Thiên Nguyên Ngũ Ca
天元五歌 · 論大義 山龍 平洋水龍 陽宅 造命 (地理正宗 卷六)
Tác giả: Tưởng Bình Giai, tự Đại Hồng (蔣平階大鴻, cuối Minh đầu Thanh, người Hoa Đình)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Thiên Nguyên Ngũ Ca, Sơn long phần ba giảng đoạn cuối của bài ca thứ hai, từ "Vấn quân hạ huyệt hữu hà pháp" (問君下穴有何法) đến hết bài "Thiên cơ tiết tận thuỳ nhân hiểu" (天機泄盡誰人曉). Đây là phần Tưởng Đại Hồng dạy phép hạ huyệt: chính long thì hạ chính giữa; long không khởi đỉnh không phải long thật, huyệt không khởi đỉnh không phải huyệt thật; khi không có chân long chân huyệt thì có "phương tiện pháp" là tiếp khí và kỵ long trảm khí; bốn điều đại kỵ khi táng; rồi ông phê các thuyết tục: tịnh âm tịnh dương, ngũ hành sinh khắc theo phương vị, hỉ hình, và đem thuỷ pháp vào sơn long. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn, phần giảng và lời luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Đoạn cuối bài Sơn long dạy: chính long thì hạ huyệt chính giữa, không né sang bên; long đi lệch thì huyệt vẫn chính, vì đó là chỗ long quay đầu. Long không khởi đỉnh không phải long thật, huyệt không khởi đỉnh không phải huyệt thật; đỉnh huyệt tròn có vầng là Kim, là dương tinh lộ hình. Không gặp được chân long chân huyệt thì dùng phương tiện: tiếp khí (cành bên có tình, sau huyệt sinh một chỗ nhô thì đặt sát dưới), kỵ long trảm khí (đặt huyệt ngay trên lưng long đang đi), lưu thần (một mạch rủ bên long); các cách này phát được nhưng không phải kết thật. Bốn điều đại kỵ: oa trống đọng nước, chỗ bằng phẳng không có sao sau lưng, đỉnh núi cao gió tám mặt, sườn lưng long. Thuyết tịnh âm tịnh dương, sinh khắc theo phương vị, gọi hình để điểm huyệt đều bị phê; sơn long không dùng thuỷ pháp, nước chảy thẳng ở núi không phải kỵ.
Thầy Vũ Giới giảng: "Phần lớn mộ phát phúc mà người ta thấy hằng ngày là mộ tiếp khí, không phải chân kết. Tưởng công nói thật điều đó. Biết phép phương tiện là để giúp người khi không có đất lớn, chứ không phải để khoe rằng mình đã điểm được chân huyệt."
Chính long chính hạ, long lệch huyệt vẫn chính – 問君下穴有何法
Nguyên văn – 原文
問君下穴有何法,正龍正下是真訣;時師只說衝腦門,每向龍旁尋倚穴;精華走失發不全,左右偏枯房分絕。也有真龍偏側走,龍是側來穴是正;此是龍身一轉頭,結頂垂頭巧相稱。
Dịch: Hỏi ông hạ huyệt có phép gì: chính long thì hạ chính giữa, đó là chân quyết. Thầy đời chỉ nói là xung vào đỉnh đầu, nên cứ tìm huyệt nép ở bên cạnh long. Tinh hoa chạy mất, phát không trọn; bên trái bên phải khô lệch, có phòng tuyệt. Cũng có long thật đi lệch nghiêng, long đến nghiêng mà huyệt lại chính; đó là chỗ thân long quay đầu một lần, kết đỉnh rủ đầu khéo cân xứng.
Giảng: "Chính long chính hạ" là nguyên tắc gốc: long đi thẳng vào thì huyệt đặt ngay giữa mạch. Thầy tục sợ "xung não môn", tức sợ đặt ngay đầu mạch thì khí xông vào quá mạnh, nên dời huyệt sang bên, gọi là "ỷ huyệt", huyệt nép. Tưởng công nói đó là sai: dời khỏi giữa mạch thì tinh hoa chạy mất, phát không trọn, lại thêm một bên khô một bên ướt, ứng vào các phòng con cháu, có phòng tuyệt tự. Điều này nối với Thiên Ngọc Kinh trung quyển, nơi chia công vị cho các phòng theo các vị quanh huyệt.

