💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thiên Cơ phú (3) Nước đến theo hai mươi bốn phương 龍觀入首 水看源頭

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thiên Cơ phú (3) Nước đến theo hai mươi bốn phương 龍觀入首 水看源頭

Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷下 · 天機賦第九)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.

Đây là bài thứ ba của Thiên Cơ phú (天機賦) trong quyển hạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh. Bài trước bàn bảy sao thuỷ pháp và công vị theo vòng sinh vượng. Bài này là phần "thuỷ phương vị": nước đến từ mỗi phương trong hai mươi bốn sơn ứng việc gì. Thiên can nên đến, địa chi nên đi; đại xá văn, tiểu xá văn, tứ trụ chia phòng; Canh, Bính, Nhâm, Dần Giáp, Hợi Nhâm, Tị Bính ứng quan chức; rồi một chuỗi câu ứng hung: Càn Tuất khắc vợ, Khôn khắc chồng, Mão Dậu đào hoa, Tý Ngọ giặc cướp, Ất Thìn sông nước, tứ khố goá bụa, Dần Thân Tị Hợi ôn dịch, Dần Giáp phong tật. Cuối cùng là lời tham bổ rất thẳng của Từ Chi Mạc: kinh văn ở đoạn này "trước sau cát hung trái nhau", phải quy về mười hai cung sinh vượng mới dùng được.

Trả lời nhanh: Thiên Cơ phú dạy long xem nhập thủ, nước xem nguồn; nước nên đến từ thiên can (Càn Khôn Cấn Tốn, Giáp Canh Bính Nhâm, Ất Tân Đinh Quý), nên đi về địa chi. Ất Tân Đinh Quý là tiểu xá văn, ứng tiểu phòng; Giáp Canh Bính Nhâm là đại xá văn, ứng trọng phòng; bốn duy là tứ trụ, ứng trưởng phòng. Canh, Bính Nhâm, Dần Giáp, Hợi Nhâm, Tị Bính ứng các chức quan; Dậu Tốn sinh gái thông minh, Chấn Canh sinh trai uy vũ. Các nước hung: Càn Tuất khắc vợ, Khôn khắc chồng, Mão Dậu đào hoa (nước trong lặng thì lại hiền), Tý Ngọ giặc cướp (nguồn lớn thì hợp võ chức), Ất Thìn sông nước, tứ khố đàn bà gánh nhà. Từ Chi Mạc chỉ ra kinh nói Khôn khi tốt khi xấu, Dần Giáp khi đỗ sớm khi phong tật, và kết luận: lấy sinh vượng hưu tù của cục làm chủ, thiên tinh và âm dương thuần tạp làm phụ.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đoạn này là nơi sinh ra rất nhiều câu phán 'nước phương này thì thế này' truyền miệng trong dân gian. Đọc đến lời tham bổ mới thấy chính người hiệu đính sách đã cảnh báo: nếu đọc riêng từng câu thì sách tự mâu thuẫn. Học trò Liên Hoa phải học cả câu phú lẫn lời phê này, để không thành người chỉ biết đọc thuộc khẩu quyết."

Long xem nhập thủ, nước xem nguồn – 龍觀入首 水看源頭

Nguyên văn – 原文

乃若龍觀入首,水看源頭,天干位上宜來,須防流破;地支位上宜去,切忌朝歸。

Dịch: Còn như long thì xem đoạn nhập thủ, nước thì xem đầu nguồn; ở ngôi thiên can thì nên đến, phải phòng chảy phá đi; ở ngôi địa chi thì nên đi, rất kỵ chầu về.

Sông Nho Quế chảy giữa núi Hà Giang
Sông Nho Quế chảy giữa núi Hà Giang. Thiên Cơ phú dạy: long xem nhập thủ, nước xem nguồn. (Ảnh: Khoitran1957, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

Lời chú – 註

凡龍只看入首一節屬何三吉六秀,以斷貴賤。水則觀其發源之處及經流到局一節屬何吉秀,以斷吉凶。水屬陽從天,故來朝則宜自天干乾坤艮巽甲庚丙壬乙辛丁癸方上則吉;若其去,則要自地支位上去,而不喜其來也。

Dịch: Phàm long chỉ xem một đốt nhập thủ thuộc tam cát lục tú nào để đoán sang hèn. Nước thì xem chỗ phát nguồn và một đoạn chảy vào cục thuộc phương cát tú nào để đoán cát hung. Nước thuộc dương, theo trời, nên đến chầu thì nên từ các phương thiên can Càn Khôn Cấn Tốn, Giáp Canh Bính Nhâm, Ất Tân Đinh Quý thì tốt; còn khi đi thì cần đi về ngôi địa chi, không ưa nước địa chi đến.

