💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Huyệt (4) Hai mươi bốn long lập hướng, từ Nhâm đến Tị 二十四龍立向

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Huyệt (4) Hai mươi bốn long lập hướng, từ Nhâm đến Tị 二十四龍立向

Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷上 · 審穴篇第四 · 補)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.

Cuối bài trước, Từ Chi Mạc hứa sẽ bổ thêm "các phép hoá hợp, mộ hợp, tam hợp có thể tham dụng". Lời hứa ấy thành một phần bổ dài nhất quyển thượng: "Bổ nhị thập tứ long lập hướng thích nghĩa" (補二十四龍立向釋義), giảng hướng nên lập cho từng long trong hai mươi bốn long, hợp ba nguồn: Ngọc Xích Kinh, Thôi Quan thiên (催官篇) của Lại Văn Tuấn và La Kinh Giải Lược của họ Lại. Mỗi long được xét theo cùng một khuôn bốn phép. Bài này giảng khuôn ấy và mười hai long đầu, từ Nhâm đến Tị; bài sau đi tiếp mười hai long còn lại.

Trả lời nhanh: Phần bổ của Từ Chi Mạc xét hướng cho mỗi long bằng bốn phép: hoá hợp (thiên can ngũ hợp: Giáp Kỷ, Ất Canh, Bính Tân, Đinh Nhâm, Mậu Quý), mộ hợp, nạp khí (nạp giáp) và tam hợp. Long được xét hai chiều: tả toàn tính theo can dương, hữu toàn tính theo can âm. Hướng tìm được phải qua ba cửa lọc: cùng tịnh âm hoặc cùng tịnh dương với long, không quá gần long đến mức "thế không thể hợp", và không rơi vào mộ khố hay diệu sát. Không qua được thì "bỏ chính lấy mượn": mượn lộc của can ấy, hoặc mượn sơn cùng cung. Kết quả, ví dụ: long Nhâm lập ba hướng Ngọ, Khôn, Ất, mở rộng thêm Giáp, Thân; long Cấn có tới tám hướng; long Tý chỉ một hướng chính là Khôn.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đọc bảng hướng của hai mươi bốn long, đừng nhìn kết quả trước. Hãy nhìn cái lý do mà người xưa bỏ một hướng: quá gần thì thế không hợp, rơi vào mộ khố thì không muốn hướng, phạm sát thì tránh. Mấy lý do ấy đúng ở mọi phái, còn kết quả từng ô thì tuỳ phái."

Núi đồi nhiều nhánh ở Bản Luốc, Hoàng Su Phì
Núi đồi nhiều nhánh ở Bản Luốc (Hoàng Su Phì, Hà Giang). Mỗi nhánh long đến theo một sơn khác nhau, nên phần bổ phải xét hướng cho từng long trong hai mươi bốn long. (Ảnh: NKSTTSSHNVN, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

Khuôn bốn phép xét hướng – 化合 墓合 納氣 三合

Nguyên văn (đầu phần bổ):

補二十四龍立向釋義(參合玉尺經及催官篇、賴氏羅經解略諸法而參用之)

Dịch: Bổ: giải nghĩa phép lập hướng cho hai mươi bốn long (tham hợp Ngọc Xích Kinh với Thôi Quan thiên và các phép trong La Kinh Giải Lược của họ Lại mà dùng xen).

Giảng: Mỗi long trong phần bổ mở đầu bằng một dòng chữ lớn, ví dụ: "Nhâm long: chính ngũ hành Thuỷ khí, tịnh dương; Ngọ, Khôn, Ất ba hướng; mở rộng Giáp, Thân hai hướng." Dòng ấy cho ba thông tin: hành của long, long thuộc tịnh âm hay tịnh dương (theo cách chia đã giảng ở bài Thẩm Huyệt (2)), các hướng chính mà Thôi Quan thiên chọn, và các hướng Từ Chi Mạc "mở rộng" thêm. Bên dưới là bốn đoạn nhỏ giải thích, mỗi đoạn một phép:

