💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thanh Nang Kinh hạ quyển Hoá Thành 化成: gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thanh Nang Kinh hạ quyển Hoá Thành 化成: gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng

Thanh Nang Kinh · Thanh Nang Tự · Thanh Nang Áo Ngữ
青囊經 · 青囊序 · 青囊奧語 (地理正宗 卷五)
Tác giả: Thanh Nang Kinh tương truyền của Hoàng Thạch Công (黃石公) · Thanh Nang Tự: Tăng Văn Thiểm (曾文辿, đời Đường) · Thanh Nang Áo Ngữ: Dương Quân Tùng (楊筠松, đời Đường) · khảo chính: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.

Hạ quyển Thanh Nang Kinh, tên là Hoá Thành (化成), là quyển cuối của kinh gốc lý khí phong thuỷ. Quyển thượng nói khí bắt đầu từ đâu, quyển trung nói tượng trời và hình đất cảm ứng ra sao; quyển hạ nói khí thành hình và dừng tụ thế nào, rồi gói cả kinh lại bằng một chuỗi phép dụng: ngũ triệu, bát quái, lục giáp, bát môn, ngũ vận, lục khí. Câu nổi tiếng nhất của phong thuỷ, "thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" (gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng), nằm ngay trong quyển này. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn, phần giảng và lời luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Hoá Thành (化成, sự biến hoá đã thành) là quyển cuối Thanh Nang Kinh. Quyển mở bằng "vô cực mà thái cực": lý ở trong khí, khí bị bó trong hình. Khí cương bốc lên thành mặt trời, mặt trăng, tinh tú; khí nhu đọng xuống thành núi sông, cây cỏ. Đất có bốn thế, khí đến từ tám phương; khí bên ngoài chạy theo hình, khí bên trong dừng lại mà sinh; "gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng". Vì vậy người làm địa lý phải thuận ngũ triệu, dùng bát quái, xếp lục giáp, bày bát môn, suy ngũ vận, định lục khí, để rõ đức đất, dựng đạo người. Đó là Hoá Thành.

Thầy Vũ Giới giảng: "Hình là gốc, lý khí là dụng." Quyển Hoá Thành chứng cho câu ấy rõ nhất: kinh nói lý ở trong khí, khí ở trong hình; muốn tìm lý thì phải đi qua khí, muốn biết khí thì phải nhìn vào hình.

Hoá Thành là gì, vì sao là quyển kết? – 何謂化成

"Thành" (成) là xong, là thành hình. Ba quyển Thanh Nang Kinh đi theo một trình tự rất chặt: Hoá Thuỷ là gốc (khí âm dương giao nhau), Hoá Cơ là máy (trời soi đất cảm), Hoá Thành là quả (khí thành hình, hình chứa khí, người dùng được). Tưởng Đại Hồng chú rằng quyển này nói về chỗ "dụng" của địa lý: biết khí thành hình ra sao thì mới biết chỗ nào khí tụ, chỗ nào khí tan, rồi mới bàn đến phép tính toán.

Những dãy đồi Mộc Châu chồng lớp trong sương sớm nắng vàng
Đồi núi Mộc Châu (Sơn La) trong sương sớm: khí nhu đọng xuống thành núi đồi, hình chứa khí, đó là "hoá thành". Ảnh: Linh Pham, Wikimedia Commons (Unsplash), CC0.

Người đọc Táng Thư của Quách Phác sẽ nhận ra nhiều câu quen thuộc trong quyển này, nhất là câu về gió và nước. Có thuyết cho rằng Táng Thư đã chép ý từ Thanh Nang Kinh, cũng có thuyết ngược lại; dù thế nào, hai sách cùng nói một lẽ, và câu "thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" đã thành nền của hai chữ "phong thuỷ".

Lý ở trong khí, khí ở trong hình – 理寓於氣,氣囿於形

Nguyên văn – 原文

無極而太極也,理寓於氣,氣囿於形。

Dịch: Từ vô cực mà thành thái cực; lý gửi ở trong khí, khí bị bó lại trong hình.

