Thanh Nang Kinh · Thanh Nang Tự · Thanh Nang Áo Ngữ
青囊經 · 青囊序 · 青囊奧語 (地理正宗 卷五)
Tác giả: Thanh Nang Kinh tương truyền của Hoàng Thạch Công (黃石公) · Thanh Nang Tự: Tăng Văn Thiểm (曾文辿, đời Đường) · Thanh Nang Áo Ngữ: Dương Quân Tùng (楊筠松, đời Đường) · khảo chính: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Trung quyển Thanh Nang Kinh, tên là Hoá Cơ (化機), là quyển giữa của kinh gốc lý khí phong thuỷ. Quyển thượng Hoá Thuỷ đã dựng ba cái khung Hà Đồ, bát quái, Lạc Thư; quyển trung này đem ba cái khung ấy đặt lên bầu trời thật: năm sao, ba viên, hai mươi tám tú, bảy chính, rồi chỉ ra rằng núi sông dưới đất chính là hình của các tượng trên trời in xuống. Toàn quyển chỉ hơn trăm tám mươi chữ, nhưng là chỗ đời sau dựa vào để nói "tinh phong", "cửu tinh", "phi tinh". Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn, phần giảng và lời luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Hoá Cơ (化機, then máy của sự biến hoá) là quyển giữa Thanh Nang Kinh, nói về sự cảm ứng giữa tượng trời và hình đất. Trời có năm sao thì đất có năm hành; trời chia tinh tú thì đất bày núi sông; khí đi trong đất mà tượng sáng ở trời, nên người xưa "nhân hình mà xét khí". Tử Vi ở giữa như vua, Thái Vi, Thiên Thị, Thiếu Vi giữ bốn phía; hai mươi tám tú làm dọc, năm sao làm ngang; mặt trời, mặt trăng và năm sao là then máy xoay vòng. Khi đức đất chở lên gặp ánh trời soi xuống, âm dương gặp nhau đúng chỗ thì phúc lộc bền lâu; âm dương lấn nhau thì hoạ đến cửa. Câu kết: "trời có tượng, đất có hình, trên dưới cần nhau mà thành một thể".
Thầy Vũ Giới giảng: "Hình là gốc, lý khí là dụng." Quyển Hoá Cơ nói về trời, nhưng mỗi câu đều quay về đất: tượng trời phải có hình đất để ứng, nên xem sao mà không biết xem núi thì cũng chẳng biết khí đậu ở đâu.
Hoá Cơ là gì, nối với Hoá Thuỷ ra sao? – 何謂化機
"Cơ" (機) là cái then, cái máy, chỗ bấm vào thì cả guồng chuyển động. Quyển thượng gọi là Hoá Thuỷ vì nói cái bắt đầu của biến hoá: âm dương giao nhau, ghi thành số và tượng. Quyển trung gọi là Hoá Cơ vì nói cái máy làm cho biến hoá chạy được: trời có tượng soi xuống, đất có hình cảm lên, hai bên gặp nhau thì muôn vật sinh ra. Tưởng Đại Hồng chú rằng quyển thượng lấy "khí không hình" làm gốc trời đất, còn quyển này lấy "tượng có hình" làm then máy, để chỉ ra khí từ đâu mà đến.

Người đọc quen với quyển thượng sẽ thấy quyển trung đổi giọng hẳn: không còn các con số một sáu, hai bảy, mà toàn tên sao, tên viên, tên cung. Nhưng ý thì vẫn một mạch. Hà Đồ có năm cặp số thì trời có năm sao; Lạc Thư có trung cung chế ngự bốn phương thì trời có Tử Vi ở giữa và ba viên ở bốn phía. Quyển trung chính là Hà Đồ, Lạc Thư được nhìn thấy trên bầu trời đêm.
Trời có năm sao, đất có năm hành – 天有五星,地有五行
Nguyên văn – 原文
天有五星,地有五行,天分星宿,地列山川,氣行於地,形麗於天,因形察氣,以立人紀。
Dịch: Trời có năm sao, đất có năm hành; trời chia ra các tinh tú, đất bày ra núi sông. Khí chạy trong lòng đất, hình sáng rõ ở trên trời; nhân nơi hình mà xét khí, để dựng giềng mối cho đời người.
Giảng: Năm sao (五星) là năm hành tinh người xưa thấy bằng mắt thường: Tuế tinh (Mộc tinh), Huỳnh Hoặc (Hoả tinh), Trấn tinh (Thổ tinh), Thái Bạch (Kim tinh), Thần tinh (Thuỷ tinh). Mỗi sao ứng với một hành, một phương, một mùa: Mộc ở Đông, mùa xuân; Hoả ở Nam, mùa hạ; Thổ ở giữa, cuối hạ; Kim ở Tây, mùa thu; Thuỷ ở Bắc, mùa đông. Kinh đặt hai vế song song: trên có năm sao, dưới có năm hành; trên có tinh tú, dưới có núi sông. Hai bên không phải hai thế giới mà là một khí, ở trên thì thành tượng, ở dưới thì thành hình.