Câu sau là ngoại lệ hợp lý: có long thật đi nghiêng, "long thị trắc lai huyệt thị chính". Long đến từ một bên, nhưng đến đầu thì quay lại, kết đỉnh và rủ đầu ngay ngắn. Khi ấy huyệt vẫn đặt chính giữa đỉnh kết, không theo hướng long đến mà theo chỗ long quay đầu. Người xem phải nhìn chỗ long quay đầu, không nhìn đường long đi. Đây là cách "hoành long kết huyệt", long ngang mà huyệt chính.
Kết đỉnh là chân quyết, huyệt tròn là Kim – 語君結頂是真訣
Nguyên văn – 原文
語君結頂是真訣,披肝露膽向君說;龍不起頂非真龍,穴不起頂非真穴。結頂名為真穴星,穴星圓暈產真金;世間萬寶金為貴,此是真陽露妙形;真龍大地皆同體,遇著真金莫放行;亦有穴星兼四曜,不離金體是真精。無極天元無別說,只曉真龍並真穴;識得真龍與真穴,天機造化任我奪;不得真龍與真穴,我師更有方便法。
Dịch: Nói với ông, kết đỉnh là chân quyết, mở gan phơi mật mà nói cùng ông. Long không khởi đỉnh không phải long thật, huyệt không khởi đỉnh không phải huyệt thật. Kết đỉnh gọi là chân huyệt tinh; huyệt tinh tròn có vầng là sinh ra vàng thật. Muôn báu trên đời vàng là quý nhất, đây là chân dương lộ ra hình diệu. Long thật đất lớn đều cùng một thể, gặp vàng thật chớ bỏ đi. Cũng có huyệt tinh kiêm bốn sao kia, nhưng không rời thể Kim mới là tinh thật. Vô Cực thiên nguyên không có thuyết gì khác, chỉ biết chân long và chân huyệt; biết được chân long chân huyệt thì cơ trời tạo hoá mặc ta đoạt lấy. Không gặp được chân long chân huyệt, thầy ta còn có phép phương tiện.
Giảng: "Phi can lộ đảm", mở gan phơi mật, là cách Tưởng công nói rằng đây là lời thật lòng nhất. Câu "long bất khởi đỉnh phi chân long, huyệt bất khởi đỉnh phi chân huyệt" là một trong những câu then chốt của cả Thiên Nguyên Ngũ Ca. Long phải khởi đỉnh, tức phải có các đỉnh trên thân; huyệt cũng phải có đỉnh, tức ngay trên huyệt phải có một chỗ nhô tròn, gọi là "huyệt tinh". Không có đỉnh thì không có chỗ tụ khí.

Hình của huyệt tinh thật là "viên vựng", tròn có vầng; tròn là hình Kim. Tưởng công giải: muôn báu trên đời vàng quý nhất, Kim là chân dương lộ hình. Long thật đất lớn đều cùng một thể ấy. Có khi huyệt tinh mang thêm nét của bốn sao kia (Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ), nhưng gốc vẫn phải là thể Kim. Điều này khác với cách nói của nhiều sách hình thế cho rằng mỗi sao có huyệt riêng; Tưởng công quy về một mối: huyệt thật phải có vầng tròn.
"Vô Cực thiên nguyên" là chỉ thầy truyền của Tưởng Đại Hồng, Vô Cực Tử, và học phái thiên nguyên. Ông nói cái học ấy "vô biệt thuyết", không có gì khác, chỉ là chân long và chân huyệt; biết được thì "thiên cơ tạo hoá nhậm ngã đoạt". Câu cuối mở sang phần sau: không có chân long chân huyệt thì "ngã sư cánh hữu phương tiện pháp", thầy ta còn có phép phương tiện.