Giảng: Trong hai mươi bốn sơn có mười hai địa chi và mười hai "can duy" (tám thiên can trừ Mậu Kỷ, cộng bốn quẻ duy). Kinh cho nước đến ở can duy, đi ở địa chi. Đây là quy tắc "can đến chi đi" rất phổ biến trong thuỷ pháp Tam Hợp, gắn với ý "can là thanh, chi là trọc". Ở bài trước, Từ Chi Mạc đã thêm điều kiện: nguồn nước cũng phải xét, không chỉ đoạn cuối chạm minh đường.

Đại xá văn, tiểu xá văn, tứ trụ chia phòng – 小赦文 大赦文 四柱

Nguyên văn – 原文

是故小赦文進則貴福于小男,大赦文進則福臨于仲子。四柱有情,長房應福。

Dịch: Cho nên tiểu xá văn vào thì phúc quý về con trai út; đại xá văn vào thì phúc đến con giữa. Tứ trụ có tình thì trưởng phòng ứng phúc.

Lời chú – 註

乙辛丁癸為小赦文,水是方水朝則小房發福;甲庚壬丙大赦之文也,其方水朝則中子應吉。其子午卯酉四仲地支皆隸二房,來則凶禍;辰戌丑未四墓地支皆係三房,來則禍凶。此又當參生旺論也。乾坤艮巽為四維,為天地之四柱也。是水來朝,福在長房;而寅申巳亥水來,則孟子遭凶矣。

Dịch: Ất Tân Đinh Quý là tiểu xá văn; nước phương ấy chầu thì tiểu phòng phát phúc. Giáp Canh Nhâm Bính là đại xá văn; nước phương ấy chầu thì con giữa ứng tốt. Tý Ngọ Mão Dậu là bốn địa chi trọng, đều thuộc phòng hai, nước đến thì hoạ; Thìn Tuất Sửu Mùi là bốn địa chi mộ, đều thuộc phòng ba, nước đến thì hoạ. Điều này lại phải tham chiếu với sinh vượng mà luận. Càn Khôn Cấn Tốn là tứ duy, là bốn cột của trời đất; nước ấy đến chầu thì phúc ở trưởng phòng; còn nước Dần Thân Tị Hợi đến thì con trưởng gặp hung.

Sơ đồ hai mươi bốn sơn tô màu theo trưởng phòng, con giữa, con út
Sơ đồ: tứ trụ Càn Khôn Cấn Tốn ứng trưởng phòng, đại xá văn Giáp Canh Nhâm Bính ứng con giữa, tiểu xá văn Ất Tân Đinh Quý ứng con út; nước chi đến thì hoạ. (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ)

Lời bình đầu trang: "Trên đây bàn can chi của nước đến đi để phân công vị."

Giảng: Đây là một cách chia phòng khác với cách theo vòng tràng sinh ở bài trước: chia theo loại chữ của hai mươi bốn sơn. Bốn duy và Dần Thân Tị Hợi (tứ mạnh) thuộc trưởng phòng; Giáp Canh Nhâm Bính và Tý Ngọ Mão Dậu (tứ trọng) thuộc trọng phòng; Ất Tân Đinh Quý và Thìn Tuất Sửu Mùi (tứ quý) thuộc tiểu phòng. Trong mỗi nhóm, chữ can duy đến là phúc, chữ địa chi đến là hoạ. Chú thích nhắc ngay "lại phải tham chiếu với sinh vượng", tức là quy tắc này không đứng riêng.

Canh ấn, Bính Nhâm, Dần Giáp, Hợi Nhâm, Tị Bính – 庚印朝堂 丙壬到局

Nguyên văn – 原文

是以庚印朝堂,腰懸金印;而丙壬到局,身掛朱衣。年少登魁第,必是水來寅甲;官榮郎侍之尊,多因朝自甲庚。亥壬為外任之司,巳丙為內應之職。

Dịch: Cho nên nước ấn Canh chầu minh đường thì lưng đeo ấn vàng; nước Bính Nhâm vào cục thì thân khoác áo đỏ. Tuổi trẻ đỗ đầu, ắt là nước đến từ Dần Giáp; quan vinh đến bậc thị lang, phần nhiều nhờ nước chầu từ Giáp Canh. Hợi Nhâm là chức quan ngoài, Tị Bính là chức hầu trong.