Giảng: Câu "vô cực nhi thái cực" vốn là câu mở đầu Thái Cực Đồ Thuyết của Chu Đôn Di đời Tống, nên nhiều nhà khảo cứu cho rằng quyển hạ này được người đời Tống về sau chỉnh lại câu chữ. Ý của câu thì rõ: từ chỗ chưa có gì (vô cực) mà sinh ra cái gốc của muôn vật (thái cực). Ba tầng lý, khí, hình xếp lồng vào nhau: lý không có hình, nó nằm ở trong khí; khí không có ranh giới, nó được hình bó lại, giữ lại. Chữ "hữu" (囿) nghĩa đen là vườn có rào, khí ở trong hình như thú ở trong vườn rào.

Núi đá Trương Gia Giới chìm trong mây mù
Núi đá Trương Gia Giới trong mây: khí không thấy được nhưng bị hình núi giữ lại, "khí bị bó trong hình" (氣囿於形). Ảnh: Hanlu Cao, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Với người làm địa lý, ba tầng này cho biết thứ tự xem đất. Lý (các phép quái, số, phương vị) không đứng một mình mà phải nương vào khí; khí không thấy được, phải nhìn vào hình (núi, nước, gò, đất bằng) để biết. Ai bỏ hình mà chỉ tính lý, tức là đi tìm thú mà không tìm cái vườn rào nhốt nó.

Sơ đồ ba tầng lồng nhau: hình bao ngoài, khí ở giữa, lý ở trong cùng
Lý ở trong khí, khí ở trong hình: 無極而太極也,理寓於氣,氣囿於形. Vẽ lại theo Thanh Nang Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Khí cương bốc lên, khí nhu đọng xuống – 剛氣上騰,柔氣下凝

Nguyên văn – 原文

日月星宿,剛氣上騰;山川草木,柔氣下凝。資陽以昌,用陰以成;陽德有象,陰德有位。

Dịch: Mặt trời, mặt trăng, tinh tú là khí cương bốc lên trên; núi sông, cây cỏ là khí nhu đọng xuống dưới. Nhờ dương mà hưng thịnh, dùng âm mà thành tựu; đức dương có tượng, đức âm có ngôi.

Giảng: Đoạn này nối lại với quyển trung. Ở trên là trời, khí cương (cứng, mạnh, sáng) bốc lên thành các thiên thể; ở dưới là đất, khí nhu (mềm, nặng, tối) đọng xuống thành núi sông cây cỏ. Hai thứ khí không tách rời: muôn vật nhờ dương mà lớn lên, tươi tốt (昌), nhưng phải có âm thì mới thành hình, thành quả (成). Đức dương thì "có tượng", tức hiện ra cho thấy như mặt trời, sao; đức âm thì "có ngôi", tức chiếm một chỗ, một vị trí nhất định như núi, như huyệt.

Mặt trời mọc trên dòng sông giữa hai dãy núi
Bình minh trên sông giữa núi: mặt trời là khí cương bốc lên, núi sông là khí nhu đọng xuống (剛氣上騰,柔氣下凝). Ảnh: Bonnie Moreland, Wikimedia Commons, công cộng.

Câu "dương đức hữu tượng, âm đức hữu vị" rất đáng nhớ. Trong phong thuỷ, dương là cái động, cái đến, cái soi chiếu (nước, gió, ánh sáng, thời vận); âm là cái tĩnh, cái ở yên, cái có chỗ (núi, đất, huyệt, nhà). Huyệt là "ngôi" của âm; khí dương phải đến được ngôi ấy thì mới thành. Đất tốt mà không có khí dương đến là đất chết; khí dương đến mà không có ngôi âm đón là khí trôi qua.

Đất có bốn thế, khí theo tám phương – 地有四勢,氣從八方

Nguyên văn – 原文

地有四勢,氣從八方。

Dịch: Đất có bốn thế, khí đến theo tám phương.

