💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Cục (1) Long phân sinh tử, xét thuỷ khẩu và tả hữu 審局篇

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Cục (1) Long phân sinh tử, xét thuỷ khẩu và tả hữu 審局篇

Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷上 · 審局篇第五)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.

Thẩm Cục thiên (審局篇) là thiên thứ năm của Bình Sa Ngọc Xích Kinh. Bốn thiên trước đã xét thế, khí, long, huyệt; đến đây kinh gom tất cả lại thành một "cục": long từ đâu phát, nước từ đâu chảy ra, hai bên tả hữu có giữ khí hay làm tán khí. Bài này giảng phần mở thiên: long phân sinh tử, thuỷ phát thành môn, long hành thẩm lai lịch, thuỷ hội định phân hợp, ngũ hành phối bát phương, tuỳ hình sát thể, đới cửu lý nhất, tam quan tam hiệp, và câu nổi tiếng "sinh long phát túc, mạc phạm thiên cương; vượng xứ xuất thân, hưu phùng tử tuyệt".

Trả lời nhanh: Đầu Thẩm Cục thiên dạy xét một cục đất theo bốn việc. Một, long phát nguyên ở phương sinh mà nhập thủ ở đất tử là "sinh long tử huyệt", không dùng. Hai, chỗ nước phát ra (thành môn, thuỷ khẩu) cho biết long từ phương nào đến: nước ra Dần Cấn thì long đến từ Khôn Đoài. Ba, nước hội trước đường cục cho biết long đã dừng chưa: nước còn chia dòng chạy qua là long chưa trụ. Bốn, hai bên tả hữu phải ôm vào; nếu kéo lệch, chia chạy (tả khiên hữu xế) thì khí tán. Kinh kết bằng hai điều cấm: long sinh phát túc đừng phạm thiên cương (Thìn Tuất Sửu Mùi), long vượng xuất thân đừng gặp đất tử tuyệt.

Thầy Vũ Giới giảng: "Thẩm Cục là chỗ Tam Hợp lộ rõ nhất cách nhìn của mình: đọc long qua nước. Đứng ở huyệt nhìn thuỷ khẩu mà biết long đến từ đâu, đó là cái hay. Nhưng nhớ cho, phải thấy long thật, nước thật trước, rồi mới nói tới phương vị can chi."

Long phân sinh tử, biệt âm dương – 龍分生死別陰陽

Câu mở thiên đặt điều kiện đầu tiên cho một cục: long phải sinh từ đầu tới cuối, không được khởi sinh mà kết ở chỗ tử.

Dãy Hoàng Liên Sơn trải dài nhiều lớp núi, minh hoạ long sinh từ đầu tới cuối
Dãy Hoàng Liên Sơn trải nhiều lớp. Câu mở Thẩm Cục thiên đòi long phải sinh từ đầu tới cuối, không khởi ở chỗ sinh mà kết ở chỗ tử. (Ảnh: Nguyen Thanh Long, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)

Nguyên văn – 原文

龍分生死別陰陽,水發城門詳出入。

Dịch: Long phân sinh tử, biệt âm dương; nước phát ở thành môn, xét kỹ chỗ ra vào.

Ngay dưới câu kinh có ghi chú nhỏ: lời chú của Lưu Cơ cho đoạn này bị mất, nên phần giải thích dùng lời thích của họ Lại và chép phần chú còn lại về cuối thiên.

Lời thích – 增釋

賴氏曰:龍自生方發源而死地入首者,名生龍死穴,下之必絕。如亥方發足,木氣行龍,至午申酉地入首結穴,木死于午,絕于申,墓于未,名生龍死穴,非吉地也。……此訣妙,時師不知,多有向死絕點指者,其貧絕之禍立至。蓋龍脈之來,有陰有陽,陽從左轉,陰從右轉,逆其死絕,趨其旺生,則龍氣清和,結穴秀麗。故自左而右轉入首者為陽龍,自右而左轉入首者為陰龍,陰陽二氣俱得生旺,不犯死絕者吉。……若犯兌坤二方出身,則龍發源已先絕矣,縱雖砂水得局,護托完固,終不發福。