Lời chú – 註

此言甲庚壬丙四水之吉。甲水主風疾,而此則貴者得庚金以泄制之,故吉;甲水獨流入堂則凶矣。寅甲水天市垣星照臨,三吉六秀龍得寅甲朝,主少年登高科,以水主文章也。申庚水……照臨,三吉六秀龍見之,主官居盛品,為侍郎等職;……震龍得之,則主武職,以秋金肅殺之氣。亥壬水本紫微垣所臨,且在天門,理當為京職者,……則當在外。若巽龍獨見亥水,必主有翰林之美。巳丙為太微垣所照,地戶為后妃之居,乃天子之掖庭也,故巳丙水朝主有掖庭近侍之榮,三吉六秀龍見之更妙。

Dịch: Đây nói cái tốt của bốn nước Giáp Canh Nhâm Bính. Nước Giáp chủ phong tật, nhưng ở đây là được Canh kim tiết chế nên tốt; nước Giáp một mình chảy vào minh đường thì xấu. Nước Dần Giáp có sao viên Thiên Thị chiếu, long tam cát lục tú được Dần Giáp chầu thì chủ tuổi trẻ đỗ cao, vì nước chủ văn chương. Nước Thân Canh, long tam cát lục tú thấy được thì chủ làm quan phẩm cao, làm thị lang; long Chấn được thì chủ võ chức, vì khí kim mùa thu túc sát. Nước Hợi Nhâm vốn là chỗ viên Tử Vi soi, lại ở thiên môn, lẽ ra làm quan kinh đô, nhưng ở đây thì làm quan ngoài; nếu long Tốn riêng thấy nước Hợi thì ắt có vẻ đẹp Hàn lâm. Tị Bính là chỗ viên Thái Vi chiếu, là địa hộ, chỗ ở của hậu phi, tức dịch đình của thiên tử; nên nước Tị Bính chầu chủ vinh hiển hầu cận trong cung; long tam cát lục tú thấy càng đẹp.

Sông Son chảy qua đồng bãi dưới núi Phong Nha
Sông chảy qua đồng bãi dưới núi đá Phong Nha (Quảng Bình). Nước đến từ phương nào thì ứng việc của phương ấy. (Ảnh: Genghiskhanviet, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng)

Dậu Tốn sinh gái thông minh, Chấn Canh sinh trai uy vũ – 酉巽發聰明之女

Nguyên văn – 原文

酉巽發聰明之女,震庚產威武之兒。艮巽丙辛交應,世出魁元之貴;亥聯寅甲巽庚,代膺將相之權。

Dịch: Dậu Tốn phát gái thông minh; Chấn Canh sinh trai uy vũ. Cấn Tốn Bính Tân cùng ứng thì đời đời sinh người quý đỗ đầu; Hợi nối với Dần Giáp, Tốn Canh thì đời đời nhận quyền tướng tướng.

Lời chú – 註

巽為長女,兌為少女,二水來朝,主出聰明女人。然酉為沐浴,恐犯淫污之行,若得水清徹則無患矣。若巽水來則生女秀美而貴,非若酉水之不察也。震庚為威武之地,三吉六秀龍得此水來朝,主出將相之材。……艮丙巽辛,六秀之水也。艮巽文章,故四水聚堂主出神童,及狀元為盛品之貴。亥與寅甲巽庚,吉秀水也。……此水到堂主出將入相,文武全材。

Dịch: Tốn là trưởng nữ, Đoài là thiếu nữ; hai nước ấy đến chầu chủ sinh người con gái thông minh. Nhưng Dậu là mộc dục, e phạm hành vi dâm ô; nếu nước trong suốt thì không lo. Nước Tốn đến thì sinh gái đẹp mà quý, không như nước Dậu phải dè chừng. Chấn Canh là đất uy vũ; long tam cát lục tú được nước ấy chầu chủ sinh tài tướng tướng. Cấn Bính Tốn Tân là nước lục tú; Cấn Tốn chủ văn chương, nên bốn nước tụ minh đường chủ sinh thần đồng, đến trạng nguyên, quý bậc cao. Hợi với Dần Giáp, Tốn Canh là nước cát tú; nước ấy đến minh đường chủ ra làm tướng vào làm tướng, văn võ toàn tài.

Nguyên thần thuỷ và viên tinh thuỷ – 元辰水到 垣星入局

Nguyên văn – 原文

元辰水到,功名白首;垣星入局,立霸封侯。震庚朝而富堪敵國,巳丙至而武將英雄。

Dịch: Nước nguyên thần đến thì công danh đến bạc đầu; nước viên tinh vào cục thì lập bá nghiệp, phong hầu. Chấn Canh chầu thì giàu địch quốc; Tị Bính đến thì võ tướng anh hùng.