Phép phương tiện: tiếp khí, kỵ long trảm khí, lưu thần – 旁枝旁脈有來情
Nguyên văn – 原文
旁枝旁脈有來情,只要穴後生一突;緊粘突下做穴星,此法名為接氣訣;人丁財祿兩豐盈,亦堪眾子登黃甲;君看當令富貴墳,大都接氣非真結。亦有真龍向前行,腰間脊上有三停;湊著龍身下一穴,此做騎龍斬氣名;真龍餘氣本非穴,撞背來時氣未絕;亦有龍旁一脈垂,是號流神皆可發;世人見發說穴真,豈意龍頷剩明月。囑君受穴緊中黏,莫嫌湊殺出毬簷;得龍脫脈真元散,受水受風禍不淺。
Dịch: Cành bên mạch bên mà có tình đến, chỉ cần sau huyệt sinh một chỗ nhô; dính sát dưới chỗ nhô mà làm huyệt tinh, phép này gọi là quyết tiếp khí. Người, của, lộc đều đầy đủ, cũng có thể cho các con đỗ đạt. Ông xem các mộ phú quý đang đắc thời, phần lớn là tiếp khí, không phải chân kết. Cũng có long thật đi về phía trước, ở lưng ở sống có ba chặng; nhằm ngay thân long hạ một huyệt, gọi là kỵ long trảm khí. Dư khí của long thật vốn không phải huyệt, nhưng khi húc vào lưng thì khí chưa dứt. Cũng có một mạch rủ bên long, gọi là lưu thần, đều có thể phát. Người đời thấy phát thì nói là huyệt thật, đâu biết dưới cằm rồng còn sót viên ngọc sáng. Dặn ông nhận huyệt phải dính chặt vào giữa, chớ ngại sát quá mà ra ngoài mái cầu. Được long mà thoát mạch thì chân nguyên tán, nhận nước nhận gió thì hoạ không nhỏ.
Giảng: Đây là đoạn thực dụng nhất. "Tiếp khí" là khi không có chân long kết, nhưng có một cành bên, một mạch bên có tình hướng về, và sau chỗ định đặt huyệt có một chỗ nhô lên; đặt huyệt dính sát dưới chỗ nhô ấy để nối khí. Phép này cho người, của, lộc đầy đủ, con cháu đỗ đạt. Tưởng công nói thẳng: phần lớn mộ phú quý đang thịnh là tiếp khí, không phải chân kết. Đây là lời rất thật, cho thấy chân kết hiếm đến mức nào.

"Kỵ long trảm khí" là đặt huyệt ngay trên lưng long đang đi, ở một trong ba chặng của thân long. Khí của long đang chạy qua, huyệt đặt lên như cưỡi rồng mà chặt khí lại. Long thật đi qua, dư khí "chàng bối", húc vào lưng huyệt, khí chưa dứt nên vẫn phát. "Lưu thần" là một mạch nhỏ rủ xuống bên long, cũng có thể phát. Ba cách này đều là phương tiện. Người đời thấy phát thì khen là huyệt thật, nhưng chân huyệt thật ra vẫn còn "long hạm thặng minh nguyệt", như viên ngọc sáng dưới cằm rồng chưa ai lấy.
Câu dặn cuối là phép đặt huyệt: "thụ huyệt khẩn trung niêm", nhận huyệt phải dính chặt vào giữa; "mạc hiềm thấu sát xuất cầu thiềm", đừng sợ sát quá mà dời huyệt ra ngoài mái cầu. "Cầu" là chỗ nhô tròn trên huyệt, "thiềm" là mái, mép của vầng tròn. Dời huyệt ra ngoài mép là "đắc long thoát mạch", được long mà mất mạch, chân nguyên tan, lại nhận nước nhận gió, hoạ không nhỏ.
Bốn điều đại kỵ trong Chân nhân chẩm trung ký – 我有真人枕中記
Nguyên văn – 原文
我有真人枕中記,說盡葬山諸大忌;一一分明告世人,廣度群迷長生意。第一切忌下空窩,空窩積水寒氣多;葬下淤沮骨腐爛,子孫絕滅可奈何;凡有水淋生大咎,左淋長子先不宥;右淋少子少安寧,當背淋來皆莫救;穴無貼肉若坐空,定有淋漓向穴衝;水流割腳猶堪忍,水若淋頭立見凶。第二切忌下平坦,穴居平坦真情散;坐後全無貼體星,平坡漭蕩生憂患。第三莫下天風劫,高山頂上空無穴;高而有穴不為空,無穴天空真劫煞;八面風搖骨作塵,此是風輪不可說。第四莫下龍脅背,龍自他行氣不聚;縱然穴後不空虛,牆頭壁下無根蒂。總之真穴少人知,只言怪穴不易窺;正穴正情原不怪,須將福德合天機。
