💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thiên Nguyên Ngũ Ca 天元五歌 (1): Luận đại nghĩa – trời đất người một khí, mộ và nhà

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thiên Nguyên Ngũ Ca 天元五歌 (1): Luận đại nghĩa – trời đất người một khí, mộ và nhà

Thiên Nguyên Ngũ Ca
天元五歌 · 論大義 山龍 平洋水龍 陽宅 造命 (地理正宗 卷六)
Tác giả: Tưởng Bình Giai, tự Đại Hồng (蔣平階大鴻, cuối Minh đầu Thanh, người Hoa Đình)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.

Thiên Nguyên Ngũ Ca (天元五歌) là năm bài ca thất ngôn của Tưởng Đại Hồng, nhà phong thuỷ lớn cuối đời Minh đầu đời Thanh, được bộ Địa Lý Chính Tông xếp vào quyển sáu. Năm bài lần lượt bàn về đại nghĩa của địa lý, sơn long, thuỷ long bình dương, dương trạch và tạo mệnh. Bài này giảng trọn bài ca thứ nhất, "Luận đại nghĩa" (論大義): trời, đất, người cùng một nguyên khí; người sống nhờ nhà, người mất về đất; mộ và nhà cùng quyết định hoạ phúc; đất tốt không ở chỗ cục lớn mà ở ngay trước mắt; và lời tự thuật của Tưởng Đại Hồng về con đường học đạo. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn, phần giảng và phần luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Bài ca "Luận đại nghĩa" của Thiên Nguyên Ngũ Ca nói rằng một nguyên khí chia thành trời trong đất đục, người đứng giữa làm một trong tam tài, gốc ở trời mà gần với đất. Lúc sống người nương nhà ở, lúc mất xương cốt về đất, hút khí đất và ánh trời mà ứng vào con cháu. Vì vậy phải xét cả mộ lẫn nhà, cả mộ mới lẫn mộ cũ. Mộ mới, xương còn ấm, gặp núi non nước non thì phát nhanh, đó là gốc của phép "tạo mệnh". Đất tốt không phải cục lớn nghìn núi muôn sông, mà là một cành một bọt của sơn long, một móc một khúc của thuỷ long, "chỉ ở đầu mày dưới mắt mà tìm".

Thầy Vũ Giới giảng: "Thiên nguyên là trời, địa nguyên là đất, nhân nguyên là người. Học phong thuỷ mà quên chữ người ở giữa thì chỉ còn là thuật đo đất." Bài ca đầu của Tưởng Đại Hồng đặt con người, lòng hiếu và chữ đức lên trước, rồi mới nói đến long huyệt.

Thiên Nguyên Ngũ Ca là sách gì? – 天元五歌是何書

Tưởng Bình Giai, tự Đại Hồng, người Hoa Đình (nay thuộc Tùng Giang, Thượng Hải), sống vào khoảng cuối Minh đầu Thanh, là người mở dòng Huyền Không phái Tưởng. Ông chú giải lại Thanh Nang Kinh, Thiên Ngọc Kinh, Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trong Địa Lý Biện Chính, đả phá các sách nguỵ thác, và tự viết Thiên Nguyên Ngũ Ca để gom chỗ tâm đắc của mình vào năm bài ca dễ đọc, dễ nhớ. Chữ "thiên nguyên" lấy từ chính bài ca đầu: "thiên nguyên giáng tại địa nguyên trung", khí trời giáng vào trong đất.

Tháp Vuông (Phương Tháp) ở Tùng Giang, Thượng Hải
Phương Tháp đời Tống ở Tùng Giang (Thượng Hải), xưa là đất Hoa Đình, quê của Tưởng Đại Hồng. Ảnh: Humanclose, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Năm bài ca có thứ tự rõ: bài thứ nhất "Luận đại nghĩa" nói lý do vì sao phải học địa lý và học thế nào cho đúng; bài thứ hai "Sơn long" bàn long mạch vùng núi; bài thứ ba "Bình dương thuỷ long" bàn đất đồng bằng lấy nước làm long, kèm phép bát quái và tam nguyên khí vận; bài thứ tư bàn dương trạch; bài thứ năm "Tạo mệnh" bàn phép chọn ngày giờ để nối đất với trời. Bộ Địa Lý Chính Tông in năm bài này ở quyển sáu, đứng ngay sau Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh, như phần tổng kết của dòng Tưởng phái.

