Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷下 · 造微賦第七)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.
Tạo Vi phú (造微賦) là bài thứ bảy, mở đầu quyển hạ của Bình Sa Ngọc Xích Kinh. Quyển thượng viết theo lối thiên (thế, khí, long, huyệt, cục, hướng); quyển hạ đổi sang lối phú, câu đối ngẫu, nói gọn mà sâu. "Tạo vi" nghĩa là đi tới chỗ vi diệu. Bài này giảng phần mở phú: thái cực phân lưỡng nghi, long đi hai đường thuận nghịch, âm dương giao cấu qua nước, thiên căn nguyệt quật, bốn cặp can giao nhau ở bốn mộ khố, và phép "âm thác dương sai".
Trả lời nhanh: Đầu Tạo Vi phú dựng toàn bộ thuỷ pháp phối can của Tam Hợp trên nền thái cực âm dương. Long xoay từ phải sang trái nhập cục là dương long, từ trái sang phải là âm long; long âm cần nước dương đến hội, long dương cần nước âm đến giao. Bốn cặp can vợ chồng là Ất với Bính (hội ở Tuất), Tân với Nhâm (hội ở Thìn), Đinh với Canh (hội ở Sửu, "đẩu ngưu"), Quý với Giáp (hội ở Mùi, "kim dương"). Nước ra đúng mộ khố của cặp mình là chính phối; ra sai mộ là "dương sai" (hại nam) hay "âm thác" (hại nữ); gặp nhau giữa đường là "lộ ngộ", gượng hợp nên phát chậm, phát nhẹ.
Thầy Vũ Giới giảng: "Quyển hạ Ngọc Xích đổi giọng: từ hình thế chuyển hẳn sang lý khí. Muốn hiểu bốn câu Ất Bính, Tân Nhâm, Đẩu Ngưu, Kim Dương thì phải thuộc vòng tràng sinh dương thuận âm nghịch. Nhưng học trò nhớ cho: đây là phép phối nước với long và hướng; long chưa thật, nước chưa thật thì phối cho khéo cũng chỉ là phối trên giấy."
Thái cực phân mà lưỡng nghi định – 太極分而兩儀奠

Nguyên văn – 原文
太極分而兩儀奠,二氣布而順逆行。
Dịch: Thái cực phân ra thì lưỡng nghi định chỗ; hai khí bày ra thì thuận nghịch mà đi.
Lời chú – 註
混沌之初,太極之氣未分。及輕清之氣闢于子而上浮者為天,重濁之氣闢于丑而下凝者為地。其日月星辰懸象于天者,即其清氣精而明者也;山川江河列形于地者,即其濁氣凝而通者也。天象屬陽,地道屬陰,陰陽既分,五行斯布。陽氣左旋,……五氣順流,四時序而萬化生者,皆是氣也;陰氣右旋,……五氣逆流,時序正而品彙亨者,皆是物也。然陽氣長,故進而左;陰氣消,故退而右。……陽生于冬至甲子時之半而左行,陰生于夏至甲子時之半而右行,陰陽相禪,左右相盪,此之謂化機。知化機化理,則知山川列形要非偶然。
Dịch: Thuở hỗn độn, khí thái cực chưa phân. Đến khi khí nhẹ trong mở ra ở Tý mà nổi lên thành trời, khí nặng đục mở ra ở Sửu mà đọng xuống thành đất. Mặt trời mặt trăng sao trời treo tượng trên trời là phần tinh sáng của khí trong; núi sông bày hình dưới đất là phần đọng mà thông của khí đục. Tượng trời thuộc dương, đạo đất thuộc âm; âm dương đã phân thì ngũ hành bày ra. Khí dương xoay trái, năm khí thuận dòng, bốn mùa theo thứ tự mà muôn hoá sinh ra, đều là khí; khí âm xoay phải, năm khí nghịch dòng, thời tự ngay mà muôn loài hanh thông, đều là vật. Dương lớn nên tiến mà sang trái; âm tiêu nên lùi mà sang phải. Dương sinh ở nửa giờ Giáp Tý ngày Đông chí mà đi trái; âm sinh ở nửa giờ Giáp Tý ngày Hạ chí mà đi phải; âm dương thay nhau, trái phải đẩy nhau, gọi là hoá cơ. Biết hoá cơ hoá lý thì biết núi sông bày hình không phải ngẫu nhiên.