Giảng: "Bốn thế" thường được hiểu là bốn phía của một cuộc đất: trước, sau, trái, phải, tức Chu Tước, Huyền Vũ, Thanh Long, Bạch Hổ. Táng Thư nói: "trái Thanh Long, phải Bạch Hổ, trước Chu Tước, sau Huyền Vũ". Bốn thế là cái khung giữ khí: sau có chỗ dựa, trước có chỗ mở, hai bên có tay ôm. "Tám phương" là tám hướng của bát quái, khí từ tám phương mà đến, có phương vượng phương suy, có lúc vượng lúc suy.

Bản nhà sàn ở Mộc Châu nằm giữa vòng đồi núi
Bản nhà sàn Mộc Châu giữa vòng đồi: sau có núi dựa, hai bên có đồi ôm, "đất có bốn thế" (地有四勢). Ảnh: Viethavvh, Wikimedia Commons, công cộng.

Sáu chữ này chia đôi hai phần lớn của phong thuỷ: "đất có bốn thế" là phần hình thế, "khí theo tám phương" là phần lý khí. Hình thế cho biết cuộc đất có giữ được khí không; lý khí cho biết khí từ phương nào đến, có hợp thời không. Hai phần đi liền nhau trong một câu, không tách ra được.

Sơ đồ bốn thế Huyền Vũ, Chu Tước, Thanh Long, Bạch Hổ quanh huyệt và khí đến từ tám phương
Đất có bốn thế, khí theo tám phương: 地有四勢,氣從八方. Vẽ lại theo Thanh Nang Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh cuộn Vương Huy đời Thanh: núi non, làng xóm, sông nước
Vương Huy 王翬 (đời Thanh), "Phỏng Cự Nhiên, Yên Văn Quý sơn thuỷ đồ" 倣巨然燕文貴山水圖: làng nép dưới núi, sông chặn phía trước. Nguồn: Bảo tàng Metropolitan, Wikimedia Commons, CC0.

Gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng – 乘風則散,界水則止

Nguyên văn – 原文

外氣行形,內氣止生,乘風則散,界水則止。

Dịch: Khí bên ngoài chạy theo hình, khí bên trong dừng lại mà sinh. Khí cưỡi gió thì tan, gặp nước làm giới hạn thì dừng.

Giảng: "Ngoại khí" là khí đi ở bên ngoài, theo dáng núi, dáng đất mà chạy, như mạch long đi từ tổ sơn xuống. "Nội khí" là khí ở bên trong, khi long dừng thì khí cũng dừng lại, tụ lại, và từ đó sinh ra phúc. Muốn nội khí dừng được thì phải có hai điều: không bị gió thổi tan, và có nước chặn trước mặt. Chỗ trống trải, gió lùa bốn phía thì khí không giữ được; chỗ có nước ôm quanh, nước chắn ngang thì khí dừng lại ở bờ bên này.

Mặt nước rộng uốn quanh chân núi giữa Sơn La và Mộc Châu
Hồ nước ôm chân núi giữa Sơn La và Mộc Châu: nước làm giới hạn thì khí dừng lại, "giới thuỷ tắc chỉ" (界水則止). Ảnh: Bradstokes, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Đây là câu làm nên tên gọi "phong thuỷ": tàng phong (giấu gió) và đắc thuỷ (được nước). Táng Thư viết gần như nguyên văn: "khí cưỡi gió thì tan, gặp nước giới hạn thì dừng; người xưa tụ cho nó không tan, đi cho nó có chỗ dừng, nên gọi là phong thuỷ". Trong thực hành, câu này dạy hai việc cụ thể: xem chỗ đặt nhà, đặt mộ có được che gió không (núi sau, hai tay long hổ), và xem nước trước mặt có ôm lại, có chặn khí không (nước vòng, nước tụ, không chảy thẳng đi).