Hai câu "khí chạy trong đất, hình sáng ở trời" có vẻ ngược đời, nhưng chính là chỗ tinh tế. Khí thì không thấy được, nó đi ngầm trong lòng đất theo mạch núi, mạch nước. Tượng thì thấy được, nó sáng rõ trên trời. Người xưa không đào đất ra để tìm khí, mà nhìn hình núi sông, đối chiếu với tượng trời, để biết khí dưới đất thuộc loại gì. Tưởng Đại Hồng chú: núi sông không phải là tinh tú, nhưng luôn mang hình của tinh tú; xem hình nó lộ ra thì biết khí nó bẩm thụ. Đó là "nhân hình sát khí".

Từ câu này mà đời sau có phép "ngũ tinh" xem núi: núi đầu tròn là Kim, núi thẳng cao là Mộc, núi gợn sóng là Thuỷ, núi nhọn là Hoả, núi vuông bằng là Thổ. Hám Long Kinh của Dương Quân Tùng mở rộng thành cửu tinh (Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn…). Gốc của tất cả nằm ở tám chữ "trời có năm sao, đất có năm hành". Còn "dựng giềng mối cho người" (以立人紀) nghĩa là địa lý không phải chuyện riêng của trời đất, mà là để người biết chọn chỗ ở, chỗ táng cho hợp với khí.
Tử Vi ở giữa, ba viên giữ bốn phía – 紫微天極,太乙之御
Nguyên văn – 原文
紫微天極,太乙之御,君臨四正,南面而治,天市東宮,少微西掖,太微南垣,旁照四極。
Dịch: Tử Vi là cực của trời, là chỗ Thái Ất ngự, như vua đứng trên bốn phương chính, quay mặt về Nam mà trị. Thiên Thị là cung phía Đông, Thiếu Vi là cánh phía Tây, Thái Vi là bức tường phía Nam, cùng soi sáng ra bốn cực.
Giảng: Thiên văn cổ Trung Hoa chia vùng trời quanh cực Bắc thành các "viên" (垣, bức tường thành). Tử Vi viên ở giữa, bao quanh sao Bắc Cực, là cung của Thiên Đế; Thái Ất (太乙, cũng viết 太一) là vị thần chủ ngự ở đó. Trời quay quanh cực Bắc mà cực Bắc đứng yên, nên người xưa ví nó như vua ngồi giữa, quay mặt về Nam, mọi sao chầu về. Thái Vi viên ở phía Nam, Thiên Thị viên ở phía Đông, còn Thiếu Vi là nhóm sao ở phía Tây của Thái Vi; kinh dùng ba nhóm này để nói bốn phía có tường thành giữ, ánh sáng toả ra bốn cực.

Đây chính là Lạc Thư đặt lên trời: trung cung chế ngự bốn phương (中五立極,臨制四方) ở quyển thượng, nay thành Tử Vi ở giữa, ba viên ở quanh. Trong phong thuỷ, hình ảnh "vua quay mặt về Nam mà trị" là gốc của phép toạ Bắc hướng Nam, của việc huyệt phải có chủ, có triều. Huyệt như Tử Vi, các núi chung quanh như các viên các tú: có chủ mới có chầu, không có chủ thì sao nhiều mấy cũng tán loạn.

Đời sau còn có thuyết "tam viên" trong hình thế: đất lớn như kinh đô thì ví với Tử Vi viên, đất phủ châu ví với Thái Vi viên, đất chợ búa đông đúc ví với Thiên Thị viên. Thuyết ấy bắt nguồn từ chính đoạn kinh này. Người học nên hiểu đó là cách so sánh cấp bậc của một cuộc đất, xem nó có chủ có tường có cửa hay không, chứ không phải đi tìm đúng ba chòm sao in trên mặt đất.

