💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Sơn Long Ngữ Loại – Long thuỷ: nguyên thần, thuỷ thành, thuỷ khẩu 元辰 水城 水口

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Sơn Long Ngữ Loại – Long thuỷ: nguyên thần, thuỷ thành, thuỷ khẩu 元辰 水城 水口

Sơn Long Ngữ Loại
山龍語類 · 龍水 (地理正宗 卷十一)
Biên tập: họ Vân (雲氏輯, theo bản in), trong dòng Vân Tiều Tưởng Quốc đời Thanh
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.

Sơn Long Ngữ Loại (山龍語類) kết thúc bằng phần thứ tư, Long thuỷ (龍水): nước trong phép xem long núi. Phần này có lời tổng luận và mười sáu điều, từ ao nước trên đỉnh Thái Tổ (vệ long trì), nước kẹp hai bên long, suối ở chỗ quá giáp, cho đến các thứ nước sát huyệt (lâm đầu, nguyên thần, hợp khâm, lậu tai, cát cước), nước trong minh đường (thiên tâm, thuỷ thành, triều hoài), các thứ nước xấu (xạ huyệt, phản bối), khách thuỷ, thuỷ khẩu và cuối cùng là đất ẩm sũng (thư như). Đây là bài cuối của sách. Tư tưởng mở đầu rất rõ: sơn long kết ở núi, nước chỉ là mạch máu của núi, mượn để làm chứng; nước tốt là nhờ sa, "nước như lính giỏi, sống chết ở tướng".

Trả lời nhanh: Sơn long kết ở núi, không nhờ nước; nhưng nước là huyết mạch của núi, theo long đi dừng, nên mượn làm chứng: phát mạch xem nguồn nước, long đi xem nước chạy, minh đường xem thuỷ thành, cửa ải xem nước có thắt không. Nước theo thế sa: sa quay thì nước vòng, sa bay thì nước đi. Vệ long trì là ao trên đỉnh Thái Tổ, khí long bốc lên mà thành. Giáp long thuỷ là nước hai bên thân long; truy nguồn biết long khởi, xem dòng biết long đi, xét chỗ hợp biết long dừng. Lâm đầu thuỷ (huyệt không mạch, máng rò xuyên đỉnh) là nước hung số một. Nguyên thần thuỷ là nước trong long hổ trước huyệt, nên quanh co thu tụ. Hợp khâm là hai nước hai bên huyệt gặp nhau như vạt áo. Thiên tâm là chính giữa minh đường; nước tụ là tốt, nước xuyên phá là hung. Thuỷ thành có năm hình: kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ; kim thuỷ thổ là cát. Triều hoài thuỷ chữ chi uốn ba bốn khúc là tốt, tám chín khúc là cực quý. Xạ huyệt, phản bối là nước hung. Thuỷ khẩu kỵ trống tuột, ưa thắt hẹp có hãn môn và la tinh. Thư như là đất ẩm sũng khắp sườn, khí suy mạch tán.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đi núi mà thấy nước đẹp thì đừng vội mừng. Sơn Long Ngữ Loại dạy: nước như lính, sa như tướng, long như vua. Vua thật thì tướng giỏi, tướng giỏi thì lính vòng quanh giữ cửa. Nước chỉ là chứng; nhưng chứng ấy không nói dối."

Tổng luận về nước: huyết mạch của núi – 龍水總論

Nguyên văn – 原文

山龍結作在山。與水無與。然水乃山之血脈。隨龍行止。亦有借用作證之時。發脈看水源。龍行看水走。明堂看水城。關口看水緊。其吉凶之辨。首在龍樓寶殿。終在明堂水口。明堂水口。貴委曲環抱。收聚堂氣。水亦不能自爲之吉。水隨沙勢。沙轉則水回。沙飛則水走。水之吉。正屬龍之陰沙交牙也。吳景鸞云。水似精兵。死生在將是也。

此以下十六條。皆龍水之辨。

Dịch: Sơn long kết tác ở núi, không dính gì đến nước. Nhưng nước là huyết mạch của núi, theo long mà đi dừng, nên cũng có lúc mượn dùng làm chứng. Phát mạch thì xem nguồn nước; long đi thì xem nước chạy; minh đường thì xem thuỷ thành; cửa ải thì xem nước có thắt chặt không. Phân biệt cát hung của nó, đầu ở Long Lâu Bảo Điện, cuối ở minh đường thuỷ khẩu. Minh đường thuỷ khẩu quý ở quanh co vòng ôm, thu tụ đường khí. Nước cũng không tự mình làm nên cát được; nước theo thế sa: sa quay thì nước vòng, sa bay thì nước đi. Cái cát của nước chính là thuộc về chỗ âm sa của long giao nanh. Ngô Cảnh Loan nói: "Nước như lính giỏi, sống chết ở tướng" là vậy. Từ đây trở xuống mười sáu điều đều là phân biệt long thuỷ.

