn bí mật, không cho truyền nhẹ mà tiết lộ việc tạo hoá. Ta thay Vân Dương làm việc độ khắp, một lời soi cho muôn đời chỗ hồng mông. Thần linh trách mắng ta cũng cam lòng nhận, vì tạo phúc cho dân ở trong bàn tay.

Giảng: Bài ca mở bằng một nghịch lý: đất đồng bằng chiếm phần lớn thiên hạ, nhưng phép đồng bằng lại bị đọc bằng phép núi. Tưởng công dẫn Quách Phác, tác giả Táng Thư, người được truyền là có "Thuỷ Long Kinh", để nói rằng đồng bằng là thuỷ long, đã có sách riêng từ lâu, chỉ vì bí truyền nên ít người biết. Câu "ngã đại Vân Dương hành phổ độ" nối với câu kết bài Sơn long: ông thay thầy mình nói ra, chấp nhận "thần ha kiến trách", bị thần linh trách vì tiết lộ thiên cơ.

Đồng bằng Tô Châu nhìn từ trên cao, kênh Đại Vận Hà chạy qua
Đồng bằng Tô Châu và Đại Vận Hà: đất bằng như tấm thảm, long ở đây là nước, phải có phép riêng mà xem. Ảnh: Wanderingchina, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Đây là bài ca quan trọng nhất cho người Việt. Đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long, các đồng bằng ven biển miền Trung đều là "bình dương". Nhiều người học phong thuỷ đem sách sơn long ra xem nhà xem mộ ở đây, đi tìm "huyền vũ", tìm "long hổ" mà không thấy, rồi kết luận đất xấu. Tưởng công đã chỉ ra cái lầm ấy từ ba trăm năm trước: "đô bả sơn long hỗn sủy mô", đem sơn long mà đoán lẫn.

Núi táng xương, đất bằng táng thịt, khí theo bờ nước – 山形來落有根原

Nguyên văn – 原文

山形來落有根原,大地平鋪一片氈;首尾去來無定所,分枝過峽不須言。莫把高低尋起伏,休猜度水復穿田;山是真陽神在骨,地是純陰精在血;山常葬骨不離由,地惟葬肉不離血。人言生氣地中求,豈知地氣水邊流;流到水邊逢水界,平原灝氣盡兜收。〈平洋穴以水為龍,與山龍來脈迥異。〉

Dịch: Hình núi đến và rơi xuống đều có gốc nguồn; còn đất lớn đồng bằng trải phẳng như một tấm thảm. Đầu đuôi đi đến không có chỗ định, chia cành qua hiệp thì không cần nói. Chớ đem cao thấp mà tìm khởi phục, đừng đoán chuyện qua nước rồi xuyên ruộng. Núi là chân dương, thần ở xương; đất là thuần âm, tinh ở máu. Núi thường táng xương, không rời gốc; đất chỉ táng thịt, không rời máu. Người ta nói sinh khí tìm trong đất, đâu biết khí đất chảy theo bờ nước; chảy đến bờ nước gặp giới nước, thì khí lớn của đồng bằng đều được thu lại. (Lời chú: huyệt bình dương lấy nước làm long, khác hẳn mạch đến của sơn long.)

Giảng: Khổ này đặt nền cho cả bài. Núi thì có gốc, có đường đến, có chỗ rơi; đồng bằng thì "một tấm thảm trải phẳng", không có đầu đuôi rõ, không có cành, không có quá hiệp. Vì vậy Tưởng công dặn: đừng tìm cao thấp để nhận khởi phục, đừng đoán chuyện mạch đất "qua nước xuyên ruộng". Đây là chỗ ông khác với nhiều sách cho rằng mạch núi đi ngầm dưới đồng bằng; ở bài Sơn long ông nói long có thể đi ngầm qua sông, nhưng khi đã là đồng bằng thật thì không còn xét mạch núi nữa.

Sơ đồ so sánh sơn long có đến có rơi với đồng bằng như tấm thảm phẳng chỉ xem nước – Thiên Nguyên Ngũ Ca
Đồng bằng như một tấm thảm trải phẳng, không đầu đuôi, không cành, không quá hiệp; đừng tìm cao thấp để nhận khởi phục. Vẽ lại theo Thiên Nguyên Ngũ Ca – Phong Thuỷ Liên Hoa

Cặp câu "sơn thị chân dương thần tại cốt, địa thị thuần âm tinh tại huyết" là chìa khoá. Núi là dương, cái thần của nó ở xương, tức ở đá, ở mạch cứng; đất bằng là âm, cái tinh của nó ở máu, tức ở nước. Nên núi "táng cốt", lấy mạch xương làm gốc; đất bằng "táng nhục", lấy nước như máu làm gốc. Rồi ông chỉ chỗ khí ở đồng bằng: "địa khí thuỷ biên lưu", khí đất chảy theo bờ nước; chảy đến bờ gặp giới nước thì dừng, khí lớn của cả cánh đồng được thu lại ở đó. Câu này giống câu Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh: "chỉ hướng thuỷ thần triều xứ thủ".