Hai mươi tám tú làm dọc, năm đức làm ngang – 四七為經,五德為緯
Nguyên văn – 原文
四七為經,五德為緯,運斡坤輿,垂光乾紀,七政樞機,流通終始。
Dịch: Bốn lần bảy (hai mươi tám tú) làm sợi dọc, năm đức (năm sao) làm sợi ngang; xoay chuyển cỗ xe đất, rủ ánh sáng làm giềng mối của trời. Bảy chính là then máy, lưu thông từ đầu đến cuối.
Giảng: "Bốn bảy" là hai mươi tám tú, chia bốn phương, mỗi phương bảy tú: Thanh Long phương Đông (Giác, Cang, Đê, Phòng, Tâm, Vĩ, Cơ), Huyền Vũ phương Bắc (Đẩu, Ngưu, Nữ, Hư, Nguy, Thất, Bích), Bạch Hổ phương Tây (Khuê, Lâu, Vị, Mão, Tất, Chuỷ, Sâm), Chu Tước phương Nam (Tỉnh, Quỷ, Liễu, Tinh, Trương, Dực, Chẩn). Hai mươi tám tú đứng yên tương đối trên vòm trời nên làm sợi dọc; năm sao đi xuyên qua các tú theo chu kỳ riêng nên làm sợi ngang. Dọc ngang đan nhau thành tấm lưới trời.

"Khôn dư" (坤輿) là đất, ví như cỗ xe chở muôn vật; "Càn kỷ" (乾紀) là giềng mối của trời. Trời xoay thì đất cũng như được chở đi theo, ánh sáng trời rủ xuống làm mốc cho thời tiết, mùa màng. "Bảy chính" (七政) là mặt trời, mặt trăng và năm sao, bảy vật chủ việc chính của trời. Tưởng Đại Hồng chú rằng then máy của bảy chính nằm ở Bắc Đẩu; từ Bắc Đẩu chia ra bốn phương thành hai mươi tám tú, mỗi tú ứng với một trong bảy chính. Bốn chữ "lưu thông chung thuỷ" lặp lại ý "lưu hành chung thuỷ" ở quyển thượng: khí trời không đứng yên mà xoay vòng không dứt.
Ứng dụng của đoạn này là phép xét thời. Cùng một cuộc đất, nhưng khí trời xoay theo năm tháng, có lúc vượng có lúc suy. Tam nguyên cửu vận, phi tinh của các nhà lý khí đời Thanh đều nói là lấy gốc từ "bảy chính then máy". Đó là phần dụng; còn phần thể vẫn là hình đất đứng yên bên dưới.
Đất chở lên, trời soi xuống – 地德上載,天光下臨
Nguyên văn – 原文
地德上載,天光下臨,陰用陽朝,陽用陰應,陰陽相見,福祿永貞,陰陽相乘,禍咎踵門。
Dịch: Đức của đất chở lên, ánh sáng trời soi xuống. Âm làm chủ thì dương đến chầu, dương làm chủ thì âm đến ứng. Âm dương gặp nhau thì phúc lộc bền vững lâu dài; âm dương lấn đè nhau thì tai hoạ theo gót tới cửa.
Giảng: Đây là đoạn then chốt của cả quyển, nói về chỗ gặp nhau của trời và đất. Đất thuộc âm, có đức chở; trời thuộc dương, có ánh sáng soi. Một bên đi lên, một bên đi xuống, gặp nhau ở chỗ huyệt. "Âm dụng dương triều" là chỗ đất (âm) làm chủ thì phải có khí dương đến chầu, như núi tĩnh phải có nước động đến trước mặt; "dương dụng âm ứng" là khi dương làm chủ thì phải có âm ứng lại, như dòng nước phải có gò đất đón. Có chủ có khách, có đi có lại, gọi là "tương kiến".

"Tương kiến" (相見) là gặp nhau đúng ngôi, mỗi bên ở chỗ của mình mà nhìn sang bên kia. "Tương thừa" (相乘) là lấn lên nhau, cưỡi lên nhau, sai ngôi sai thứ: âm chồng lên âm, dương chồng lên dương, hoặc khách đè lên chủ. Trong Kinh Dịch, hào âm ở trên hào dương gọi là "thừa", thường là tượng không thuận. Kinh dùng chữ rất mạnh: đúng thì "phúc lộc vĩnh trinh", sai thì "hoạ cữu chủng môn", tai hoạ bám gót đến tận cửa nhà.