  • Từ hoá hợp lấy phối (從化合取配): dùng thiên can ngũ hợp. Giáp hợp Kỷ, Ất hợp Canh, Bính hợp Tân, Đinh hợp Nhâm, Mậu hợp Quý. Vì hai mươi bốn sơn không có Mậu Kỷ, sách quy Mậu về Cấn, Thìn, Tuất và Kỷ về Khôn, Sửu, Mùi.
  • Từ mộ hợp lấy phối (從墓合取配): theo La Kinh Giải, các cặp như Nhâm với Tân, Quý với Giáp, Giáp với Quý, Ất với Bính.
  • Từ nạp khí mà luận (從納氣論): hướng về sơn mà quẻ của long nạp, đúng như phép chính phối ở bài trước.
  • Từ tam hợp mà luận (從三合論): hướng về các sơn cùng một cục tam hợp với long theo song sơn: Thân Tý Thìn (với Khôn Nhâm Ất) là Thuỷ cục, Dần Ngọ Tuất (với Cấn Bính Tân) là Hoả cục, Tị Dậu Sửu (với Tốn Canh Quý) là Kim cục, Hợi Mão Mùi (với Càn Giáp Đinh) là Mộc cục.

Thêm một chiều nữa: mỗi long được xét hai cách, tả toàn (左旋) và hữu toàn (右旋). Tả toàn thì tính long theo can dương của hành ấy, hữu toàn thì theo can âm. Long Nhâm tả toàn "làm Nhâm Thuỷ mà luận", hữu toàn "làm Quý Thuỷ mà luận". Đây là sự nối dài của phép dương long tả toàn, âm long hữu quy đã gặp ở Thẩm Khí thiên.

Bảng hướng nên lập cho mười hai long từ Nhâm đến Tị
Sơ đồ: hướng chính và hướng mở rộng của mười hai long từ Nhâm đến Tị theo phần bổ của Từ Chi Mạc. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ)

Ba cửa lọc và phép "bỏ chính lấy mượn" – 棄正取借

Đọc hết mười hai long đầu, ta thấy mọi hướng đều phải qua cùng mấy cửa lọc, được lặp đi lặp lại bằng cùng một lối nói:

  • "Âm dương bác tạp" (陰陽駁雜): hướng khác loại tịnh âm tịnh dương với long thì loại. Long Nhâm tịnh dương, nên hướng Đinh (tịnh âm) bị loại dù Đinh hợp Nhâm.
  • "Cung vị gần nhau, thế không thể hợp" (宮位相近而勢不得合): hướng nằm quá sát long trên vòng hai mươi bốn sơn thì không thể vừa toạ long ấy vừa hướng về đó. Long Nhâm với hướng Tân, long Sửu với hướng Quý đều bị loại vì lẽ này.
  • "Mộ khố, sát diệu": hướng rơi vào mộ của hành long (Thìn là mộ của Thuỷ, Mùi là khố của Mộc, Tuất là khố của Hoả) hoặc vào phương diệu sát của quẻ (Dần là sát của Cấn, Dậu là sát của Tốn) thì tránh.

Khi hướng đúng phép bị loại, sách dùng phép "bỏ chính lấy mượn" (棄正取借), có hai cách mượn. Một là mượn lộc: lấy địa chi là lộc của can ấy (Đinh lộc tại Ngọ, Canh lộc tại Thân, Kỷ lộc tại Ngọ). Hai là mượn sơn cùng cung: lấy sơn đứng chung một cung bát quái hoặc kề bên với sơn bị loại (Ất cùng cung với Thìn, Khôn cùng cung với Thân, Cấn cùng cung với Sửu).

Long Nhâm: ví dụ đầy đủ – 壬龍

Nguyên văn (lược):

壬龍 正五行水氣 淨陽 午坤乙三向 推廣甲申二向
從化合取配:左旋者作壬水論,丁與壬合,宜扦丁向為正配;然丁向淨陰,配不得壬龍淨陽,故棄丁而扦午向。何也?蓋午為丁之祿支,棄正從借,取其淨陽之相配,此《催官篇》之所以取午向也。右旋者作癸水論,癸與戊為正配,然二十四向中無戊己二字,蓋艮辰戌即戊土也。艮淨陰,與壬龍淨陽不相配;戌與右旋壬龍癸水氣雖可配合,而宮位相去不遠,勢不得合……惟辰與壬可相配,而辰又為壬之墓地,故棄辰而扦乙向。何以乙?以乙與辰同宮,亦棄正取借之義也,故《催官篇》所以取之。
從墓合取配:左旋者作壬水論,壬與辛合,宜扦辛向為正配;然壬龍與辛向陰陽駁雜,且宮位相近而勢不得合,又無借配可取……右旋者作癸水論,癸與甲合,故右旋壬龍宜扦甲向……其實右旋壬龍甲向為可用也。
從三合論:壬與坤乙申子辰合會水局,但子與壬氣雖合而勢不得合于向,無可取焉;辰為水之墓地,不當向之;所可用者坤申二向、左腰受氣乙向,右腰受氣俱為淨陽相配,一氣合局,故並取之。而《催官》又不取坤向者……其實坤與申同宮,乃水所長生之地,何忌之有?故予為之補之。

Dịch: Long Nhâm: chính ngũ hành là khí Thuỷ, tịnh dương; ba hướng Ngọ, Khôn, Ất; mở rộng thêm hai hướng Giáp, Thân.