Một nguyên khí sinh tam tài – 一元浩氣含三象

Nguyên văn – 原文

一元浩氣含三象,混混分開氣升降。天清地濁成兩儀,陰陽互根氣來往。山川土石象中氣,日月星辰氣中象。二氣相抱不相離,濁陰本是清陽象。唯有人為萬物靈,品配乾坤號有兩。一人自具一天地,卓立三才不相讓。元陽本是天中來,形從大地產根荄。至人父天而母地,此是生成妙化裁。天元降在地元中,猶如父母媾成胎。十月嬰胎非父職,三年乳哺母之懷。人生本天而親地,地靈原是天靈栽。

Dịch: Một nguyên khí mênh mông hàm chứa ba tượng; từ chỗ hỗn mang tách ra, khí thăng lên, khí giáng xuống. Trời trong đất đục thành hai nghi, âm dương làm gốc cho nhau, khí qua lại không ngừng. Sông núi đất đá là tượng nằm trong khí; mặt trời mặt trăng sao trời là khí nằm trong tượng. Hai khí ôm nhau không rời; âm đục vốn là tượng của dương trong. Chỉ có người là linh của muôn vật, đứng sánh với Càn Khôn là hai bậc kia. Mỗi người tự có đủ một trời đất, đứng thẳng trong tam tài, không nhường bên nào. Nguyên dương vốn từ trời đến, hình thì từ đất lớn mọc ra gốc rễ. Bậc chí nhân coi trời là cha, đất là mẹ: đó là chỗ kỳ diệu của sinh thành. Thiên nguyên giáng vào trong địa nguyên, như cha mẹ giao hợp mà thành thai. Mười tháng mang thai không phải việc của cha, ba năm bú mớm là ở lòng mẹ. Người sinh ra gốc ở trời mà gần gũi với đất; linh khí của đất vốn do linh khí của trời vun trồng.

Giảng: Đoạn mở đầu là vũ trụ luận của cả bộ Ngũ Ca. Từ một nguyên khí, phần nhẹ trong bay lên làm trời, phần nặng đục lắng xuống làm đất. Nhưng trời và đất không tách rời: núi sông là hình có khí bên trong, sao trời là khí có hình bên ngoài, "hai khí ôm nhau không rời". Câu "âm đục vốn là tượng của dương trong" là chìa khoá: đất không phải vật chết, mà là hình hiện ra của khí trời. Vì vậy người làm địa lý nhìn núi nước là nhìn khí trời đã kết thành hình.

Biển mây phủ dưới các đỉnh núi
Biển mây trên núi Đại Tuyết: khí nhẹ trong bay lên, hình nặng đục lắng xuống, "trời trong đất đục thành hai nghi". Ảnh: 阿爾特斯, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Con người đứng giữa làm một trong tam tài, "tự có đủ một trời đất". Phần dương linh của người từ trời, phần hình hài từ đất. Tưởng Đại Hồng ví rất gần gũi: trời như cha, đất như mẹ; mười tháng thai nghén và ba năm nuôi bú đều ở mẹ, nên đời người "gốc ở trời mà gần với đất". Từ đó suy ra đất có ảnh hưởng trực tiếp đến người, nhưng linh khí của đất lại do trời vun trồng. Học địa lý mà chỉ nhìn đất, không nhìn trời (thời vận, khí vận), là mới thấy một nửa.

Sơ đồ một nguyên khí sinh trời, đất, người
Sơ đồ: một nguyên khí sinh tam tài, khí trời giáng vào đất, người đứng giữa. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Tranh lầu gác lưng chừng núi của Tiêu Chiếu đời Tống
"Lầu gác lưng chừng núi", Tiêu Chiếu (蕭照), đời Nam Tống: người đứng giữa trời và đất. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Sống nương nhà, mất về đất – 生時衣食居廈屋

Nguyên văn – 原文

生時衣食居廈屋,萬寶地產名天祿。由來宅相福生人,帝室皇居壯京國。死時理骨歸於土,反本還原義反覆。還從地氣吸天光,變化蒸噓露金玉。煉陰仙客解沖虛,凡骨猶能化百族。吉成龍鳳眾靈奇,凶作蟲蟻諸惡毒。精魂苦樂人不知,但見子孫生禍福。