Thuỷ long cũng có cán chi, nhưng cao thấp ngược sơn long – 水龍原不異山龍

Nguyên văn – 原文

水龍原不異山龍,將水作山以類從;水龍即是山龍樣,支幹分行事事同。大江大河幹龍形,小溪小澗支龍情;幹水洗蕩少真穴,猶如高山無正結;支水屈曲情相得,譬若成胎有落脈。〈言水龍行度與山龍支幹落脈格法一體。〉山性本火主炎上,水性純水主潤下;炎上高起是真龍,潤下低蓄是朝宗;山穴後高丁祿盛,水穴後高絕無蹤。〈水龍山龍取用高低之辯。〉自上而下山之止,自外而內水之止;山來多止止求真,水來多止止貴神;若是止形皆可穴,頑山頑水盡黃金。〈水龍與山龍各有真止。〉

Dịch: Thuỷ long vốn không khác sơn long, đem nước làm núi theo loại mà suy. Thuỷ long chính là dạng của sơn long, chi cán chia đường, việc gì cũng giống. Sông lớn sông dài là hình cán long, khe nhỏ rạch nhỏ là tình chi long. Nước cán long gột rửa ít có huyệt thật, như núi cao không có chính kết; nước chi long uốn khúc thì tình hợp nhau, ví như thành thai có lạc mạch. (Lời chú: hành độ của thuỷ long cùng cách với chi cán, lạc mạch của sơn long.) Tính núi vốn là Hoả, chủ bốc lên; tính nước thuần là Thuỷ, chủ thấm xuống. Bốc lên mà cao nổi là long thật, thấm xuống mà trũng chứa là chầu tông. Huyệt núi sau cao thì người và lộc thịnh, huyệt nước sau cao thì tuyệt không dấu. (Lời chú: phân biệt cao thấp khi dùng thuỷ long và sơn long.) Từ trên xuống dưới là chỗ dừng của núi, từ ngoài vào trong là chỗ dừng của nước. Núi đến nhiều chỗ dừng thì trong chỗ dừng tìm chỗ thật, nước đến nhiều chỗ dừng thì trong chỗ dừng quý chỗ có thần. Nếu là hình dừng thì đều có thể làm huyệt, núi trơ nước trơ cũng đều là vàng. (Lời chú: thuỷ long và sơn long đều có chỗ dừng thật.)

Giảng: Ba khổ này đi một vòng: giống nhau, khác nhau, rồi lại giống nhau. Giống ở chỗ: thuỷ long cũng có cán, có chi như sơn long. Sông lớn là cán long; như núi cao là chỗ long còn đi, sông lớn gột rửa mạnh nên ít huyệt thật. Rạch nhỏ, kênh nhỏ uốn khúc là chi long, tình hợp, như núi có lạc mạch thành thai. Áp vào miền Tây: sông Tiền, sông Hậu là cán long, ít kết huyệt ngay bên bờ; các kênh rạch nhánh uốn khúc mới là chỗ kết.

Ghe chở lúa trên sông Mê Kông
Sông Mê Kông rộng: sông lớn là cán long, gột rửa mạnh nên ít kết huyệt ngay bên bờ; chỗ kết ở các rạch nhánh uốn khúc. Ảnh: McKay Savage, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Khác ở chỗ cao thấp. Núi là Hoả, tính bốc lên; chỗ cao nổi là long thật. Nước là Thuỷ, tính thấm xuống; chỗ trũng chứa nước là chỗ chầu. Nên ở núi, sau huyệt cao là tốt, người và lộc thịnh; ở đồng bằng, sau huyệt cao lại là "tuyệt vô tung", vì sau lưng phải là nước hoặc chỗ thấp để khí từ nước vào. Đây là chỗ nhiều người làm sai nhất: đặt nhà đặt mộ ở đồng bằng mà đắp gò cao phía sau cho "có tựa", trong khi phép bình dương lại muốn sau lưng có nước.

Rồi lại giống ở chỗ dừng. Núi dừng theo chiều từ trên xuống, nước dừng theo chiều từ ngoài vào trong. Chỗ nước từ ngoài đi vào, chậm lại, đọng lại, là chỗ dừng. Nước có nhiều chỗ dừng thì chọn chỗ "có thần", tức chỗ có tình nhất. Câu cuối rất rộng: hễ là hình dừng thì đều có thể làm huyệt, núi trơ nước trơ cũng thành vàng. Cái quyết định là có dừng hay không, không phải đẹp hay xấu.