Lời chú – 註

輔龍發源血脈水為元辰,曲屈隨龍到堂,又合會內外,順流而去,是元辰入局。此水最難遇,如得此水到堂合法,則富貴悠久,壽考無疆,而功名言其久也。垣星,四垣水也:甲寅、巳丙、申庚、亥壬。此四水入局,……立主霸封侯之應,大勇之象也。震庚主威斷,故其發則有斬斫自出之勢,所以大富。巳丙水來,出武將。木盛火烈,其性威烈,故巳丙午三火水皆有是應,得三吉六秀方應。若龍體弱,則丙午水反為軍賊之資。

Dịch: Nước phát nguồn từ huyết mạch của long phụ trợ gọi là nguyên thần; nó quanh co theo long đến minh đường, lại hội hợp nước trong ngoài, rồi thuận dòng mà đi, gọi là nguyên thần nhập cục. Nước này khó gặp nhất; được nó đến minh đường hợp phép thì phú quý lâu dài, sống lâu không cùng; "công danh bạc đầu" là nói sự lâu bền. Viên tinh là nước bốn viên: Giáp Dần, Tị Bính, Thân Canh, Hợi Nhâm; bốn nước ấy vào cục thì lập tức chủ ứng bá nghiệp phong hầu, tượng đại dũng. Chấn Canh chủ uy đoán, nên khi phát có thế chém chặt tự ra, vì thế giàu lớn. Nước Tị Bính đến sinh võ tướng; mộc thịnh hoả liệt, tính uy liệt, nên ba nước hoả Tị Bính Ngọ đều có ứng ấy, nhưng phải được tam cát lục tú mới ứng; nếu long thể yếu thì nước Bính Ngọ lại thành đồ của giặc.

Sông Hiến ở thành phố Cao Bằng
Sông Hiến ở thành phố Cao Bằng, gần chỗ hợp lưu với sông Bằng. Nước nguyên thần đến hợp trước huyệt là cách tốt. (Ảnh: Phó Nháy, Wikimedia Commons, CC BY 3.0)

Giảng: "Nguyên thần thuỷ" ở đây là dòng nước sinh ra cùng long, chảy kèm long từ xa đến huyệt. Trong hình thế học, đó là dấu hiệu long thật (long đi thì có nước kèm). Nước kèm long mà ôm minh đường rồi đi thuận, kinh coi là nước quý nhất, quý hơn mọi nước phương vị.

Các nước hung theo phương – 乾戌鼓盆 坤流寡宿

Nguyên văn – 原文

乾戌為鼓盆之殺,坤流為寡宿之星。卯酉不犯邪淫,倘洋清徹而女反賢良;子午必招軍賊,源流浩大而偏宜武職。乙辰至而投河自縊,丙丁來而壽考無疆。

Dịch: Càn Tuất là sát gõ chậu (khóc vợ); Khôn chảy là sao quả tú (goá chồng). Mão Dậu không phạm tà dâm nếu nước mênh mông trong suốt, con gái lại hiền lương; Tý Ngọ ắt chuốc giặc cướp, nhưng nguồn dòng lớn rộng thì lại hợp võ chức. Ất Thìn đến thì gieo sông thắt cổ; Bính Đinh đến thì sống lâu không cùng.

Lời chú – 註

乾老陽,戌天罡殺也。乾戌水來,必主剋妻。莊子妻死,惠子弔之,莊子鼓盆而歌。坤為寡母,是水流入主剋夫。天上有寡宿,只一星獨明,旁無列宿,故以寡宿明之,言孤而無匹也。卯酉為咸池,水來則主淫。若來水悠洋清徹不濁,則主女子反賢淑貞潔。子午水來,本出軍賊火盜。若源頭蕩漾湖瀦,不至直流沖射,則主子孫有威嚴,出武將。……辰為天罡,兼乙為甚,辰與乙並至,主出投河自縊死之人,否則少亡扛屍之禍。丙丁二方,南極老人星所臨,二水朝來主有壽考。

Dịch: Càn là lão dương, Tuất là sát thiên cương. Nước Càn Tuất đến ắt chủ khắc vợ; như Trang Tử vợ chết, Huệ Tử đến viếng, Trang Tử gõ chậu mà hát. Khôn là mẹ goá; nước ấy chảy vào chủ khắc chồng. Trên trời có sao Quả Tú, chỉ một sao sáng riêng, bên cạnh không có sao nào, nên lấy Quả Tú để chỉ, nghĩa là cô đơn không đôi. Mão Dậu là hàm trì, nước đến chủ dâm; nhưng nước đến thong thả mênh mang, trong suốt không đục thì con gái lại hiền thục trinh khiết. Nước Tý Ngọ đến vốn sinh giặc cướp, hoả hoạn, trộm; nhưng nếu đầu nguồn là hồ đầm dập dềnh, không chảy thẳng xung bắn, thì chủ con cháu có uy nghiêm, sinh võ tướng. Thìn là thiên cương, gồm cả Ất thì càng nặng; Thìn với Ất cùng đến chủ sinh người gieo sông thắt cổ, nếu không thì có hoạ chết trẻ, khiêng xác. Bính Đinh là chỗ sao Nam Cực lão nhân chiếu; hai nước ấy chầu đến chủ sống lâu.