Người làm phong thuỷ đọc đoạn này sẽ thấy gốc của mọi phép phối: sơn phối thuỷ, toạ phối hướng, long phối huyệt, cửa phối đường. Một ngôi nhà tựa núi mà trước mặt cũng là núi cao áp sát, là âm gặp âm; một ngôi mộ giữa đồng trống bốn bề nước chảy xiết, không có gò ôm, là dương gặp dương. Cả hai đều là "tương thừa". Phải có tĩnh có động, có cao có thấp, có chủ có khách, mới là "tương kiến".
Hình dừng khí chứa, muôn vật hoá sinh – 形止氣蓄,萬物化生
Nguyên văn – 原文
天之所臨,地之所感,形止氣蓄,萬物化生,氣感而應,鬼福及人。是故天有象,地有形,上下相須而成一體,此之謂化機。
Dịch: Chỗ trời soi xuống, chỗ đất cảm lên, hình dừng lại thì khí được chứa, muôn vật nhờ đó mà hoá sinh. Khí cảm thì có ứng, phúc của người đã khuất đến với người sống. Cho nên trời có tượng, đất có hình, trên dưới cần đến nhau mà thành một thể. Đó gọi là Hoá Cơ.
Giảng: Bốn chữ "hình chỉ khí súc" (形止氣蓄) là câu người học địa lý phải thuộc lòng. Hình chạy thì khí chạy theo, hình dừng thì khí mới dừng; khí dừng mới chứa lại được, chứa được mới sinh ra muôn vật. Táng Thư của Quách Phác nói "khí theo hình mà đi, hình dừng thì khí tụ", cùng một ý với câu này. Huyệt chính là chỗ hình dừng: long mạch đi đến đó thì chậm lại, mở ra, có nước giới hạn trước mặt.

"Khí cảm nhi ứng, quỷ phúc cập nhân" (氣感而應,鬼福及人) là câu nền của âm trạch. "Quỷ" ở đây không phải ma quỷ, mà là người đã khuất, tổ tiên. Hài cốt tổ tiên được táng ở chỗ khí tụ thì khí ấy cảm, cảm thì ứng sang con cháu cùng một khí huyết. Táng Thư gọi là "đồng khí tương cảm". Câu kết "trời có tượng, đất có hình, trên dưới cần nhau mà thành một thể" gói lại cả quyển: không có tượng trời thì hình đất không biết khí gì; không có hình đất thì tượng trời không có chỗ ứng.
| Ý chính | Câu gốc | Ứng dụng |
|---|---|---|
| Trời đất cùng một khí | 天有五星,地有五行 | Xem hình núi theo ngũ tinh: Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ |
| Nhân hình xét khí | 因形察氣,以立人紀 | Đọc khí qua hình núi sông, không đoán mò |
| Có chủ mới có chầu | 紫微天極,君臨四正 | Huyệt phải có chủ, có tường, có triều |
| Khí trời xoay vòng | 七政樞機,流通終始 | Xét thời vận, vượng suy theo năm tháng |
| Âm dương gặp đúng ngôi | 陰陽相見,福祿永貞 | Sơn phối thuỷ, toạ phối hướng, tĩnh phối động |
| Hình dừng thì khí tụ | 形止氣蓄,萬物化生 | Huyệt ở chỗ long dừng, có nước giới |
| Khí cảm thì ứng | 氣感而應,鬼福及人 | Mộ tổ tốt thì con cháu được phúc |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Quyển Hoá Cơ dễ bị đọc thành sách thiên văn, rồi người học sa vào việc tra sao, tính tú mà quên đất. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc quyển này theo câu kết: tượng trời và hình đất "cần nhau mà thành một thể". Trong Hình Pháp Liên Hoa, người thầy đứng trên đất xem hình trước: núi thuộc tinh nào, long có dừng không, âm dương có gặp nhau đúng ngôi không. Có hình rồi mới xét đến tượng trời và thời vận. Về thời, khí trời "lưu thông chung thuỷ" theo năm tháng, Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, đặt khí từng năm lên từng cuộc đất cụ thể, chứ không chỉ đếm sao trên giấy. Ở Việt Nam, Ngũ Hành Sơn ở Đà Nẵng là một ví dụ dễ thấy: năm ngọn núi mang tên năm hành đứng giữa đồng bằng ven biển, như năm sao rơi xuống đất, đúng tinh thần "trời có năm sao, đất có năm hành".