Kèm theo đoạn này, phần tham bổ vẽ "Đồ thái cực động tĩnh, lưỡng nghi, tứ tượng, ngũ hành" (太極動靜兩儀四象五行之圖): trên là vòng vô cực, giữa là vòng thái cực chia nửa âm tĩnh nửa dương động, dưới là năm hành Thuỷ Hoả Mộc Kim với Thổ ở giữa, giống đồ của Chu Đôn Di.

Giảng: Câu mở quyển hạ đặt nền vũ trụ luận cho cả phép thuỷ pháp phía sau: dương thuận (xoay trái), âm nghịch (xoay phải). Từ hai chiều xoay này mà có vòng tràng sinh dương can đi thuận, âm can đi nghịch, là chìa khoá để hiểu bốn cặp can ở đoạn sau. Chữ cuối câu kinh thứ nhất (奠) bản khắc mờ, đọc theo văn mạch.
Tả dương hữu âm, long đi hai đường – 左陽右陰 龍行兩路
Nguyên văn – 原文
左陽右陰,龍行兩路,而陽順陰逆,氣本一原。
Dịch: Trái dương phải âm, long đi hai đường; dương thuận âm nghịch, khí vốn một nguồn.
Lời chú – 註
形之列于地者,非偶然之物,要亦陰陽二氣為之也。故山因氣形,陽氣左旋則脈從而左轉,陰氣右旋則脈從而右轉。故其地勢自右轉左入局者為陽龍,從左轉右入局者為陰龍。分陰陽于兩路,而順行逆行,其地氣自然之運也。
Dịch: Hình bày dưới đất không phải vật ngẫu nhiên, cốt cũng do hai khí âm dương làm ra. Núi theo khí mà thành hình: khí dương xoay trái thì mạch theo đó xoay trái; khí âm xoay phải thì mạch theo đó xoay phải. Cho nên thế đất từ phải xoay sang trái mà nhập cục là dương long, từ trái xoay sang phải mà nhập cục là âm long. Chia âm dương thành hai đường, đi thuận đi nghịch, là sự vận hành tự nhiên của khí đất.
Giảng: Định nghĩa âm long dương long ở đây là theo chiều xoay khi nhập cục, cùng hướng với lời thích ở Thẩm Cục. Đây là âm dương của hình, chưa phải âm dương can chi. Đọc tiếp sẽ thấy phú dùng song song hai lớp: chiều xoay của long, và âm dương của can (Giáp Bính Canh Nhâm dương, Ất Đinh Tân Quý âm).
Âm dụng dương triều, dương dụng âm ứng – 陰用陽朝 陽用陰應
Nguyên văn – 原文
陰用陽朝,陽用陰應,相見協室家之義;陽以蓄陰,陰以含陽,雌雄慶交媾之情。
Dịch: Âm dùng dương chầu, dương dùng âm ứng, gặp nhau hợp nghĩa vợ chồng; dương để chứa âm, âm để ngậm dương, trống mái mừng tình giao cấu.
Lời chú – 註
氣者水之母,氣行則水隨,水止則氣止,子母同情,水氣交逐,猶夫影之隨形也。蓋氣一也,溢于地外而有跡者為水,行于地中而無形者為氣。水其表也,氣其裏也,表裏同運,內外同流,此造化必然之理也。……郭子有云:獨陽不生,獨陰不長。……故陰龍必得陽水來會,陽龍必得陰水來交,外氣與內氣相會,二氣盪而成物,猶夫婦媾而生育也。陰為雌,陽為雄,陽龍左行而陽水右來到堂合襟,為陽以蓄陰;陰龍右行而陰水左來到堂合襟,為陰以含陽。雌雄相會,牝牡交媾之情也。
Dịch: Khí là mẹ của nước; khí đi thì nước theo, nước dừng thì khí dừng; mẹ con cùng tình, nước và khí đuổi theo nhau như bóng theo hình. Khí là một: tràn ra ngoài đất mà có dấu là nước, đi trong lòng đất mà không hình là khí. Nước là biểu, khí là lý; biểu lý cùng vận, trong ngoài cùng chảy, đó là lý tất nhiên của tạo hoá. Quách tử nói: một mình dương không sinh, một mình âm không lớn. Cho nên long âm ắt phải được nước dương đến hội, long dương ắt phải được nước âm đến giao; khí ngoài với khí trong gặp nhau, hai khí đẩy nhau mà thành vật, như vợ chồng giao hợp mà sinh nở. Long dương đi trái, nước từ bên phải đến minh đường hợp khâm, là dương chứa âm; long âm đi phải, nước từ bên trái đến hợp khâm, là âm ngậm dương. Trống mái gặp nhau, ấy là tình giao cấu.