Sơ đồ so sánh gò trống bị gió thổi tan khí và huyệt có núi che, nước ôm
Gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng: 外氣行形,內氣止生,乘風則散,界水則止. Vẽ lại theo Thanh Nang Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Thuận ngũ triệu, định lục khí: phép dụng của cả kinh – 順五兆,定六氣

Nguyên văn – 原文

是故順五兆,用八卦,排六甲,布八門,推五運,定六氣,明地德,立人道,因變化,原終始,此之謂化成。

Dịch: Cho nên phải thuận theo năm điềm, dùng tám quẻ, xếp sáu giáp, bày tám cửa, suy năm vận, định sáu khí, để làm rõ đức của đất, dựng nên đạo của người, theo sự biến hoá, xét đến đầu đến cuối. Đó gọi là Hoá Thành.

Giảng: Câu kết liệt kê sáu phép dụng. "Ngũ triệu" là năm hành trong Hà Đồ, đã gặp ở quyển thượng. "Bát quái" là tám quẻ, gốc của phương vị. "Lục giáp" là sáu tuần giáp trong sáu mươi hoa giáp, dùng để tính thời. "Bát môn" là tám cửa (Hưu, Sinh, Thương, Đỗ, Cảnh, Tử, Kinh, Khai) của phép Kỳ Môn. "Ngũ vận" và "lục khí" là học thuyết vận khí: năm vận của ngũ hành và sáu khí của trời (phong, hàn, thử, thấp, táo, hoả) luân chuyển theo năm. Cả sáu phép đều nói về thời và phương: khí đến từ đâu, vào lúc nào.

Thầy phong thuỷ cầm la kinh đo hướng trước một ngôi nhà
Đo hướng bằng la kinh trước nhà: phép "dùng bát quái, bày bát môn" (用八卦,布八門) đặt lên đất thật. Ảnh: Charlotte Frejya-Richwoods, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Điều đáng chú ý là kinh đặt sáu phép này sau cùng, sau khi đã nói hết về hình và khí. Phép tính là để "rõ đức đất, dựng đạo người": đất có đức sẵn, người dùng phép để thấy rõ đức ấy và sống thuận theo nó, chứ phép tính không tạo ra đất tốt. Bốn chữ "nhân biến hoá, nguyên chung thuỷ" kết lại cả ba quyển: theo sự biến hoá (Hoá Cơ), xét từ đầu (Hoá Thuỷ) đến cuối (Hoá Thành).

Ý chínhCâu gốcỨng dụng
Lý, khí, hình lồng nhau理寓於氣,氣囿於形Xem hình trước, rồi mới tính lý
Trời cương, đất nhu剛氣上騰,柔氣下凝Núi sông là khí nhu đọng lại, đọc được bằng mắt
Dương có tượng, âm có ngôi陽德有象,陰德有位Huyệt là ngôi âm, phải có khí dương đến
Bốn thế, tám phương地有四勢,氣從八方Hình thế giữ khí, lý khí xét phương khí đến
Khí dừng thì sinh外氣行形,內氣止生Tìm chỗ long dừng, không đặt huyệt trên long đang chạy
Giấu gió, được nước乘風則散,界水則止Sau có dựa, hai bên có ôm, trước có nước chặn
Phép dụng theo thời推五運,定六氣Xét vận khí từng năm cho từng cuộc đất

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Quyển Hoá Thành có hai câu mà Phong Thuỷ Liên Hoa coi là chìa khoá. Câu thứ nhất là "khí bị bó trong hình": Hình Pháp Liên Hoa luôn xem hình trước, vì hình là cái rào giữ khí; không có rào thì nói lý khí cũng như đếm thú trong vườn không có rào. Câu thứ hai là "suy ngũ vận, định lục khí": kinh gốc của lý khí đã đặt vận khí vào chuỗi phép dụng. Ngũ vận lục khí là học thuyết người Việt quen qua y học cổ truyền, nhưng trong phong thuỷ thì ít người dùng. Vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục chính là đi theo lời kinh này: đặt khí của từng năm, từng mùa lên từng cuộc đất cụ thể, xem năm nào khí đến vượng, năm nào khí đến suy, thay vì chỉ dùng một bảng phi tinh cho mọi nơi. Ở Việt Nam, những làng cổ dựa núi, ôm sông như làng ven sông Hương ở Huế cho thấy rõ câu "giấu gió, được nước" trên đất thật.