Tóm lại – 總結: Quyển trung Thanh Nang Kinh nói về then máy của biến hoá: tượng trời soi xuống, hình đất cảm lên. Năm sao ứng năm hành, tinh tú ứng núi sông, Tử Vi và ba viên dạy phép có chủ có chầu, bảy chính dạy khí xoay theo thời. Âm dương gặp đúng ngôi thì phúc, lấn nhau thì hoạ; hình dừng thì khí tụ, khí cảm thì ứng đến người.
Bài trước: Thượng quyển Hoá Thuỷ 化始 – Hà Đồ, Lạc Thư, âm dương là gốc.
Bài sau: Hạ quyển Hoá Thành 化成 – thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ.
Nguồn: Thanh Nang Kinh (青囊經), trung quyển Hoá Cơ, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển năm, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn đối chiếu với bản thông hành và bản có lời chú của Tưởng Đại Hồng. Hiệu đính: 太乙之禦 đọc là 太乙之御; 運幹坤輿 theo bản Tưởng chú đọc 運斡 (xoay chuyển); bản Tưởng chú chép 太極南垣 và 地之所盛, ở đây theo bản thông dụng 太微南垣, 地之所感. Lời giảng có tham khảo chú của Tưởng Đại Hồng. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, có vòng hai mươi tám tú và hai mươi bốn sơn.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xét âm dương phối nhau theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: định tâm, chia phương vị trên mặt bằng nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Thanh Nang Kinh thượng quyển Hoá Thuỷ 化始: Hà Đồ, Lạc Thư, âm dương là gốc
- Chương Tinh Phù 星符章: sao trời ứng với dòng nước
- Hám Long Kinh 撼龍經: đề yếu Tứ Khố và tổng luận tầm long
- Chương Hoá Khí 化氣章: trời đất người cùng một nguyên khí
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc tên năm sao, hai mươi tám tú là phần Thư; đứng trước một ngọn núi mà biết nó thuộc tinh nào, long đã dừng chưa, âm dương đã gặp nhau chưa, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Hoá Cơ trong Thanh Nang Kinh nghĩa là gì? – 何謂化機
Hoá Cơ là then máy của sự biến hoá. Quyển trung Thanh Nang Kinh giảng rằng tượng trời soi xuống và hình đất cảm lên gặp nhau thì muôn vật sinh ra; quyển kết bằng câu "trời có tượng, đất có hình, trên dưới cần nhau mà thành một thể".
"Thiên hữu ngũ tinh, địa hữu ngũ hành" là gì? – 天有五星,地有五行
Là câu mở quyển Hoá Cơ: trời có năm sao (Mộc, Hoả, Thổ, Kim, Thuỷ tinh) thì đất có năm hành tương ứng. Từ đây đời sau có phép xem hình núi theo ngũ tinh: tròn là Kim, thẳng là Mộc, gợn sóng là Thuỷ, nhọn là Hoả, vuông bằng là Thổ.
"Âm dương tương kiến" khác "âm dương tương thừa" thế nào? – 相見與相乘
Tương kiến là âm dương gặp nhau đúng ngôi, có chủ có khách, như núi tĩnh có nước động đến chầu; kinh nói thế thì phúc lộc bền lâu. Tương thừa là lấn đè lên nhau, sai ngôi, âm chồng âm hoặc dương chồng dương; kinh nói thế thì tai hoạ đến cửa.
"Hình chỉ khí súc" nghĩa là gì? – 形止氣蓄
Nghĩa là hình đất dừng lại thì khí mới được chứa. Long mạch còn chạy thì khí còn đi; chỗ long dừng, mở ra, có nước giới hạn trước mặt mới là chỗ khí tụ để kết huyệt.
Vì sao xem phong thuỷ phải biết thiên văn? – 地理何以觀天
Vì Thanh Nang Kinh dạy "nhân hình sát khí": khí dưới đất không thấy được, phải đối chiếu hình núi sông với tượng trời mới biết khí loại gì và vượng suy theo thời nào. Nhưng gốc vẫn là hình đất; Phong Thuỷ Liên Hoa luôn xem hình trước rồi mới xét tượng và thời vận.