Giảng: Đây là nguyên tắc "long nước ngược chiều" nói bằng ngôn ngữ âm dương: long xoay trái thì nước phải đến từ bên phải, long xoay phải thì nước đến từ bên trái, hai bên ôm nhau ở minh đường. Trên thực địa, đây chính là cái thấy được bằng mắt: nước có quấn ngược lại long hay không. Lời chú viết "dương long tả hành nhi dương thuỷ hữu lai": chữ âm dương của nước ở đây không theo can chi mà theo chiều đến, nên em dịch theo chiều nước cho dễ thấy.
Âm giao với dương, dương hạ tế mà thi sinh – 陰交于陽 陽下濟而施生
Nguyên văn – 原文
故陰交于陽,陽下濟而施生;陽交于陰,陰仰承而翕受。
Dịch: Cho nên âm giao với dương thì dương giáng xuống mà ban sinh; dương giao với âm thì âm ngửa lên đón mà thu nhận.
Lời chú – 註
凡龍脈之來,土隨氣形,……故龍形則靜而守位;若夫水則動而無常,或東或西,無一定之性。雖氣行水來,固有自然之勢,然氣不能自止,必得水交而後止。故陽龍入首而陰水來會,陰龍入首而陽水來會,是之謂陰陽交媾。言陰交于陽、陽交于陰者,皆以水言也。經有云:形止氣蓄。……以局前之水能止龍氣,如界水三叉是也。……故龍不可裁而水可裁。
Dịch: Long mạch đến, đất theo khí thành hình, cho nên hình long tĩnh mà giữ ngôi; còn nước thì động mà không thường, khi đông khi tây, không có tính cố định. Khí đi nước đến tuy có thế tự nhiên, nhưng khí không tự dừng được, phải được nước giao rồi mới dừng. Cho nên long dương nhập thủ thì nước âm đến hội, long âm nhập thủ thì nước dương đến hội, gọi là âm dương giao cấu. Nói âm giao với dương, dương giao với âm, đều là nói về nước. Kinh nói "hình dừng thì khí chứa": nước trước cục ngăn được khí long, như chỗ nước giới tam xoa. Cho nên long không thể cắt sửa, mà nước thì có thể cắt sửa.
Lời thích – 增釋
賴氏曰:陰交于陽,陽下濟而施生者,陽在下而陰在上,蓋陽氣下濟而乘陰以施生也;陽交于陰,陰仰承而翕受者,陽在上而陰在下,陽氣下降而乘陰以翕受也。陽施陰受,胎息始成,蓋化育之妙,氣機自然之理也。
Dịch: Họ Lại nói: dương ban, âm nhận, thai tức mới thành; đó là cái diệu của hoá dục, lý tự nhiên của khí cơ.
Giảng: Câu "long không thể cắt sửa, mà nước có thể cắt sửa" (龍不可裁而水可裁) là một câu thực dụng hiếm hoi trong đoạn này: người làm âm phần không đổi được long, nhưng có thể khơi mương, đắp bờ, đổi hướng thu nước. Chính vì nước sửa được nên Tam Hợp đặt rất nhiều công phu vào thuỷ pháp.
Thiên căn và nguyệt quật – 天根 月窟
Nguyên văn – 原文
天根呈衆妙之門,月窟啟玄機之竅。
Dịch: Thiên căn bày ra cửa của muôn điều diệu; nguyệt quật mở ra lỗ của huyền cơ.
Lời chú – 註
天根者,陽氣所從出之門,即施生之竅;月窟者,陰氣所發育之所,即翕受之戶。……牝牡相對,玄竅相通,男女交媾而生息自盛矣。
Dịch: Thiên căn là cửa khí dương đi ra, tức lỗ ban sinh; nguyệt quật là chỗ khí âm phát dục, tức cửa thu nhận. Trống mái đối nhau, huyền khiếu thông nhau, nam nữ giao hợp mà sinh sôi tự thịnh.