Giảng: Câu đầu dứt khoát: sơn long kết ở núi, không nhờ nước. Đây là chỗ khác căn bản với thuỷ long (long đồng bằng) mà Thuỷ Long Kinh và Đô Thiên Bảo Chiếu bàn: ở đồng bằng, nước là long; ở núi, núi là long, nước chỉ là "huyết mạch", làm chứng. Nhưng chứng ấy rất có giá trị, và sách cho bốn điểm xem nước: chỗ phát mạch xem nguồn, đường long đi xem nước chạy hai bên, minh đường xem thuỷ thành, cửa ải xem nước có thắt.

Suối nhỏ chảy giữa núi
Suối núi ở thung Nayaar (Ấn Độ): nước đi theo long, long đi đến đâu nước theo đến đó, thấy nước là biết long đang đi. Ảnh: Rohit Gosain, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Câu "nước cũng không tự làm nên cát" là điểm then chốt. Nước chảy theo địa hình; địa hình do sa tạo nên. Sa quay vào thì nước vòng lại; sa bay đi thì nước theo đi. Vì vậy cái cát của nước "thuộc về chỗ âm sa giao nanh", tức là hai bờ sa cài vào nhau làm nước phải uốn. Câu của Ngô Cảnh Loan là hình ảnh quân sự: nước là lính, sa là tướng; lính giỏi mấy cũng sống chết theo tướng. Ở bài Sa (1) ta có "sa như gả con gái, sang hèn theo chồng"; ở đây có "nước như lính, sống chết theo tướng". Thứ bậc là: long, rồi sa, rồi nước.

Nước theo long: vệ long trì, giáp long thuỷ, quá giáp tuyền – 衞龍池 夾龍水 過峽泉

Nguyên văn – 原文

衞龍池。乃太祖山頂之池水。此乃眞龍之氣。上烝而成者也。兩池夾龍爲貴。單池護者次之。池若頹崩。則龍氣漏洩。吉中有凶矣。小水深藏。外無水出。謂之衞龍井。非池非井。蒙泉小流。謂之衞龍泉。井次於池。而泉又次於井也。

夾龍水。乃龍兩旁隨身之水。水者龍之所源。溯其源則知龍所起。有源卽有流。觀其流則知龍之行。有流卽有合。審其合則知龍所止。水合非能止龍。龍止而水自合矣。山之頭水之尾。水之頭山之尾。大龍行盡。水到頭。宗陽子云。往往大江大河之側。大幹龍所休焉。大溪大澗之旁。小幹龍所憩焉。故觀夾龍之水。而龍之順行逆走。長短大小。立辨矣。

過峽泉。乃龍峽間石氣烝露。不涸不盈者。爲養龍泉。泉若傾崩。則爲漏體。

Dịch: Vệ long trì là ao nước trên đỉnh Thái Tổ sơn, do khí của chân long bốc lên mà thành. Hai ao kẹp long là quý; một ao hộ là thứ. Ao nếu lở sụt thì long khí rỉ thoát, trong cát có hung. Nước nhỏ ẩn sâu, ngoài không có nước chảy ra, gọi là vệ long tỉnh (giếng); không phải ao không phải giếng, mạch suối nhỏ chảy, gọi là vệ long tuyền (suối). Giếng kém ao, suối lại kém giếng. Giáp long thuỷ là nước theo thân ở hai bên long. Nước là cái long từ đó mà ra: truy nguồn thì biết long khởi ở đâu; có nguồn thì có dòng, xem dòng thì biết long đi; có dòng thì có hợp, xét chỗ hợp thì biết long dừng. Nước hợp không làm long dừng được, mà long dừng thì nước tự hợp. Đầu núi là đuôi nước, đầu nước là đuôi núi; long lớn đi hết thì nước đến đầu. Tông Dương Tử nói: thường bên sông lớn, đại cán long nghỉ; bên khe suối lớn, tiểu cán long dừng chân. Cho nên xem nước kẹp long thì long đi thuận hay đi ngược, dài ngắn lớn nhỏ, phân ngay được. Quá giáp tuyền là khí đá ở chỗ giáp của long bốc lên đọng lại, không cạn không tràn, là suối nuôi long; suối nếu lở đổ thì là thân bị rò.

Giảng: Ba mục đầu là nước "đi theo long" từ gốc đến giữa đường. Vệ long trì là ao trên đỉnh Thái Tổ: sách giải thích là khí chân long bốc lên mà thành. Ai đi núi cũng từng gặp những hồ nhỏ trên đỉnh hay sát đỉnh núi cao; sách xếp hạng: hai ao kẹp long là quý nhất, một ao là thứ, giếng kín là thứ nữa, mạch suối nhỏ là thấp nhất. Ao mà lở thì khí rò, cát mà có hung.