Nước có chuyển là chân kết, tức đạo và dịch đạo – 我有水龍真要訣

Nguyên văn – 原文

我有水龍真要訣,水行有轉是真結;直來直去龍之死,有活有動龍之活。一轉名為抱穴龍,抱穴富貴在其中;二轉三轉貴不歇,四轉卿相不須說。轉處不分名息道,轉處分流名易道;惟有息道是真龍,易道角轉總成空。轉水不漏皆堪穴,不必止處求盡結;盡結原來是龍頭,轉處腰腹亦兼收;龍頭偏側俱精妙,腰腹完全力始悠。〈水龍轉結真機。〉

Dịch: Ta có chân yếu quyết của thuỷ long: nước đi có chuyển mới là chân kết. Đến thẳng đi thẳng là long chết, có sống có động là long sống. Một chuyển gọi là long ôm huyệt, phú quý ở trong chỗ ôm; hai chuyển ba chuyển quý không dứt, bốn chuyển thì khanh tướng không cần nói. Chỗ chuyển không chia dòng gọi là tức đạo, chỗ chuyển chia dòng gọi là dịch đạo; chỉ có tức đạo là long thật, dịch đạo chuyển góc rốt cuộc thành không. Nước chuyển mà không lọt thì đều có thể làm huyệt, không cần ở chỗ dừng mới tìm chỗ tận kết. Tận kết vốn là đầu long, chỗ chuyển ở eo bụng cũng thu được; đầu long dù lệch hay nghiêng đều tinh diệu, eo bụng phải hoàn toàn thì sức mới lâu. (Lời chú: chân cơ chuyển kết của thuỷ long.)

Giảng: Đây là "chân yếu quyết" mà Tưởng công tự xưng. Nguyên tắc chỉ có một chữ: "chuyển". Nước đi thẳng đến, thẳng đi là long chết; nước có uốn, có động là long sống. Như ở bài Sơn long, long phải khởi đỉnh; ở đồng bằng, long phải chuyển. Mỗi chuyển là một lần nước ôm lấy đất. Một chuyển đã ôm huyệt, có phú quý; hai ba chuyển thì quý không dứt; bốn chuyển thì đến khanh tướng. Đây là thang đo sức thuỷ long, giống như thang đếm số lần khởi phân của sơn long.

Tranh cổ Triệu Mạnh Phủ đời Nguyên: Thước Hoa thu sắc
Tranh Triệu Mạnh Phủ (趙孟頫, đời Nguyên), Thước Hoa thu sắc, Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc (CC0): đồng bằng ven nước, mỗi lần nước chuyển là một lần ôm lấy đất.

Phân biệt "tức đạo" (息道) và "dịch đạo" (易道) là chỗ tinh nhất. Tức là nghỉ, dừng; chỗ nước chuyển mà không chia dòng, nước ôm trọn rồi đi tiếp, khí được giữ lại, gọi là tức đạo. Dịch là đổi; chỗ nước chuyển mà tách ra nhánh khác, khí theo nhánh mà đi mất, gọi là dịch đạo. Chỉ tức đạo là long thật. Ngoài thực địa, đó là khúc kênh uốn mà không có rạch nhánh rẽ ra ngay chỗ uốn; nếu ngay chỗ uốn có một nhánh tách ra, thì khúc uốn ấy dù đẹp cũng mất khí.

Phần cuối mở rộng chỗ đặt huyệt: nước chuyển mà không "lậu", không lọt, thì đều có thể làm huyệt, không nhất thiết phải ở chỗ tận cùng của dòng. Chỗ tận cùng là "đầu long", lệch hay nghiêng đều tinh diệu; chỗ chuyển ở giữa dòng là "eo bụng", cũng thu được, nhưng phải hoàn toàn, tức nước ôm trọn, thì sức mới lâu. Câu này rất hữu dụng ở đồng bằng sông Cửu Long, nơi kênh rạch chằng chịt, ít có chỗ "tận cùng" rõ, mà nhiều khúc uốn ôm trọn.