Lời tham bổ – 補
徐氏曰:天根月窟,以陰陽消長之數言之也。故邵子觀物詩云:乾遇巽時為月窟,地逢雷處見天根。天根月窟閑來往,三十六宮都是春。……乾純陽之卦,巽則二陽而一陰,合之為天風姤卦,陽極而一陰始生,故曰乾遇巽時為月窟,月窟即陰也。坤純陰之卦,震則二陰而一陽,合之為地雷復卦,陰極而一陽始生,故曰地逢雷處見天根,天根即陽也。
Dịch: Họ Từ nói: thiên căn nguyệt quật là nói theo số tiêu trưởng của âm dương. Thơ Quan vật của Thiệu tử: "Càn gặp Tốn là nguyệt quật, đất gặp sấm là thiên căn; thiên căn nguyệt quật thong thả qua lại, ba mươi sáu cung thảy đều xuân." Càn thuần dương, gặp Tốn thành quẻ Cấu, dương cực mà một âm bắt đầu sinh, nên nguyệt quật là âm. Khôn thuần âm, gặp Chấn thành quẻ Phục, âm cực mà một dương bắt đầu sinh, nên thiên căn là dương. Ba mươi sáu cung có hai cách tính: cộng số tiên thiên của tám quẻ (một đến tám) được ba mươi sáu; hoặc cộng số vạch của tám quẻ (Càn Khôn chín, Chấn Khảm Cấn mười lăm, Tốn Ly Đoài mười hai) cũng được ba mươi sáu.
Giảng: Phú mượn hình ảnh của Thiệu Ung để nói chỗ âm dương chuyển hoá. Trong thuỷ pháp, "thiên căn" và "nguyệt quật" sẽ được gán vào chỗ mộ khố mà hai can một âm một dương cùng về, như đoạn sau giải. Chữ cuối câu kinh (竅) bản khắc mờ, đọc theo câu chú "玄竅相通".
Ất Bính giao mà về Tuất – 乙丙交而趨戌
Nguyên văn – 原文
乙丙交而趨戌,辛壬會而聚辰,斗牛納丁庚之氣,金羊收癸甲之靈。
Dịch: Ất Bính giao nhau mà về Tuất; Tân Nhâm hội nhau mà tụ ở Thìn; Đẩu Ngưu (Sửu) nạp khí của Đinh Canh; Kim Dương (Mùi) thu linh khí của Quý Giáp.
Lời chú – 註
乙用丙交者,丙火生于寅,沐浴卯,冠帶辰,臨官巳,帝旺午,衰于未,病于申,死于酉,墓于戌,是戌者丙之墓。……丙用乙交者,乙木生于午,沐浴巳,冠帶辰,臨官卯,帝旺寅,衰于丑,病于子,死于亥,墓于戌,是戌者乙之墓。……丙乙相見,玄竅相通,為雌雄交媾者此也。
Dịch: Ất dùng Bính giao: Bính Hoả sinh ở Dần, mộc dục ở Mão, quan đới ở Thìn, lâm quan ở Tị, đế vượng ở Ngọ, suy ở Mùi, bệnh ở Thân, tử ở Dậu, mộ ở Tuất; vậy Tuất là mộ của Bính. Bính dùng Ất giao: Ất Mộc (âm, đi nghịch) sinh ở Ngọ, mộc dục ở Tị, quan đới ở Thìn, lâm quan ở Mão, đế vượng ở Dần, suy ở Sửu, bệnh ở Tý, tử ở Hợi, mộ ở Tuất; vậy Tuất cũng là mộ của Ất. Bính Ất gặp nhau, huyền khiếu thông nhau, ấy là trống mái giao cấu. Lời chú nói tiếp như vậy cho ba cặp còn lại: Tân Nhâm cùng mộ ở Thìn, Đinh Canh cùng mộ ở Sửu, Quý Giáp cùng mộ ở Mùi.