Giảng: Trong cùng một câu, kinh luôn để ngỏ một lối thoát: Mão Dậu xấu, nhưng nước trong lặng thì tốt; Tý Ngọ xấu, nhưng nguồn lớn và không xung thì hợp võ. Hình dạng dòng nước (lặng hay xiết, trong hay đục, ôm hay bắn) quyết định ngang với phương. Đây là chỗ hình thế đi trước lý khí.

Xá văn mang đào hoa, lục tú gặp diệu khí – 赦文若帶桃花

Nguyên văn – 原文

赦文若帶桃花,難乘清白之風。六秀如遇曜氣,必出強梁之輩。少亡橫死,為犯黃泉。退流過四庫,婦女撐家。

Dịch: Nước xá văn nếu mang đào hoa thì khó giữ nếp trong sạch. Long lục tú nếu gặp diệu khí thì ắt sinh kẻ cường bạo. Chết trẻ, chết ngang là vì phạm hoàng tuyền. Nước chảy lui qua tứ khố thì đàn bà gánh nhà.

Lời chú – 註

甲庚丙壬乙辛丁癸為赦文水,若單來則吉;如混雜子午卯酉上並至,或間他方同朝,皆帶桃花,非淫亂則主軍賊,而清白之風少矣。曜殺之氣最凶,六秀龍若犯曜,主非遭刑戮,必出強暴之人,橫死扛屍之應。辰戌丑未為黃泉四庫,水本凶,若見此水,必有少亡惡病之應。……若水流來,男子少亡,女人寡居獨撐家業。若水流來而堂外聚蓄,不至沖射,其禍稍輕,反主女人起家。

Dịch: Giáp Canh Bính Nhâm, Ất Tân Đinh Quý là nước xá văn; đến riêng thì tốt; nếu lẫn với nước Tý Ngọ Mão Dậu cùng đến, hoặc xen phương khác cùng chầu, đều là mang đào hoa, không dâm loạn thì sinh giặc, nếp trong sạch ít đi. Khí sát diệu hung nhất; long lục tú nếu phạm diệu thì nếu không bị hình phạt, ắt sinh người cường bạo, ứng chết ngang khiêng xác. Thìn Tuất Sửu Mùi là tứ khố hoàng tuyền, nước vốn hung; thấy nước này ắt có ứng chết trẻ, bệnh dữ. Nếu nước chảy đến thì đàn ông chết trẻ, đàn bà ở goá một mình gánh gia nghiệp. Nếu nước chảy đến mà tụ chứa ngoài minh đường, không xung bắn, thì hoạ nhẹ hơn, lại chủ đàn bà dựng nhà.

Dần Thân Tị Hợi, Càn Tuất Thìn Đoài, Dần Giáp – 寅申巳亥水朝

Nguyên văn – 原文

寅申巳亥水朝,非瘟火則產難虛癆;戌乾辰兌來臨,非瘋疾則目盲瘖啞。寅甲水來,那堪風疾纏身。婁亢雙歸,應見持刀刎頸。

Dịch: Nước Dần Thân Tị Hợi chầu, không ôn dịch hoả hoạn thì khó đẻ, hư lao; Tuất Càn, Thìn Đoài đến, không phong điên thì mù mắt câm điếc. Nước Dần Giáp đến, sao chịu nổi bệnh phong quấn thân. Lâu với Cang cùng về thì ứng cầm dao cắt cổ.

Lời chú – 註

寅申巳亥四路,主有瘟疫火災及產虛癆之病。……戌乾之氣凶烈,辰兌之氣暴惡,或有水來而應者,未知何義。寅甲屬木,而寅為火生之地,又其宮分有箕星臨之。箕好風,況木盛則生風,而東方又木旺之鄉也,故寅甲水來主出風疾。辰戌二宮水至,為天罡對射,主自刎之禍。

Dịch: Bốn đường Dần Thân Tị Hợi chủ có ôn dịch, hoả tai và bệnh sản hư lao. Khí Tuất Càn hung liệt, khí Thìn Đoài bạo ác; có nước đến mà ứng thì chưa biết nghĩa gì. Dần Giáp thuộc mộc, mà Dần là đất hoả trường sinh, cung ấy lại có sao Cơ chiếu; sao Cơ ưa gió, huống mộc thịnh thì sinh gió, phương đông lại là làng mộc vượng, nên nước Dần Giáp đến chủ sinh bệnh phong. Nước hai cung Thìn Tuất cùng đến là thiên cương đối bắn, chủ hoạ tự đâm.