Dịch: Họ Lại nói: long từ phương sinh phát nguyên mà nhập thủ ở đất tử, gọi là "sinh long tử huyệt", táng vào ắt tuyệt. Như long phát chân ở phương Hợi, là long đi khí Mộc, đến đất Ngọ, Thân, Dậu mà nhập thủ kết huyệt; Mộc tử ở Ngọ, tuyệt ở Thân, mộ ở Mùi, ấy là sinh long tử huyệt, không phải đất tốt. Phép này rất mầu, thầy thời nay không biết, nhiều người điểm huyệt ngay chỗ tử tuyệt, hoạ nghèo tuyệt đến liền. Long mạch đến có âm có dương, dương xoay từ trái, âm xoay từ phải; tránh chỗ tử tuyệt, theo chỗ vượng sinh thì khí long trong hoà, kết huyệt đẹp. Cho nên long từ trái xoay sang phải mà nhập thủ là dương long, từ phải xoay sang trái mà nhập thủ là âm long; hai khí âm dương đều được sinh vượng, không phạm tử tuyệt thì tốt. Nếu xuất thân từ hai phương Đoài, Khôn thì long khi phát nguyên đã tuyệt trước rồi; dù sa thuỷ đắc cục, hộ thác vững chắc, cuối cùng cũng không phát phúc.

Giảng: Đây là cách dùng tràng sinh trên long của Tam Hợp. Lấy Mộc làm ví dụ: Mộc trường sinh ở Hợi, đế vượng ở Mão, tử ở Ngọ, mộ ở Mùi, tuyệt ở Thân. Long phát từ Hợi là được sinh khí; nếu đi vòng rồi nhập thủ ở Ngọ, Mùi, Thân thì khí đã đến chỗ chết. Lời thích còn chia âm long, dương long theo chiều xoay khi nhập thủ: xoay từ trái qua là dương, từ phải qua là âm. Người học cần phân biệt: "âm dương" ở đây là chiều xoay của long và ngũ hành tràng sinh, khác với cách Tưởng Đại Hồng dùng chữ âm dương trong Biện Nguỵ.

Thuỷ phát thành môn, xét chỗ ra vào – 水發城門詳出入

Câu thứ hai nói cách đọc long qua nước. "Thành môn" ở đây là cửa nước, chỗ dòng nước đi ra khỏi cục.

Lời chú – 註

龍得水隨,故水發源之地,即龍神出身之地。或趨東,或趨西,必須詳觀其所出之方。若流神從寅艮而出,則知龍自坤兌而來;龍既自坤兌而來,則知水神必從寅艮而出。以艮寅為水口者,必兌龍成胎于正西,巽龍生息于東南。故卜氏云「入山觀水口,登穴看明堂」,即此意也。

Dịch: Long có nước đi theo, cho nên đất nước phát nguyên tức là đất long thần xuất thân. Hoặc chạy về đông, hoặc chạy về tây, phải xem kỹ phương nước đi ra. Nếu dòng nước từ Dần Cấn mà ra, thì biết long từ Khôn Đoài mà đến; long đã từ Khôn Đoài đến, thì biết nước ắt từ Dần Cấn mà ra. Lấy Cấn Dần làm thuỷ khẩu thì ắt long Đoài thành thai ở chính tây, long Tốn sinh tức ở đông nam. Cho nên họ Bốc nói: "Vào núi xem thuỷ khẩu, lên huyệt xem minh đường", chính là ý này.

Tranh cổ Đổng Nguyên vẽ sông núi, dòng nước chảy ra giữa các gò núi
Tranh cổ: sông núi của Đổng Nguyên (董源) đời Ngũ Đại, nước chảy ra giữa hai bờ gò. "Vào núi xem thuỷ khẩu": nhìn chỗ nước ra mà biết long từ đâu đến. (Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc, phạm vi công cộng)

Giảng: Long và thuỷ đi ngược chiều nhau trong một cục: long từ đầu nguồn đi xuống, nước từ hai bên long chảy ra cửa. Vì thế đứng ở thuỷ khẩu nhìn ngược lên là thấy hướng long đến. Câu "nhập sơn quan thuỷ khẩu, đăng huyệt khán minh đường" là của Bốc Tắc Ngôi trong Tuyết Tâm Phú, được dân địa lý thuộc lòng. Đây là việc làm thật ngoài thực địa: chưa leo lên long, hãy tìm chỗ nước ra khỏi cục, xem cửa nước có khép hay mở toang.