Một đạo đơn truyền, hai dòng thư hùng, tinh thể của thuỷ long – 求全不在水來多

Nguyên văn – 原文

求全不在水來多,一道單傳養太和;更番眾龍從外護,愈多愈美酒添酥;雖取群龍來輔佐,還從一道作龍巢。〈水龍結穴以內水一道為全。〉別有雌雄兩道交,交時卻似馬同槽;此是水龍奇妙格,相吞相戀福難消。〈言水龍交氣之穴。〉水中亦有穴龍星,五曜時時現正形;五曜只求金水土,木身有轉土之情;直木夾火皆最忌,水形吞吐露金精;若應三台並列宿,官階職品最分明;但取穴星親切看,不離金土蘊真靈。〈水龍星體。〉

Dịch: Cầu cho trọn không ở chỗ nước đến nhiều, một đạo đơn truyền nuôi được thái hoà. Lại thêm các long theo hộ bên ngoài, càng nhiều càng đẹp như rượu thêm váng sữa; tuy lấy bầy long đến phụ tá, vẫn theo một đạo mà làm tổ long. (Lời chú: thuỷ long kết huyệt lấy một đạo nước trong làm trọn.) Riêng có hai đạo thư hùng giao nhau, lúc giao như ngựa cùng máng; đó là cách kỳ diệu của thuỷ long, nuốt nhau quyến nhau, phúc khó hết. (Lời chú: huyệt giao khí của thuỷ long.) Trong nước cũng có sao huyệt long, năm sao lúc nào cũng hiện hình chính. Năm sao chỉ cầu Kim, Thuỷ, Thổ; thân Mộc mà có chuyển thì có tình của Thổ. Mộc thẳng kẹp Hoả đều rất kỵ; hình Thuỷ nuốt nhả lộ tinh Kim. Nếu ứng Tam Thai và các vì sao, thì phẩm trật quan chức rất rõ ràng. Chỉ lấy sao huyệt mà xem cho thân thiết, không rời Kim Thổ là chứa linh thật. (Lời chú: tinh thể của thuỷ long.)

Giảng: Khổ đầu sửa một quan niệm phổ biến: tưởng rằng nhiều nước chầu là tốt. Tưởng công nói "cầu toàn bất tại thuỷ lai đa", trọn vẹn không ở chỗ nhiều nước, mà ở "nhất đạo đơn truyền", một dòng nước trong ôm huyệt. Các dòng khác bên ngoài là long hộ, càng nhiều càng đẹp, nhưng chỉ là phụ; gốc vẫn là một đạo làm "long sào", tổ của long. Ở thực địa, đó là con rạch nhỏ sát đất, còn sông lớn, kênh lớn phía ngoài chỉ là hộ vệ.

Con rạch nhỏ giữa hàng dừa nước ở Mỹ Tho
Rạch nhỏ ở Mỹ Tho: nhất đạo đơn truyền, một dòng nước trong ôm đất là long sào; sông lớn kênh lớn bên ngoài chỉ là hộ vệ. Ảnh: Esin Üstün, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Khổ thứ hai nói cách đặc biệt: hai dòng "thư hùng" giao nhau, "như ngựa cùng máng", tức hai dòng chảy về một chỗ, nuốt nhau quyến nhau. Đây là chỗ hợp lưu, nơi hai dòng âm dương gặp, như Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh nói "đất tĩnh nước động, chỗ giao là long đến đầu". Huyệt đặt ở chỗ hai dòng giao là cách kỳ diệu, phúc khó hết.

Khổ thứ ba nói tinh thể, tức hình sao của nước. Như núi có năm sao, nước cũng có; nhưng ở đồng bằng chỉ lấy Kim (ôm tròn), Thuỷ (uốn khúc), Thổ (vuông); Mộc nếu có chuyển thì cũng có tình của Thổ. Kỵ nhất là Mộc thẳng và Hoả nhọn. Điều này khớp hoàn toàn với Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh: "đáo đầu yếu phân Thuỷ Thổ Kim". Câu "Tam Thai liệt tú" nói khi các dòng nước, các ao hồ quanh huyệt xếp như chòm sao Tam Thai, thì ứng phẩm trật quan chức. Câu kết dặn: xem sao huyệt cho kỹ, không rời Kim Thổ thì có linh khí thật.

Sơ đồ năm hình nước quanh huyệt đồng bằng: Kim, Thuỷ, Thổ dùng được, Mộc thẳng Hoả nhọn phải kỵ – Thiên Nguyên Ngũ Ca
Huyệt đồng bằng chỉ lấy Kim ôm tròn, Thuỷ uốn khúc, Thổ vuông; kỵ nhất Mộc thẳng và Hoả nhọn, khớp với Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh. Vẽ lại theo Thiên Nguyên Ngũ Ca – Phong Thuỷ Liên Hoa

