Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷上 · 審向篇第六)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.
Thẩm Hướng thiên (審向篇) là thiên thứ sáu, thiên cuối của quyển thượng Bình Sa Ngọc Xích Kinh. Năm thiên trước đã xét thế, khí, long, huyệt, cục; đến đây kinh bàn việc cuối cùng mà cũng quyết định nhất: lập hướng để thu khí. Bài này giảng phần mở thiên: sơn là thể, thuỷ là dụng; âm dương phối được sinh vượng thì phú quý song toàn; thể dụng một nguồn, gặp tam hợp thì anh linh thuần tuý; long huyệt thiện ác theo nước như vợ theo chồng; xem nước ra vào để biết huyệt cát hung; và các câu nổi tiếng "tham đối án quan, hoá quan vi quỷ", "nghênh thần bối sát, hoá sát sinh quyền".
Trả lời nhanh: Đầu Thẩm Hướng thiên dạy rằng núi là thể (âm, tĩnh), nước là dụng (dương, động); một cục tốt phải để cả núi lẫn nước được khí sinh vượng. Cách thu khí là tam hợp: long Mộc thu ở Càn Giáp Đinh, Hợi Mão Mùi; long Hoả ở Cấn Bính Tân, Dần Ngọ Tuất; long Kim ở Tốn Canh Quý, Tị Dậu Sửu; long Thuỷ Thổ ở Khôn Nhâm Ất, Thân Tý Thìn. Kinh nói long huyệt tự nó không có thiện ác, cát hung theo nước; nước tự nó cũng không cát hung, cát hung theo hướng. Vì thế hướng lập sai thì nước quan vượng hoá thành quỷ sát; hướng lập đúng thì nước sát cũng hoá thành quyền.
Thầy Vũ Giới giảng: "Thẩm Hướng là chỗ Tam Hợp đặt trọn niềm tin vào cái hướng. Câu 'sa không cát hung, xem nước; nước không cát hung, xem hướng' là cốt tuỷ của phái này. Học trò cần hiểu nó, nhưng cũng cần nhớ: hướng chỉ thu được cái mà long và nước đã mang tới. Không có long thật, nước thật thì hướng đẹp mấy cũng là hướng trên giấy."
Sơn vi thể, thuỷ vi dụng – 山為體 水為用

Nguyên văn – 原文
山為體,水為用,一氣而成;用為陽,體為陰,動靜乃見。
Dịch: Núi là thể, nước là dụng, cùng một khí mà thành; dụng là dương, thể là âm, động tĩnh từ đó mà thấy.
Lời chú – 註
五行之氣行于地中,有土則有氣,而山者土之脈絡也。……是五氣升而成體,故曰山者氣之體也。氣行則水隨,故水必隨土而出,脈從水止,水從脈行,故水者氣之用也。土靜而不動為陰,水動而流通為陽,動為用而靜為體。此陰陽之別,體用之分,于此可見。
Dịch: Khí ngũ hành đi trong lòng đất; có đất thì có khí, mà núi là mạch lạc của đất. Năm khí bốc lên mà thành thể, cho nên nói núi là thể của khí. Khí đi thì nước theo, cho nên nước ắt theo đất mà ra; mạch theo nước mà dừng, nước theo mạch mà chảy, cho nên nước là dụng của khí. Đất tĩnh không động là âm, nước động mà lưu thông là dương; động là dụng, tĩnh là thể. Sự khác nhau của âm dương, sự phân chia của thể dụng, từ đây có thể thấy.
Lời thích – 增釋
賴氏曰:山為體,故地理家必先取龍體之來,以觀其氣之所鍾,及其到頭之處,乃察其水神之出入,以審其龍之所止。龍脈至而水不來,則有體而無用,非真龍也。……此以靜為陰、動為陽者,以水之體質情性而言也。
Dịch: Họ Lại nói: núi là thể, cho nên nhà địa lý ắt trước hết lấy chỗ long thể đến, để xem khí chung tụ ở đâu; đến chỗ long tới đầu mới xét nước ra vào, để biết long dừng ở đâu. Long mạch đến mà nước không đến thì có thể mà không có dụng, không phải chân long. Nói tĩnh là âm, động là dương ở đây là nói theo thể chất và tính tình của núi và nước.