Dịch: Lúc sống thì ăn mặc, ở trong nhà cửa; muôn thứ của quý đất sinh ra gọi là lộc trời. Xưa nay tướng nhà làm phúc cho người sống; cung vua điện chúa làm hùng tráng kinh đô. Lúc mất thì thu xếp xương cốt trở về với đất, trở về gốc, trở về nguồn, nghĩa thật sâu xa. Rồi từ khí đất mà hút ánh trời, biến hoá hun bốc, lộ ra như vàng ngọc. Bậc tiên luyện âm thì giải thoát vào chỗ hư không; xương người thường còn hoá được trăm loài. Tốt thì thành rồng phượng, các loài linh lạ; xấu thì thành sâu kiến, các thứ độc dữ. Hồn phách khổ hay vui người ta không biết, chỉ thấy con cháu sinh ra hoạ hay phúc.

Giảng: Đoạn này đặt dương trạch và âm trạch cạnh nhau. Khi sống, phúc của người đến từ "tướng nhà", tức thế đất, hướng nhà, bố cục nơi ở; cung điện của vua chúa cũng dựa vào thế đất mà làm cho kinh đô vững mạnh. Khi mất, xương cốt trở về đất, "phản bản hoàn nguyên". Nhưng trở về không có nghĩa là hết: xương cốt nằm trong đất vẫn hút khí đất, đón ánh trời, và khí ấy cảm ứng sang con cháu cùng một huyết mạch.

Ngõ nhỏ và nhà cổ tường trắng ở làng Tây Đệ
Làng cổ Tây Đệ (An Huy): nhà dựng theo thế đất, "tướng nhà làm phúc cho người sống". Ảnh: Anna Frodesiak, Wikimedia Commons, công cộng.

Câu "tốt thì thành rồng phượng, xấu thì thành sâu kiến" là lối nói hình tượng của thi ca cổ, không nên hiểu theo nghĩa đen. Ý chính ở câu cuối: chuyện bên kia người sống không thấy được, nhưng hoạ phúc hiện ra ở đời con cháu thì ai cũng thấy. Phong thuỷ âm trạch, theo Tưởng Đại Hồng, là cách người sống báo hiếu và giữ gìn mạch phúc cho dòng họ, chứ không phải chuyện huyền hoặc.

Thánh hiền cũng trọng đạo địa lý – 所以聖人重此道

Nguyên văn – 原文

聖賢仙佛亦難逃,帝王將相莫自豪。各有山川來蔭應,今來古往不相饒。最小千金傭販子,亦沾微潤樂陶陶。不然無祿並絕世,墓宅不爽爭秋毫。所以聖人重此道,遷豳卜洛何焦勞。後來名賢朱蔡輩,煌煌書冊議最高。無奈豎儒識見偏,諱言求福云達天。世上惜財薄葬者,附會此說以文慳。一日偷安拋父骨,世代凋零百不全。直使子孫貧夭絕,不孝莫大豈為賢。覆槨翻棺並腐骨,父母魄魂更堪憐。

Dịch: Thánh hiền tiên Phật cũng khó ra ngoài lẽ ấy; đế vương tướng tướng chớ tự cao. Ai cũng có sông núi đến che chở ứng nghiệm; xưa nay chẳng tha một người nào. Nhỏ như kẻ làm thuê buôn bán có được nghìn vàng, cũng là thấm chút ơn nhuần mà vui vẻ; bằng không thì không có lộc, thậm chí tuyệt dòng: mộ và nhà ứng nghiệm không sai một mảy. Vì thế thánh nhân coi trọng đạo này: dời sang đất Bân, bói đất Lạc, biết bao lo nghĩ. Về sau các danh hiền như Chu Hy, Thái Nguyên Định, sách vở sáng ngời, lời bàn cao nhất. Ngặt vì bọn nho hủ thấy biết lệch lạc, kiêng nói chuyện cầu phúc, bảo là phó mặc cho trời. Người đời tiếc của mà táng sơ sài lại dựa vào thuyết ấy để che cái keo kiệt. Một ngày cầu yên mà bỏ mặc xương cha, đời đời suy tàn, trăm phần chẳng còn vẹn, đến nỗi con cháu nghèo khó, chết yểu, tuyệt tự. Bất hiếu không gì lớn hơn, sao gọi là hiền? Mồ mả sụt lở, xương cốt hư nát, hồn phách cha mẹ càng đáng thương.