Giảng: Đây là lõi của phép "song sơn ngũ hành" và "âm dương cùng mộ" của Tam Hợp. Dương can đi thuận, âm can đi nghịch; một dương can và một âm can nhất định sẽ cùng mộ ở một trong bốn khố Thìn Tuất Sửu Mùi. Bốn cặp ấy là bốn đôi vợ chồng: Bính với Ất (Tuất), Nhâm với Tân (Thìn), Canh với Đinh (Sửu), Giáp với Quý (Mùi). "Đẩu Ngưu" là sao ở phương Sửu, "Kim Dương" là con dê, tức Mùi. Người học có thể tự kiểm bằng cách đếm tràng sinh trên la kinh, đếm thuận cho dương can, đếm nghịch cho âm can.
Vợ Ất Tân Đinh Quý, nên phối chồng Giáp Canh Bính Nhâm – 乙辛丁癸之婦
Nguyên văn – 原文
故有乙辛丁癸之婦,宜配甲庚丙壬之夫,夫婦雌雄,牝牡交媾。
Dịch: Cho nên có những người vợ Ất Tân Đinh Quý, nên phối với những người chồng Giáp Canh Bính Nhâm; vợ chồng trống mái, đực cái giao hợp.
Lời chú tóm: Ất Tân Đinh Quý là âm, Giáp Canh Bính Nhâm là dương. Ất được Bính, Đinh được Canh, Tân được Nhâm, Quý được Giáp là âm dùng dương chầu; Bính được Ất, Canh được Đinh, Nhâm được Tân, Giáp được Quý là dương dùng âm ứng. Âm dương gặp nhau như nghĩa vợ chồng.
Âm thác dương sai – 陰錯陽差
Nguyên văn – 原文
若陰遇陽而非其類,號曰陽差;陽見陰而非其偶,名為陰錯。
Dịch: Nếu âm gặp dương mà không phải đồng loại thì gọi là dương sai; dương thấy âm mà không phải đôi lứa thì gọi là âm thác.
Lời chú – 註
如乙亥龍用丙氣相合,乃為陰陽正配,而戌上出水,得相見之義。若辰與丑上出水,是見庚壬水口而非其偶,謂之陽差,陽差則傷男。丙寅龍用乙氣來合,乃為陰陽正配,而戌上出水為陰陽相見之義;若辰與丑上出水,是見丁辛水口而失其類,謂之陰錯,陰錯則傷女。
Dịch: Như long Ất Hợi dùng khí Bính hợp lại là âm dương chính phối, nước ra ở Tuất là được nghĩa gặp nhau. Nếu nước ra ở Thìn hay Sửu, là gặp thuỷ khẩu của Canh, Nhâm mà không phải đôi mình, gọi là dương sai; dương sai thì hại nam. Long Bính Dần dùng khí Ất đến hợp là chính phối, nước ra Tuất là âm dương gặp nhau; nếu nước ra Thìn hay Sửu, là gặp thuỷ khẩu của Đinh, Tân mà mất loại, gọi là âm thác; âm thác thì hại nữ.
Lời tham bổ – 補
徐氏曰:陰木龍不遇陽火同戌水口,而流出辰丑方,乃庚壬向之所宜,而于乙不合,故曰差也。……凡陽木龍不遇陰水同未水口,而流出辰丑方,乃丁辛向之所宜,而于甲不合,故曰錯也。……大抵此節言水法與向家合而與龍不合,故曰差錯,與下文夫遇妻于路一節不同。
Dịch: Họ Từ nói: long âm Mộc (Ất) không gặp dương Hoả (Bính) cùng thuỷ khẩu Tuất, mà nước chảy ra ở Thìn hay Sửu, là hợp với hướng Canh, Nhâm chứ không hợp với Ất, nên gọi là sai. Long dương Mộc (Giáp) không gặp âm Thuỷ (Quý) cùng thuỷ khẩu Mùi, mà nước chảy ra Thìn hay Sửu, là hợp với hướng Đinh, Tân chứ không hợp với Giáp, nên gọi là thác. Đại để đoạn này nói thuỷ pháp hợp với hướng mà không hợp với long, nên gọi là sai thác; khác với đoạn sau "chồng gặp vợ giữa đường".

Giảng: "Âm thác dương sai" về sau thành một thuật ngữ rất phổ biến, nhiều người dùng mà không biết gốc. Ở Ngọc Xích, nghĩa của nó rất cụ thể: nước ra ở mộ khố không phải của cặp vợ chồng mà long thuộc về. Lời tham bổ của Từ Chi Mạc phân biệt rõ hai lỗi: sai thác là nước hợp hướng mà không hợp long; lộ ngộ (đoạn sau) là nước hợp long mà không hợp hướng.