Giảng: Câu mở thiên nối liền với Thẩm Cục: long và thuỷ là một khí, chỉ khác ở chỗ một bên tĩnh một bên động. Lời thích còn nhắc rằng nhà địa lý thường chia âm dương theo hình (cao là âm, thấp là dương; úp là âm, ngửa là dương), nhưng ở thiên này âm dương là núi và nước. Người học phải để ý mỗi đoạn kinh dùng chữ âm dương theo nghĩa nào, vì cả bộ Ngọc Xích có ít nhất ba cách dùng: âm dương theo hình, âm dương theo chiều xoay của long (Thẩm Cục), và âm dương theo can chi nạp giáp (Thẩm Huyệt).
Âm dương phẩm phối được sinh vượng – 陰陽品配得生旺
Nguyên văn – 原文
是故陰陽品配得生旺,而富貴雙全。
Dịch: Cho nên âm dương phối hợp được sinh vượng thì phú quý song toàn.
Lời chú – 註
山為陰,水為陽,以山水而定五行之氣,按八方十二宮之生旺休囚,則山水各有生旺之方,亦各有死絕之處。合生旺者吉,合死絕者凶。如亥方為木長生之地,震宮甲卯乙龍生于亥,旺于卯,死于午,絕于申。如寅方為火長生之地,離宮丙午丁龍生于寅,旺于午,死于酉,絕于亥。如巳方為金長生之地,兌宮庚酉辛龍生于巳,旺于酉,死于子,絕于寅。如申方為水土長生之地,坎宮壬子癸龍生于申,旺于子,死于卯,絕于巳。各得生旺之氣者,富貴雙全,必然之應;來犯絕之氣者,敗絕又何疑焉。
Dịch: Núi là âm, nước là dương; lấy núi nước mà định khí ngũ hành, theo sinh vượng hưu tù của tám phương mười hai cung, thì núi nước đều có phương sinh vượng, cũng đều có chỗ tử tuyệt. Hợp sinh vượng thì tốt, hợp tử tuyệt thì xấu. Như Hợi là đất trường sinh của Mộc: long cung Chấn (Giáp Mão Ất) sinh ở Hợi, vượng ở Mão, tử ở Ngọ, tuyệt ở Thân. Dần là đất trường sinh của Hoả: long cung Ly (Bính Ngọ Đinh) sinh ở Dần, vượng ở Ngọ, tử ở Dậu, tuyệt ở Hợi. Tị là đất trường sinh của Kim: long cung Đoài (Canh Dậu Tân) sinh ở Tị, vượng ở Dậu, tử ở Tý, tuyệt ở Dần. Thân là đất trường sinh của Thuỷ Thổ: long cung Khảm (Nhâm Tý Quý) sinh ở Thân, vượng ở Tý, tử ở Mão, tuyệt ở Tị. Được khí sinh vượng thì phú quý song toàn, ứng nghiệm tất nhiên; phạm khí tuyệt thì bại tuyệt, còn ngờ gì nữa.
Lời thích – 增釋
賴氏曰:山水本無生旺休囚,因觀龍體出身之所及入首之方,而以五氣從長生位上數之,則始見有某方生、某方死。以到頭或生來入旺、旺位趨生者,吉無不利。然又當觀其坐穴立向之法,如龍本是生旺,立向水神而來歸死絕之方,雖為旺方生方出身到頭,亦不為吉。此理玄而又玄……
Dịch: Họ Lại nói: núi nước vốn không có sinh vượng hưu tù; chỉ vì xem chỗ long xuất thân và phương nhập thủ, rồi lấy năm khí đếm từ trường sinh, mới thấy phương này sinh, phương kia tử. Long đến đầu mà từ sinh vào vượng, hoặc từ vượng hướng về sinh, thì tốt không gì không lợi. Nhưng lại phải xem phép toạ huyệt lập hướng: nếu long vốn sinh vượng mà lập hướng khiến nước chảy về phương tử tuyệt, thì dù long xuất thân, đến đầu ở phương sinh phương vượng cũng không tốt. Lý này huyền lại càng huyền.
Giảng: Đây là bảng tràng sinh của bốn long chính, cùng một khung với bài Thẩm Cục: Mộc sinh Hợi, Hoả sinh Dần, Kim sinh Tị, Thuỷ Thổ sinh Thân. Điểm mới ở Thẩm Hướng là câu cuối của lời thích: long tốt đến mấy mà hướng đặt sai, khiến nước chảy vào chỗ tử tuyệt, thì cũng hỏng. Từ đây kinh chuyển trọng tâm từ long sang hướng.