Giảng: Tưởng Đại Hồng dẫn hai điển trong Kinh Thi và Kinh Thư: Công Lưu nhà Chu dời dân sang đất Bân, xem bóng nắng, xét suối nguồn mà dựng ấp; Chu Công bói đất Lạc trước khi xây Lạc Ấp. Đó là bằng chứng thánh nhân đời xưa đã coi trọng việc xem đất. Đời Tống, Chu Hy và Thái Nguyên Định (người soạn Phát Vi Luận) cũng bàn về địa lý rất kỹ. Như vậy địa lý không phải thuật hạ đẳng, mà là một phần của đạo hiếu và đạo trị dân.

Bè tre xuôi suối Cửu Khúc ở Vũ Di Sơn
Suối Cửu Khúc ở Vũ Di Sơn, nơi Chu Hy dựng tinh xá giảng học; Chu Hy và Thái Nguyên Định đều bàn địa lý rất kỹ. Ảnh: rheins, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Mũi nhọn của đoạn này chĩa vào hai hạng người: nho sĩ cố chấp nói "phú quý tại thiên" để gạt bỏ địa lý, và người tiếc của mượn lời ấy để chôn cất qua loa. Tưởng Đại Hồng gọi việc bỏ mặc mồ mả cha mẹ cho sụt lở, ngập nước là "bất hiếu không gì lớn hơn". Phong Thuỷ Liên Hoa giữ đúng tinh thần ấy: mộ phần chọn đất cao ráo, chắc chắn, giữ cho tổ tiên được yên, trước hết là việc hiếu, sau mới là việc cầu phúc.

Mộ và nhà phải xét cùng nhau – 墓宅吉凶較量看

Nguyên văn – 原文

世間萬事半荒唐,惟有陰陽不可當。不笑不言三尺土,掌握禍福急如火。笑人不重祖父墳,只望花開不看根。僧道乳母且相應,繼子外甥如嫡親。墓宅吉凶較量看,新墳舊墓亦相參。墓宅兩興宜鼎盛,宅墓兩廢斷人煙。宅凶墓吉兒孫慶,墓凶宅吉眼前歡。祖父新阡沾殺氣,高曾福蔭他房去。寒林忽發一枝榮,若非新宅必新塋。吉少凶多福來短,吉多凶少禍來輕。

Dịch: Muôn việc ở đời nửa phần hoang đường, chỉ có âm dương là không thể coi thường. Ba thước đất không cười không nói, mà nắm hoạ phúc gấp như lửa. Buồn cười cho người không trọng mộ ông cha, chỉ mong hoa nở mà không xem gốc. Mộ của sư, đạo sĩ, vú nuôi còn có cảm ứng; con nuôi, cháu ngoại cũng như con ruột. Cát hung của mộ và nhà phải cân nhắc mà xem; mộ mới và mộ cũ cũng phải tham xét cùng nhau. Mộ và nhà cùng hưng thì thịnh vững như vạc; nhà và mộ cùng phế thì tắt khói người. Nhà hung mộ cát thì con cháu có phúc; mộ hung nhà cát thì chỉ vui trước mắt. Mộ mới của ông cha mắc sát khí, phúc ấm của cao tổ, tằng tổ liền chạy sang phòng khác. Rừng lạnh bỗng nở một cành tươi: chẳng phải nhà mới thì cũng là mộ mới. Cát ít hung nhiều thì phúc đến ngắn; cát nhiều hung ít thì hoạ đến nhẹ.

Giảng: Đây là đoạn thực dụng nhất của bài ca. Tưởng Đại Hồng không xem riêng một ngôi mộ hay một căn nhà, mà đặt cả hệ thống lên bàn cân: mộ và nhà, mộ mới và mộ cũ, phòng này và phòng khác trong cùng dòng họ. Mộ và nhà cùng tốt thì thịnh; cùng xấu thì suy kiệt. Nhà xấu mộ tốt thì phúc ở đời sau; mộ xấu nhà tốt thì chỉ vui trước mắt, vì nhà ứng nhanh mà mộ ứng lâu.

