💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Sơn Long Ngữ Loại – Sa: triều sơn, la thành, thuỷ khẩu, la tinh, quan quỷ 朝山 羅城 水口

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Sơn Long Ngữ Loại – Sa: triều sơn, la thành, thuỷ khẩu, la tinh, quan quỷ 朝山 羅城 水口

Sơn Long Ngữ Loại
山龍語類 · 龍沙 (地理正宗 卷十一)
Biên tập: họ Vân (雲氏輯, theo bản in), trong dòng Vân Tiều Tưởng Quốc đời Thanh
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.

Sơn Long Ngữ Loại (山龍語類) phần Long sa (龍沙) có mười sáu điều. Bài trước đã giảng lời tổng luận "sa như gả con gái, sang hèn theo chồng" và tám mục sa đi kèm thân long cho tới long hổ. Bài này giảng tám mục còn lại, tức các sa ở vòng ngoài của huyệt: triều sơn (朝山), la thành (羅城), thuỷ khẩu tinh (水口星), la tinh (羅星), quan quỷ (官鬼), lạc sơn (樂山), cầm diệu (禽曜) và viên tinh (垣星). Nếu long hổ là hai cánh tay ôm huyệt, thì tám sa này là núi trước mặt, bức thành bao quanh, cửa ải nước ra, núi tựa sau lưng và cả một "kinh thành" của long lớn.

Trả lời nhanh: Triều sơn là núi ứng phía trước long chủ, như đại thần vào chầu vua; xa mà lớn là triều, gần mà nhỏ là án; ngay ngắn mở mặt là cát, thô ngoan quay lưng là hung; nhưng triều sơn chỉ để chứng long, "dưới chỗ ngồi không có chân khí mạch, trước mặt luống đối muôn trùng núi". La thành là núi bốn phía minh đường vây như thành để giữ khí. Thuỷ khẩu tinh là núi canh hai bờ chỗ nước ra khỏi la thành; ngọn cao đứng sừng sững là hãn môn, nên giao nanh khép chặt. La tinh là núi nhỏ giữa dòng ngoài cửa la thành chặn khí, ngược nước là hơn; "một la tinh chống muôn núi". Quỷ là núi đỡ sau lưng long chủ, quan là núi đỡ sau triều sơn; long ngang kết huyệt thì sau lưng tất có quỷ. Lạc sơn là núi cách thể ở sau huyệt làm chỗ gối; lạc bên trái huyệt ở trái, lạc bên phải huyệt ở phải. Cầm là gò đá trong minh đường và thuỷ khẩu, diệu là vạt áo chìa ra ngoài khuỷu long hổ; có diệu bên nào huyệt ở bên ấy. Viên tinh là núi bốn bề của long lớn hợp thành hình viên như Tử Vi, Thái Vi, có đế tinh, tiền tinh, tướng, tướng quân, Đông Hoa môn, Tây Hoa môn.

Thầy Vũ Giới giảng: "Thầy giỏi vào núi không nhìn núi đẹp trước, mà tìm cửa nước ra. Cửa nước có núi canh khép chặt, giữa dòng có la tinh, thì biết bên trong có long thật. Rồi mới lên huyệt mà xem triều sơn; triều đẹp mà dưới chân không có mạch thì cũng chỉ là cảnh."

Triều sơn và la thành: núi chầu trước mặt, thành vây bốn bề – 朝山論 羅城論

Nguyên văn – 原文

朝山者。主龍前面之應龍。此如人君視政。而大臣進謁。故曰朝。疑龍經配之爲雌雄。宗陽子云。山龍眞結。必對尊星而後出脈。或回龍顧祖。或枝幹相朝。先有主峰。乃始結穴。故必以朝山爲重。非重朝山。正重本龍出脈眞僞也。語云。門內有君子。自致佳賓。門外少佳賓。猶非賢主。此之謂也。

遠而大者爲朝。近而小者爲案。千里之來龍。有千里之照應。百里之來龍。有百里之照應。端正對來開面者吉。粗頑直去反背者凶。左右生脚相揖爲迎。高低生墩接穴爲將。凡朝近則宜秀麗。遠則宜高聳。奇峯特起。正中取的。峰巒並秀。凹裏平介。朝山不宜太遠。遠則刦散龍之陽氣。語云。遠聳千峰。不若近眠一弓。然亦不可拘執。朝山以定主龍之吉凶。坐下若無眞氣脈。面前空對萬重山。既得眞龍正穴。方以朝山證之。

羅城者。明堂四面衆山羅維。有如城象。所以保障龍氣者也。若堂局寬大。外纏重疊。層層向內盤旋。四神八國應位。起峰屹立雲霄。亦當以垣局辨其交結。直龍正落。兩旁護龍回轉交會作直城。橫龍側落。本龍後前去之餘枝。與朝山後前去之餘枝。兩相回轉交會作橫城。朱子云。拱揖環抱無空缺。宛然自有一乾坤。