Thể dụng nhất nguyên, phùng tam hợp – 體用一原 逢三合
Nguyên văn – 原文
體用一原,逢三合而英靈純粹。
Dịch: Thể và dụng cùng một nguồn; gặp tam hợp thì anh linh thuần tuý.
Lời chú – 註
山水本同一原,俱要得生旺之氣,而收其氣于坐向之下,則以三合之法詳之。其木龍則以乾甲丁、亥卯未,火龍以艮丙辛、寅午戌,水土龍以坤壬乙、申子辰,金龍以巽庚癸、巳酉丑。……各得生旺之位而不入死絕之方,其英靈秀氣豈不純粹。
Dịch: Núi và nước vốn cùng một nguồn, đều cần được khí sinh vượng, mà thu khí ấy về dưới toạ hướng thì dùng phép tam hợp để xét cho kỹ. Long Mộc dùng Càn Giáp Đinh, Hợi Mão Mùi; long Hoả dùng Cấn Bính Tân, Dần Ngọ Tuất; long Thuỷ Thổ dùng Khôn Nhâm Ất, Thân Tý Thìn; long Kim dùng Tốn Canh Quý, Tị Dậu Sửu. Lời chú đưa nhiều ví dụ: núi nước xuất thân từ Hợi mà toạ Quý Sửu hướng Đinh Mùi là thu khí Mộc; từ Dần mà toạ Ất Thìn hướng Tân Tuất là thu khí Hoả; từ Thân mà toạ Tân Tuất hướng Ất Thìn là thu khí Thuỷ. Mỗi cục đều được ngôi sinh vượng mà không vào phương tử tuyệt, thì anh linh tú khí há chẳng thuần tuý.
Lời thích – 增釋
賴氏曰:乾甲丁、巽庚癸、艮丙辛、坤壬乙收陽山行龍,從天氣也;寅午戌、巳酉丑、亥卯未、申子辰收陰山行龍,從地氣也。龍脈清奇、三方砂貴,則收龍脈于地支;水神出入合格,而龍脈不清與三方砂賤,只收水神于天干。收龍合局者,主旺人丁;收水合局者,主旺財祿。……此古人用向收坐之玄奧,而非時師之所可傳者。
Dịch: Họ Lại nói: Càn Giáp Đinh, Tốn Canh Quý, Cấn Bính Tân, Khôn Nhâm Ất thu long đi trên sơn dương, theo khí trời; Dần Ngọ Tuất, Tị Dậu Sửu, Hợi Mão Mùi, Thân Tý Thìn thu long đi trên sơn âm, theo khí đất. Long mạch trong và lạ, sa ba phương quý, thì thu long mạch ở địa chi; nước ra vào hợp cách mà long mạch không trong, sa ba phương hèn, thì chỉ thu nước ở thiên can. Thu long hợp cục thì vượng nhân đinh; thu thuỷ hợp cục thì vượng tài lộc. Nước trong mà khí long tạp thì dùng thiên can nhiều, địa chi ít; nước kém trong mà khí long thật thì dùng địa chi nhiều, thiên can ít. Đây là chỗ huyền áo "dùng hướng thu toạ" của người xưa, không phải điều thầy thời nay truyền được.

Giảng: Đoạn này là bảng tam hợp đầy đủ nhất trong quyển thượng: mỗi cục gồm sáu chữ, ba can (hoặc quẻ) và ba chi. Lời thích của họ Lại thêm một tầng thực dụng: long tốt thì thu ở địa chi để vượng người, nước tốt mà long kém thì thu ở thiên can để vượng của. Đây chính là chỗ Tam Hợp tách "nhân đinh" theo long và "tài lộc" theo thuỷ. Chữ thứ ba của câu kinh (英) bản khắc mờ, đọc theo câu chú "其英靈秀氣豈不純粹".
Long huyệt thiện ác theo nước, như vợ theo chồng – 從水猶女人之貴賤從夫
Nguyên văn – 原文
然龍穴之善惡從水,猶女人之貴賤從夫。
Dịch: Thế nhưng thiện ác của long huyệt theo nước, như sang hèn của người đàn bà theo chồng.