Cành mai nở hoa giữa tiết lạnh
Cành mai nở giữa tiết lạnh: "rừng lạnh bỗng nở một cành tươi, chẳng phải nhà mới thì cũng là mộ mới". Ảnh: wang leon, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Câu "rừng lạnh bỗng nở một cành tươi" là kinh nghiệm xem nhà nào bỗng phát: hoặc vừa dời nhà mới, hoặc vừa táng mộ mới. Ngược lại, khi một chi trong họ suy, phải xem mộ mới của ông cha có phạm sát khí không, vì "phúc ấm của cao tằng chạy sang phòng khác". Câu kết đặt mức độ: không có đất nào thuần cát, chỉ có nhiều hay ít, nên hoạ phúc cũng có dài ngắn, nặng nhẹ. Người làm phong thuỷ phải cân đủ các nguồn rồi mới đoán.

Bảng bốn trường hợp mộ và nhà cát hung
Sơ đồ: bốn trường hợp mộ và nhà cát hung theo bài ca. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Tranh vườn Chuyết Chính của Văn Trưng Minh
"Chuyết Chính viên đồ" (拙政園圖), Văn Trưng Minh (文徵明), đời Minh: nhà vườn là dương trạch, đặt cạnh âm trạch để cùng xét. Nguồn: Wikimedia Commons (Met Museum), tranh công cộng CC0.
MộNhàKết quả theo bài ca
CátCát墓宅兩興宜鼎盛: thịnh vững như vạc ba chân
CátHung宅凶墓吉兒孫慶: phúc về sau, con cháu được nhờ
HungCát墓凶宅吉眼前歡: chỉ vui trước mắt
HungHung宅墓兩廢斷人煙: suy kiệt, tắt khói người

Xương cốt, mộ mới và phép tạo mệnh – 地元一得天星移

Nguyên văn – 原文

更看屍骸寒與暖,歲久骨枯取效緩。惡山惡水倘曾埋,銷盡陰霾氣方轉。初喪新骨天靈完,葬乘生氣朝花鮮。更遇嫩山並嫩水,一紀之內錦衣旋。並將宅氣來相輔,卑田院裡出官班。莫說生來命數奇,地元一得天星移。此是至人造命訣,二十八宿掌中齊。莫說窮通有骨相,騰蛇變作雙龍樣。此是仙家換骨方,死骨不滅生骨壯。

Dịch: Lại xem hài cốt còn ấm hay đã lạnh: năm tháng lâu, xương khô thì hiệu nghiệm chậm. Nếu từng chôn ở núi xấu nước xấu, phải đợi tiêu hết khí âm u thì khí mới chuyển. Người mới mất, xương còn mới, thiên linh còn trọn; táng mà cưỡi được sinh khí thì như hoa buổi sớm tươi. Lại gặp núi non nước non, trong vòng một kỷ đã áo gấm về làng; thêm khí nhà ở giúp vào, thì trong viện tế bần cũng ra hàng quan. Chớ nói sinh ra số mệnh lận đận: được địa nguyên thì sao trời cũng dời. Đây là quyết tạo mệnh của bậc chí nhân, hai mươi tám tú gom vào trong lòng bàn tay. Chớ nói nghèo hay đạt đã định ở tướng xương: rắn bay hoá thành dáng song long. Đây là phương đổi xương của nhà tiên: xương người mất không hư thì xương người sống mạnh.

Giảng: Đoạn này giải thích vì sao có mộ phát nhanh, có mộ phát chậm. Theo bài ca, hài cốt mới táng còn giữ trọn khí, nếu được đặt vào chỗ sinh khí, lại gặp "nộn sơn nộn thuỷ", tức long non, nước mới, thì cảm ứng rất nhanh, chừng một kỷ (mười hai năm). Hài cốt đã lâu năm, nhất là từng nằm ở chỗ xấu, thì phải chờ khí xấu tan hết mới chuyển được. Đây là lý do người xưa rất cẩn trọng với việc táng mới.