Hồ nhỏ nhìn từ đỉnh núi
Hồ Debec nhìn từ đỉnh Peaked Mountain (Mỹ): nước tụ thành ao hồ trước núi, gợi hình nước tụ ở minh đường, là chỗ khí dừng lại. Ảnh: DrStew82, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giáp long thuỷ là mục có giá trị phương pháp cao nhất trong phần này: dùng nước để đọc long. Ba bước: truy nguồn biết long khởi, xem dòng biết long đi, xét chỗ hợp biết long dừng. Đây chính là phép đọc đường chia nước (phân thuỷ tích) của mục Mạch khí ở bài Thai tức, nhìn từ phía nước. Câu "nước hợp không làm long dừng, mà long dừng thì nước tự hợp" xác định quan hệ nhân quả: long là nhân, nước là quả.

Sơ đồ giáp long thuỷ: truy nguồn biết long khởi, xem dòng biết long đi, xét chỗ hợp biết long dừng – Sơn Long Ngữ Loại, Giáp long thuỷ
Hai dòng nước kẹp hai bên thân long: nguồn của chúng cho biết long khởi, dòng cho biết long đi, chỗ hai dòng hợp lại cho biết long dừng. Long dừng thì nước tự hợp; bên sông lớn là chỗ đại cán long nghỉ. Vẽ lại theo Sơn Long Ngữ Loại (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Câu "đầu núi là đuôi nước, đầu nước là đuôi núi" là một khẩu quyết đẹp: núi bắt đầu ở nơi nước tận (đầu nguồn), nước bắt đầu lớn ở nơi núi tận (đồng bằng). Lời Tông Dương Tử cho quy mô: đại cán long nghỉ bên sông lớn, tiểu cán long nghỉ bên khe lớn. Nhìn bản đồ sông ngòi là đoán được cán long lớn nhỏ của một vùng. Mục quá giáp tuyền nói về suối ở chỗ giáp: nước không cạn không tràn là suối nuôi long; suối lở đổ là thân long bị rò.

Nước sát huyệt: lâm đầu, nguyên thần, hợp khâm, lậu tai, cát cước – 淋頭 元辰 合襟 漏腮 割脚

Nguyên văn – 原文

淋頭水。穴上無脈。漏槽貫頂也。一名刑穴水。此水多出窩鉗之穴。浸入穴中。敗壞棺槨。寒冷骸骨。第一凶水也。凡平坡穴亦多此患。後有貼體星者無忌。

元辰水○元者本龍之生氣。辰者生氣之坐宮。卽本龍龍虎內穴湯之謂也。水出其內。故曰元辰水。無論淫潦乾流。皆宜曲拖收聚元辰。其水開張直出者。長則爲蝦鬚。短則爲蟹眼。是水雖非利局。祇要外有水關。不妨其吉。穴前漏槽之水。與此同斷。

合襟水者。穴旁左右兩水流出會合。如人胸前衣襟相交。一名金魚水。昔人云。蟹眼上分。金魚下合。

漏腮水。乃穴旁泉浸穴氣滲洩。不吉之水也。色污味臭。與滔滔流出者尤凶。亦有微泉自蓄。味甘色淸。而結美地者。

割脚水。水貼穴前。扣脚流行也。若然浩大。又號尅穴水。此水逼迫穴前。穴中多受潮浸。雖不似淋頭之惡。旁漏不利。此由穴無餘氣開張。故有是水。亦看穴地堅浮。以決吉凶。若穴高水遠。不爲割脚。