Vợ chồng gặp giữa đường, quyến thuộc một nhà – 路遇 眷屬一家
Nguyên văn – 原文
妻猶路遇,終強合而不諧;眷屬一家,縱輕微而有用。
Dịch: Vợ chồng như gặp giữa đường, rốt cuộc gượng hợp mà không hoà; quyến thuộc một nhà, dù nhỏ nhẹ cũng có dụng.
Lời chú – 註
承上節言丙乙相見,為夫妻同情,眷屬一家,雖來去輕微,猶為有用,富貴福澤亦能及其所生。若丙不逢乙而遇丁癸辛水口出路者,是夫遇妻于路;乙不逢丙而逢甲庚壬水口出路者,是妻遇夫于路。雖砂明水秀,終為強合無情,其發福亦不甚厚。……又若丙配乙于中途,乙配丙于半道,……此本為正配,但發福遲緩,更主老年科第,凡百事俱遲。……向總水立向,能于向上消息,則客水登堂,亦能致吉。
Dịch: Tiếp đoạn trên: Bính Ất gặp nhau là vợ chồng cùng tình, quyến thuộc một nhà; nước đến đi dù nhỏ nhẹ vẫn có dụng, phú quý phúc trạch cũng tới được con cháu. Nếu Bính không gặp Ất mà gặp thuỷ khẩu của Đinh, Quý, Tân, là chồng gặp vợ giữa đường; Ất không gặp Bính mà gặp thuỷ khẩu của Giáp, Canh, Nhâm, là vợ gặp chồng giữa đường. Dù sa sáng nước đẹp, rốt cuộc là gượng hợp vô tình, phát phúc cũng không dày. Lại như nước của chính phối không đến từ phương sinh mà chỉ nhập vào giữa đường, thì vẫn là chính phối nhưng phát chậm, chủ khoa cử lúc già, trăm việc đều muộn. Biết lấy hướng thu nước, tiêu tức trên hướng, thì nước khách vào minh đường cũng có thể đem điều tốt.
Lời tham bổ – 補
徐氏曰:乙不配丙,配庚壬,而水流戌出;丁不配庚,配甲壬,而水流丑出;辛不配壬,配甲丙,而水流辰出;癸不配甲,配庚丙,而水流未出;此俱妻遇夫于路而強合不諧也。……大抵此二句言水法與龍合而于向不合,故曰強合,與上文陰遇陽而非其偶節不同。舊註分剖不明,特為詳補。
Dịch: Họ Từ nói: Ất không phối Bính mà phối Canh, Nhâm, trong khi nước chảy ra Tuất; Đinh không phối Canh mà phối Giáp, Nhâm, trong khi nước ra Sửu; Tân không phối Nhâm mà phối Giáp, Bính, trong khi nước ra Thìn; Quý không phối Giáp mà phối Canh, Bính, trong khi nước ra Mùi; đều là vợ gặp chồng giữa đường, gượng hợp không hoà. Đại để hai câu này nói thuỷ pháp hợp với long mà không hợp với hướng, nên gọi là gượng hợp; khác với đoạn trên. Lời chú cũ phân tích không rõ, nên bổ kỹ.

Giảng: Ghép hai đoạn lại, ta có bảng ba tầng rất gọn của Tam Hợp: long, nước, hướng phải cùng một cặp vợ chồng (cùng mộ khố). Long và hướng hợp mà nước ra sai khố là sai thác; long và nước hợp mà hướng lệch sang cặp khác là lộ ngộ; cả ba cùng một nhà là "quyến thuộc nhất gia", dù nước nhỏ cũng dùng được. Câu kế tiếp của phú là "hai gái ở chung, thuần âm không lớn; hai trai ở cùng, độc dương không sinh" (二女同居,純陰不長;兩男並處,獨陽不生), sẽ giảng ở bài sau.