Đồi non xanh và dòng sông ở Vụ Nguyên, Giang Tây
Đồi non nước mới ở Vụ Nguyên (Giang Tây): "lại gặp núi non nước non, trong một kỷ đã áo gấm về làng". Ảnh: christiali, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Từ đó Tưởng Đại Hồng nêu ý "tạo mệnh": số mệnh sinh ra không phải định chết, "được địa nguyên thì sao trời cũng dời". Hai mươi tám tú gom vào lòng bàn tay là nói người biết phép chọn đất và chọn thời có thể phối đất với trời cho hợp. Đây là đề tài của bài ca thứ năm. Phong Thuỷ Liên Hoa nhấn mạnh: tạo mệnh không phải cưỡng mệnh; đất tốt và thời tốt chỉ giúp người có đức nắm lấy cơ hội, còn đức hạnh và nỗ lực vẫn là gốc.

Đất tốt ở ngay trước mắt – 只在眉頭眼下尋

Nguyên văn – 原文

勸君大地勿誤求,大形大局少根由。縱有千山並萬水,與他穴氣不相投。一枝一泡山龍真,一鈎一曲水龍神。肉眼只嫌結局小,箇中生意滿乾坤。恨殺時師不識真,常將假局賺他人。謀占靈壇並舊墓,壞人心術少安寧。豈知吉地方方有,只在眉頭眼下尋。

Dịch: Khuyên anh chớ tìm sai cái gọi là đất lớn: hình lớn cục lớn phần nhiều không có căn do. Dẫu có nghìn núi muôn sông, với khí huyệt kia cũng chẳng hợp nhau. Một cành một bọt là sơn long thật; một móc một khúc là thuỷ long thần. Mắt thịt chỉ chê kết cục nhỏ, nào biết trong đó sinh ý đầy cả trời đất. Giận thay thầy thời nay không biết chỗ thật, thường đem cục giả lừa người; mưu chiếm đất đàn thiêng và mộ cũ, làm hỏng lòng người, ít được yên ổn. Nào biết đất tốt nơi nơi đều có, chỉ ở ngay đầu mày dưới mắt mà tìm.

Giảng: Đây là lời khuyên được nhắc nhiều nhất của Thiên Nguyên Ngũ Ca. Người đi tìm đất hay mê "đại địa", thấy núi vây trùng điệp, sông lớn bao quanh là cho là đất vua. Tưởng Đại Hồng nói thẳng: cục lớn chưa chắc có huyệt; khí huyệt nằm ở chỗ long thật dừng lại, có khi chỉ là một nhánh núi nhỏ nhô ra như bọt nước, hay một khúc sông cong như móc câu ở đồng bằng.

Ảnh vệ tinh dòng sông uốn khúc trên đồng bằng
Dòng sông uốn khúc trên đồng bằng nhìn từ trên cao: "một móc một khúc là thuỷ long thần". Ảnh: NASA, Wikimedia Commons, công cộng.

Đoạn này còn là lời răn đạo đức: thầy giả hay đem cục lớn ra dụ khách, xúi người tranh đất đền miếu, mộ cũ của người khác, gây oán thù. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học trò tránh hẳn chuyện ấy. Đất tốt không cần tranh: "nơi nơi đều có", miễn là người xem có mắt nhận ra chân long, chân thuỷ ngay ở quê mình.

Sơ đồ so sánh cục lớn với nhánh sơn long và khúc thuỷ long
Sơ đồ: cục lớn chưa chắc có huyệt; huyệt thật ở một cành sơn long, một khúc thuỷ long. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Tranh Dung Tất trai của Nghê Toản
"Dung Tất trai đồ" (容膝齋圖), Nghê Toản (倪瓚), năm 1372: một bãi nhỏ, vài cây, một mái nhà, cục nhỏ mà sinh ý đầy. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Lời tự thuật của Tưởng Đại Hồng – 蔣生二十慈親喪

Nguyên văn – 原文

蔣生二十慈親喪,幾度拜人求吉葬。家破多因買地差,身衰半為尋師浪。幸遇真人無極子,授我玉函法眼藏。十年冥悟徹元微,萬里探奇走煙瘴。識得天元造化根,花前月下天機放。此書不是術家書,河洛龜龍太極圖。羲文周孔心相契,夏禹殷箕義不磨。管郭遺文多偽托,楊曾口訣世間無。若不傳心並傳眼,青囊萬卷總摸糊。天涯倘遇知音客,留取雲陽醉後歌。