Ba phép đặt huyệt, huyệt phải sát nước, nước dài nước ngắn – 五星論定穴應栽

Nguyên văn – 原文

五星論定穴應栽,三法千秋慧眼開;坐水騎龍為上格,挾龍倚水亦佳哉;向水攀龍非不美,後山育水始無衰;掛角並兼三法穴,莫親漏道損龍胎。〈此言直水龍栽穴之法,歸本以坐後有水而最忌漏道。〉龍胎雖固稱人心,遠水安墳死氣侵;沾著水痕扦貼肉,陰陽交度自生春。〈下穴貼水之要。〉平原春到好栽花,挹注盈虛氣脈賒;真水短時結氣短,真水長時實可誇;長龍定主源源貴,短龍只許富豪家;平氣不如環氣足,尤逢轉動發萌芽;更有一端分別處,淺深闊狹辨龍車。〈穴氣盈虛,福力有厚薄久暫。〉

Dịch: Năm sao bàn định rồi thì huyệt nên đặt, ba phép nghìn thu mở mắt tuệ. Ngồi trên nước cưỡi long là cách trên; kẹp long tựa nước cũng tốt thay; hướng về nước vin long không phải không đẹp, sau lưng có núi nuôi nước mới không suy. Huyệt treo góc cũng gồm cả ba phép, chớ gần đường lọt làm hại thai long. (Lời chú: đây nói phép đặt huyệt cho thuỷ long thẳng, quy về gốc là sau lưng có nước, kỵ nhất là đường lọt.) Thai long tuy bền đẹp lòng người, đặt mộ xa nước thì tử khí xâm vào; dính vào vệt nước mà táng sát thịt, âm dương giao độ thì tự sinh xuân. (Lời chú: chỗ cốt yếu là hạ huyệt sát nước.) Mùa xuân đến đồng bằng thì nên trồng hoa, rót vào đầy vơi, khí mạch xa dài. Nước thật ngắn thì khí kết ngắn, nước thật dài thì thật đáng khen; long dài ắt chủ quý mãi không dứt, long ngắn chỉ cho nhà giàu có. Khí phẳng không bằng khí vòng đủ, nhất là gặp chỗ chuyển động thì nảy mầm. Lại có một điều phải phân biệt: nông sâu rộng hẹp để biện xe của long. (Lời chú: khí huyệt đầy vơi, phúc lực có dày mỏng, lâu tạm.)

Giảng: Ba phép đặt huyệt theo thứ bậc. Cao nhất là "toạ thuỷ kỵ long": sau lưng là nước, huyệt ngồi trên nước như cưỡi long. Thứ hai là "hiệp long ỷ thuỷ": long kẹp bên, huyệt tựa vào nước. Thứ ba là "hướng thuỷ phan long": mặt hướng ra nước, vin vào long; không phải không đẹp, nhưng phải "hậu sơn dục thuỷ", sau lưng có chỗ nuôi nước, mới không suy. Lời chú tóm gốc: quý nhất là sau lưng có nước, kỵ nhất là "lậu đạo", đường nước lọt ra. Đây đúng là điều ngược với sơn long: núi thì sau lưng cao, đồng bằng thì sau lưng là nước.

Làng Hoằng Thôn bên ao nước, An Huy
Làng Hoằng Thôn (An Huy) quây quanh ao nước: ở đất bằng, nhà và mộ phải có chỗ nuôi nước, kỵ nhất là đường nước lọt ra. Ảnh: Zhangzhugang, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Khổ thứ hai là một quy tắc thực hành rất rõ: huyệt phải sát nước. Thai long dù bền, đặt mộ xa nước thì "tử khí xâm", khí chết vào. Phải "triêm trước thuỷ ngân thiên thiếp nhục", dính vào vệt nước mà táng sát. Chữ "thiên" (扦) là táng. Âm dương giao độ là đất (âm, tĩnh) gặp nước (dương, động), tự nhiên sinh khí. Ở đồng bằng, khoảng cách từ mộ đến mép nước là điều quyết định; mộ đặt giữa cánh đồng xa kênh rạch là mất khí.

Khổ thứ ba so sức phúc: nước dài thì khí dài, phúc dài, "nguyên nguyên quý"; nước ngắn thì khí ngắn, chỉ giàu. "Bình khí bất như hoàn khí túc": nước chảy phẳng không bằng nước vòng ôm; gặp chỗ chuyển động thì "phát manh nha", nảy mầm. Câu cuối "thiển thâm khoát hiệp biện long xa" nói phải phân biệt nước nông hay sâu, rộng hay hẹp; "long xa" là xe của long, tức lòng dòng nước chở khí. Đây là phần nối sang khổ sau về hồ ao.