Dịch: Ta có cuốn Chân nhân chẩm trung ký, nói hết các điều đại kỵ khi táng núi; từng điều rõ ràng nói cho người đời, độ khắp kẻ mê cho sinh ý dài lâu. Thứ nhất rất kỵ hạ vào oa trống; oa trống đọng nước, khí lạnh nhiều; táng xuống bùn lầy, xương mục nát, con cháu tuyệt diệt biết làm sao. Phàm có nước dội xuống là sinh hoạ lớn: dội bên trái thì con trưởng không được tha trước, dội bên phải thì con út ít yên ổn, dội ngay sau lưng thì đều không cứu được. Huyệt không có đất bám sát mà như ngồi trên không, ắt có nước nhỏ giọt xông vào huyệt; nước chảy cắt chân còn chịu được, nước dội lên đầu thì thấy hung ngay. Thứ hai rất kỵ hạ chỗ bằng phẳng; huyệt ở chỗ bằng phẳng thì chân tình tán; sau lưng hoàn toàn không có sao bám thân, sườn bằng mênh mông sinh lo âu. Thứ ba chớ hạ chỗ thiên phong kiếp; trên đỉnh núi cao trống không có huyệt; cao mà có huyệt thì không gọi là trống, không có huyệt mà trời trống mới thật là kiếp sát; tám mặt gió lay, xương thành bụi, đó là phong luân, không thể nói hết. Thứ tư chớ hạ ở sườn lưng long; long tự đi nơi khác, khí không tụ; dù sau huyệt không trống, cũng như dưới đầu tường chân vách, không có gốc rễ. Tóm lại huyệt thật ít người biết, chỉ nói quái huyệt khó nhìn ra; huyệt chính tình chính vốn không quái lạ, phải lấy phúc đức hợp với thiên cơ.
Giảng: "Chân nhân chẩm trung ký" là cuốn sách gối đầu của chân nhân, cách nói chỉ sách bí truyền. Bốn điều kỵ được kể theo thứ tự nặng nhẹ. Thứ nhất là "không oa", oa trống: chỗ trũng không có mạch, nước đọng, khí lạnh. Táng vào đó xương mục nát. Tưởng công còn chia ứng nghiệm theo hướng nước dội: dội trái hại con trưởng, dội phải hại con út, dội sau lưng thì không cứu. Câu "thuỷ lưu cát cước do kham nhẫn, thuỷ nhược lâm đầu lập kiến hung" là kinh nghiệm thực địa: nước chảy sát chân huyệt còn chịu được, nước từ trên dội xuống đầu huyệt là hung ngay.

Thứ hai là chỗ "bình thản", bằng phẳng mênh mông, sau lưng không có "thiếp thể tinh", sao bám thân. Lưu ý: ở bài Sơn long, Tưởng công nói về đất núi; trong vùng núi mà huyệt đặt ở chỗ bằng không có gì dựa thì khí tán. Bài ca bình dương sau sẽ nói khác: ở đồng bằng thì lấy nước làm long, không xét chuyện này. Thứ ba là "thiên phong kiếp", đỉnh núi cao gió tám mặt. Ông phân rõ: cao mà có huyệt thì không phải trống, như các huyệt "thiên huyệt" trên đỉnh có vầng; cao mà không có huyệt mới là kiếp sát, gió lay xương thành bụi.

Thứ tư là "long hiếp bối", sườn và lưng của long, nơi long đang đi qua sang chỗ khác. Đặt huyệt ở đó như đặt dưới chân tường, sau lưng có vật nhưng không có gốc. Lưu ý điều này khác với "kỵ long trảm khí" ở trên: kỵ long là đặt ngay trên sống long ở chặng có khí, còn hiếp bối là sườn lưng không có mạch rơi. Câu tổng kết rất đáng nhớ: huyệt thật ít người biết, người ta chỉ nói "quái huyệt" khó thấy; nhưng "chính huyệt chính tình nguyên bất quái", huyệt chính tình chính vốn không lạ, chỉ cần phúc đức hợp thiên cơ.