Lời chú – 註
龍穴本無善惡,而推以水為吉凶。水之去來合法,則砂之吉凶方見。若水神出入不合法,其砂雖如龍鳳等形、花朵之巧,亦不足取。……蓋砂有吉凶,皆非以氣言,以形言也。如圓正端方、曲屈活動為吉,尖斜破碎、欹側走竄為凶;……若以氣而論之,何有美惡哉,惟得其生旺則吉,休囚則凶耳。左聆先師常言:砂無吉凶,觀水為吉凶;以予論之,水亦無吉凶,以向為吉凶。蓋砂之吉凶從水,而水之吉凶從向,則向實五行生旺死絕之主也。
Dịch: Long huyệt vốn không có thiện ác, lấy nước mà suy ra cát hung. Nước đến đi hợp phép thì cát hung của sa mới thấy; nếu nước ra vào không hợp phép thì sa dù có hình rồng phượng, khéo như cành hoa, cũng không đáng lấy. Sa có cát hung là nói theo hình chứ không theo khí: tròn ngay vuông vức, uốn khúc sống động là tốt; nhọn xiên vỡ vụn, nghiêng lệch chạy trốn là xấu. Còn nếu bàn theo khí thì có gì đẹp xấu, chỉ được sinh vượng thì tốt, hưu tù thì xấu mà thôi. Tiên sư Tả Linh thường nói: sa không có cát hung, xem nước mà định cát hung; theo ta thì nước cũng không có cát hung, lấy hướng mà định cát hung. Cát hung của sa theo nước, cát hung của nước theo hướng; vậy hướng thật là chủ của sinh vượng tử tuyệt ngũ hành.

Giảng: Đây là câu then chốt của cả thiên, và cũng là chỗ dễ hiểu lầm nhất. Kinh không nói hình sa vô nghĩa: lời chú vẫn phân biệt sa tròn ngay là tốt, sa nhọn vỡ là xấu. Kinh chỉ nói về mặt khí, sa và thuỷ không tự mang cát hung, mà nhận cát hung từ chỗ chúng rơi vào sinh vượng hay tử tuyệt so với hướng. Ba bậc "sa theo thuỷ, thuỷ theo hướng" là cách Tam Hợp tổ chức toàn bộ phép tiêu nạp.
Sa cát mà thuỷ hung – 砂雖吉而水凶
Nguyên văn – 原文
故砂雖吉而水凶,從生百惡;穴雖凶而水吉,萬集諸祥。
Dịch: Cho nên sa dù tốt mà nước xấu thì trăm điều ác theo đó mà sinh; huyệt dù xấu mà nước tốt thì muôn điều lành tụ về.
Lời chú – 註
水神出入一不合法,則砂雖純粹溫良,亦不能生吉,而反招禍,是凶咎之應,惟于水神上致之,而砂之美無論也。故穴雖不得善,而水或得乘生旺之氣,則立宅安墳,尚能召吉生祥,旺人丁,發財祿。……
Dịch: Nước ra vào một khi không hợp phép, thì sa dù thuần tuý ôn lương cũng không sinh được điều tốt mà còn chuốc hoạ; ứng nghiệm hung hại đều do nước gây ra, sa đẹp cũng không kể. Cho nên huyệt dù không được tốt, mà nước được cưỡi khí sinh vượng, thì làm nhà đặt mộ vẫn có thể gọi điều tốt, sinh điều lành, vượng nhân đinh, phát tài lộc.
Giảng: Câu này cực đoan, và chính vì cực đoan mà về sau bị nhiều nhà phê. Đặt cạnh lời tham bổ của Từ Chi Mạc ở Thẩm Huyệt (lấy long huyệt sa thuỷ kết thật làm chủ), ta thấy trong cùng một bản sách đã có hai giọng: kinh văn nghiêng hẳn về thuỷ pháp, còn người bổ chú kéo lại về hình thế. Lời thích của họ Lại cho câu này kể chuyện một ngôi đất không đổi chỗ, chỉ đổi phép thu thuỷ mà hoạ phúc khác hẳn.
Xem nước ra vào để biết huyệt cát hung – 看水神之出入
Nguyên văn – 原文
若見坐穴之吉凶,須看水神之出入。
Dịch: Muốn thấy cát hung của chỗ toạ huyệt, phải xem nước ra vào.