Thầy Vũ Giới nhận xét – 師評
Tạo Vi phú là chỗ Tam Hợp được trình bày đẹp nhất về mặt hệ thống: từ thái cực đến lưỡng nghi, từ chiều xoay của long đến bốn cặp can cùng mộ, tất cả khớp vào nhau. Cũng chính vì đẹp quá mà dễ biến thành bài toán trên giấy. Học trò Liên Hoa nên làm hai việc: một là tự đếm tràng sinh để thấy vì sao Ất Bính cùng về Tuất; hai là ra thực địa xem nước thật chảy ra ở đâu, chứ không phải ở đâu thì đẹp cho công thức.
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thứ tự hình trước, khí sau, thời sau cùng. Phép phối can vợ chồng là một công cụ của tầng khí, để kiểm long, nước, hướng có cùng một nhà hay không; sau đó mới xét khí của đất theo vận trời, phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Lý pháp được chia sẻ trong bộ sách; còn thủ pháp như xác định đúng thuỷ khẩu thật, phân biệt nước chính với nước khách, phải học trực tiếp cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Đầu Tạo Vi phú: thái cực phân âm dương, dương thuận âm nghịch; long xoay trái là dương, xoay phải là âm; long âm cần nước dương, long dương cần nước âm; nước sửa được còn long thì không; thiên căn nguyệt quật là chỗ âm dương chuyển hoá; bốn cặp vợ chồng Ất Bính (Tuất), Tân Nhâm (Thìn), Đinh Canh (Sửu), Quý Giáp (Mùi); nước ra sai khố là âm thác dương sai; gặp nhau giữa đường thì gượng hợp; quyến thuộc một nhà thì nhỏ cũng có dụng.
Bài trước: Thẩm Hướng thiên (3): Bát sát hoàng tuyền, tứ sinh tam hợp. Bài sau: Tạo Vi phú (2): Hai gái ở chung, hai trai ở cùng.
Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển hạ, Tạo Vi phú thứ bảy, từ đầu phú đến câu "quyến thuộc nhất gia, túng khinh vi nhi hữu dụng" cùng lời chú, lời thích, lời tham bổ và đồ thái cực; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Lời chú lược bớt, có dấu "……", một số đoạn dài được tóm ý. Chữ khắc mờ đọc theo văn mạch: 奠 trong "兩儀奠", 竅 trong "玄機之竅", 妻 và 眷 trong "妻猶路遇", "眷屬一家". Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đếm tràng sinh dương thuận âm nghịch, đo thuỷ khẩu để xem có rơi đúng mộ khố hay không.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, có xét vận khí.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ chiều xoay của long và chiều nước đến để kiểm "long nước ngược chiều".
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ 平砂玉尺辨偽: Biện Nguỵ Tổng Luận (có thiên Biện Âm Dương Giao Cấu)
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Cục thiên (1), long phân sinh tử
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Khí thiên (1), long phân tam bát
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết công thức âm dương phối hợp chưa đủ; phải thấy được nước thật chảy ra ở đâu. Thầy Vũ Giới có các buổi khảo cứu thực địa cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Vì sao Ất và Bính cùng "về Tuất"? – 乙丙趨戌
Bính là dương can đi thuận, sinh ở Dần, mộ ở Tuất; Ất là âm can đi nghịch, sinh ở Ngọ, cũng mộ ở Tuất. Hai can một âm một dương cùng mộ nên là một đôi vợ chồng.
"Đẩu Ngưu" và "Kim Dương" là phương nào? – 斗牛金羊
Đẩu Ngưu là phương Sửu, nơi Đinh và Canh cùng mộ; Kim Dương là phương Mùi, nơi Quý và Giáp cùng mộ.
"Âm thác dương sai" trong Ngọc Xích nghĩa là gì? – 陰錯陽差
Là nước ra ở mộ khố không thuộc cặp vợ chồng của long: hợp với hướng mà không hợp với long. Kinh nói dương sai hại nam, âm thác hại nữ.
"Lộ ngộ" khác "sai thác" thế nào? – 路遇與差錯
Theo Từ Chi Mạc, sai thác là nước hợp hướng mà không hợp long; lộ ngộ là nước hợp long mà không hợp hướng, gượng hợp nên phát chậm, phát nhẹ.
Phong Thuỷ Liên Hoa dùng phép phối can này thế nào? – 蓮花用法
Dùng ở tầng khí để kiểm long, nước, hướng có cùng một nhà hay không, sau khi đã thấy long thật, nước thật; rồi xét thêm vận khí theo thời.