Giảng: Đáng chú ý là chính lời chú cũng thừa nhận "chưa biết nghĩa gì" ở câu Tuất Càn, Thìn Đoài. Người xưa chép lại khẩu quyết mà không giải được lý do. Lâu (婁) là tú đóng ở cung Tuất, Cang (亢) đóng ở cung Thìn; "Lâu Cang song quy" là nước Thìn Tuất cùng về.

Hoả cục gặp Ất Thìn, thuỷ cục gặp Hợi – 寅午戌水居垣 申子辰會局

Nguyên văn – 原文

寅亥午戌水居垣,會乙辰而火災立至;申地子壬辰會局,逢亥水而飄蕩無遺。是故方位之純雜,有此吉凶之異應。

Dịch: Nước Dần, Hợi, Ngọ, Tuất ở trong viên, gặp Ất Thìn thì hoả tai đến ngay; đất Thân, Tý Nhâm, Thìn hội cục, gặp nước Hợi thì trôi dạt sạch không còn gì. Cho nên phương vị thuần hay tạp mà có ứng cát hung khác nhau như thế.

Lời chú – 註

午天火也,戌地火也,寅人火也,乙辰木中火也。……龍見午戌水入堂,而又遇乙辰,則主有回祿之變。申天河水也,子大海水也,辰池塘水也,亥黃河水也。申龍見于壬辰水入堂,而更遇亥水,則主有風飄之患,否則生蕩敗之子孫,破家而逃流也。

Dịch: Ngọ là lửa trời, Tuất là lửa đất, Dần là lửa người, Ất Thìn là lửa trong gỗ. Long thấy nước Ngọ Tuất vào minh đường mà lại gặp Ất Thìn thì chủ biến hoả hoạn. Thân là nước sông Ngân, Tý là nước biển lớn, Thìn là nước ao đầm, Hợi là nước Hoàng Hà. Long Thân thấy nước Nhâm Thìn vào minh đường, lại gặp thêm nước Hợi, thì chủ hoạ gió cuốn, nếu không thì sinh con cháu phá tán, tan nhà bỏ trốn.

Lời tham – 參

凡是皆因二十四方位之氣有清濁純雜不同,故其吉凶之應于人有如此之異也。此結上文方位之斷。

Dịch: Tất cả đều vì khí của hai mươi bốn phương vị có trong đục, thuần tạp khác nhau, nên ứng cát hung với người khác nhau như thế. Câu này kết đoạn đoán phương vị ở trên.

Lời phê của Từ Chi Mạc: trước sau trái nhau – 前後吉凶謬戾

Lời tham bổ – 參

徐氏曰:已上所論水法,大率前後吉凶謬戾。如坤水一也,始云四柱有情長房應福,終又云坤流為寡宿之星;又如寅甲水一也,始云有年少登魁第之貴,終又云那堪瘋疾纏身。此其前是後非,晦其意而不顯,致人無所適從,在玉尺之不能無議者此也。詳參水法,還當從十二宮位遁取生旺休囚為妥。如坤水一也,在金水局逢之,則坤為金局臨官、水局長生之吉位,故當作四柱吉水而論;若木火局逢之,則坤為木火絕病之凶方,故當作寡宿凶水而論之也。又如寅甲水,宜在火木局逢之則為吉,而有年少登魁之應;若金水局逢之,則為凶,而有瘋疾纏身之患。如此取論,庶有把捉,而不至吉凶倒置、前後背戾矣。

Dịch: Họ Từ nói: thuỷ pháp bàn ở trên, đại để trước sau cát hung trái nhau. Như nước Khôn là một, lúc đầu nói "tứ trụ có tình, trưởng phòng ứng phúc", về sau lại nói "Khôn chảy là sao quả tú"; như nước Dần Giáp là một, lúc đầu nói "tuổi trẻ đỗ đầu", về sau lại nói "sao chịu nổi phong tật quấn thân". Trước phải sau trái, ý mờ không rõ, khiến người không biết theo đâu; đó là chỗ Ngọc Xích không thể không bị bàn. Xét kỹ thuỷ pháp, vẫn nên theo mười hai cung khởi sinh vượng hưu tù là ổn. Như nước Khôn: gặp ở cục Kim, cục Thuỷ thì Khôn là ngôi lâm quan của Kim, trường sinh của Thuỷ, nên luận là nước tốt tứ trụ; gặp ở cục Mộc, cục Hoả thì Khôn là ngôi tuyệt, bệnh, nên luận là nước hung quả tú. Như nước Dần Giáp: gặp ở cục Hoả, cục Mộc thì tốt, ứng tuổi trẻ đỗ đầu; gặp ở cục Kim, cục Thuỷ thì hung, có hoạ phong tật. Lấy như thế mà luận thì mới có chỗ nắm, không đến nỗi cát hung đảo lộn, trước sau trái nhau.