Dịch: Lâm đầu thuỷ là trên huyệt không có mạch, máng rò xuyên đỉnh, còn gọi là hình huyệt thuỷ. Nước này phần nhiều ở huyệt oa, kiềm, thấm vào trong huyệt, làm hỏng quan quách, làm lạnh hài cốt, là nước hung số một. Phàm huyệt trên dốc thoải cũng hay mắc. Sau có sao áp sát thân thì không kỵ. Nguyên thần thuỷ: nguyên là sinh khí của bản long, thần là cung ngồi của sinh khí, tức là "huyệt thang" trong long hổ của bản long. Nước ra từ trong đó nên gọi là nguyên thần thuỷ. Bất kể nước mưa đọng hay dòng khô, đều nên quanh co kéo dài, thu tụ nguyên thần. Nước ấy mở ra chảy thẳng thì dài là râu tôm, ngắn là mắt cua. Nước này tuy không phải cục lợi, chỉ cần bên ngoài có thuỷ quan thì không hại đến cát. Nước máng rò trước huyệt cũng đoán như thế. Hợp khâm thuỷ là hai nước trái phải bên huyệt chảy ra gặp nhau, như vạt áo trước ngực người giao nhau, còn gọi là kim ngư thuỷ. Người xưa nói: "mắt cua trên chia, cá vàng dưới hợp". Lậu tai thuỷ là suối bên huyệt thấm làm khí huyệt rỉ thoát, là nước không lành; màu bẩn mùi hôi, cùng nước chảy ào ạt ra thì càng hung. Cũng có suối nhỏ tự đọng, vị ngọt màu trong, mà kết đất đẹp. Cát cước thuỷ là nước sát trước huyệt, chảy cắt ngang chân. Nếu lớn mạnh thì gọi là khắc huyệt thuỷ. Nước này ép sát trước huyệt, trong huyệt hay bị ẩm thấm; tuy không ác như lâm đầu, nhưng rò bên là bất lợi. Đó là do huyệt không có dư khí mở ra nên có nước này. Cũng xem đất huyệt chắc hay bở mà quyết cát hung. Nếu huyệt cao nước xa thì không phải cát cước.

Giảng: Năm mục này là năm thứ nước ở ngay sát huyệt, phần thực dụng nhất cho người đặt mộ. Lâm đầu thuỷ (淋頭, nước dội đầu) đứng đầu danh sách hung: huyệt không có mạch phía trên, nước theo máng rò chảy thẳng xuống đỉnh huyệt, thấm vào quan quách. Hay gặp ở huyệt oa, kiềm (lõm, có hai chân), vì hình lõm hứng nước. Cách nhận: sau huyệt không có gò "áp sát thân" (貼體星) chắn nước; có gò chắn thì không kỵ.

Suối chảy từ núi ra sông
Núi và suối đổ ra sông Firth (Canada): nước từ trong núi chảy ra, theo khe hai bên long mà gom về một mối, đó là nguyên thần thuỷ. Ảnh: Daniel Case, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Nguyên thần thuỷ là nước trong lòng long hổ ngay trước huyệt, chữ "nguyên" là sinh khí, chữ "thần" là cung ngồi của sinh khí. Nước này nên quanh co, kéo dài, thu tụ; nếu chảy thẳng ra thì dài gọi là râu tôm (蝦鬚), ngắn gọi là mắt cua (蟹眼). Râu tôm, mắt cua không phải là xấu tuyệt đối: chỉ cần ngoài có thuỷ quan khoá lại thì vẫn cát. Hợp khâm thuỷ là hai dòng nhỏ hai bên huyệt gặp nhau phía trước như vạt áo cài, còn gọi kim ngư thuỷ. Khẩu quyết "mắt cua trên chia, cá vàng dưới hợp" là cấu trúc nước của một huyệt chuẩn: nước phân ra ở trên đầu huyệt, hợp lại ở dưới chân huyệt, huyệt nằm gọn ở giữa.

Sơ đồ nước sát huyệt: mắt cua trên chia, kim ngư dưới hợp; lâm đầu, cát cước, lậu tai là nước hung – Sơn Long Ngữ Loại, Lâm đầu, Nguyên thần, Hợp khâm, Lậu tai, Cát cước thuỷ
Huyệt chuẩn: nước chia ra ở trên đầu huyệt như mắt cua, hợp lại ở dưới chân như kim ngư, nguyên thần thuỷ trước huyệt quanh co thu tụ. Nước dội xuống đỉnh huyệt là lâm đầu, nước cắt sát chân là cát cước, suối rỉ bên má là lậu tai. Vẽ lại theo Sơn Long Ngữ Loại (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Lậu tai thuỷ (漏腮, nước rỉ má) là suối ngấm ở bên huyệt làm khí rỉ thoát; màu bẩn, mùi hôi hay chảy ào ạt là hung. Nhưng sách công bằng: có suối nhỏ đọng lại, vị ngọt, nước trong, lại kết đất đẹp. Cát cước thuỷ (割脚, nước cắt chân) là dòng nước chảy sát trước chân huyệt; lớn thì gọi khắc huyệt. Nguyên nhân là huyệt không có dư khí mở ra phía trước (không có môi, lưỡi, nệm như mục Dư khí đã nói). Cũng tuỳ đất huyệt chắc hay bở; và nếu huyệt cao, nước xa, thì không tính là cát cước.