Theo hoá hợp: tả toàn thì luận là Nhâm Thuỷ; Đinh hợp Nhâm, đáng lẽ lập hướng Đinh là chính phối; nhưng hướng Đinh tịnh âm, không phối được với long Nhâm tịnh dương, nên bỏ Đinh mà lập hướng Ngọ. Vì sao? Vì Ngọ là lộc của Đinh; bỏ chính theo mượn, lấy cái tịnh dương phối nhau; đó là lý do Thôi Quan thiên lấy hướng Ngọ. Hữu toàn thì luận là Quý Thuỷ; Quý với Mậu là chính phối; nhưng trong hai mươi bốn hướng không có chữ Mậu Kỷ, mà Cấn, Thìn, Tuất chính là Mậu Thổ. Cấn tịnh âm, không phối với long Nhâm tịnh dương; Tuất tuy phối được với khí Quý Thuỷ của long Nhâm hữu toàn, nhưng cung vị cách nhau không xa, thế không thể hợp… Chỉ Thìn phối được với Nhâm, mà Thìn lại là đất mộ của Nhâm, nên bỏ Thìn mà lập hướng Ất. Sao lại Ất? Vì Ất cùng cung với Thìn, cũng là nghĩa bỏ chính lấy mượn; Thôi Quan thiên lấy hướng này là vì thế.

Theo mộ hợp: tả toàn luận là Nhâm Thuỷ, Nhâm hợp Tân, đáng lẽ hướng Tân là chính phối; nhưng long Nhâm với hướng Tân âm dương lẫn tạp, cung vị lại gần nhau, thế không thể hợp, cũng không có chỗ mượn… Hữu toàn luận là Quý Thuỷ, Quý hợp Giáp, nên long Nhâm hữu toàn lập hướng Giáp… thật ra hướng Giáp của long Nhâm hữu toàn là dùng được.

Theo tam hợp: Nhâm với Khôn, Ất, Thân, Tý, Thìn hội thành Thuỷ cục; nhưng Tý tuy cùng khí với Nhâm mà thế không hợp làm hướng, không lấy được; Thìn là mộ của Thuỷ, không nên hướng về; dùng được là hai hướng Khôn, Thân, và hướng Ất nhận khí ở eo bên trái; đều tịnh dương phối nhau, một khí hợp cục, nên đều lấy. Thôi Quan thiên lại không lấy hướng Khôn… thật ra Khôn cùng cung với Thân, là đất trường sinh của Thuỷ, có gì phải kỵ? Nên tôi bổ thêm.

Giảng: Ví dụ long Nhâm cho thấy trọn quy trình. Phép hoá hợp tả toàn ra Đinh, bị loại vì tạp âm dương, mượn lộc ra Ngọ. Hoá hợp hữu toàn ra Mậu (Thìn), bị loại vì là mộ, mượn cùng cung ra Ất. Mộ hợp hữu toàn ra Giáp. Tam hợp ra Khôn, Thân, Ất. Gộp lại: ba hướng chính Ngọ, Khôn, Ất (Thôi Quan thiên chọn, Từ Chi Mạc thêm Khôn), mở rộng Giáp, Thân. Cũng nên để ý chỗ Từ Chi Mạc tự ý bổ hướng Khôn mà Thôi Quan thiên bỏ: người bổ sách không coi sách tiền bối là bất khả xâm phạm.