Long hành thẩm lai lịch – 龍行審來歷之因

Nguyên văn – 原文

龍行審來歷之因,

Dịch: Long đi, xét nguyên do lai lịch của nó.

Lời chú – 註

凡龍歸到頭,歸收水口之處,必考其本龍之來,要知從何發足,經歷何方。如東北到頭,向艮寅之方,其龍必自兌宮出身,乃為真龍;自坤申而兌者亦吉。若從壬子癸丑而來,必得坎上有左水佐輔夾流,會合于坤申,水向寅艮而去方的。……故龍行來歷之因,須自流神上消息之,始可以得其情也。

Dịch: Phàm long về đến đầu, về chỗ thu thuỷ khẩu, ắt phải khảo xem bản long đến từ đâu, phải biết phát chân từ đâu, đi qua những phương nào. Như long đến đầu ở đông bắc, hướng về phương Cấn Dần, thì long ắt xuất thân từ cung Đoài mới là chân long; từ Khôn Thân qua Đoài cũng tốt. Nếu từ Nhâm Tý Quý Sửu mà đến, thì phải có nước bên trái ở Khảm phụ kèm chảy, hội ở Khôn Thân, nước đi về Dần Cấn mới đúng. Cho nên nguyên do lai lịch của long đi phải xét từ dòng nước mới được tình thật của nó.

Lời thích – 增釋

賴氏曰:平坡之地,千里無盡,龍無一定之穴,而人無一定之見。假如一片方砂,四方八面無有收拾,似難取穴。若能審龍形來歷之因,真知灼見,……則知穴情,龍脈歸西北矣。

Dịch: Họ Lại nói: đất bình pha nghìn dặm không hết, long không có huyệt nhất định, người cũng không có cách thấy nhất định. Giả như một mảng sa vuông, bốn phương tám mặt không thu nhặt, dường khó lấy huyệt. Nếu xét được nguyên do lai lịch của hình long, thấy biết rõ ràng, thì biết được tình huyệt, biết long mạch quy về tây bắc.

Hai dòng sông hợp lưu giữa thung lũng núi cao
Hai dòng sông hợp lưu trong thung lũng (Đài Loan). Gặp một mảng đất bốn bề không thu, phải lần theo lai lịch của long và nước mới biết tình huyệt. (Ảnh: wenchien chen, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)

Giảng: Tên sách là "Bình Sa" (cát bằng), nên lời thích nhắc riêng đất bình dương: ở đồng bằng long không có đỉnh núi để nhìn, chỉ còn dòng nước và các gò thấp. Lúc ấy thuỷ là dấu vết duy nhất của long. Người ở miền Tây Nam Bộ hay đồng bằng Bắc Bộ đọc đoạn này sẽ thấy gần: xem đường nước kinh rạch chảy ra đâu để biết mạch đất về đâu.

Thuỷ hội định phân hợp – 水會定分合之自

Nguyên văn – 原文

水會定分合之自。

Dịch: Nước hội, định chỗ chia chỗ hợp.

Lời chú – 註

此言龍到頭結穴處,則水會于堂局之前。水來到堂,必有發源之處,從何方分流而來,又從何方會流而去,知流神分合之情,而其龍脈結穴之真偽自見。若水來到堂,左右分流交行,前後無迴遠者,其龍尚未住扎,雖砂頭有情,亦不結穴也。直至水交砂會之處,龍脈始聚而融結真穴。

Dịch: Câu này nói chỗ long đến đầu kết huyệt thì nước hội trước đường cục. Nước đến minh đường ắt có chỗ phát nguyên, từ phương nào chia dòng mà đến, lại từ phương nào hợp dòng mà đi; biết tình chia hợp của dòng nước thì thật giả của long mạch kết huyệt tự thấy. Nếu nước đến đường mà tả hữu chia dòng chạy ngang, trước sau không vòng lại, thì long còn chưa dừng đóng; dù đầu sa có tình cũng không kết huyệt. Phải đến chỗ nước giao sa hội, long mạch mới tụ mà kết chân huyệt.