Nước trong minh đường: thiên tâm, thuỷ thành, triều hoài – 天心 水城 朝懷

Nguyên văn – 原文

天心者。穴前明堂正中之處也。水若穿插衝射。及反背無情。謂之水破天心。瀦蓄抱護。蔭養入氣。謂之水聚天心。凡出洋龍穴。若得湖蕩前渟結最眞確。玄機賦云。龍過千江。不過一堂是也。

水城者。乃明堂中之溪澗溝瀆。關闌龍氣。有如城之爲保障也。或橫水局。或朝水局。或去水局。祇要拱向有情。局法亦有五星之體。圓抱如繞帶者爲金城。直射如拕槍者爲木城。屈曲如玄字者爲水城。尖銳如交劍者爲火城。方正如屛匡者爲土城。金水土城收氣完固吉。火木之城衝風漏氣凶。水城貴者。環抱微聚儼若不流。水聚左穴偏左。水聚右穴偏右。左水明穴偏左。右水明穴偏右。中正圓抱穴居中。水城反背爲背城。古語云。水城寬抱是主。水城反背爲客。此辨穴場要語也。

朝懷水。水道之玄。節節對我而拱。三四折者可嘉。八九曲者極貴。此水收鎭堂氣。情意纏綿。乃水法來去之上等格也。

Dịch: Thiên tâm là chỗ chính giữa minh đường trước huyệt. Nước nếu xuyên cắm xung bắn, cùng quay lưng vô tình, gọi là thuỷ phá thiên tâm; đọng chứa ôm hộ, che nuôi khí vào, gọi là thuỷ tụ thiên tâm. Phàm huyệt của long ra đồng bằng, nếu được hồ đầm phía trước đọng kết thì thật chắc nhất. Huyền Cơ Phú nói "long qua nghìn sông, không qua một đường" là vậy. Thuỷ thành là khe suối mương rạch trong minh đường, chắn giữ long khí như thành làm chỗ bảo vệ. Hoặc là cục nước ngang, cục nước chầu, cục nước đi, chỉ cần chầu hướng có tình. Phép cục cũng có thể ngũ tinh: tròn ôm như đai quấn là kim thành; thẳng bắn như kéo giáo là mộc thành; uốn khúc như chữ huyền (玄) là thuỷ thành; nhọn sắc như kiếm giao là hoả thành; vuông vức như khung bình phong là thổ thành. Kim, thuỷ, thổ thành thu khí trọn vững là cát; hoả, mộc thành xung gió rò khí là hung. Thuỷ thành quý ở vòng ôm hơi tụ, lặng như không chảy. Nước tụ bên trái thì huyệt lệch trái, tụ bên phải thì huyệt lệch phải; nước trái sáng thì huyệt lệch trái, nước phải sáng thì huyệt lệch phải; chính giữa tròn ôm thì huyệt ở giữa. Thuỷ thành quay lưng là bối thành. Lời xưa: thuỷ thành rộng ôm là chủ, thuỷ thành quay lưng là khách. Đây là lời quan yếu để phân huyệt trường. Triều hoài thuỷ là đường nước uốn chữ chi, từng đốt đối ta mà chầu; ba bốn khúc là đáng khen, tám chín khúc là cực quý. Nước này thu trấn đường khí, tình ý quấn quýt, là cách thượng đẳng trong thuỷ pháp đến đi.

Giảng: Ba mục này là nước trong minh đường, nối với mục Minh đường của bài Minh đường, dư khí, lão nộn. Thiên tâm là điểm chính giữa minh đường. Nước xuyên vào, bắn vào hay quay lưng là "phá thiên tâm"; nước đọng chứa ôm lấy là "tụ thiên tâm". Câu "long qua nghìn sông, không qua một đường" của Huyền Cơ Phú nói: long có thể vượt nghìn con sông mà đi, nhưng gặp một minh đường có nước tụ thì dừng.

Ao sen trước làng
Ao sen trước một làng ở Đồng Sơn (Giang Tô): người xưa đào ao trước làng để giữ nước, giữ khí, cũng là cách làm ra một thuỷ thành. Ảnh: Vmenkov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Thuỷ thành là các khe, mương, rạch trong minh đường làm thành vòng nước giữ khí. Sách phân năm hình theo ngũ tinh: kim thành tròn ôm như đai; mộc thành thẳng như giáo; thuỷ thành uốn như chữ huyền; hoả thành nhọn như kiếm giao; thổ thành vuông như khung bình phong. Kim, thuỷ, thổ cát; hoả, mộc hung. Quy tắc định huyệt theo nước cũng như theo đường, theo lạc, theo diệu: nước tụ bên nào, nước sáng (thấy rõ) bên nào thì huyệt lệch về bên ấy; tròn ôm chính giữa thì huyệt ở giữa. Câu "thuỷ thành rộng ôm là chủ, quay lưng là khách" là lời quan yếu để chọn huyệt trường.