Dịch: Triều sơn là long ứng ở phía trước long chủ, như vua coi chính sự mà đại thần vào yết kiến, nên gọi là triều (chầu). Nghi Long Kinh phối nó với long chủ thành thư hùng. Tông Dương Tử nói: sơn long kết thật thì tất đối với tôn tinh rồi mới ra mạch; hoặc hồi long cố tổ, hoặc cán chi chầu nhau; có chủ phong trước rồi mới kết huyệt. Cho nên phải lấy triều sơn làm trọng, nhưng không phải trọng triều sơn, mà chính là trọng cái thật giả của mạch bản long ra. Lời rằng: "Trong cửa có quân tử, tự có khách quý đến; ngoài cửa thiếu khách quý, cũng chưa phải chủ hiền", là nói điều ấy. Xa mà lớn là triều, gần mà nhỏ là án. Long đến nghìn dặm có ứng chiếu nghìn dặm; long đến trăm dặm có ứng chiếu trăm dặm. Ngay ngắn đối lại mở mặt là cát; thô ngoan đi thẳng quay lưng là hung. Hai bên mọc chân vái nhau là nghênh; cao thấp mọc gò đón huyệt là tướng. Phàm triều gần thì nên đẹp đẽ, xa thì nên cao vút; ngọn lạ đứng riêng thì lấy đúng giữa; các ngọn cùng đẹp thì lấy chỗ lõm bằng ở giữa. Triều sơn không nên quá xa, xa thì cướp tán dương khí của long. Lời rằng: "Xa vút nghìn ngọn, không bằng gần nằm một cánh cung." Nhưng cũng không thể chấp. Triều sơn để định cát hung của long chủ: "dưới chỗ ngồi nếu không có chân khí mạch, trước mặt luống đối muôn trùng núi". Đã được chân long chính huyệt, mới lấy triều sơn mà chứng. La thành là núi bốn phía minh đường vây giăng, có hình như thành, để bảo vệ long khí. Nếu đường cục rộng lớn, vòng ngoài trùng điệp, lớp lớp xoay vào trong, tứ thần bát quốc ứng vị, ngọn nổi đứng sững tới mây, thì cũng nên lấy viên cục mà phân chỗ giao kết. Long thẳng rơi chính, hộ long hai bên quay lại giao hội thành trực thành; long ngang rơi nghiêng, cành thừa đi về trước sau lưng bản long cùng cành thừa đi về trước sau lưng triều sơn, hai bên quay lại giao hội thành hoành thành. Chu Tử nói: "Chầu vái vòng ôm không chỗ khuyết, rõ ràng tự có một càn khôn."

Giảng: Triều sơn được ví với đại thần vào chầu vua: long chủ ngồi ở huyệt là vua, núi phía trước là quan. Nghi Long Kinh còn phối hai bên thành thư hùng, một âm một dương. Nhưng câu quan trọng nhất là của Tông Dương Tử: trọng triều sơn không phải vì triều sơn, mà vì nó chứng cho mạch bản long thật hay giả. Long thật thì "tất đối với tôn tinh rồi mới ra mạch", nghĩa là long biết nhìn về phía có núi chầu mà mở huyệt.

Nhìn qua thung lũng về phía núi đối diện
Nhìn qua thung lũng sông Taff về phía Pontsticill (Wales): núi bên kia dòng nước quay mặt về đây, là dáng một triều sơn có tình. Ảnh: David Smith, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Câu ví "trong cửa có quân tử, tự có khách quý đến" rất đẹp: chủ hiền thì khách tự đến; nếu ngoài cửa không có khách, thì chủ cũng chưa phải là hiền. Tức là triều sơn và long chủ đi với nhau: long thật thì có triều; không có triều thì nên nghi long.

Phần kỹ thuật phân triều và án: xa lớn là triều, gần nhỏ là án. Long dài có triều xa, long ngắn có triều gần; triều gần nên đẹp, triều xa nên cao. Gặp một ngọn lạ thì lấy đúng giữa ngọn ấy; gặp nhiều ngọn đều đẹp thì lấy chỗ lõm bằng giữa chúng. Triều không nên quá xa, vì xa thì tán dương khí: "xa vút nghìn ngọn không bằng gần nằm một cánh cung". Cuối cùng là câu thơ phải thuộc: "dưới chỗ ngồi không có chân khí mạch, trước mặt luống đối muôn trùng núi" (坐下若無眞氣脈。面前空對萬重山). Đúng tinh thần "sa sang hèn theo chồng" của bài trước.