Giảng: Đây là nguyên lý "phân thuỷ, hợp thuỷ" quen thuộc: trên đỉnh long nước chia đôi (phân), đến trước huyệt hai dòng gặp lại (hợp). Có phân mà không hợp là khí còn đang đi. Lời bình ở đầu trang tóm: các câu trên bàn chung phép xét sơn thuỷ trong cục theo chia hợp.

Ngũ hành phối bát phương, vạn tượng quy tứ thế – 五行配于八方 萬象歸乎四勢

Nguyên văn – 原文

是故五行配于八方,萬象盡歸乎四勢。

Dịch: Cho nên năm hành phối vào tám phương, muôn tượng đều quy về bốn thế.

Lời chú – 註

乾坤坎離艮震巽兌八方,各分隸于五行。……然以生旺死絕之氣定之,則木生在亥而配乾,金生在巳而配巽,水土生在申而配坤,火生在寅而配艮。……若寅申巳亥,乃五氣發生之始,為龍家之四勢,萬物之根基,五行之旺氣必自寅申巳亥發生。……《青囊經》云「地有四勢,氣行八方」,正謂此也。

Dịch: Tám phương Càn, Khôn, Khảm, Ly, Cấn, Chấn, Tốn, Đoài mỗi phương thuộc về một hành. Nhưng lấy khí sinh, vượng, tử, tuyệt mà định thì Mộc sinh ở Hợi nên phối với Càn, Kim sinh ở Tị nên phối với Tốn, Thuỷ Thổ sinh ở Thân nên phối với Khôn, Hoả sinh ở Dần nên phối với Cấn. Dần, Thân, Tị, Hợi là chỗ năm khí bắt đầu phát sinh, là "bốn thế" của nhà xem long, là gốc của muôn vật; khí vượng của ngũ hành ắt phát sinh từ Dần Thân Tị Hợi. Thanh Nang Kinh nói "đất có bốn thế, khí đi tám phương", chính là ý này.

Sơ đồ hai mươi bốn sơn với bốn tam giác tam hợp Thuỷ Hoả Kim Mộc, đánh dấu bốn chỗ trường sinh Dần Thân Tị Hợi và quẻ Cấn Khôn Tốn Càn đi kèm
Sơ đồ: bốn cục tam hợp; chấm tròn lớn là chỗ trường sinh Dần, Thân, Tị, Hợi ("bốn thế"), chấm vàng là quẻ duy đi kèm: Thuỷ phối Khôn, Hoả phối Cấn, Kim phối Tốn, Mộc phối Càn. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ)

Giảng: Đây là trục lý khí của toàn bộ Tam Hợp: bốn trường sinh Dần Thân Tị Hợi (tứ sinh), bốn đế vượng Tý Ngọ Mão Dậu (tứ chính), bốn mộ Thìn Tuất Sửu Mùi (tứ mộ). Mỗi cục Thuỷ, Mộc, Hoả, Kim lấy ba chữ sinh, vượng, mộ làm khung. Câu "địa hữu tứ thế, khí hành bát phương" của Thanh Nang Kinh được Tam Hợp hiểu thành bốn trường sinh. Biện Nguỵ thì đọc khác: bốn thế là bốn phương núi nước, khí hành là quái khí. Hai cách đọc này người học nên biết cả hai.

Tuỳ hình sát thể, quan tượng thẩm long – 隨形察體 觀象審龍

Nguyên văn – 原文

隨形察體,觀象審龍。

Dịch: Theo hình mà xét thể, xem tượng mà xét long.

Lời chú – 註

隨地之形以察其龍之體,觀砂之象而審其龍之氣。……如木之形必直而聳,火之形必尖而燄,土之形必方正而厚,水之形必曲折而動,金之形必頂圓而腳潤。……如金之形圓而潤者,又當審其龍之自何方來。如兌方發足,則金形乘于旺氣而出,真金龍也;若自離方來,其出身已被火制矣,縱結穴亦不久遠。餘龍皆倣此。

Dịch: Theo hình đất để xét thể của long, xem tượng sa để xét khí của long. Như hình Mộc ắt thẳng mà cao vút, hình Hoả ắt nhọn như lửa bốc, hình Thổ ắt vuông vức mà dày, hình Thuỷ ắt quanh co mà động, hình Kim ắt đỉnh tròn mà chân nhuận. Như hình Kim tròn nhuận, lại phải xét long từ phương nào đến: nếu phát chân từ phương Đoài thì hình Kim cưỡi khí vượng mà ra, là Kim long thật; nếu từ phương Ly đến thì khi xuất thân đã bị Hoả khắc, dù kết huyệt cũng không lâu dài. Các long khác cũng theo vậy.