Hồ ao là si long, và phép tu bổ thuỷ long – 水若乘車號秀龍

Nguyên văn – 原文

水若乘車號秀龍,空車湖蕩是痴龍;得運痴龍能富貴,外情內氣要相從;帶秀痴龍尤顯赫,痴從後蔭福無窮。〈專言湖蕩水龍格法。〉從來水路後天成,不同山骨先天生;山骨培補終不應,水脈疏濬引真情;當年無著修龍法,修著之時旦夕靈;莫道人事遜天造,江河淮泗禹功平。〈水龍修補之妙,已上言巒頭體格。〉

Dịch: Nước nếu có lòng như xe chở thì gọi là tú long; xe trống, hồ ao mênh mông là si long. Si long gặp vận cũng có thể phú quý, nhưng tình ngoài và khí trong phải theo nhau. Si long có mang tú khí thì càng hiển hách; si long ở phía sau che chở thì phúc vô cùng. (Lời chú: nói riêng cách thuỷ long hồ ao.) Xưa nay đường nước là hậu thiên mà thành, khác với xương núi sinh từ tiên thiên. Xương núi đắp bồi rốt cuộc không ứng; mạch nước khơi thông thì dẫn được chân tình. Năm xưa không có phép sửa long, khi sửa được thì sớm tối đã linh. Chớ nói việc người kém việc trời, sông Giang, Hà, Hoài, Tứ là công của vua Vũ làm phẳng. (Lời chú: chỗ diệu của tu bổ thuỷ long; từ trên đến đây nói về thể cách loan đầu.)

Giảng: Khổ đầu phân hai loại thuỷ long. "Tú long" là dòng nước có lòng rõ, như xe chở khí, nông sâu vừa phải, có bờ rõ ràng. "Si long" là hồ ao mênh mông, "xe trống", nước rộng mà không có dòng. Si long nghĩa đen là long khờ, nhưng Tưởng công không bỏ: si long gặp vận cũng phú quý, miễn là tình bên ngoài và khí bên trong theo nhau; nếu si long có mang tú khí, tức hồ có dòng chảy vào ra rõ, thì càng hiển hách; si long nằm phía sau che chở thì phúc vô cùng. Câu cuối khớp với phép "toạ thuỷ": hồ lớn sau lưng là cách rất tốt.

Mặt hồ Thái Hồ ở Vô Tích
Thái Hồ (Vô Tích): hồ lớn nước đứng là si long; gặp vận cũng phú quý, nằm phía sau che chở thì phúc lâu dài. Ảnh: 賈夢龍, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Khổ cuối là chỗ rất đặc biệt của phép đồng bằng: tu bổ. Núi là xương tiên thiên, người đắp bồi thì "chung bất ứng", không ứng. Nước là hậu thiên, đường nước có thể do người đào, khơi, "sơ tuấn dẫn chân tình", khơi thông thì dẫn được tình thật. Sửa được đường nước thì "đán tịch linh", ứng nghiệm sớm tối. Tưởng công dẫn công trị thuỷ của vua Vũ để nói việc người không kém việc trời. Đây là cơ sở lý luận cho việc đào ao, nắn kênh, khơi rạch trong phong thuỷ đồng bằng.

Sơ đồ núi đắp bồi không ứng, đường nước khơi nắn thì ứng nghiệm nhanh – Thiên Nguyên Ngũ Ca
Núi là xương tiên thiên, người đắp bồi thì không ứng; nước là hậu thiên, khơi thông dẫn được tình thật, ứng nghiệm sớm tối. Vẽ lại theo Thiên Nguyên Ngũ Ca – Phong Thuỷ Liên Hoa

Áp vào nước ta: ở đồng bằng sông Cửu Long, phần lớn kênh rạch là do người đào từ thời khẩn hoang; ở đồng bằng sông Hồng, hệ thống đê, mương, ao làng cũng là hậu thiên. Theo bài ca, đó không phải là "giả", mà là thuỷ long thật nếu đúng hình đúng lý. Ngược lại, việc lấp ao, nắn thẳng kênh, đổ đất làm đường cắt ngang dòng là sửa long theo chiều xấu, và cũng ứng nhanh như vậy. Lời chú cuối báo rằng đến đây là hết phần loan đầu thể cách; phần sau của bài ca bàn lý khí tác pháp: bát quái, tam nguyên, cửu diệu.

Kênh thẳng Bạc Liêu – Cà Mau đoạn qua Giá Rai
Kênh Bạc Liêu – Cà Mau chạy thẳng: núi không đắp được nhưng nước sửa được; nắn thẳng, lấp ao, cắt dòng cũng ứng nhanh theo chiều xấu. Ảnh: Dongson.vmvn, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Đoạn tiếp theo của bài ca, "Thuỷ long phẫu tận cốt sinh hương, nhập dụng huyền cơ bất khả lượng", chuyển sang bát quái huyệt pháp và tam nguyên khí vận; bài sau giảng phần ấy.