Sơ đồ triều sơn, án sơn và la thành quanh huyệt – Sơn Long Ngữ Loại, Triều sơn luận, La thành luận
Gần mà nhỏ là án, nên đẹp; xa mà lớn là triều, nên cao; núi bốn phía vây như thành để giữ khí là la thành. Trọng triều sơn là để chứng mạch thật của bản long: dưới chân không có mạch thì muôn núi trước mặt cũng vô ích. Vẽ lại theo Sơn Long Ngữ Loại (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

La thành là bức thành núi bao quanh minh đường để giữ khí. Có hai kiểu: long thẳng thì hộ long hai bên vòng lại gặp nhau thành "trực thành"; long ngang thì cành thừa sau bản long và cành thừa sau triều sơn vòng lại gặp nhau thành "hoành thành". Long rất lớn thì la thành trùng điệp nhiều lớp, có cả "tứ thần bát quốc", khi ấy phải dùng phép viên cục (垣局) ở cuối bài để phân. Câu của Chu Tử là hình ảnh trọn vẹn nhất: vòng ôm không khuyết, tự có một càn khôn.

Lòng chảo có núi cao vây quanh
Lòng chảo Badwater với núi Telescope Peak (Mỹ): núi vây quanh một vòng như thành quách, hình của la thành, nhưng đất khô cằn thì không có khí. Ảnh: Ken Lund, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Thuỷ khẩu tinh và la tinh: cửa ải của nước – 水口星 羅星論

Nguyên văn – 原文

水口星者。乃羅城出水口間兩岸之關山也。高峯絕立者。名捍門星。此乃破祿二星爲之。但不生手出脚也。宜交牙緊閉。關闌水口。收鎖堂氣。如得華表鼓角。印綬紅旆。獅象布陣。堆甲屯兵等形。捍門者力量宏大。故觀水口山。則知內有眞龍落穴。古語云。入山尋水口。登穴走明堂。山若如蛇斜身。如帶飄水者凶。華表者。高峯頓卓。有如華表之形。兩岸各起一峯。彼此對峙。水從中去者爲上。兩峯並生主岸一邊者次之。或對峙或一先一後。皆未可拘。

羅星者。龍之羅城口外。水中截氣之山也。水口如咽喉。羅星卽舌氣。宗陽子云。大爲砥石。小爲羅星。近則數里。遠則二三十里。皆不可拘。逆水落者爲上。橫水出者次之。順水去者非羅星也。其形尖圓方扁爲正。破碎欹斜者非全美也。羅星本位在羅城口外。或在羅城口間。故曰一個羅星抵萬山。若在羅城口內。則爲拕攏關。非羅星也。在羅城口外者。外面若又有關山。又爲假羅星。按羅星卽羅侯火星餘氣也。龍得火星作祖者。方有羅星作鎭。凡水口中有圓墩石印形。雖低陷關內。亦有眞龍住結。

Dịch: Thuỷ khẩu tinh là núi canh ải ở hai bờ chỗ nước ra khỏi la thành. Ngọn cao đứng sừng sững gọi là hãn môn tinh, do hai sao Phá, Lộc làm, nhưng không mọc tay ra chân. Nên giao nanh khép chặt, chắn giữ thuỷ khẩu, thu khoá đường khí. Nếu được các hình hoa biểu, cổ giác (trống tù và), ấn thụ, cờ đỏ, sư tượng bày trận, giáp chất quân đồn, thì hãn môn sức lực rộng lớn. Cho nên xem núi thuỷ khẩu thì biết bên trong có chân long rơi huyệt. Lời xưa: vào núi tìm thuỷ khẩu, lên huyệt xem minh đường. Núi nếu như rắn nghiêng thân, như dải lụa bay theo nước là hung. Hoa biểu là ngọn cao đứng thẳng, như hình cột hoa biểu; hai bờ mỗi bên nổi một ngọn đối nhau, nước đi ra giữa là hơn; hai ngọn cùng mọc một bên bờ chủ là kém hơn; hoặc đối nhau, hoặc một trước một sau, đều không thể chấp. La tinh là núi chặn khí ở trong nước, ngoài cửa la thành của long. Thuỷ khẩu như cổ họng, la tinh là khí của lưỡi. Tông Dương Tử nói: lớn là đá trụ (để thạch), nhỏ là la tinh; gần thì vài dặm, xa thì hai ba mươi dặm, đều không thể chấp. Rơi ngược nước là hơn; ra ngang nước là thứ; đi xuôi nước thì không phải la tinh. Hình nhọn, tròn, vuông, dẹt là chính; vỡ vụn nghiêng lệch thì chưa trọn đẹp. Chỗ đúng của la tinh là ngoài cửa la thành, hoặc ngay giữa cửa la thành, nên nói "một la tinh chống muôn núi". Nếu ở trong cửa la thành thì là đà lũng quan, không phải la tinh. Ở ngoài cửa la thành mà phía ngoài lại có núi ải nữa, thì lại là la tinh giả. Xét la tinh là dư khí của sao La Hầu Hoả tinh; long được Hoả tinh làm tổ mới có la tinh trấn. Phàm trong thuỷ khẩu có gò tròn, hình ấn đá, dù thấp trũng ở trong cửa ải, cũng có chân long dừng kết.