Lời thích – 增釋

賴氏曰:夫龍有形者,氣之所鍾聚而成者也;有象者,形之所類而取者也。……莫非五氣之流行,而各有自然之則。……如此審詳,以取中,則有以得其穴情之真也。

Dịch: Họ Lại nói: long có hình là do khí chung tụ mà thành; có tượng là do hình loại suy mà lấy. Kim thì như chuông úp, nồi úp, trăng non, mày ngài; Mộc thì thẳng đứng; Thuỷ như rắn lượn, phượng bay; tất cả đều là năm khí lưu hành, mỗi thứ có phép tắc tự nhiên. Xét kỹ như vậy mà lấy chỗ giữa, thì được tình huyệt thật.

Những ngọn núi đá vôi tròn và nhọn giữa đồng lúa Tam Cốc, Ninh Bình
Núi đá Tam Cốc (Ninh Bình) giữa đồng lúa: đỉnh tròn như chuông úp là dáng Kim, đỉnh đứng thẳng là dáng Mộc. Hình do khí tụ mà thành, tượng do hình mà suy. (Ảnh: Andre Hospers, Wikimedia Commons, CC BY 4.0)

Giảng: Đoạn này nối hình với khí: thấy núi tròn là hình Kim, nhưng còn phải xem long Kim ấy đến từ phương nào. Đến từ Đoài (Kim vượng) là "hình khí cùng một nhà"; đến từ Ly (Hoả) là hình bị khí khắc. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ đúng thứ tự này: nhận hình ngũ tinh trên thực địa trước, rồi mới đem la kinh đo phương long đến.

Đới cửu lý nhất, phụng vũ long phi – 戴九履一 鳳舞龍飛

Lời bình đầu trang ghi: từ đây trở xuống là phần bàn riêng phép xét núi trong cục.

Nguyên văn – 原文

戴九履一,而天地之中數居尊;鳳舞龍飛,而乾巽之陰陽交泰。

Dịch: Đội chín đạp một, thì số giữa của trời đất ở ngôi tôn; phượng múa rồng bay, thì âm dương Càn Tốn giao thái.

Lời chú – 註

一者陽之始,九者陽之盛,五者陽之中。五屬土而能備四方,正居中坐下,……得天地之正氣,陽剛中正,為帝王建都之地。……若亥上行龍,自天門出身,跳躍如飛;巽上行龍,自地戶而迎,陽砂如舞,亥巳交合,朝對有情,……則乾陽而巽陰,二氣交泰,為明王聖帝臨民之地。

Dịch: Một là khởi đầu của dương, chín là cực thịnh của dương, năm là giữa của dương. Năm thuộc Thổ, đủ bốn phương, ngồi chính giữa, được chính khí trời đất, dương cương trung chính, là đất đế vương đóng đô. Nếu long đi trên Hợi, xuất thân từ "thiên môn" (Càn Hợi), nhảy nhót như bay; long đi trên Tốn, từ "địa hộ" (Tốn Tị) đón lại, sa dương như múa; Hợi Tị giao hợp, chầu đối có tình, thì Càn dương mà Tốn âm, hai khí giao thái, là đất minh vương thánh đế trị dân.

Kèm theo câu này, phần tham bổ có vẽ "Đồ đới cửu lý nhất Lạc Thư" (戴九履一洛書之圖): chín trên một dưới, ba trái bảy phải, hai bốn làm vai, sáu tám làm chân, năm ở giữa; dưới đồ ghi rõ là vị quái hậu thiên lấy từ Lạc Thư.