Lời chú – 註
穴無吉凶,以水神之出入為吉凶。如亥卯行龍,木氣入穴者,水自西北、東北從亥乾艮寅甲卯而來,往巽離坤申而去,則氣隨水行,而木龍之氣方清,故亥卯入局之穴必發福貴、旺人丁。若亥卯行龍,木氣入局,各各如法,而水神之出入反從東北而去,則官旺之氣不聚;從亥乾而去,則長生之氣分泄矣。……龍雖真正,不生百福,而衆禍立應。此可見龍穴之吉凶在水,水之吉凶又在向。
Dịch: Huyệt không có cát hung, lấy nước ra vào làm cát hung. Như long Hợi Mão đi, khí Mộc vào huyệt, nước từ tây bắc, đông bắc theo Hợi Càn Cấn Dần Giáp Mão mà đến, đi về Tốn Ly Khôn Thân, thì khí theo nước mà đi, khí long Mộc mới trong; huyệt nhập cục Hợi Mão ắt phát phúc quý, vượng nhân đinh. Nếu long Hợi Mão, khí Mộc nhập cục đều đúng phép, mà nước lại chảy đi về đông bắc, thì khí quan vượng không tụ; chảy đi về Hợi Càn thì khí trường sinh bị chia tiết. Lời chú lần lượt nói như vậy cho long Cấn Bính (Hoả), Tị Dậu (Kim), Thân Tý (Thuỷ). Long dù chân chính cũng không sinh trăm phúc, mà các hoạ ứng ngay. Do đó thấy cát hung của long huyệt ở nước, cát hung của nước lại ở hướng.
Lời chú dẫn tiếp ý Thanh Nang và lời Dương công: mỗi long có một phương thuỷ khẩu nên đi (chữ khắc mờ, đọc theo văn mạch: long Mộc nước đi tây nam, long Hoả đi tây bắc, long Kim đi đông bắc, long Thuỷ đi đông nam), và:
楊公云:生旺之位水宜來,死絕休囚之水宜去。大抵以水為主,以向為尊,切忌死絕之水照穴也。
Dịch: Dương công nói: nước ở ngôi sinh vượng nên đến, nước tử tuyệt hưu tù nên đi. Đại để lấy nước làm chủ, lấy hướng làm tôn; rất kỵ nước tử tuyệt chiếu vào huyệt.

Giảng: Đây là quy tắc gọn nhất của thuỷ pháp Tam Hợp: nước từ phương sinh vượng của cục chảy đến trước huyệt, rồi đi ra ở phương mộ (Mùi cho Mộc, Tuất cho Hoả, Sửu cho Kim, Thìn cho Thuỷ). Nước đi ngược lại, chảy ra ở chính phương vượng hay phương sinh, là "tiết" khí. Trên thực địa, việc đầu tiên vẫn là xác định đúng long nào nhập thủ; sai long thì cả bảng thuỷ pháp đổi chiều.
Lai cát khứ hung, ai biết phép tránh hung – 來吉去凶 來凶去吉
Nguyên văn – 原文
來吉去凶,誰識避凶之法;來凶去吉,孰知趨吉之方。一訣千金,入神精義。
Dịch: Nước đến tốt mà đi xấu, ai biết phép tránh hung; nước đến xấu mà đi tốt, ai rõ phương theo cát. Một quyết đáng nghìn vàng, nghĩa tinh vào tới thần.
Lời chú tóm: Nước đến đi quan hệ tới cát hung long huyệt rất thiết. Đến từ ngôi sinh mà ra ở phương vượng, hay đến từ ngôi vượng mà ra ở phương sinh, đều là đến tốt đi xấu; đến từ đất suy, bệnh, tử mà ra ở ngôi tuyệt, đều là đến xấu đi tốt. Quyết theo cát tránh hung, điểm huyệt định hướng, nạp thuỷ tiêu thuỷ, huyền diệu chỉ trong lòng bàn tay, thầy tục làm sao dễ biết.
Lời bình đầu trang khép đoạn: "Trên đây nói chung nước quan hệ rất lớn với long huyệt, cát hung đều ở nước, cho nên tiêu nạp quý ở được chân quyết."
Tham đối án quan, hoá quan vi quỷ – 貪對案官 化官為鬼
Nguyên văn – 原文
是故貪對案官,化官為鬼。
Dịch: Cho nên tham đối án đẹp, quan sa đẹp mà lập hướng sai, thì hoá quan thành quỷ.
Lời chú – 註
旺官砂水本為龍穴之官祿,能以向收歸于本龍之局內,則其發財發福,加官進職,人興家旺,必然之應也。若貪堂局端正、朝對整秀,立向一失此法,反將官旺之方砂水送出死絕之地,則不能之官貴化為鬼殺,以致退財害人,不可勝言矣。
Dịch: Sa thuỷ ở phương vượng, phương quan vốn là quan lộc của long huyệt; lấy hướng mà thu được về trong cục của bản long thì phát tài phát phúc, thăng quan tiến chức, người hưng nhà vượng, ứng nghiệm tất nhiên. Nếu ham minh đường ngay ngắn, án chầu đẹp đẽ mà lập hướng sai phép này, khiến sa thuỷ phương quan vượng bị đưa sang đất tử tuyệt, thì quan quý hoá thành quỷ sát, đến nỗi hao của hại người, không kể xiết.