Giảng: Thuỷ khẩu là cửa nước ra khỏi cục. Núi ở hai bờ cửa ấy là thuỷ khẩu tinh; ngọn cao đứng sững như cánh cửa là hãn môn (捍門, cửa chắn). Hãn môn do Phá Quân, Lộc Tồn làm, tức là sao dữ; nhưng ở vị trí canh cửa thì dữ lại là tốt, như lính gác cổng phải dữ. Yêu cầu là "giao nanh khép chặt", hai bờ cài vào nhau như răng, nước phải uốn mới ra được, khí trong cục bị khoá lại.

Sông chảy vào hẻm núi hẹp
Sông Green chảy vào hẻm Flaming Gorge (Mỹ), ảnh thập niên 1870: hai bên núi khép lại ở chỗ nước ra, đó là dáng thuỷ khẩu có khoá. Ảnh: Elias Olcott Beaman, Wikimedia Commons, công cộng.

Danh sách hình tượng (hoa biểu, trống tù và, ấn thụ, cờ đỏ, sư tượng bày trận, giáp đống quân đồn) là bảng hình tượng của cửa quan, nói lên sức mạnh của hãn môn. Sách kết: xem núi thuỷ khẩu thì biết bên trong có chân long. Đây là lý do của khẩu quyết "vào núi tìm thuỷ khẩu": từ ngoài vào, thấy cửa nước khép chặt, có núi canh, thì mới đáng vào trong tìm huyệt. Ngược lại, núi thuỷ khẩu như rắn nghiêng thân, như dải lụa bay theo nước, là cửa mở toang, khí theo nước đi mất.

Sơ đồ thuỷ khẩu: hãn môn hai bờ giao nanh, la tinh giữa dòng ngoài cửa la thành – Sơn Long Ngữ Loại, Thuỷ khẩu tinh, La tinh luận
Hai bờ cửa nước có núi hãn môn giao nanh khép chặt; ngoài cửa có gò la tinh giữa dòng chặn khí, ngược nước là hơn. Gò ở trong cửa là đà lũng quan, không phải la tinh. Xem thuỷ khẩu thì biết bên trong có chân long. Vẽ lại theo Sơn Long Ngữ Loại (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

La tinh là ngọn núi nhỏ, gò đá nằm giữa dòng nước, ngoài cửa la thành. Sách ví: thuỷ khẩu như cổ họng, la tinh như lưỡi chặn ở cổ họng giữ hơi. Quy tắc định la tinh rất chặt: phải ở ngoài hoặc giữa cửa la thành; ở trong cửa thì chỉ là đà lũng quan; ở ngoài cửa mà phía ngoài còn có núi ải khác thì là la tinh giả. La tinh ngược nước là tốt nhất, ngang nước là thứ, xuôi nước thì không phải. Câu "một la tinh chống muôn núi" cho thấy sức của nó: một gò nhỏ đúng chỗ giữ được khí cả cục.

Câu cuối nối la tinh với tổ sơn: la tinh là dư khí của Hoả tinh, long có tổ Hoả (Liêm Trinh, ngọn nhọn lửa) mới có la tinh trấn. Mục thuỷ khẩu ở phần Long thuỷ cũng nhắc lại: xem la tinh ở thuỷ khẩu thì biết long lấy Liêm Trinh làm tổ. Xem cửa nước mà biết được tổ, đó là cái hay của lối đọc "đầu đuôi tương ứng" trong sách này.

Quan quỷ và lạc sơn: núi đỡ sau lưng – 官鬼論 樂山辨

Nguyên văn – 原文

鬼乃主龍背後之護拓。官乃朝山背後之護拓。官隨朝山而來。有臣象焉。故謂之官。鬼背龍脈而出。有死象焉。故謂之鬼。橫龍結穴。背後必有鬼。鬼星不宜高大遠去。高大者反壓主龍。遠去者反刦龍氣。鬼星兩旁出脚。繞纏護。及到穴前回頭貼住。爲侍從官。……橫龍須看鬼。對案看官星。官在案前迎官辨穴。鬼在背後坐鬼安墳。仰瓦撞凹。穴對中心。直龍正結。穴後卽靠來龍。無鬼論矣。

樂山與鬼山同論。格則有殊。鬼乃本身自出。樂乃隔體護應。形如屛帳。玉几。華蓋。玉枕。覆鐘。頓鼓者吉。高雄聳峙。嵯峨淩壓者凶。樂山左穴在左。樂山右穴在右。樂山中穴居中。橫龍出穴。無鬼要有樂。樂乃穴星所喜好。如仁者樂山也。一名枕穴山。一名照山。直來拓穴者爲特樂。橫障貼穴者爲借樂。低陷躲閃。散亂遠曠者爲虛樂。則枕穴不著。穴不眞矣。樂山不論本龍戴來與他山湊合。祇要端正有情照應。穴後直龍固無鬼樂。然出脈委曲穴若斜落。穴後不對龍頂。亦要鬼樂爲靠。