Sơ đồ năm hình thuỷ thành kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ trong minh đường – Sơn Long Ngữ Loại, Thuỷ thành luận
Nước trong minh đường tròn ôm như đai là kim thành, thẳng như giáo là mộc thành, uốn như chữ huyền là thuỷ thành, nhọn như kiếm giao là hoả thành, vuông như khung là thổ thành. Kim, thuỷ, thổ cát; hoả, mộc hung. Vẽ lại theo Sơn Long Ngữ Loại (Địa Lý Chính Tông) – Phong Thuỷ Liên Hoa

Triều hoài thuỷ là dòng nước chảy về phía huyệt, uốn khúc chữ chi, mỗi khúc như một lần vái chào. Ba bốn khúc đáng khen, tám chín khúc cực quý. Đây là "cách thượng đẳng" của thuỷ pháp: nước đến mà không đâm thẳng, đi mà không tuột thẳng, tình ý quấn quýt.

Tranh sơn thuỷ của Cao Khắc Cung
Tranh sơn thuỷ của Cao Khắc Cung (高克恭), đời Nguyên: núi mây trùng điệp, dòng nước theo chân núi mà chảy ra, long và thuỷ đi cùng nhau. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Nước xấu và nước khách: xạ huyệt, phản bối, khách thuỷ – 射穴 反背 客水

Nguyên văn – 原文

射穴水。乃直水對穴而朝。當胸而來。謂之槍心水。向脇而來。謂之插脇水。穴星前後左右。有此直射之水。衝風漏氣。內有沙水橫闌者無忌。

反背水。形如反弓。一名反跳水。此水漏洩堂氣。無情之水也。然若去口回環。亦屬無害。

客水者。從外而來也。除本龍龍虎內。其他朝山護拓隨身之水。凡拱入我局外者。皆名客水。喜聚會朝拱。忌浩大瀑泊。并直長衝射。

Dịch: Xạ huyệt thuỷ là nước thẳng đối huyệt mà đến: nhắm ngực mà đến gọi là thương tâm thuỷ (giáo đâm tim); nhắm sườn mà đến gọi là sáp hiếp thuỷ (cắm sườn). Trước sau trái phải huyệt tinh có nước bắn thẳng như thế thì xung gió rò khí; nếu bên trong có sa thuỷ chắn ngang thì không kỵ. Phản bối thuỷ hình như cánh cung ngược, còn gọi phản khiêu thuỷ. Nước này rò thoát đường khí, là nước vô tình; nhưng nếu ở cửa đi ra lại vòng quay, cũng không hại. Khách thuỷ là nước từ ngoài đến. Trừ nước trong long hổ của bản long, các nước khác theo thân triều sơn, núi hộ đỡ, phàm chầu vào bên ngoài cục ta, đều gọi là khách thuỷ. Ưa tụ hội chầu về; kỵ lớn mạnh ào ạt, và dài thẳng xung bắn.

Giảng: Hai thứ nước hung được tả bằng hình ảnh vũ khí: xạ huyệt là nước đâm thẳng vào huyệt như giáo (vào ngực là thương tâm, vào sườn là sáp hiếp); phản bối là nước cong ngược như cánh cung quay lưng, khí trong đường theo đó mà đi. Cả hai đều có lối cứu: xạ huyệt mà bên trong có sa hay nước chắn ngang thì không kỵ; phản bối mà ở cửa ra lại vòng quay thì không hại. Đây là tinh thần chung của sách: không phán xét một yếu tố tách rời, mà xem cả cục.

Dòng suối uốn khúc
Dòng suối uốn khúc (Anh): nước đi quanh co, uốn mà ôm lại thì có tình, chảy thẳng đi một mạch thì khí theo nước mà tán. Ảnh: David Pashley, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Khách thuỷ là mọi thứ nước không thuộc trong long hổ của bản long: nước theo triều sơn, theo núi hộ, chầu vào từ ngoài cục. Khách thuỷ tụ hội chầu về là tốt; ào ạt, dài thẳng xung bắn là xấu. Phân chủ khách để biết nước nào là "nước nhà" (nguyên thần, hợp khâm), nước nào là "khách đến chơi" (khách thuỷ), mỗi thứ có tiêu chuẩn riêng.

Thuỷ khẩu và đất ẩm sũng – 水口論 沮洳水

Nguyên văn – 原文

水口者。水既過堂。與龍虎案山內外諸水。相會合流而出之處也。忌空闊直瀉。洩漏堂氣。喜緊狹回顧。玉輦捍門。兩岸若得捍門之星。外得羅星鎭截。則堂氣固聚。其爲大地無疑矣。故觀水口山峯。則知內有眞龍維穴。觀水口羅星。則知龍乃廉貞作祖。玉輦帝車也。水之纏身兜抱者。有如其象也。