Phê thuyết tịnh âm tịnh dương và ngũ hành sinh khắc – 恨殺堪輿萬卷經
Nguyên văn – 原文
恨殺堪輿萬卷經,當年曾有滅蠻名;假託曾楊為正訣,不誤蠻夷誤後生。陰陽兩淨卦中來,陽龍節節是陽胎;陰龍剝換亦如此,只取清純向首排;若是嫩龍終是嫩,乾坤辰戌皆英俊;若是老龍終是老,巽辛亥艮未為寶;浪說貴陰而賤陽,天下奇龍扦葬少。五星只取影中形,九星變化亦非真;撰出後天生與剋,豈解先天大五行;先天五行無生剋,一陽變化皆太極;真木原從水裏生,真火本是水中出;語君休忌剋胎龍,木金水火原非逆。更把方隅分五行,左迴右轉別陰陽;生方旺地求高峻,堪笑時師掌上尋;生龍本有生之情,死龍亦有死之形;生生死死隨龍變,豈在方隅順逆行。
Dịch: Giận thay vạn quyển kinh kham dư; năm xưa từng có tên "diệt man"; mượn danh Tăng, Dương làm chính quyết, không hại được man di mà hại người học sau. Âm dương hai tịnh từ trong quẻ mà ra: long dương đốt đốt là thai dương, long âm bác hoán cũng như thế, chỉ lấy thanh thuần mà xếp hướng thủ. Nếu là long non thì rốt cuộc vẫn non, Càn Khôn Thìn Tuất đều anh tuấn; nếu là long già thì rốt cuộc vẫn già, Tốn Tân Hợi Cấn chưa phải là báu. Nói càn quý âm mà khinh dương, nên long lạ trong thiên hạ ít được táng. Năm sao chỉ lấy hình trong bóng, chín sao biến hoá cũng không phải thật; bày ra sinh với khắc của hậu thiên, đâu hiểu đại ngũ hành của tiên thiên. Ngũ hành tiên thiên không có sinh khắc, một dương biến hoá đều là Thái Cực; Mộc thật vốn từ trong nước sinh ra, Hoả thật vốn từ trong nước mà ra. Nói ông chớ kỵ long khắc thai, Mộc Kim Thuỷ Hoả vốn không nghịch nhau. Lại đem phương góc chia ngũ hành, quay trái quay phải phân âm dương; ở phương sinh đất vượng tìm chỗ cao ngất, buồn cười thầy đời tìm trên bàn tay. Long sống vốn có tình của sống, long chết cũng có hình của chết; sống sống chết chết theo long mà biến, đâu ở phương góc thuận nghịch mà đi.
Giảng: Đoạn này là phần phê sách nguỵ, đúng tinh thần Địa Lý Biện Chính của Tưởng Đại Hồng. "Diệt man" là tích tương truyền rằng Dương Quân Tùng từng viết sách giả để hại nước ngoài, gọi là "Diệt man kinh"; Tưởng công nói các sách mượn danh Tăng Văn Địch, Dương Quân Tùng làm chính quyết, "không hại được man di mà hại người học sau". Đây là lời cảnh báo về rừng sách kham dư nguỵ thác.

Thuyết bị phê đầu tiên là "tịnh âm tịnh dương": chia hai mươi bốn sơn thành âm dương theo nạp giáp, rồi cho rằng long dương phải đốt đốt là dương, long âm đốt đốt là âm, quý âm khinh dương. Tưởng công nói thẳng: long non thì vẫn non, dù ở Càn Khôn Thìn Tuất là những sơn gọi là "dương"; long già thì vẫn già, dù ở Tốn Tân Hợi Cấn. Non già là tính của long trên thực địa, không phải do sơn âm hay dương. Vì quý âm khinh dương mà long lạ trong thiên hạ ít được dùng.
Thuyết thứ hai là ngũ hành sinh khắc hậu thiên. Thầy tục lấy năm sao theo "ảnh trung hình", hình trong bóng, rồi xét sao này sinh sao kia, khắc sao kia. Tưởng công nói đại ngũ hành tiên thiên "vô sinh khắc", một dương biến hoá đều là Thái Cực; Mộc thật sinh từ nước, Hoả thật cũng ra từ nước. Nên "hưu kỵ khắc thai long", đừng kỵ long mà sao thai khắc sao long. Câu này nối với đầu bài ca: Khảm Ly, nước lửa, cùng một gốc.

Thuyết thứ ba là chia ngũ hành theo phương góc, "tả hồi hữu chuyển biệt âm dương", rồi tìm núi cao ở phương sinh, đất vượng trên bàn tay. Tưởng công cười: long sống có tình sống, long chết có hình chết; sống chết theo long mà biến, không do phương góc thuận nghịch. Nghĩa là phải nhìn chính con long trên thực địa, xem nó có khởi đỉnh, có biến hoá, có tình hay không, chứ không ngồi tính trên bàn tay.