Dịch: Quỷ là núi đỡ sau lưng long chủ; quan là núi đỡ sau lưng triều sơn. Quan theo triều sơn mà đến, có tượng bề tôi, nên gọi là quan. Quỷ quay lưng với long mạch mà ra, có tượng chết, nên gọi là quỷ. Long ngang kết huyệt, sau lưng tất có quỷ. Sao quỷ không nên cao lớn hay đi xa: cao lớn thì ngược lại đè long chủ, đi xa thì ngược lại cướp khí long. Sao quỷ hai bên ra chân, vòng quấn che hộ, đến trước huyệt quay đầu áp sát, là quan hầu cận. … Long ngang phải xem quỷ, đối án phải xem quan tinh: quan ở trước án thì đón quan mà phân huyệt; quỷ ở sau lưng thì ngồi tựa quỷ mà đặt mộ. Ngửa ngói thì đâm vào chỗ lõm, huyệt đối đúng giữa. Long thẳng kết chính thì sau huyệt tựa ngay vào long đến, không bàn đến quỷ. Lạc sơn bàn cùng với quỷ sơn, nhưng cách khác nhau: quỷ do bản thân tự mọc ra, lạc là núi cách thể đến hộ ứng. Hình như bình phong màn trướng, ngọc kỷ, hoa cái, gối ngọc, chuông úp, trống đặt là cát; cao hùng đứng vút, chênh vênh đè ép là hung. Lạc sơn bên trái thì huyệt ở trái, bên phải thì huyệt ở phải, ở giữa thì huyệt ở giữa. Long ngang ra huyệt, không có quỷ thì phải có lạc. Lạc là cái huyệt tinh ưa thích, như "người nhân ưa núi". Còn gọi là chẩm huyệt sơn (núi gối huyệt), cũng gọi là chiếu sơn. Đi thẳng đến đỡ huyệt là đặc lạc; chắn ngang áp huyệt là tá lạc; thấp trũng né tránh, tản loạn xa trống là hư lạc, thì gối huyệt không tới, huyệt không thật. Lạc sơn không kể bản long mang đến hay núi khác góp vào, chỉ cần ngay ngắn có tình chiếu ứng. Sau huyệt của long thẳng vốn không có quỷ lạc; nhưng nếu ra mạch quanh co, huyệt rơi nghiêng, sau huyệt không đối đỉnh long, thì cũng cần quỷ lạc làm chỗ tựa.

Giảng: Quan và quỷ là một cặp đối: quỷ đỡ sau lưng long chủ, quan đỡ sau lưng triều sơn. Tên gọi giải thích bằng tượng: quan theo triều sơn mà đến như bề tôi; quỷ quay lưng với mạch nên có tượng chết. Nhưng "chết" ở đây không xấu: quỷ là cái chống đỡ, như chân chống sau lưng ghế.

Làng nhỏ dưới chân núi
Làng nhỏ dưới chân North Fork Mountain (Mỹ): nhà dựa núi, trước mặt có núi xa chầu lại, người xưa dựng làng cũng theo lẽ ấy. Ảnh: ForestWander, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 us.

Điều kiện của quỷ: long ngang kết huyệt thì tất có quỷ, vì huyệt mở ra một bên thân long, lưng huyệt không tựa vào long đến nên cần một chân chống phía sau. Quỷ không được cao lớn (đè chủ) hay đi xa (cướp khí). Quỷ có chân vòng ra trước huyệt quay đầu áp sát thì thành "quan hầu cận". Khẩu quyết: quan ở trước án thì đón quan mà phân huyệt; quỷ ở sau lưng thì ngồi tựa quỷ mà đặt mộ. Long thẳng thì sau huyệt đã tựa long đến, không cần bàn quỷ.

Tranh sơn thuỷ mùa thu của Hạng Thánh Mô
Một trang trong tập "Sơn thuỷ mùa thu" của Hạng Thánh Mô (項聖謨), Bảo tàng Metropolitan: lớp núi xa chầu về lớp núi gần, nước chảy ra chỗ hẹp. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Lạc sơn khác quỷ ở chỗ cách thể: quỷ mọc từ chính thân long, lạc là núi khác đứng sau làm chỗ gối. Hình cát như bình phong, ngọc kỷ, hoa cái, gối ngọc, chuông úp, trống; hình hung là cao vút đè ép. Quy tắc định huyệt theo lạc giống quy tắc theo minh đường và long hổ: lạc bên nào, huyệt ở bên ấy. Ba hạng lạc: đặc lạc (đi thẳng đến đỡ huyệt), tá lạc (chắn ngang áp huyệt), hư lạc (thấp, né, tản, xa). Gặp hư lạc thì "gối huyệt không tới, huyệt không thật". Chữ "lạc" (樂) mượn câu Luận Ngữ "người nhân ưa núi": lạc sơn là núi mà huyệt ưa thích.