故柴氏曰:經云得水為上,今人所言得者,則歸之潮聚,而流去者謂之不得。然亦有潮之反凶而去之反吉也,以所潮所去之方有得不得也。經曰:朝于大旺,朝之得也,若從此去則非得矣;曰流于囚謝,去之得也,若從此來則便非得矣。……水法雖先重在得勢,而更欲兼得乎方位,乃為兩全也。故予謬見,一以生旺休囚宮位為主,而次以天星貴賤、陰陽純雜兼參之。其貴重在生旺也,而雖天星之不貴、陰陽之不純,多或取之;輕在休囚也,而雖天星之貴、陰陽之純者,多不取。蓋以水法多端,惟取位之生旺休囚而取吉凶,理較妥耳。

Dịch: Cho nên họ Sài nói: kinh nói "được nước là trên"; người nay nói "được" là nước triều tụ, còn nước chảy đi thì gọi là "không được". Nhưng có khi nước triều lại hung mà nước đi lại cát, vì phương triều, phương đi có được hay không. Kinh nói: chầu về đại vượng là chầu mà được, nếu từ đó đi thì không được; chảy về tù tạ là đi mà được, nếu từ đó đến thì không được. Thuỷ pháp tuy trước hết trọng được thế, nhưng còn muốn được cả phương vị mới là vẹn hai. Cho nên ý kiến vụng của tôi: lấy cung vị sinh vượng hưu tù làm chủ, sau đó lấy thiên tinh sang hèn, âm dương thuần tạp mà tham chiếu. Chỗ nặng ở sinh vượng, thì dù thiên tinh không quý, âm dương không thuần, phần nhiều vẫn có thể lấy; chỗ nhẹ ở hưu tù, thì dù thiên tinh quý, âm dương thuần, phần nhiều không lấy. Bởi thuỷ pháp nhiều đầu mối, chỉ lấy sinh vượng hưu tù của ngôi mà định cát hung là lẽ ổn hơn.

Hẻm núi hẹp Hổ Khiêu Hiệp nhìn từ trên
Hổ Khiêu Hiệp (Vân Nam), dòng nước thoát ra giữa hai vách núi hẹp. Từ Chi Mạc phê: phải xét nước ra ở phương nào mới định cát hung. (Ảnh: StateStreet, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)

Giảng: Đây là lời tham bổ quan trọng nhất của cả Thiên Cơ phú. Từ Chi Mạc đặt ra thứ bậc rõ ràng cho thuỷ pháp Tam Hợp: thứ nhất là "được thế" (nước có ôm, có tụ, có tình); thứ hai là sinh vượng hưu tù theo cục; thứ ba mới đến thiên tinh sang hèn và âm dương thuần tạp. Những câu "nước phương này ứng việc này" trong phú chỉ là lớp thứ ba, không được đem ra dùng riêng. Ngay sau lời phê, ông lập một bảng hai mươi bốn long hướng với nước nên đến, nên đi theo thứ bậc ấy; bảng sẽ giảng ở bài sau.

Tranh cổ Ngô Trấn, Ngư phủ
Tranh cổ: Ngư phủ (漁父) của Ngô Trấn (吳鎮) đời Nguyên, khoảng năm 1350. Sông rộng chảy qua chân núi. (Bảo tàng Metropolitan, phạm vi công cộng)

Thầy Vũ Giới nhận xét – 師評

Đoạn Thiên Cơ phú này cho người học thấy một bộ kinh cổ được truyền lại thế nào: có câu phú, có lời chú, có chỗ chú thừa nhận không hiểu, rồi có người hiệu đính đời sau đứng ra nói thẳng "trước sau trái nhau". Người học phong thuỷ ngày nay hay nhận được những câu như "nước Khôn khắc chồng", "nước Càn Tuất khắc vợ" mà không biết chúng chỉ là một vế, và chính sách gốc đã có lời phê bác vế ấy nếu đứng riêng.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thứ tự hình trước, khí sau, thời sau cùng, rất gần với thứ bậc của Từ Chi Mạc. Hình: nước có thật, có ôm, có tụ, trong hay đục, lặng hay xiết. Khí: nước đến đi ở ngôi sinh vượng hay hưu tù của cục. Thời: vận khí theo năm tháng, phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Những câu đoán về khắc vợ, khắc chồng, bệnh tật, giặc cướp là lời răn của người xưa, không dùng để phán xét gia đình cụ thể. Lý pháp được chia sẻ trong bộ sách; còn thủ pháp như xác định nước "được thế" hay không trên thực địa phải học trực tiếp cùng thầy.