Gọi hình điểm huyệt và chuyện đem thuỷ pháp vào sơn long – 或取喝形來點穴
Nguyên văn – 原文
或取喝形來點穴,此是仙人留記訣;好穴難將告後人,記取真形揣摩合。混沌初分即有山,世間萬物後來添;器物衣冠時代異,那得生成太古前。子微玉髓巧分開,只為峰巒論應星;若說龍胎真有相,後人虛揣失真情。山上龍神不下水,先賢真訣分明語;時師卻把水來論,衰旺順逆紛無已;誰知水法不關山,失水乾龍會上天;直瀉直奔皆不忌,蝦鬚蟹眼莫求全。雲陽本是先天老,眾說紛紜如電掃;血淚沾襟歌復泣,天機泄盡誰人曉。
Dịch: Có người lấy cách gọi hình mà điểm huyệt; đó là quyết ghi nhớ của tiên nhân để lại. Huyệt tốt khó đem nói cho người sau, nên ghi lấy hình thật để suy cho hợp. Hỗn mang mới chia đã có núi, muôn vật trên đời về sau mới thêm vào; đồ vật áo mũ mỗi thời mỗi khác, sao có thể sinh thành từ trước thái cổ. Tử Vi Ngọc Tuỷ khéo chia ra, chỉ vì núi non mà bàn ứng với sao; nếu nói thai long thật có tướng, người sau đoán suông mà mất chân tình. Long thần trên núi không xuống nước, chân quyết của tiên hiền nói rõ ràng; thầy đời lại đem nước ra mà bàn, suy vượng thuận nghịch rối không thôi. Ai biết thuỷ pháp không liên quan đến núi, long khô mất nước vẫn bay lên trời; nước chảy thẳng chạy thẳng đều không kỵ, râu tôm mắt cua chớ cầu cho đủ. Vân Dương vốn là bậc lão tiên thiên, các thuyết rối ren như chớp quét sạch; máu lệ thấm vạt áo, vừa ca vừa khóc, thiên cơ tiết lộ hết rồi, ai người hiểu được.
Giảng: "Hát hình" là gọi tên hình cho đất: rồng cuộn, hổ ngồi, phượng múa, voi nằm, rồi theo hình mà điểm huyệt ở mắt rồng, miệng hổ. Tưởng công không bác hẳn: đó là "tiên nhân lưu ký quyết", cách người xưa ghi nhớ huyệt tốt, vì huyệt khó tả nên gọi bằng hình cho dễ nhớ. Nhưng ông bác cách dùng ngược: lấy tên hình để đi tìm huyệt. Lý lẽ rất gọn: núi có từ khi hỗn mang mới chia, còn đồ vật, áo mũ là do người làm về sau, mỗi thời mỗi khác; núi sao có thể "giống" cái mũ, cái ấn mà người đời sau mới chế ra.

"Tử Vi Ngọc Tuỷ" là Ngọc Tuỷ Chân Kinh của Trương Tử Vi. Tưởng công nói sách ấy chia núi ứng với sao trời, nhưng nếu nói thai long thật có "tướng" cụ thể, thì người sau đoán suông, mất chân tình. Đây là chỗ Tưởng phái khác với các sách hình tượng: không phủ nhận hình, nhưng không để hình đè lên lý.

Đoạn cuối về thuỷ pháp là chỗ dễ gây tranh cãi nhất. "Sơn thượng long thần bất hạ thuỷ" là câu của Thanh Nang Tự (Tăng Văn Địch), nguyên văn đầy đủ là "sơn thượng long thần bất hạ thuỷ, thuỷ lý long thần bất thượng sơn". Tưởng công dùng câu này để nói: sơn long xét theo núi, không đem phép nước vào; thầy tục đem nước ra bàn suy vượng, thuận nghịch, nên rối. "Thất thuỷ can long hội thượng thiên", long khô không nước vẫn phát được; ở vùng núi, nước chảy thẳng đi không phải là kỵ như ở đồng bằng; các dấu "râu tôm, mắt cua" (hai đường nước nhỏ hai bên huyệt) không cần cầu cho đủ. Cần đọc câu này đúng chỗ: đây là lời cho sơn long, còn bài ca thứ ba về bình dương thì lấy nước làm long, coi nước là chủ.