Cầm diệu: gò đá và vạt áo của long – 禽曜辨

Nguyên văn – 原文

禽乃明堂左右及水口間之石墩也。形如浮龜。聚鼈。游魚。又如平沙落雁。能助朱雀而翔舞。故曰禽。曜乃蓋龍龍虎肘外之衣裾。向外反張。似乎飛沙。此眞龍餘氣。充盈洋溢。發露無常。星光莫定。故曰曜。姜氏云。在眞龍正穴。則爲曜氣。在無有穴之地。則爲飛沙。此辨在龍穴而不在沙也。左有曜穴在左。右有曜穴在右。左右有曜穴居中。長而淸者貴。短而峻者强。

Dịch: Cầm là gò đá ở hai bên minh đường và trong thuỷ khẩu, hình như rùa nổi, ba ba tụ, cá bơi, lại như nhạn sa bãi cát, giúp Chu Tước bay múa, nên gọi là cầm (chim). Diệu là vạt áo ngoài khuỷu tay long hổ của long, chìa ngược ra ngoài, giống như sa bay. Đó là dư khí của chân long đầy tràn, phát lộ không thường, ánh sao không định, nên gọi là diệu (sáng). Khương thị nói: ở chân long chính huyệt thì là diệu khí; ở đất không có huyệt thì là phi sa. Phân biệt là ở long huyệt, không ở sa. Bên trái có diệu thì huyệt ở trái, bên phải có diệu thì huyệt ở phải, hai bên đều có diệu thì huyệt ở giữa. Dài mà trong là quý, ngắn mà gắt là mạnh.

Giảng: Cầm là các gò đá nhỏ trong minh đường và ở thuỷ khẩu, hình như rùa nổi, ba ba, cá bơi, nhạn sa. Chúng "giúp Chu Tước bay múa", tức làm sinh động phía trước huyệt. Diệu là những vạt đất chìa ngược ra ngoài khuỷu long hổ, như vạt áo bay. Nhìn qua thì giống phi sa (sa bay đi, sa xấu), nhưng nếu ở chân long chính huyệt thì đó là dư khí tràn đầy phát ra.

Gò đất giữa dòng sông
Gò Île Mud Pie giữa sông St. Lawrence (Canada): gò đất đứng giữa dòng ở chỗ nước đi ra, sách gọi là la tinh, thuỷ khẩu tinh. Ảnh: Maxime Laterreur, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Câu của Khương thị là bài học "sa sang hèn theo chồng" lần nữa: cùng một vạt đất chìa ra, ở chân long thì là diệu khí, ở đất không huyệt thì là phi sa. Phân biệt ở long huyệt, không ở sa. Quy tắc định huyệt theo diệu cũng như các mục trước: diệu bên nào huyệt bên ấy, hai bên có thì huyệt giữa. Diệu dài mà sạch là quý, ngắn mà gắt là mạnh (cường), tức phát võ, phát nhanh.

Viên tinh: kinh thành của long lớn – 垣星論

Nguyên văn – 原文

大龍結作。萬山簇擁。局勢構成垣象。四維山峯。則爲垣星。主龍爲帝星。朝山爲前星。帝星兩旁之前。奇峯特起。謂之天乙太乙。前星之後。兩旁奇峯特起。謂之金吾執法。垣之左邊爲東藩。右邊爲西藩。東藩挨帝星一峯爲上相。次峯爲次相。西藩挨帝星一峯爲上將。次峯爲次將。東藩挨前星一峯爲上將。次峯爲次將。西藩挨前星一峯爲上相。次峯爲次相。東藩由上相而次相而次將。止於上將。西藩由上將而次將而次相。止於上相。東藩將相相夾之處。謂之東華門。西藩將相相夾之處。謂之西華門。此撮紫微太微中領要之星。合成一垣之象。端莊秀麗者爲相。輔弼爲之也。聳拔威嚴者爲將。破祿廉星也。