Dịch: Tưởng sinh năm hai mươi tuổi mất từ thân, mấy lần lạy người cầu được đất táng tốt. Nhà tan phần nhiều vì mua đất sai, thân suy một nửa vì đi tìm thầy uổng công. May gặp chân nhân Vô Cực Tử, trao cho ta phép mắt cất trong hộp ngọc. Mười năm lặng lẽ ngộ ra, thấu chỗ huyền vi; muôn dặm tìm chỗ lạ, đi qua vùng khói độc lam chướng. Biết được gốc tạo hoá của thiên nguyên, trước hoa dưới trăng mở bày thiên cơ. Sách này không phải sách của thuật gia: đó là Hà Đồ Lạc Thư, rùa thần ngựa rồng, Thái Cực đồ; lòng hợp với Phục Hy, Văn Vương, Chu Công, Khổng Tử; nghĩa của Hạ Vũ, Cơ Tử nhà Ân không phai mòn. Văn để lại mang tên Quản Lộ, Quách Phác phần nhiều là giả mạo; khẩu quyết của Dương Quân Tùng, Tăng Văn Thiểm thì đời không có. Nếu không truyền tâm cùng truyền nhãn, muôn quyển Thanh Nang cũng mơ hồ. Chân trời nếu gặp khách tri âm, xin giữ lấy bài ca sau cơn say của Vân Dương.

Giảng: Phần cuối là lời tự thuật hiếm có. Tưởng Đại Hồng kể mình học địa lý vì việc an táng người thân, từng tốn của, tốn công vì thầy dở, đến khi gặp Vô Cực Tử mới được truyền phép, rồi mười năm tự ngộ, đi khắp nơi khảo đất mới thấu. Ông khẳng định gốc của địa lý chân truyền là Hà Đồ, Lạc Thư, Thái Cực, cùng một mạch với Dịch học của Phục Hy, Văn Vương, Chu Công, Khổng Tử, và với Hồng Phạm của Hạ Vũ, Cơ Tử.

Vườn và lầu sách Thiên Nhất Các ở Ninh Ba
Thiên Nhất Các (Ninh Ba), tàng thư lâu cổ nhất Trung Hoa còn lại: sách vở chỉ giữ được lý, "không truyền tâm cùng truyền nhãn thì muôn quyển Thanh Nang cũng mơ hồ". Ảnh: Nablazzz, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Câu "nếu không truyền tâm cùng truyền nhãn, muôn quyển Thanh Nang cũng mơ hồ" là câu Phong Thuỷ Liên Hoa thường nhắc học trò. Sách chỉ cho lý; mắt nhìn đất và tâm phân biệt thật giả phải được thầy chỉ tận nơi. Vân Dương (雲陽) ở câu kết là tên tác giả tự đề, khép lại bài ca bằng giọng khiêm nhường của người đã đi hết một đời tìm đạo.

Câu then chốtÝ chínhÁp dụng
天元降在地元中Khí trời giáng vào đất, đất là tượng của trờiXem đất phải xem cả thời vận
墓宅吉凶較量看Mộ và nhà cùng quyết định hoạ phúcXét đủ mộ mới, mộ cũ, nhà ở
地元一得天星移Được đất tốt thì sao trời cũng dờiGốc của phép tạo mệnh
一枝一泡山龍真Huyệt thật ở nhánh nhỏ, không ở cục lớnKhông mê "đại địa"
若不傳心並傳眼Sách không thay được thầyHọc thủ pháp trực tiếp

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Bài ca "Luận đại nghĩa" của Tưởng Đại Hồng có ba ý mà Phong Thuỷ Liên Hoa giữ làm nền. Thứ nhất, trời đất người cùng một khí: đất là hình của khí trời, nên xem đất không thể tách khỏi xem thời, tức khí vận của năm tháng. Ở điểm này Phong Thuỷ Liên Hoa dùng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để xét khí trời từng năm, phối với hình đất. Thứ hai, mộ và nhà là một hệ thống: gia đình Việt hiện nay thường có nhà phố, nhà quê, mộ ông bà ở nghĩa trang, mộ tổ ở làng, nên khi gia đạo có biến, phải xem đủ các nơi chứ không chỉ sửa hướng cửa. Thứ ba, đất tốt ở ngay trước mắt: không cần tìm đâu xa, không tranh đất người, mà phải có mắt nhận chân long, chân thuỷ. Đó cũng là tinh thần "Định Khí – An Gia" của Phong Thuỷ Liên Hoa.