Vòng hai mươi bốn sơn đánh dấu các hướng của long Nhâm
Sơ đồ: long Nhâm qua bốn phép ra ba hướng chính Ngọ, Khôn, Ất và hai hướng mở rộng Giáp, Thân; Đinh, Tân, Thìn, Tý bị loại. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ)

Long Tý và long Quý – 子龍 癸龍

子龍 正五行水氣 淨陽 坤一向 推廣申乙二向
……欲棄丁之正配而借配于午,雖曰淨陽相配,然不免于直受冲腦之弊,故左旋子龍立向之法,于化合無可取也。……其實子龍乙向但宜兼卯一二分,而不宜兼辰,則乙向亦為可用也。……坎納癸,然子與癸同宮,氣雖合而勢不得合,故子龍立向于納甲之法無可取也。
癸龍 正五行水氣 淨陽 坤午二向 推廣乙甲二向
……乃催官不取乙,何者?以癸龍力輕,而乙向又氣從腰入,則其力益微,故棄之;其實局有可用者,亦用之不妨。……然坎離有相交之義,故……扦午向而取坎離借交之妙,此《催官篇》之所取向午也。

Dịch: Long Tý: khí Thuỷ, tịnh dương; một hướng Khôn; mở rộng Thân, Ất. …Muốn bỏ chính phối Đinh mà mượn Ngọ, tuy nói tịnh dương phối nhau, nhưng không tránh được cái hại "nhận thẳng xung vào đầu" (Tý với Ngọ đối nhau thẳng), nên long Tý tả toàn không lấy được hướng nào theo hoá hợp… Thật ra long Tý hướng Ất chỉ nên kiêm Mão một hai phân, không nên kiêm Thìn, thì hướng Ất cũng dùng được… Khảm nạp Quý, nhưng Tý với Quý cùng cung, khí tuy hợp mà thế không hợp, nên long Tý lập hướng theo nạp giáp không lấy được gì.

Long Quý: khí Thuỷ, tịnh dương; hai hướng Khôn, Ngọ; mở rộng Ất, Giáp. …Thôi Quan không lấy Ất vì sao? Vì long Quý lực nhẹ, hướng Ất lại khiến khí vào từ eo, lực càng yếu, nên bỏ; thật ra cục có chỗ dùng được thì dùng cũng không hại… Nhưng Khảm Ly có nghĩa giao nhau, nên lập hướng Ngọ để lấy cái diệu mượn sự giao của Khảm Ly; đó là lý do Thôi Quan thiên hướng Ngọ.

Giảng: Hai long cùng phương Bắc nhưng kết quả khác nhau. Long Tý chính giữa Bắc, nên hướng Ngọ là "xung thẳng vào đầu", bị loại; long Quý lệch Đông một chút thì hướng Ngọ lại được nhận, vì nghĩa Khảm Ly giao nhau. Chỗ này cũng xuất hiện lần đầu một khái niệm quan trọng của Thôi Quan thiên: khí vào từ tai hay từ eo.

"Khí theo tai vào thì quan dễ đến, khí theo eo vào thì quan đến chậm" – 氣從耳入 氣從腰入

(乙龍墓合條)大抵《催官》乘氣立向,取耳入為上,腰入為下,故其訣云:「氣從耳入官易期,氣從腰入官應遲。」此可知其貴耳受而不貴腰受也。陰龍氣屬旺相,福力厚大,《催官》多或有取腰受者;至於陽龍氣微力薄,大抵不取腰受立向,其執見有如此矣。然龍有翻身作穴,不拘陰陽,多有橫受而反結大地者,則腰受正不必……所以乙龍癸向《催官》不取,予特為之廣之。

Dịch: (Ở mục mộ hợp của long Ất) Đại để Thôi Quan thiên cưỡi khí lập hướng thì lấy khí vào từ tai làm trên, vào từ eo làm dưới; nên khẩu quyết nói: "Khí theo tai vào thì quan dễ đến; khí theo eo vào thì quan đến chậm." Có thể biết sách quý nhận khí ở tai mà không quý nhận khí ở eo. Long âm khí thuộc vượng tướng, phúc lực dày lớn, Thôi Quan thiên đôi khi cũng lấy nhận khí ở eo; còn long dương khí yếu lực mỏng thì đại để không lấy nhận khí ở eo để lập hướng; chỗ chấp kiến của sách là như vậy. Nhưng long có khi trở mình làm huyệt, không câu nệ âm dương, nhiều khi nhận khí ngang mà lại kết đất lớn; thì nhận khí ở eo cũng không nhất thiết phải bỏ… Cho nên hướng Quý của long Ất Thôi Quan không lấy, tôi đặc biệt mở rộng thêm.