沮洳水者。徧坡徧嶺。視則不見水流。踐則鞋履受濕。此氣衰脈散。通身發洩。痔瘻之龍也。

Dịch: Thuỷ khẩu là chỗ nước đã qua minh đường, cùng các nước trong ngoài long hổ, án sơn gặp nhau hợp dòng mà ra. Kỵ trống rộng chảy tuột, rò thoát đường khí; ưa thắt hẹp ngoái lại, có ngọc liễn, hãn môn. Hai bờ nếu được sao hãn môn, ngoài được la tinh trấn chặn, thì đường khí vững tụ, là đại địa không còn nghi. Cho nên xem núi ở thuỷ khẩu thì biết bên trong có chân long giữ huyệt; xem la tinh ở thuỷ khẩu thì biết long lấy Liêm Trinh làm tổ. Ngọc liễn là xe của vua; nước quấn thân bao ôm có tượng giống như thế. Thư như thuỷ là khắp sườn khắp đồi, nhìn thì không thấy nước chảy, giẫm lên thì giày dép bị ướt. Đó là khí suy mạch tán, toàn thân phát tiết, là long bị trĩ rò.

Giảng: Mục thuỷ khẩu khép lại cả phần Long thuỷ và nối với các mục thuỷ khẩu tinh, la tinh của bài Sa (2). Thuỷ khẩu là nơi mọi dòng nước của cục hợp lại rồi ra. Kỵ trống rộng chảy tuột, ưa thắt hẹp ngoái lại. Có hãn môn hai bờ, có la tinh ngoài cửa, thì đường khí vững tụ, là đại địa. Hai câu kết lặp lại lời phần Sa: xem núi thuỷ khẩu biết có chân long, xem la tinh biết tổ là Liêm Trinh. Ngọc liễn (玉輦, xe vua) là hình tượng của nước quấn thân bao ôm, như xe rồng chở vua.

Sông chảy qua hẻm núi hẹp
Hẻm sông Kawarau, Otago (New Zealand): núi hai bên khép lại ở chỗ nước ra, thuỷ khẩu có khoá thì khí bên trong mới được giữ. Ảnh: Bernard Spragg. NZ, Wikimedia Commons, CC0.

Mục cuối cùng của sách là thư như thuỷ (沮洳, đất ẩm sũng): khắp sườn khắp đồi, không thấy nước chảy, nhưng giẫm lên thì ướt giày. Sách gọi là "long bị trĩ rò": khí suy, mạch tán, toàn thân rò rỉ. Đây là dấu hiệu rất dễ kiểm tra khi đi thực địa, và là lời cảnh báo hợp lẽ: đất ẩm sũng quanh năm thì không thể có huyệt khô ráo, hài cốt không yên. Sơn Long Ngữ Loại kết thúc ở đây, bằng một mục ngắn mà thực tế, đúng phong cách cả cuốn sách.

Tóm tắt các mục trong bài – 本篇提要

MụcĐịnh nghĩaĐiều cần nhớ
Tổng luận 龍水Nước là huyết mạch của núi, mượn làm chứngNước theo sa: sa quay nước vòng; nước như lính, sống chết theo tướng
Vệ long trì, giáp long thuỷ, quá giáp tuyềnNước theo long từ đỉnh tổ đến giápTruy nguồn biết long khởi, xem dòng biết long đi, xét hợp biết long dừng
Lâm đầu, nguyên thần, hợp khâm, lậu tai, cát cướcNước sát huyệtLâm đầu hung nhất; mắt cua trên chia, cá vàng dưới hợp
Thiên tâm, thuỷ thành, triều hoàiNước trong minh đườngTụ thiên tâm là tốt; kim thuỷ thổ thành cát; triều hoài tám chín khúc cực quý
Xạ huyệt, phản bối, khách thuỷNước xấu và nước từ ngoài đếnCó sa thuỷ chắn ngang thì không kỵ; khách thuỷ ưa tụ, kỵ xung
Thuỷ khẩu, thư nhưCửa nước ra và đất ẩm sũngThắt hẹp có hãn môn, la tinh là đại địa; đất sũng là long trĩ rò

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phần Long thuỷ cho Phong Thuỷ Liên Hoa một bảng kiểm tra nước rất đầy đủ khi khảo sát âm trạch: sau huyệt có lâm đầu không, hai bên có lậu tai không, trước có hợp khâm, nguyên thần quanh co không, minh đường có tụ thiên tâm không, thuỷ thành hình gì, có triều hoài không, có nước xạ hay phản bối không, và cuối cùng thuỷ khẩu thắt hay trống. Thầy Vũ Giới dặn học trò ghi chép sau những trận mưa, vì đó là lúc nước tự chỉ đường mạch và lộ ra lâm đầu, cát cước rõ nhất. Đất ẩm sũng quanh năm thì dứt khoát không dùng.