Giảng: Hai câu này nói cục lớn nhất: cục kinh đô. Đới cửu lý nhất là trục Ly (9) trên, Khảm (1) dưới, tức trục Nam Bắc; Thổ số 5 ở giữa là ngôi chủ. Phụng vũ long phi là trục Càn Tốn (tây bắc, đông nam), thiên môn và địa hộ đối nhau. Cục lớn như vậy người thường ít gặp; giá trị của đoạn này với người học là thấy rõ cách kinh dùng Lạc Thư và trục thiên môn địa hộ để xét tầm vóc một cục.

Tam quan tam hiệp, phòng tả khiên hữu xế – 三關三峽 左牽右掣

Nguyên văn – 原文

雖有三關三峽之落,尤防左牽右掣之非。

Dịch: Dù có ba quan ba hiệp mà hạ xuống, càng phải phòng cái sai "bên trái kéo, bên phải giật".

Lời chú – 註

龍脈出身而無關鎖,則行而不住,氣隨上行;砂不轉峽,則氣散而不收。故真龍真地,入首到頭,左右必有俯迎送砂,……束環而抱,如拜如揖,則氣藏完固,無有漏洩。……若東牽西掣,各自分逃,于本砂略無情意者,則來分泄氣,所謂飛散英靈者此也。

Dịch: Long mạch xuất thân mà không có quan toả thì đi mà không dừng, khí theo lên mà đi; sa không xoay thành hiệp thì khí tán mà không thu. Cho nên chân long chân địa, khi nhập thủ đến đầu, hai bên ắt có sa cúi đón, sa đưa tiễn, bó vòng mà ôm, như lạy như vái, thì khí tàng trọn vẹn, không rò rỉ. Nếu bên đông kéo, bên tây giật, mỗi nhánh tự chia chạy, với thân sa không chút tình ý, thì đến để chia tiết khí, tức là cái gọi là "làm bay tán anh linh".

Phần bình lâm ghi thêm một phân biệt quan trọng: "tả khiên hữu xế" ở đây nói chỗ long qua quan qua hiệp, có nhánh kéo đi nơi khác, tự kết riêng, không đoái hoài thân long, nên khí bị chia; khác với câu sau "khí tàng ư tả hữu" là nói chỗ nhập thủ, nhập huyệt, kỵ long hổ chia mạch không ôm, chạy thành "quỷ kiếp" làm tiết khí huyệt. Kèm theo là "Đồ quan hiệp tả hữu phân sí" (關峽左右分翅之圖), vẽ long qua hiệp có hai cánh tả hữu.

Đèo núi Hoàng Liên Sơn với sống núi thắt lại và hai nhánh hai bên
Sống núi Hoàng Liên Sơn thắt lại ở chỗ đèo, hai bên có nhánh như cánh. Kinh gọi là quan hiệp có hai cánh tả hữu; nhánh đi riêng không đoái hoài thân long thì khí bị chia. (Ảnh: Christophe95, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

Giảng: "Quan" là chỗ khoá, "hiệp" là chỗ long thắt lại như eo ong, hạc tất. Có ba lần thắt, ba lần khoá là long đã được luyện, nhưng kinh vẫn nhắc: thắt lại rồi mà hai bên có nhánh kéo đi mất thì khí vẫn chảy theo nhánh ấy. Ngoài thực địa, đây là việc đi dọc long xem các chân, các cánh ở hai bên chầu vào hay quay lưng bỏ đi.

Sinh long phát túc mạc phạm thiên cương – 生龍發足莫犯天罡

Nguyên văn – 原文

生龍發足,莫犯天罡;旺處出身,休逢死絕。

Dịch: Long sinh phát chân, chớ phạm thiên cương; chỗ vượng xuất thân, đừng gặp tử tuyệt.

Lời chú – 註

寅申巳亥為長生,辰戌丑未為天罡。蓋天罡所臨之地,祿馬不到,貴人不臨,故生龍出身,帶辰戌丑未天罡而來者,皆不結地。如寅艮龍出脈,轉過丑上而行,是犯天罡矣。子午卯酉為帝旺,寅申巳亥為死絕。旺龍出身,轉寅申巳亥者,亦不結地。如卯木龍轉至午未申方入首,是木死在午,絕在申,而卯龍受死絕矣。此天地陰陽之妙理,五行之真機。地理家不明此道,則龍穴之生旺休囚且不知,何以驗吉凶休咎之應。