Giảng: "Tai" và "eo" ở đây là vị trí khí của long đi vào huyệt so với trục toạ hướng. Long đến thẳng sau lưng, hơi lệch một bên, giống như khí vào qua "tai" của người ngồi, là nhận khí chính; long đến ngang hông, khí vào qua "eo", là nhận khí ngang (橫受). Thôi Quan thiên ưu tiên nhận khí ở tai. Từ Chi Mạc lại dẫn kinh nghiệm hình thế: nhiều đất lớn là long trở mình, nhận khí ngang, nên không thể bỏ hẳn. Đây là một ví dụ nữa cho thấy người bổ sách đặt hình thế lên trên khẩu quyết.

Tranh Thạch Đào: sơn thuỷ vẽ dịp Trùng Dương
Tranh cổ: sơn thuỷ vẽ dịp Trùng Dương của Thạch Đào (石濤) đời Thanh. Núi trở mình, khí vào từ bên hông: khẩu quyết "khí vào tai, khí vào eo" là để đọc những thế như vậy. (Phạm vi công cộng, CC0)

Long Sửu, Cấn, Dần, Giáp – 丑艮寅甲

丑龍 正五行土氣 淨陰 丙丁向 推廣巳一向
……丑納巳氣,故丑龍宜扦巳向為正配;而《催官》取丙向者……不若棄巳而借配于丙,以巳丙相與為鄰,亦棄正借配之義也。……若左旋丑龍為戊土,還須扦巳向,乃其祿也,為更妙;若右旋丑龍為己土,依《催官》扦丙向為妙,以丙火乃己土之所藉以生也。
艮龍 正五行土氣 淨陰 丙丁庚辛酉巽巳未八向
……艮與丙辛寅午戌會為火局,然艮與寅午戌陰陽駁雜,況寅又為艮之煞曜,尤不可向;所最妙者丙辛向,以合雙山,兼合納甲……俱屬淨陰相配,一氣會局,此《催官》之所以取丙辛向也。
寅龍 正五行木氣 淨陽 坤申二向 推廣午乾二向
……乃催官不取乾向者,何以乾金為寅木之所忌,故畧之;其實乾亥同宮,而木所藉以生之地,扦乾向者,不用單乾而兼亥一二分,便可用也。
甲龍 正五行木氣 淨陽 坤乾二向 推廣午一向
……甲納氣于乾,故甲龍宜扦乾向為正配,此《催官》所以取之。

Dịch: Long Sửu: khí Thổ, tịnh âm; hướng Bính, Đinh; mở rộng một hướng Tị. …Sửu nạp khí Tị, nên long Sửu nên lập hướng Tị là chính phối; Thôi Quan lấy hướng Bính… chẳng bằng bỏ Tị mà mượn Bính, vì Tị Bính kề nhau, cũng là nghĩa bỏ chính mượn phối… Nếu long Sửu tả toàn là Mậu Thổ thì vẫn nên lập hướng Tị, vì Tị là lộc của Mậu, càng diệu; nếu hữu toàn là Kỷ Thổ thì theo Thôi Quan lập hướng Bính là diệu, vì Bính Hoả là chỗ Kỷ Thổ nhờ mà sinh.

Long Cấn: khí Thổ, tịnh âm; tám hướng Bính, Đinh, Canh, Tân, Dậu, Tốn, Tị, Mùi. …Cấn với Bính, Tân, Dần, Ngọ, Tuất hội thành Hoả cục; nhưng Cấn với Dần Ngọ Tuất âm dương lẫn tạp, huống Dần lại là sát diệu của Cấn, càng không thể hướng; diệu nhất là hướng Bính, Tân, vì hợp song sơn lại hợp nạp giáp… đều tịnh âm phối nhau, một khí hội cục; đó là lý do Thôi Quan lấy hướng Bính, Tân.

Long Dần: khí Mộc, tịnh dương; hai hướng Khôn, Thân; mở rộng Ngọ, Càn. …Thôi Quan không lấy hướng Càn vì Càn Kim là thứ Mộc của Dần kỵ, nên bỏ; thật ra Càn Hợi cùng cung, là đất Mộc nhờ mà sinh (Mộc trường sinh ở Hợi); lập hướng Càn mà không dùng Càn đơn, kiêm Hợi một hai phân thì dùng được.

Long Giáp: khí Mộc, tịnh dương; hai hướng Khôn, Càn; mở rộng một hướng Ngọ. …Giáp nạp khí ở Càn, nên long Giáp nên lập hướng Càn là chính phối; Thôi Quan lấy hướng này là vì thế.