Sông Hương chảy giữa làng quê và đồi núi xứ Huế
Sông Hương qua vùng quê Huế: làng dựa đồi, ôm sông, "giấu gió, được nước" trên đất Việt. Ảnh: Cyril Doussin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Tóm lại – 總結: Quyển hạ Thanh Nang Kinh nói khí thành hình và dừng tụ: lý ở trong khí, khí ở trong hình; khí cương lên trời, khí nhu xuống đất; đất có bốn thế giữ khí, khí từ tám phương đến; gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng. Sau cùng mới dùng ngũ triệu, bát quái, lục giáp, bát môn, ngũ vận, lục khí để rõ đức đất, dựng đạo người.

Bài trước: Trung quyển Hoá Cơ 化機 – trời có tượng, đất có hình.

Bài sau: Thanh Nang Tự (1) 青囊序 – Dương công xem thư hùng, kim long động hay không.

Nguồn: Thanh Nang Kinh (青囊經), hạ quyển Hoá Thành, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển năm, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn đối chiếu với bản thông hành và bản có lời chú của Tưởng Đại Hồng. Hiệu đính: bản thông hành chép 因變北, ở đây đọc 因變化 theo văn mạch và bản thông dụng. Lời giảng có tham khảo chú của Tưởng Đại Hồng và Táng Thư của Quách Phác. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem tám phương, hai mươi bốn sơn.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xét bốn thế và phương khí đến theo nguyên lý Liên Hoa.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: định tâm, chia tám phương trên mặt bằng nhà.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc câu "gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng" là phần Thư; đứng trên đất mà biết gió lùa từ đâu, nước ôm hay nước đi, khí đã dừng hay còn chạy, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Hoá Thành trong Thanh Nang Kinh nghĩa là gì? – 何謂化成

Hoá Thành là sự biến hoá đã thành hình. Quyển hạ Thanh Nang Kinh nói khí thành hình và dừng tụ thế nào, rồi kết bằng sáu phép dụng: thuận ngũ triệu, dùng bát quái, xếp lục giáp, bày bát môn, suy ngũ vận, định lục khí.

"Thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" nghĩa là gì? – 乘風則散,界水則止

Nghĩa là khí cưỡi gió thì tan, gặp nước làm giới hạn thì dừng. Đây là gốc của hai chữ "phong thuỷ": chỗ tốt phải giấu được gió (có núi dựa, có tay ôm) và được nước (nước ôm lại, chặn khí trước mặt).

"Lý ngụ ư khí, khí hữu ư hình" là gì? – 理寓於氣,氣囿於形

Là câu nói lý ở trong khí, khí bị bó trong hình. Người xem đất phải đi từ hình vào khí, từ khí vào lý; bỏ hình mà chỉ tính lý khí thì không biết khí có tụ ở đó hay không.

"Đất có bốn thế" là bốn thế nào? – 地有四勢

Thường hiểu là bốn phía của cuộc đất: Huyền Vũ phía sau, Chu Tước phía trước, Thanh Long bên trái, Bạch Hổ bên phải. Bốn thế giữ khí lại; còn "khí theo tám phương" là phần lý khí xét khí đến từ hướng nào.

Ngũ vận lục khí có liên quan gì đến phong thuỷ? – 五運六氣與地理

Có. Chính Thanh Nang Kinh đặt "suy ngũ vận, định lục khí" vào chuỗi phép dụng của địa lý. Phong Thuỷ Liên Hoa dùng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa do Thầy Vũ Giới khôi phục để xét khí từng năm, từng mùa trên từng cuộc đất.

Từ khoá: ["thanh nang kinh" · "hoá thành" · "thừa phong tắc tán giới thuỷ tắc chỉ" · "tàng phong đắc thuỷ" · "tứ thế bát phương" · "ngũ vận lục khí" · "lý khí phong thủy"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…