Ở dương trạch, các thứ nước được Phong Thuỷ Liên Hoa chuyển sang dòng chảy của đường sá, mương thoát nước và dòng người: đường thẳng đâm vào cửa là xạ huyệt; đường cong quay lưng là phản bối; đường vòng ôm trước nhà là kim thành; ống thoát nước mái đổ ngay trước cửa là một dạng lâm đầu, cát cước cần xử lý. Phần thời vận, Phong Thuỷ Liên Hoa phối thêm vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, để biết năm nào phía nước đến, phía thuỷ khẩu được khí. Lý pháp này được chia sẻ trong bộ sách; thủ pháp nhận nguyên thần, hợp khâm, đọc thuỷ khẩu trên thực địa phải học trực tiếp cùng thầy.

Tóm lại – 總結: Sơn long kết ở núi; nước là huyết mạch, mượn làm chứng, và nước tốt là nhờ sa. Nước theo long cho biết long khởi, đi, dừng. Nước sát huyệt: tránh lâm đầu, lậu tai, cát cước; nguyên thần nên quanh co, mắt cua trên chia, cá vàng dưới hợp. Nước trong minh đường: tụ thiên tâm, thuỷ thành kim thuỷ thổ, triều hoài nhiều khúc là quý; nước đi về bên nào huyệt lệch về bên ấy. Nước xạ, nước phản bối có sa chắn thì cứu được. Thuỷ khẩu thắt hẹp, có hãn môn, la tinh là đại địa; đất ẩm sũng là long trĩ rò. Hết sách.

Bài trước: Sa (2) – triều sơn, la thành, thuỷ khẩu tinh, la tinh, quan quỷ cầm diệu 朝山 羅城 水口.

Bài cuối sách. Trở về bài mở đầu: Long thân tổng luận; Thái Tổ, Thiếu Tổ, Liệt Tổ, Phụ Mẫu sơn.

Nguồn: Sơn Long Ngữ Loại (山龍語類), phần Long thuỷ, lời tổng luận và các mục Vệ long trì, Giáp long thuỷ, Quá giáp tuyền, Lâm đầu thuỷ, Nguyên thần thuỷ, Hợp khâm thuỷ, Lậu tai thuỷ, Cát cước thuỷ, Thiên tâm thuỷ, Thuỷ thành luận, Triều hoài thuỷ, Xạ huyệt thuỷ, Phản bối thuỷ, Khách thuỷ luận, Thuỷ khẩu luận, Thư như thuỷ, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển mười một, trang 288–292, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng nước đến, nước đi và thuỷ khẩu.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, xét thuỷ thành, triều hoài, thuỷ khẩu.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ dòng nước, mương rạch, đường sá quanh khu đất và đánh dấu nước xạ, nước phản bối.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Đọc nước quanh huyệt sau mưa, nhận lâm đầu, nguyên thần, hợp khâm và thuỷ khẩu thật là kinh nghiệm phải đi thực địa cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Trong sơn long, nước có vai trò gì? – 山龍之水

Sơn long kết ở núi, không nhờ nước; nhưng nước là huyết mạch của núi, theo long đi dừng, nên mượn làm chứng: phát mạch xem nguồn, long đi xem nước chạy, minh đường xem thuỷ thành, cửa ải xem nước có thắt.

Lâm đầu thuỷ là gì? – 淋頭水

Là nước chảy theo máng rò xuyên xuống đỉnh huyệt vì trên huyệt không có mạch, thấm vào quan quách, làm lạnh hài cốt; sách gọi là nước hung số một. Sau huyệt có gò áp sát thân chắn lại thì không kỵ.

"Mắt cua trên chia, cá vàng dưới hợp" nghĩa là gì? – 蟹眼上分 金魚下合

Là cấu trúc nước của huyệt chuẩn: nước chia ra hai bên ở phía trên đầu huyệt (mắt cua), rồi hợp lại ở phía dưới chân huyệt (kim ngư, hợp khâm thuỷ), huyệt nằm gọn ở giữa.

Thuỷ thành năm hình là gì? – 五星水城

Tròn ôm như đai là kim thành, thẳng như giáo là mộc thành, uốn chữ huyền là thuỷ thành, nhọn như kiếm giao là hoả thành, vuông như khung bình phong là thổ thành. Kim, thuỷ, thổ cát; hoả, mộc hung.

Thuỷ khẩu thế nào là tốt? – 水口吉格

Thuỷ khẩu kỵ trống rộng chảy tuột, ưa thắt hẹp ngoái lại. Hai bờ có hãn môn, ngoài có la tinh trấn chặn thì đường khí vững tụ, là đại địa.

Từ khoá: sơn long ngữ loại · 山龍語類 · long thuỷ · thuỷ thành · 水城 · nguyên thần thuỷ · thuỷ khẩu · lâm đầu thuỷ · địa lý chính tông

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…