Câu gốcÝ chínhỨng dụng khi xem đất
郭璞分明說水龍Đồng bằng là thuỷ long, không đem sơn long mà đoánKhông đi tìm núi gối ở đồng bằng
豈知地氣水邊流Núi táng xương, đất táng thịt; khí đất chảy theo bờ nướcTìm chỗ khí dừng ở mép nước
幹水洗蕩少真穴Sông lớn là cán long ít huyệt; rạch nhỏ uốn khúc là chi long có tìnhKhông đặt sát sông cái, tìm nhánh rạch uốn
水穴後高絕無蹤Núi sau cao thì tốt, nước sau cao thì tuyệtKhông đắp gò cao sau nhà, mộ ở đồng bằng
水行有轉是真結Nước có chuyển là chân kết; một đến bốn chuyển, càng nhiều càng quýĐếm số khúc uốn ôm đất
惟有息道是真龍Chỗ chuyển không chia dòng là tức đạo, chia dòng là dịch đạoKhúc uốn có nhánh rẽ ngay chỗ uốn là mất khí
一道單傳養太和Một đạo nước trong làm gốc, các dòng ngoài là hộXét con rạch sát đất trước, sông ngoài sau
別有雌雄兩道交Hai dòng thư hùng giao là cách kỳ diệuChỗ hợp lưu nhỏ là nơi nên xem kỹ
五曜只求金水土Nước lấy hình Kim, Thuỷ, Thổ; kỵ Mộc thẳng, Hoả nhọnNước ôm tròn, uốn khúc, vây vuông mới lấy
坐水騎龍為上格Ba phép: toạ thuỷ, hiệp long ỷ thuỷ, hướng thuỷ; kỵ đường lọtSau lưng có nước là quý nhất
遠水安墳死氣侵Huyệt phải sát nước, xa nước thì tử khíĐo khoảng cách mộ đến mép nước
真水長時實可誇Nước dài phúc dài, nước ngắn chỉ giàu; vòng hơn phẳngXét nguồn nước xa hay gần
空車湖蕩是痴龍Hồ ao rộng là si long, gặp vận cũng phát, sau lưng thì phúc lớnHồ sau nhà, sau mộ là cách tốt
水脈疏濬引真情Đường nước là hậu thiên, sửa được và ứng nhanhĐào ao, khơi rạch đúng phép; tránh lấp ao, cắt dòng

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Bài ca bình dương là bài người Việt nên đọc kỹ nhất trong Thiên Nguyên Ngũ Ca, vì phần lớn dân ta sống ở đồng bằng. Những điều Tưởng Đại Hồng dạy gần như là bản mô tả miền Tây: kênh rạch chằng chịt, nước lớn nước ròng, nhà dựng sát mép rạch, mộ đặt trong vườn ven nước. Trong Hình Pháp Liên Hoa, người xem đồng bằng làm theo đúng các bước của bài ca: trước tìm cán long và chi long, tức sông lớn và rạch nhánh; rồi tìm chỗ nước chuyển, đếm số chuyển, xem chỗ chuyển là tức đạo hay dịch đạo; rồi xem hình nước là Kim, Thuỷ, Thổ hay Mộc thẳng, Hoả nhọn; sau cùng mới chọn chỗ đặt huyệt theo ba phép, sát mép nước, sau lưng có nước. Phép tu bổ thuỷ long là phần rất thiết thực: nhiều nhà chỉ cần khơi lại một con mương, đào lại một cái ao đã lấp, là thay đổi được khí cục. Còn khi nào khơi, khi nào đào cho khí đến đúng lượt, như lời "đắc vận si long năng phú quý", thì Phong Thuỷ Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Lý pháp như trên thì chia sẻ được; cách nhận tức đạo giữa một mạng kênh rạch, cách đặt huyệt sát nước mà không phạm đường lọt, cách sửa thuỷ long cho đúng hướng, là thủ pháp phải đi thực địa cùng thầy.

Tóm lại – 總結: Nửa đầu bài ca Bình dương thuỷ long dạy: đồng bằng lấy nước làm long, không đem phép núi mà đoán. Núi là dương, thần ở xương, táng xương; đất bằng là âm, tinh ở máu, táng thịt; khí đất chảy theo bờ nước, gặp nước thì dừng. Thuỷ long có cán (sông lớn, ít huyệt) và chi (rạch nhỏ uốn khúc, có tình); núi sau cao là tốt, nước sau cao là tuyệt. Nước có chuyển là chân kết, một đến bốn chuyển càng quý; chỗ chuyển không chia dòng là tức đạo, mới là long thật. Một đạo nước trong làm gốc; hai dòng thư hùng giao là cách kỳ diệu; hình nước lấy Kim, Thuỷ, Thổ. Ba phép đặt huyệt: toạ thuỷ kỵ long, hiệp long ỷ thuỷ, hướng thuỷ phan long; huyệt phải sát nước, kỵ đường lọt. Nước dài phúc dài; hồ ao là si long, gặp vận cũng phát. Đường nước là hậu thiên, sửa được và ứng nhanh.