Hai câu kết là lời than của Tưởng Đại Hồng: "Vân Dương", người ông tôn làm bậc thầy tiên thiên, đã quét sạch các thuyết rối ren như chớp; còn ông "huyết lệ triêm khâm", máu lệ thấm áo, vừa ca vừa khóc, vì thiên cơ đã nói hết mà không biết ai hiểu. Bài ca thứ ba, "Luận bình dương thuỷ long", mở đầu bằng chính lời "ta thay Vân Dương mà độ khắp", nối tiếp mạch này.
| Câu gốc | Ý chính | Ứng dụng khi xem đất |
|---|---|---|
| 正龍正下是真訣 | Chính long hạ chính giữa; dời sang bên thì phát không trọn, có phòng tuyệt | Không né đầu mạch vì sợ "xung não" |
| 龍是側來穴是正 | Long đến nghiêng mà quay đầu thì huyệt vẫn chính | Nhìn chỗ long quay đầu, không nhìn đường long đi |
| 龍不起頂非真龍 | Long và huyệt đều phải khởi đỉnh; huyệt tinh tròn có vầng là Kim | Tìm chỗ nhô tròn ngay trên huyệt |
| 此法名為接氣訣 | Cành bên có tình, sau huyệt có chỗ nhô thì đặt sát dưới | Phần lớn mộ phát là tiếp khí, không phải chân kết |
| 此做騎龍斬氣名 | Đặt huyệt trên lưng long đang đi, ở chặng có khí | Phương tiện khi không có chỗ kết |
| 莫嫌湊殺出毬簷 | Nhận huyệt dính chặt vào giữa, không dời ra ngoài mép vầng | Được long mà thoát mạch thì chân nguyên tán |
| 第一切忌下空窩 | Oa trống đọng nước; nước dội đầu là hung ngay | Xem nước chảy dội vào huyệt từ phía nào |
| 第二、三、四 | Kỵ chỗ bằng không có sao dựa, đỉnh trống gió tám mặt, sườn lưng long | Phân biệt đỉnh có huyệt và đỉnh trống |
| 陰陽兩淨卦中來 | Phê thuyết tịnh âm tịnh dương; non già là tính của long | Không quý âm khinh dương theo nạp giáp |
| 先天五行無生剋 | Đại ngũ hành tiên thiên không sinh khắc | Không kỵ "khắc thai long" theo ngũ hành hậu thiên |
| 或取喝形來點穴 | Gọi hình là để ghi nhớ, không dùng để tìm huyệt | Không theo tên hình mà điểm huyệt |
| 山上龍神不下水 | Sơn long không dùng thuỷ pháp; nước thẳng ở núi không kỵ | Ở núi xét long là chính, ở đồng bằng xét nước là chính |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đoạn cuối bài Sơn long là bài học về sự trung thực của người làm nghề. Tưởng Đại Hồng không nói mọi ngôi mộ phát đều là chân huyệt; ông nói phần lớn là tiếp khí, kỵ long, lưu thần. Ở nước ta, nhiều gia đình được thầy nói mộ tổ "kết chân long", nhưng thật ra là một huyệt tiếp khí trên cành bên; biết điều đó không làm giảm giá trị ngôi mộ, mà giúp con cháu hiểu đúng sức của nó, không kỳ vọng quá. Trong Hình Pháp Liên Hoa, khi điểm huyệt vùng núi, người xem trước tìm chỗ long khởi đỉnh và huyệt tinh có vầng tròn; nếu không có, mới xét đến các phép phương tiện; và luôn tránh bốn điều đại kỵ, nhất là nước dội đầu huyệt, lỗi thường gặp ở các nghĩa trang đồi dốc. Bốn điều phê ở cuối bài, tịnh âm tịnh dương, sinh khắc phương vị, gọi hình điểm huyệt, đem thuỷ pháp vào sơn long, cũng là những thuyết vẫn còn lưu hành rộng. Việc đặt mộ cho đúng lúc khí đến, Phong Thuỷ Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Lý pháp như trên thì chia sẻ được; cách nhận huyệt tinh trên mặt đất, cách đặt huyệt tiếp khí dính sát mà không thoát mạch, là thủ pháp phải đi thực địa cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Đoạn cuối bài ca Sơn long dạy: chính long thì hạ chính giữa, long đến nghiêng mà quay đầu thì huyệt vẫn chính. Long không khởi đỉnh không phải long thật, huyệt không khởi đỉnh không phải huyệt thật; huyệt tinh tròn có vầng là Kim, là chân dương. Không có chân long chân huyệt thì dùng phương tiện: tiếp khí, kỵ long trảm khí, lưu thần; phần lớn mộ phú quý đương thời là tiếp khí. Nhận huyệt phải dính chặt vào giữa. Bốn đại kỵ: oa trống đọng nước, chỗ bằng không có sao dựa, đỉnh trống gió tám mặt, sườn lưng long. Thuyết tịnh âm tịnh dương, ngũ hành sinh khắc hậu thiên, chia ngũ hành theo phương góc, gọi hình để điểm huyệt đều bị phê; sơn long không dùng thuỷ pháp, nước thẳng ở núi không kỵ.