Giảng: Long Cấn có nhiều hướng nhất (tám hướng) vì Cấn là "bậc tôn của lục tú", tịnh âm, nên tịnh âm nào hợp cục cũng dùng được, trừ Dần là sát diệu. Long Dần và long Càn cho thấy một kỹ thuật tinh tế: kiêm một hai phân để đổi tính chất của hướng. Càn đơn là Kim khắc Mộc của long Dần; kiêm sang Hợi một chút thì hướng mang khí trường sinh của Mộc. Chỗ này cũng là lý do người xưa dặn đo hướng phải chính xác đến phân, không chỉ đến sơn.

Long Mão, Ất, Thìn – 卯乙辰

卯龍 正五行木氣 淨陰 庚辛丁亥四向
……右旋者作乙木論,與庚為合,故右旋卯龍宜扦庚向,陰陽不雜,二氣和諧,為正配也,故《催官》于庚丁二向並取之。……庚納氣于震,故卯龍宜扦庚向為正配也,但在右旋者扦得庚向為更妙,以其兼符于化合之法矣。
乙龍 正五行木氣 淨陽 坤一向 推廣申壬子癸四向
……乃《催官》又不取申向者何?以申乃木氣絕地,乙龍氣弱而又加絕向,則其力益輕,故棄之;其實申與乙亦三合合局,逢有不得已而向之者,但得局勢大聚,用亦不妨。
辰龍 正五行土氣 淨陽 乾坤二向 推廣申壬子癸四向
……辰與申子坤壬乙會為水局,但乙辰同宮,勢不得合,向最妙者坤向,故《催官》取之;其次者申子壬向,並為一氣會局,淨陽相配,俱可用也。

Dịch: Long Mão: khí Mộc, tịnh âm; bốn hướng Canh, Tân, Đinh, Hợi. …Hữu toàn luận là Ất Mộc, hợp với Canh, nên long Mão hữu toàn nên lập hướng Canh; âm dương không tạp, hai khí hoà hợp, là chính phối; Thôi Quan lấy cả hai hướng Canh, Đinh… Canh nạp khí ở Chấn, nên long Mão lập hướng Canh là chính phối; ở long hữu toàn thì hướng Canh càng diệu, vì hợp luôn cả phép hoá hợp.

Long Ất: khí Mộc, tịnh dương; một hướng Khôn; mở rộng Thân, Nhâm, Tý, Quý. …Thôi Quan không lấy hướng Thân vì sao? Vì Thân là đất tuyệt của Mộc, long Ất khí yếu lại thêm hướng tuyệt thì lực càng nhẹ, nên bỏ; thật ra Thân với Ất cũng hợp cục tam hợp, gặp lúc bất đắc dĩ phải hướng về đó, miễn cục thế tụ lớn thì dùng cũng không hại.

Long Thìn: khí Thổ, tịnh dương; hai hướng Càn, Khôn; mở rộng Thân, Nhâm, Tý, Quý. …Thìn với Thân, Tý, Khôn, Nhâm, Ất hội thành Thuỷ cục; nhưng Ất với Thìn cùng cung, thế không hợp; diệu nhất là hướng Khôn, nên Thôi Quan lấy; kế đến các hướng Thân, Tý, Nhâm đều một khí hội cục, tịnh dương phối nhau, đều dùng được.

Giảng: Long Mão là ví dụ đẹp nhất về sự trùng hợp của các phép: hướng Canh vừa là nạp giáp (Chấn nạp Canh), vừa là hoá hợp (Ất hợp Canh), vừa cùng tịnh âm. Khi nhiều phép cùng chỉ một hướng, sách gọi là "càng diệu". Long Ất thì ngược lại: hướng Thân hợp tam hợp nhưng là đất tuyệt của Mộc. Câu "miễn cục thế tụ lớn thì dùng cũng không hại" một lần nữa đặt hình thế làm trọng tài cuối cùng.