Dịch: Long lớn kết tác, muôn núi chen quanh, cục thế dựng thành hình viên (bức tường thành của sao). Núi bốn góc là viên tinh. Long chủ là đế tinh, triều sơn là tiền tinh. Phía trước hai bên đế tinh có ngọn lạ nổi riêng gọi là Thiên Ất, Thái Ất. Phía sau hai bên tiền tinh có ngọn lạ nổi riêng gọi là Kim Ngô, Chấp Pháp. Bên trái viên là Đông phiên, bên phải là Tây phiên. Đông phiên ngọn sát đế tinh là thượng tướng (相, tể tướng), ngọn kế là thứ tướng; Tây phiên ngọn sát đế tinh là thượng tướng quân (將), ngọn kế là thứ tướng quân. Đông phiên ngọn sát tiền tinh là thượng tướng quân, ngọn kế là thứ tướng quân; Tây phiên ngọn sát tiền tinh là thượng tướng, ngọn kế là thứ tướng. Đông phiên từ thượng tướng qua thứ tướng, qua thứ tướng quân, dừng ở thượng tướng quân; Tây phiên từ thượng tướng quân qua thứ tướng quân, qua thứ tướng, dừng ở thượng tướng. Chỗ tướng quân và tể tướng Đông phiên kẹp nhau gọi là Đông Hoa môn; chỗ tướng quân và tể tướng Tây phiên kẹp nhau gọi là Tây Hoa môn. Đây là lấy các sao trọng yếu trong viên Tử Vi, Thái Vi hợp thành hình một viên. Đoan trang đẹp đẽ là tể tướng, do Phụ, Bật làm; cao vút uy nghiêm là tướng quân, do các sao Phá, Lộc, Liêm làm.

Giảng: Mục viên tinh là mục kết phần Long sa và cũng là mục "thiên văn hoá" địa hình rõ nhất. Long rất lớn thì núi bốn phía tạo thành một bức thành, sách gọi theo các viên (垣) của bầu trời: Tử Vi viên, Thái Vi viên. Long chủ là đế tinh (sao vua), triều sơn là tiền tinh. Hai bên trước đế tinh có Thiên Ất, Thái Ất; hai bên sau tiền tinh có Kim Ngô, Chấp Pháp.

Sơ đồ viên tinh: đế tinh, tiền tinh, Thiên Ất Thái Ất, Kim Ngô Chấp Pháp, Đông phiên Tây phiên và hai cửa Hoa môn – Sơn Long Ngữ Loại, Viên tinh luận
Long lớn kết tác thì núi bốn bề hợp thành một viên như Tử Vi: long chủ là đế tinh, triều sơn là tiền tinh; hai cánh Đông, Tây phiên xếp tể tướng và tướng quân đối xứng chéo, chỗ giao nhau là Đông Hoa môn, Tây Hoa môn. Vẽ lại theo Sơn Long Ngữ Loại (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Hai cánh của viên là Đông phiên và Tây phiên, mỗi cánh xếp bốn ngọn theo thứ tự tể tướng và tướng quân, đối xứng chéo: Đông phiên gần vua là tể tướng, gần tiền tinh là tướng quân; Tây phiên ngược lại. Chỗ hai loại ngọn giao nhau trên mỗi cánh là một cửa: Đông Hoa môn, Tây Hoa môn, đúng tên các cửa cung thành. Cách phân tể tướng và tướng quân theo hình sao: đoan trang đẹp đẽ (Phụ, Bật) là tể tướng; cao vút uy nghiêm (Phá, Lộc, Liêm) là tướng quân. Cục như thế chỉ có ở những long rất lớn, kết đô thành hay lăng tẩm.

Dụ Lăng nhà Minh sau tuyết
Dụ Lăng nhà Minh sau tuyết (Bắc Kinh): lăng dựa núi, có án có triều và các núi vây thành vòng, một ví dụ để nghiệm lý triều sơn, la thành. Ảnh: Charlie fong, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Tóm tắt các mục trong bài – 本篇提要

MụcĐịnh nghĩaĐiều cần nhớ
Triều sơn 朝山Núi ứng trước long chủ; xa lớn là triều, gần nhỏ là ánTrọng triều là để chứng mạch; dưới chân không có mạch thì triều vô ích
La thành 羅城Núi vây bốn phía minh đườngTrực thành của long thẳng, hoành thành của long ngang
Thuỷ khẩu tinh 水口星Núi canh hai bờ cửa nướcHãn môn giao nanh khép chặt; xem thuỷ khẩu biết có chân long
La tinh 羅星Gò núi giữa dòng ngoài cửa la thànhNgược nước là hơn; trong cửa không phải la tinh; một la tinh chống muôn núi
Quan quỷ 官鬼Quỷ đỡ sau long chủ, quan đỡ sau triều sơnLong ngang tất có quỷ; quỷ không cao lớn, không đi xa
Lạc sơn 樂山Núi cách thể làm gối sau huyệtLạc bên nào huyệt bên ấy; đặc lạc, tá lạc, hư lạc
Cầm diệu 禽曜Gò đá trong đường và vạt áo ngoài long hổỞ chân long là diệu, ở đất không huyệt là phi sa
Viên tinh 垣星Núi bốn bề long lớn hợp thành viênĐế tinh, tiền tinh, tể tướng, tướng quân, Đông Tây Hoa môn

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Tám mục sa vòng ngoài này cho Phong Thuỷ Liên Hoa một trình tự khảo sát rất rõ: từ xa vào gần, trước hết tìm thuỷ khẩu (có hãn môn, la tinh không), rồi xem la thành có kín không, rồi mới vào huyệt xem triều án, quan quỷ, lạc sơn, cầm diệu. Thầy Vũ Giới dạy học trò không bao giờ đảo thứ tự: núi chầu trước mặt đẹp mà cửa nước mở toang thì khí không giữ được, đẹp cũng vô ích.