Tóm lại – 總結: Long xem nhập thủ, nước xem nguồn; can duy nên đến, địa chi nên đi. Ất Tân Đinh Quý (tiểu xá văn) ứng tiểu phòng, Giáp Canh Bính Nhâm (đại xá văn) ứng trọng phòng, Càn Khôn Cấn Tốn (tứ trụ) ứng trưởng phòng. Canh, Bính Nhâm, Dần Giáp, Hợi Nhâm, Tị Bính ứng quan chức; nguyên thần thuỷ quý nhất. Nước hung: Càn Tuất khắc vợ, Khôn khắc chồng, Mão Dậu đào hoa, Tý Ngọ giặc, Ất Thìn sông nước, tứ khố goá bụa, Dần Thân Tị Hợi ôn dịch, Dần Giáp phong tật, Thìn Tuất cùng về hoạ dao. Từ Chi Mạc: các câu ấy trước sau trái nhau; lấy được thế trước, sinh vượng hưu tù sau, thiên tinh và âm dương thuần tạp sau cùng.

Bài trước: Thiên Cơ phú (2): Bảy sao thuỷ biện và công vị. Bài sau: Thiên Cơ phú (4): Bảng thuỷ pháp hợp cục long hướng.

Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển hạ, Thiên Cơ phú thứ chín, từ câu "Nãi nhược long quan nhập thủ, thuỷ khán nguyên đầu" đến lời tham bổ của Từ Chi Mạc trước bảng "Toản nhị thập tứ vị âm dương hợp cục long hướng nghi kỵ cát hung thuỷ pháp định cục", cùng lời chú và lời bình; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Lời chú lược bớt, có dấu "……", một số đoạn dài được tóm ý. Chữ khắc mờ đọc theo văn mạch: chữ đầu câu "申地子壬辰會局" (bản khắc giống chữ 甲, theo lời chú "申天河水" đọc là 申), 匹 trong "孤而無匹", vài chữ trong lời chú câu Thân Canh, Hợi Nhâm và câu viên tinh (lược bằng "……"). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: đo phương nước đến, nước đi để biết là can hay chi, thuộc trưởng, trọng hay tiểu phòng.
  • Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa, xếp nước vào sinh vượng hưu tù của cục trước khi xét phương vị.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ dòng nước, đánh dấu nguồn, điểm đến minh đường và cửa ra.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Phân biệt nước "được thế" với nước chỉ đúng phương là việc phải tập ngoài thực địa. Thầy Vũ Giới có các buổi khảo cứu thực địa cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Đại xá văn, tiểu xá văn là gì? – 大赦文 小赦文

Giáp Canh Bính Nhâm là đại xá văn, nước ấy chầu thì trọng phòng phát; Ất Tân Đinh Quý là tiểu xá văn, nước ấy chầu thì tiểu phòng phát. Xá văn đến riêng thì tốt, lẫn với Tý Ngọ Mão Dậu thì thành đào hoa.

Vì sao nói can nên đến, chi nên đi? – 干來支去

Lời chú nói nước thuộc dương, theo trời, nên đến từ can duy (Càn Khôn Cấn Tốn, Giáp Canh Bính Nhâm, Ất Tân Đinh Quý) thì tốt, còn đi thì nên đi về địa chi.

Nước Khôn tốt hay xấu? – 坤水

Kinh nói cả hai. Từ Chi Mạc giải: ở cục Kim, cục Thuỷ thì Khôn là lâm quan, trường sinh, là nước tốt; ở cục Mộc, cục Hoả thì Khôn là tuyệt, bệnh, là nước xấu.

Nguyên thần thuỷ là nước nào? – 元辰水

Là dòng nước phát nguồn cùng long, quanh co theo long đến minh đường, hội nước trong ngoài rồi thuận dòng đi. Kinh coi là nước khó gặp và quý nhất.

Thứ bậc xét thuỷ pháp theo Từ Chi Mạc là gì? – 水法次第

Trước xét được thế (nước có ôm, tụ, có tình); sau xét sinh vượng hưu tù theo cục; sau cùng mới xét thiên tinh sang hèn và âm dương thuần tạp.

Từ khoá: ["thuỷ pháp 24 phương" · "龍觀入首 水看源頭" · "đại xá văn" · "thiên cơ phú" · "bình sa ngọc xích kinh"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…