Bài trước: Thiên Nguyên Ngũ Ca – Sơn long (3): phép hạ huyệt, tiếp khí, kỵ long và bốn điều kỵ.

Bài sau: Bình dương thuỷ long (2) – Bát quái huyệt pháp, tam nguyên khí vận 八卦三元氣運.

Nguồn: Thiên Nguyên Ngũ Ca (天元五歌), bài ca thứ ba "Luận bình dương thuỷ long" (論平洋水龍), đoạn từ 天下平洋大地多 đến 江河淮泗禹功平 (phần loan đầu thể cách), kèm lời chú nhỏ trong bản, Tưởng Bình Giai Đại Hồng soạn, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển sáu, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính theo văn mạch: 一片氈 (bản chép 一片毯), 幹龍, 幹水 (bản chép 干), 炎上高起 (bản chép 炎一高起), 自外而內 (bản chép 自外之內), 直來直去龍之死 (bản chép 直龍直去龍之種, đối với câu 龍之活), 轉處分流名易道 (bản chép 轉入分流各息道, theo câu 易道角轉總成空), 更番眾龍從外護 (bản chép thiếu một chữ, tạm bổ 眾), 挾龍倚水 (bản chép 抉龍倚水), 官階 (bản chép 官楷), 人事 (bản chép 人士), 無著, 沾著 (bản chép 着). Nguyên văn chưa đối chiếu trực tiếp với bản in. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng các khúc nước chuyển, chỗ hai dòng giao.
  • Lập Cục Pháp: lập cục đồng bằng theo nước chầu, nước chuyển, nước ra theo nguyên lý Liên Hoa.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ kênh rạch, ao hồ quanh khu đất, đánh dấu tức đạo, dịch đạo và đường lọt.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết đồng bằng lấy nước làm long, biết tức đạo dịch đạo, biết ba phép đặt huyệt là phần Thư; đứng giữa một vùng kênh rạch mà chỉ ra đâu là cán, đâu là chi, khúc nào là tức đạo, đặt huyệt cách mép nước bao nhiêu, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Thuỷ long bình dương khác sơn long thế nào? – 平洋水龍

Sơn long lấy núi, lấy mạch xương làm long; thuỷ long ở đồng bằng lấy nước làm long. Núi là dương, thần ở xương; đất bằng là âm, tinh ở máu, tức ở nước. Khí đất đồng bằng chảy theo bờ nước, gặp nước thì dừng, nên tìm huyệt ở mép nước.

Ở đồng bằng có cần núi hay gò cao phía sau không? – 水穴後高絕無蹤

Không. Bài ca nói núi thì sau huyệt cao là tốt, nhưng nước thì sau huyệt cao là tuyệt. Ở đồng bằng, sau lưng có nước (toạ thuỷ kỵ long) mới là cách trên; hồ ao sau lưng là si long che chở, phúc lâu.

"Tức đạo" và "dịch đạo" là gì? – 息道易道

Chỗ nước chuyển mà không chia dòng, nước ôm trọn rồi đi tiếp, khí được giữ, gọi là tức đạo, là long thật. Chỗ nước chuyển mà tách ra nhánh khác, khí theo nhánh đi mất, gọi là dịch đạo, rốt cuộc thành không.

Mộ ở đồng bằng nên đặt cách nước bao xa? – 下穴貼水

Bài ca dặn huyệt phải sát nước: đặt mộ xa nước thì tử khí xâm vào, phải "dính vào vệt nước mà táng sát". Khoảng cách cụ thể tuỳ hình nước và lòng nước nông sâu, phải xem tại chỗ.

Kênh rạch do người đào có dùng làm thuỷ long được không? – 水龍修補

Được. Bài ca nói đường nước là hậu thiên, khác xương núi tiên thiên; núi đắp bồi không ứng, nhưng nước khơi thông thì dẫn được chân tình, sửa xong là ứng sớm tối. Ngược lại, lấp ao, cắt dòng sai chỗ cũng ứng xấu nhanh như vậy.

Từ khoá: thiên nguyên ngũ ca · 天元五歌 · bình dương · thuỷ long · đồng bằng · chân chỉ · kết huyệt · nhất đạo đơn truyền · si long · khơi nước · tưởng đại hồng · địa lý chính tông

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…