Ở dương trạch đô thị, Phong Thuỷ Liên Hoa chuyển các sa này sang công trình: toà nhà đối diện là triều án, dãy nhà vây quanh khu là la thành, chỗ đường và dòng xe đi ra khỏi khu là thuỷ khẩu, công trình nhỏ đứng giữa ngã ra là la tinh, toà nhà đỡ phía sau là lạc sơn. Quy tắc "lạc bên nào huyệt bên ấy" dùng để chọn căn, chọn phòng chính. Phần thời vận, Phong Thuỷ Liên Hoa phối thêm vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, để biết năm nào phía triều, phía thuỷ khẩu được khí. Lý pháp này được chia sẻ trong bộ sách; thủ pháp nhận hãn môn, la tinh thật giả, phân đặc lạc với hư lạc phải học trực tiếp cùng thầy.

Tóm lại – 總結: Triều sơn chầu trước long chủ, xa là triều gần là án, trọng nó là để chứng mạch, dưới chân không mạch thì muôn núi trước mặt cũng vô ích. La thành vây giữ khí, có trực thành và hoành thành. Thuỷ khẩu có hãn môn giao nanh, ngoài cửa có la tinh ngược nước thì biết bên trong có chân long. Quỷ đỡ sau long ngang, quan đỡ sau triều; lạc là núi gối, lạc bên nào huyệt bên ấy. Cầm diệu là dư khí tràn đầy, ở chân long là diệu, ở đất không huyệt là phi sa. Long lớn thì cả cục thành một viên như Tử Vi, có đế tinh, tể tướng, tướng quân và hai cửa Hoa môn.

Bài trước: Sa (1): quan trục, giang giáp, hoa cái, hộ long, nhiêu trạo, long hổ.

Bài sau: Thuỷ: vệ long trì, nguyên thần thuỷ, thuỷ thành, khách thuỷ, thuỷ khẩu 元辰 水城 水口.

Nguồn: Sơn Long Ngữ Loại (山龍語類), phần Long sa, các mục Triều sơn luận, La thành luận, Thuỷ khẩu tinh, La tinh luận, Quan quỷ luận, Lạc sơn biện, Cầm diệu biện, Viên tinh luận, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển mười một, trang 285–288, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Mục Quan quỷ có câu 又云左右雙垂。金彈子七歲孩兒通經史 chép theo bản in, nghĩa chưa rõ nên lược (……). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương vị triều sơn, thuỷ khẩu, lạc sơn.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, ghi la thành, thuỷ khẩu, quan quỷ của từng cục.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ vòng la thành, cửa nước ra và các công trình làm triều án quanh khu đất.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Nhận hãn môn, la tinh thật giả, phân quan quỷ, lạc sơn trên thực địa là việc phải đi núi cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Triều sơn và án sơn khác nhau thế nào? – 朝案之別

Núi ứng phía trước huyệt, xa mà lớn là triều, gần mà nhỏ là án. Triều gần nên đẹp, triều xa nên cao; triều không nên quá xa vì sẽ tán dương khí của long.

Vì sao "vào núi tìm thuỷ khẩu"? – 入山尋水口

Vì thuỷ khẩu có núi canh giao nanh khép chặt, có la tinh chặn giữa dòng, thì biết bên trong có chân long kết huyệt. Cửa nước mở toang thì khí theo nước đi mất.

La tinh là gì? – 何謂羅星

La tinh là gò núi nhỏ giữa dòng nước, ở ngoài hoặc ngay giữa cửa la thành, chặn khí như lưỡi chặn cổ họng. Ngược nước là tốt nhất; ở trong cửa thì không phải la tinh.

Quỷ sơn và lạc sơn khác nhau thế nào? – 鬼樂之別

Quỷ do chính thân long mọc ra đỡ sau lưng huyệt của long ngang; lạc là núi cách thể đứng sau làm gối. Long ngang không có quỷ thì phải có lạc; lạc bên nào huyệt bên ấy.

Viên tinh là gì? – 垣星

Là núi bốn bề của long rất lớn hợp thành hình một viên như Tử Vi, Thái Vi: long chủ là đế tinh, triều sơn là tiền tinh, hai cánh Đông Tây phiên có tể tướng, tướng quân và hai cửa Đông Hoa, Tây Hoa.

Từ khoá: sơn long ngữ loại · 山龍語類 · triều sơn · la thành · thuỷ khẩu · 水口 · la tinh · quan quỷ · lạc sơn · địa lý chính tông

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…