Dịch: Dần Thân Tị Hợi là trường sinh, Thìn Tuất Sửu Mùi là thiên cương. Đất thiên cương đến thì lộc mã không tới, quý nhân không lâm; cho nên long sinh xuất thân mà mang thiên cương Thìn Tuất Sửu Mùi đến thì đều không kết đất. Như long Dần Cấn ra mạch, xoay qua Sửu mà đi, là phạm thiên cương. Tý Ngọ Mão Dậu là đế vượng, Dần Thân Tị Hợi (đối với chúng) là tử tuyệt. Long vượng xuất thân mà xoay về Dần Thân Tị Hợi cũng không kết đất. Như long Mão Mộc xoay đến Ngọ, Mùi, Thân mà nhập thủ, thì Mộc tử ở Ngọ, tuyệt ở Thân, long Mão chịu tử tuyệt. Đây là lý mầu âm dương trời đất, là cơ thật của ngũ hành. Nhà địa lý không rõ đạo này thì sinh vượng hưu tù của long huyệt còn chưa biết, lấy gì nghiệm được cát hung hưu cữu.

Lời tham bổ – 補

徐氏曰:凡寅艮龍轉過丑行,巽巳龍轉過辰行,坤申龍轉過未行,乾亥龍轉過戌行,此皆為生龍犯天罡也。凡甲卯行龍轉午未申方結局,丙午龍轉酉戌亥方結局,庚酉龍轉子丑寅方結局,壬子龍轉卯辰巳方結局,此皆為旺逢死絕也。

Dịch: Họ Từ nói: phàm long Dần Cấn xoay qua Sửu mà đi, long Tốn Tị xoay qua Thìn, long Khôn Thân xoay qua Mùi, long Càn Hợi xoay qua Tuất, đều là long sinh phạm thiên cương. Phàm long Giáp Mão xoay về Ngọ Mùi Thân mà kết cục, long Bính Ngọ xoay về Dậu Tuất Hợi, long Canh Dậu xoay về Tý Sửu Dần, long Nhâm Tý xoay về Mão Thìn Tị mà kết cục, đều là long vượng gặp tử tuyệt.

Dãy núi Hoàng Liên xoay chuyển hướng giữa các thung lũng
Núi Hoàng Liên đổi hướng giữa các thung lũng. Long xoay về đâu mà kết cục quyết định là long sinh gặp vượng hay long vượng gặp tử tuyệt. (Ảnh: Ondřej Žváček, Wikimedia Commons, CC BY 2.5)

Giảng: Bảng của họ Từ rất gọn để nhớ. Long sinh (bốn chữ Dần Thân Tị Hợi cùng quẻ đi kèm) mà lùi qua chữ mộ đứng ngay trước nó là phạm thiên cương. Long vượng (Tý Ngọ Mão Dậu) mà chuyển tới ba chữ tử, mộ, tuyệt của hành mình là gặp tử tuyệt. Ví dụ dễ thấy: long Mão (Mộc vượng) mà quay về Ngọ Mùi Thân kết huyệt là khí Mộc đi vào chỗ chết. Đây là phần lý khí; Phong Thuỷ Liên Hoa dùng nó để kiểm lại một long đã thấy kết thật, không dùng nó để bỏ một huyệt kết thật.

Câu kế tiếp: khí tàng ở tả hữu – 氣藏于左右

Ngay sau đó kinh mở sang đoạn mới: "khí tàng ư tả hữu, kỵ phân tiết ư quỷ kiếp chi giao" (氣藏于左右,忌分泄于鬼劫之交), tức khí giữ ở hai bên huyệt, kỵ bị chia tiết ở chỗ quỷ, kiếp giao nhau. Đoạn này cùng các đồ cửu tinh, hình huyệt sẽ được giảng ở bài sau.

Thầy Vũ Giới nhận xét – 師評

Thẩm Cục mở đầu bằng long và thuỷ, kết đoạn bằng tràng sinh. Ba lớp ấy cũng là ba lớp học của người làm âm phần. Lớp thứ nhất là mắt: thấy được thuỷ khẩu, thấy chỗ nước chia nước hợp, thấy hai bên ôm hay bỏ. Lớp thứ hai là thân: đi dọc long đếm quan hiệp, xem chân cánh. Lớp thứ ba mới là la kinh: đo long đến, đo nước đi, xét sinh vượng tử tuyệt. Học ngược lại, cầm la kinh trước, thì sẽ rơi vào đúng cái lỗi mà chính người bổ chú Ngọc Xích đã phê: thấy chữ mà bỏ đất.