Bài trước: Thiên Nguyên Ngũ Ca – Sơn long (2): nhận long thật, long giả, lạc mạch và đá.
Bài sau: Bình dương thuỷ long (1) – Thuỷ long và sơn long, chân chỉ và kết huyệt 論平洋水龍.
Nguồn: Thiên Nguyên Ngũ Ca (天元五歌), bài ca thứ hai "Sơn long" (山龍篇), đoạn từ 問君下穴有何法 đến hết bài (天機泄盡誰人曉), Tưởng Bình Giai Đại Hồng soạn, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển sáu, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính theo văn mạch: 衝腦門 (bản chép 沖腦門), 真訣 (bản chép 真決), 毬簷 (bản chép 球檐), 曾楊 (bản chép 曾揚), 扦葬 (bản chép 阡葬), 剋 (bản chép 克), 蝦鬚 (bản chép 蝦須). Bản chép có hai câu 傍枝傍脈 … 騎龍斬氣 lặp ở đoạn trước với vài chữ khác; bài này theo đoạn đầy đủ ở phần hạ huyệt. Nguyên văn chưa đối chiếu trực tiếp với bản in. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng huyệt so với hướng long đến, chỗ long quay đầu.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch theo long, hướng, nước; xét huyệt chân kết hay tiếp khí theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ huyệt tinh, mép vầng, đường nước chảy quanh huyệt để tránh nước dội đầu.
Bài liên quan – 相關文章
- Thiên Nguyên Ngũ Ca – Sơn long (2): nhận long thật, long giả, lạc mạch và đá
- Thiên Nguyên Ngũ Ca – Sơn long (1): tổ tông, chi cán, khởi, phân, đoạn
- Thanh Nang Tự (3): sơn thượng long thần bất hạ thuỷ
- Ngọc Tủy Chân Kinh: tựa sách và tổng mục
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh thượng thiên (2): thiên hạ quân châu tổng trú không
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc phép chính long chính hạ, tiếp khí, kỵ long, bốn điều đại kỵ là phần Thư; đứng trước một sườn đồi mà nhận ra huyệt tinh, biết đây là chân kết hay tiếp khí, đặt huyệt dính sát mà không thoát mạch, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Chính long chính hạ" nghĩa là gì? – 正龍正下
Là long đi thẳng vào thì đặt huyệt ngay giữa mạch, không dời sang bên vì sợ "xung não môn". Dời sang bên thì tinh hoa chạy mất, phát không trọn, một bên khô lệch ứng vào có phòng tuyệt.
Huyệt tiếp khí là gì, có phát không? – 接氣訣
Là khi không có chân kết, có một cành bên có tình và sau huyệt sinh một chỗ nhô, đặt huyệt dính sát dưới chỗ nhô để nối khí. Phép này phát người, của, lộc, con cháu đỗ đạt; bài ca nói phần lớn mộ phú quý đương thời là tiếp khí.
Bốn điều đại kỵ khi táng ở vùng núi là gì? – 葬山四大忌
Thứ nhất oa trống đọng nước, nhất là nước dội đầu huyệt; thứ hai chỗ bằng phẳng không có sao dựa sau lưng; thứ ba đỉnh núi trống, gió tám mặt mà không có huyệt; thứ tư sườn lưng long, nơi long đi qua chỗ khác, khí không tụ.
Vì sao Tưởng Đại Hồng phê thuyết tịnh âm tịnh dương? – 陰陽兩淨
Vì thuyết ấy chia hai mươi bốn sơn âm dương theo nạp giáp rồi quý âm khinh dương. Bài ca nói long non hay già là tính của long trên thực địa, không do sơn âm hay dương; vì thuyết ấy mà nhiều long lạ không được dùng.
Sơn long có dùng thuỷ pháp không? – 山上龍神不下水
Theo bài ca thì không: long thần trên núi không xuống nước, long khô không nước vẫn phát, nước chảy thẳng ở núi không phải kỵ. Ở đồng bằng thì ngược lại, bài ca thứ ba lấy nước làm long.