Ngõ tường đá ong ở làng cổ Đường Lâm
Ngõ tường đá ong ở làng cổ Đường Lâm (Hà Nội): đất tốt "chỉ ở đầu mày dưới mắt mà tìm", ngay ở quê mình. Ảnh: Quangpraha, Wikimedia Commons, CC0.

Về lời răn đạo đức, bài ca nhắc lại điều người Việt vẫn tin: "phúc đức tại mẫu", "uống nước nhớ nguồn". Giữ mộ phần tổ tiên khô ráo, yên ổn là việc hiếu; chọn được đất tốt là phúc thêm. Người làm thầy không được dùng phong thuỷ để doạ khách hay xúi tranh đất. Lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp như điểm huyệt, chọn giờ hạ táng phải học trực tiếp với thầy.

Tóm lại – 總結: Bài ca thứ nhất của Thiên Nguyên Ngũ Ca nói: một nguyên khí sinh trời đất người; người sống nương nhà, người mất về đất mà ứng vào con cháu; mộ và nhà, mộ mới và mộ cũ phải xét cùng nhau; mộ mới gặp long non nước non phát nhanh, là gốc của phép tạo mệnh; đất tốt không ở cục lớn mà ở ngay trước mắt; sách không thay được việc truyền tâm, truyền nhãn.

Bài sau: Sơn long (1) – bài ca thứ hai 山龍篇.

Nguồn: Thiên Nguyên Ngũ Ca (天元五歌), bài ca thứ nhất "Luận đại nghĩa" (論大義), Tưởng Bình Giai Đại Hồng soạn, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển sáu, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính: 根陔 đọc 根荄 (gốc rễ), 遷幽 đọc 遷豳 (Công Lưu dời đất Bân), 雲達天 đọc 云達天, 新瑩 đọc 新塋 (mộ mới), 樂陶淘 đọc 樂陶陶. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Tưởng Đại Hồng viết: "không truyền tâm cùng truyền nhãn thì muôn quyển Thanh Nang cũng mơ hồ". Phần Thư có thể đọc ở đây; phần Nhãn và Tâm phải học trực tiếp ngoài thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Thiên Nguyên Ngũ Ca là gì? – 天元五歌是何書

Là năm bài ca thất ngôn của Tưởng Đại Hồng (cuối Minh đầu Thanh) về đại nghĩa địa lý, sơn long, thuỷ long bình dương, dương trạch và tạo mệnh, in ở quyển sáu bộ Địa Lý Chính Tông.

Vì sao gọi là "thiên nguyên"? – 何謂天元

Vì bài ca đầu nói "thiên nguyên giáng tại địa nguyên trung": khí trời giáng vào đất. Thiên nguyên là khí trời, địa nguyên là đất, người đứng giữa; địa lý là học cách nối khí trời với hình đất.

Mộ và nhà ảnh hưởng khác nhau thế nào? – 墓宅之應

Theo bài ca, nhà ứng nhanh, trước mắt; mộ ứng lâu, về đời con cháu. Mộ và nhà cùng tốt thì thịnh, cùng xấu thì suy, nên phải xét cả hai.

"Địa nguyên nhất đắc thiên tinh di" nghĩa là gì? – 地元一得天星移

Là được đất tốt thì có thể chuyển được vận trời đã định cho mình; đây là gốc của phép tạo mệnh, phối đất tốt với thời tốt. Đức hạnh vẫn là nền.

Có phải chỉ cục lớn mới là đất tốt? – 大地與小穴

Không. Tưởng Đại Hồng dạy huyệt thật nằm ở "một cành một bọt" của sơn long, "một móc một khúc" của thuỷ long; đất tốt nơi nơi đều có, chỉ cần người có mắt nhận ra.

Từ khoá: thiên nguyên ngũ ca · 天元五歌 · luận đại nghĩa · tưởng đại hồng · mộ trạch · tạo mệnh · phong thủy âm trạch · địa lý chính tông

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…