Câu "vào núi xem thuỷ khẩu" là bài tập đầu tiên Thầy giao học viên ra thực địa: đứng ở chỗ nước ra khỏi cục, nhìn ngược lên, vẽ lại đường long trước khi lên huyệt. Ai muốn tập phép này có thể đi thực địa cùng thầy.

Tóm lại – 總結: Đầu Thẩm Cục thiên: long phải sinh từ phát nguyên đến nhập thủ, tránh "sinh long tử huyệt"; xem thuỷ khẩu để biết long đến từ đâu; nước hội trước đường mới là long dừng; ngũ hành phối bát phương, tứ sinh Dần Thân Tị Hợi là bốn thế; tuỳ hình sát thể; cục lớn lấy trục Lạc Thư và Càn Tốn; qua quan hiệp phải phòng tả khiên hữu xế; long sinh chớ phạm thiên cương, long vượng chớ gặp tử tuyệt.

Bài trước: Thẩm Huyệt thiên (5): Hai mươi bốn long lập hướng, từ Bính đến Hợi. Bài sau: Thẩm Cục thiên (2): Khí tàng tả hữu, quần vân phủng nguyệt.

Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển thượng, Thẩm Cục thiên thứ năm, từ đầu thiên đến câu "hưu phùng tử tuyệt" cùng lời chú, lời thích, lời tham bổ và lời bình; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Lời chú lược bớt, có dấu "……". Chữ khắc mờ đọc theo văn mạch: hai chữ đầu "龍分" của câu mở thiên; 詳出入 (bản khắc có thể thêm một chữ); 子丑寅 trong lời họ Từ (bản khắc như "子午寅"); 交 trong "鬼劫之交" (chữ sau mờ). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: đo phương long đến và phương thuỷ khẩu để đối chiếu tràng sinh.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, có xét vận khí.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ long, thuỷ khẩu, chỗ nước chia hợp và các chân cánh hai bên.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Xem thuỷ khẩu, đếm quan hiệp, nhận chân cánh hai bên là việc phải tập ngoài núi. Thầy Vũ Giới có các buổi khảo cứu thực địa cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

"Sinh long tử huyệt" là gì? – 生龍死穴

Long phát nguyên ở phương trường sinh của hành mình nhưng nhập thủ ở đất tử, mộ, tuyệt, như long Mộc phát từ Hợi mà nhập thủ ở Ngọ, Mùi, Thân. Kinh nói táng vào ắt tuyệt.

Vì sao xem thuỷ khẩu biết được long đến? – 觀水口知龍

Long và nước đi ngược chiều trong một cục: nước ra ở Dần Cấn thì long đến từ Khôn Đoài. Vì vậy Bốc Tắc Ngôi dạy "vào núi xem thuỷ khẩu".

Thiên cương trong Ngọc Xích là những chữ nào? – 天罡

Bốn mộ Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Long sinh xoay lùi qua chữ mộ đứng trước nó (Dần Cấn qua Sửu, Tốn Tị qua Thìn, Khôn Thân qua Mùi, Càn Hợi qua Tuất) là phạm thiên cương.

"Tả khiên hữu xế" khác "quỷ kiếp" thế nào? – 牽掣與鬼劫

Theo lời bình, tả khiên hữu xế nói nhánh kéo đi ở chỗ long qua quan hiệp; quỷ kiếp nói long hổ ở chỗ nhập huyệt chia mạch chạy đi, làm tiết khí huyệt.

Phong Thuỷ Liên Hoa dùng phép tràng sinh này thế nào? – 蓮花用法

Dùng để kiểm lại long đã thấy kết thật và chọn hướng tiêu nạp; không dùng tên sơn để bỏ một huyệt kết thật, đúng như lời tham bổ trong sách đã nhắc.

Từ khoá: ["thẩm cục thiên" · "審局篇" · "thuỷ khẩu" · "long phân sinh tử" · "bình sa ngọc xích kinh"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…