Thầy phong thuỷ dùng la kinh đo hướng
Một thầy phong thuỷ dùng la kinh đo hướng. Hướng tốt hay xấu có khi chỉ khác nhau một hai phân kiêm, nên phép lập hướng phải làm ngay tại huyệt. (Ảnh: Charlotte Frejya-Richwoods, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

Long Tốn và long Tị – 巽龍 巳龍

巽龍 正五行木氣 淨陰 辛亥艮三向 推廣丑庚二向
……巽納辛,故辛向為巽龍之正配,此《催官》首取之。……巽與庚癸巳酉丑會為金局,但癸陽與巽陰不相配也;巳與巽同宮,勢不得合;酉為巽之煞曜,又忌向之;所畧可者丑向,宜避牛金為巽木之所忌,而畧兼艮一二分則可矣;次之庚向可用,但與酉相鄰為巽之煞,只宜正庚,不宜少兼酉,少兼酉則犯煞地……便不吉也。
巳龍 正五行火氣 淨陰 亥一向 推廣辛庚丑酉四向
……左旋者作丙火論,丙與辛合,故巳龍左旋者宜扦辛向為正配;乃《催官》于巳龍諸向不取,而獨取亥向,何?不忌直受冲腦之弊者……

Dịch: Long Tốn: khí Mộc, tịnh âm; ba hướng Tân, Hợi, Cấn; mở rộng Sửu, Canh. …Tốn nạp Tân, nên hướng Tân là chính phối của long Tốn, Thôi Quan lấy trước tiên… Tốn với Canh, Quý, Tị, Dậu, Sửu hội thành Kim cục; nhưng Quý dương không phối với Tốn âm; Tị với Tốn cùng cung, thế không hợp; Dậu là sát diệu của Tốn, lại kỵ hướng về; tạm được là hướng Sửu, nên tránh "ngưu kim" là thứ Mộc của Tốn kỵ, kiêm Cấn một hai phân thì được; kế đến hướng Canh dùng được, nhưng Canh kề Dậu là sát của Tốn, chỉ nên Canh chính, không nên kiêm chút nào sang Dậu; kiêm sang Dậu là phạm đất sát… thì không tốt.

Long Tị: khí Hoả, tịnh âm; một hướng Hợi; mở rộng Tân, Canh, Sửu, Dậu. …Tả toàn luận là Bính Hoả, Bính hợp Tân, nên long Tị tả toàn nên lập hướng Tân là chính phối; vậy mà Thôi Quan với long Tị không lấy các hướng khác, chỉ lấy hướng Hợi, vì sao? Không kỵ cái hại nhận thẳng xung vào đầu…

Giảng: Long Tốn là chỗ bát diệu sát (Tốn kỵ Dậu) được đem vào phép lập hướng một cách rất cụ thể: hướng Canh dùng được, nhưng chỉ "Canh chính", lệch một chút sang Dậu là phạm sát. Long Tị thì cho thấy Thôi Quan thiên có những lựa chọn riêng mà người bổ sách phải tìm lý do: Tị với Hợi đối nhau thẳng, ở long Tý thì "xung đầu" bị chê, ở long Tị lại được dùng. Lời giải thích của Từ Chi Mạc dựa vào thiên văn (phương Tị ứng vùng sao Thiên Bình, sao tản mát không quy về một mối, nên khí phải nhận thẳng), sẽ đọc tiếp ở bài sau cùng với mười hai long còn lại.

Khu di tích Lam Kinh ở Thanh Hoá, nơi có lăng các vua Lê sơ
Khu di tích Lam Kinh (Thanh Hoá), nơi có lăng các vua Lê sơ. Ba cửa lọc của phần bổ (âm dương thuần, thế hợp, tránh mộ khố sát diệu) là để giữ cho khí long thông suốt ra hướng. (Ảnh: Bùi Lê Việt Cường, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Thầy Vũ Giới coi phần bổ này là một tài liệu rất tốt để hiểu cách tư duy của Tam Hợp đời Minh: một bộ quy tắc nhiều tầng (hoá hợp, mộ hợp, nạp giáp, tam hợp), cộng với ba cửa lọc (âm dương thuần tạp, thế hợp hay không, mộ khố sát diệu), rồi phép mượn để cứu. Học xong, người đọc sẽ hiểu vì sao các thầy Tam Hợp xưa đưa ra danh sách hướng cho từng long, và vì sao hai thầy cùng phái có thể chọn khác nhau.

Nhưng chính phần bổ cũng cho thấy giới hạn của bảng: Thôi Quan thiên bỏ hướng này, Từ Chi Mạc thêm hướng kia; cùng một cặp Tý Ngọ, Tị Hợi mà chỗ này chê "xung đầu", chỗ kia lại dùng. Những câu như "miễn cục thế tụ lớn thì dùng cũng không hại", "long trở mình nhận khí ngang mà kết đất lớn" là lời thừa nhận rằng hình thế mới quyết định. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ ba cửa lọc như những nguyên tắc an toàn (không lập hướng sát long, không hướng vào mộ khố, tránh phương sát của toạ), còn việc chọn hướng cụ thể thì dựa vào long nhập thủ thật, minh đường, thuỷ khẩu và vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa do Thầy Vũ Giới khôi phục. Lý pháp được chia sẻ; thủ pháp kiêm phân, đo khí vào từ tai hay từ eo ngay tại huyệt thì phải học trực tiếp cùng thầy.

Tóm lại – 總結: Phần bổ "Hai mươi bốn long lập hướng thích nghĩa" xét hướng cho từng long bằng bốn phép hoá hợp, mộ hợp, nạp khí, tam hợp, theo hai chiều tả toàn và hữu toàn. Hướng tìm được phải cùng tịnh âm dương với long, không quá gần long, không rơi vào mộ khố hay sát diệu; không qua được thì bỏ chính lấy mượn (mượn lộc, mượn sơn cùng cung). Mười hai long đầu: Nhâm (Ngọ Khôn Ất), Tý (Khôn), Quý (Khôn Ngọ), Sửu (Bính Đinh), Cấn (tám hướng), Dần (Khôn Thân), Giáp (Khôn Càn), Mão (Canh Tân Đinh Hợi), Ất (Khôn), Thìn (Càn Khôn), Tốn (Tân Hợi Cấn), Tị (Hợi). Khẩu quyết Thôi Quan: khí vào tai thì quan dễ đến, khí vào eo thì quan đến chậm.

Bài trước: Thẩm Huyệt thiên (3): Chính phối, tá phối và lập hướng theo nạp giáp. Bài sau: Thẩm Huyệt thiên (5): Hai mươi bốn long lập hướng, từ Bính đến Hợi.

Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển thượng, Thẩm Huyệt thiên thứ tư, phần "補二十四龍立向釋義" của Từ Chi Mạc, từ long Nhâm đến long Tị; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Mỗi long chỉ trích dòng đầu và các câu then chốt; các đoạn lược có dấu "……". Một vài chữ trong dòng "推廣" của long Sửu, long Ất khắc mờ, đọc theo nét gần nhất và đối chiếu với các long kề. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến, xem vị trí các sơn kề nhau, cùng cung, đối xung để hiểu vì sao một hướng "thế không thể hợp".
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, có xét vận khí, thay cho việc tra bảng hướng cứng.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đánh dấu hướng long nhập thủ và trục toạ hướng để xem khí vào từ "tai" hay từ "eo".

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Chọn hướng cho một long cụ thể, kiêm một hai phân cho đúng, là việc phải làm với la kinh tại huyệt. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Bốn phép xét hướng trong phần bổ là gì? – 四法

Hoá hợp (thiên can ngũ hợp), mộ hợp (theo La Kinh Giải), nạp khí (nạp giáp) và tam hợp (song sơn hội cục). Mỗi long được xét theo cả tả toàn (can dương) và hữu toàn (can âm).

Vì sao long Nhâm không hướng Đinh dù Đinh hợp Nhâm? – 壬龍不向丁

Vì Đinh tịnh âm, long Nhâm tịnh dương, âm dương lẫn tạp; sách bỏ Đinh, mượn Ngọ là lộc của Đinh để lập hướng.

"Bỏ chính lấy mượn" có mấy cách? – 棄正取借

Hai cách chính: mượn lộc của can (Đinh lộc tại Ngọ, Canh lộc tại Thân) và mượn sơn cùng cung hay kề bên với sơn bị loại (Ất thay Thìn, Khôn thay Thân, Cấn thay Sửu).

"Khí vào tai, khí vào eo" nghĩa là gì? – 耳受腰受

Là khẩu quyết Thôi Quan: long đến sau lưng hơi lệch, khí vào như qua tai, quan dễ đến; long đến ngang hông, khí vào qua eo, quan đến chậm. Từ Chi Mạc nhắc rằng long trở mình nhận khí ngang vẫn có thể kết đất lớn.

Vì sao long Tốn hướng Canh không được kiêm Dậu? – 巽龍庚向

Vì Dậu là sát diệu của Tốn (Tốn kỵ Dậu). Hướng Canh dùng được nhưng phải Canh chính; kiêm chút ít sang Dậu là phạm đất sát.

Từ khoá: ["hai mươi bốn long lập hướng" · "二十四龍立向" · "hoá hợp mộ hợp tam hợp" · "long nhâm lập hướng" · "bình sa ngọc xích kinh"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…