Lời thích – 增釋
賴氏曰:砂水之落局者,未嘗或移,而立向失其法,遂致吉凶相遠。……向可反吉,則以向迎之;可避凶,則以向避之。
Dịch: Họ Lại nói: sa thuỷ đã rơi vào cục thì chưa từng dời đổi, chỉ vì lập hướng sai phép mà cát hung cách xa nhau. Hướng có thể đổi được thành tốt thì lấy hướng mà đón; có thể tránh được hung thì lấy hướng mà tránh. Ông cho ví dụ: núi Dần Mão đẹp, nếu lập hướng theo cục Hoả thì Dần Mão là trường sinh của Hoả, nước Tị Ngọ là lâm quan đế vượng của Hoả, há chẳng là phúc; nếu ham án Tốn Tị, Canh Dậu đẹp mà lập hướng cục Kim, thì Dần Mão thành đất bệnh tử tuyệt, Tị Ngọ thành khí tuyệt thai, cả cục núi nước hoá thành quỷ kiếp, hoạ lớn đến ngay.
Lời bình: "Đoạn này nói không khéo tiêu nạp thì nước tốt lại hoá thành hung."
Nghênh thần bối sát, hoá sát sinh quyền – 迎神背煞 化煞生權
Nguyên văn – 原文
迎神背煞,化煞生權。
Dịch: Đón thần, quay lưng với sát, thì hoá sát mà sinh quyền.
Lời chú tóm: Lời chú lấy ví dụ long Mộc (Giáp Mão, Hợi Càn) mà nước lại đến từ Đinh Mùi, Khôn Thân, Canh Dậu, chảy ra ở phương sinh vượng Dần Mão: đến đi đều hung. Lập hướng theo cục Mộc thì đối Giáp Mão hại tài, đối Nhâm Tý, Ất Thìn tổn tài lộc, đối Cấn Dần, Bính Ngọ, Tân Tuất thương nhân đinh. Nếu đổi sang lập hướng theo khí Kim (Tốn Tị, Canh Dậu hay Quý Sửu), thì nước Khôn Thân, Canh Dậu chầu vào lại thành quan vượng tiến thần, nước đi ở phương vượng của Mộc lại thành sát được đưa đi; nhân đinh tài bạch đều không tổn, long dù chịu bệnh cũng không hại lớn, vẫn phát nhỏ được.
賴公曰:水之來去無有定方,而水之吉凶亦無定位。……然其趨吉避凶之法,不須易地改穴,而但于本龍之上立向,化來水于生旺之方,納去水于休囚之位,便為避凶之法。其理至精至妙……此乃楊筠松之所洞秘而不傳者也。
Dịch: Lại công nói: nước đến đi không có phương cố định, cát hung của nước cũng không có ngôi cố định. Phép theo cát tránh hung không cần đổi đất dời huyệt, chỉ trên bản long mà lập hướng, khiến nước đến rơi vào phương sinh vượng, nước đi rơi vào ngôi hưu tù, thế là phép tránh hung. Lý ấy rất tinh rất diệu, là điều Dương Quân Tùng thấu suốt mà giữ kín không truyền.

Giảng: Đây là gốc gần nhất của các phép mà đời sau gọi là "tá khố", "biến cục": giữ nguyên huyệt, đổi cục của hướng để nước xấu thành nước tốt. Phép này gây tranh luận lớn: Tưởng Đại Hồng trong Biện Nguỵ bác cả hệ thuỷ pháp tràng sinh này (thiên Biện Tứ Đại Thuỷ Khẩu), còn nhiều thầy Tam Hợp lại coi đây là tuyệt chiêu. Người học nên thấy cả hai phía: cái hay là biết rằng cùng một thế đất, hướng khác thì ứng khác; cái nguy là dùng phép đổi cục để biện hộ cho một huyệt không kết.
Thần tồn quỷ một, phú quý nhanh như chuyển then – 神存鬼沒
Nguyên văn – 原文
神存鬼沒,而富貴速如轉關。
Dịch: Thần còn, quỷ mất, thì phú quý đến nhanh như xoay then cửa.
Lời chú – 註
砂水者有形跡而易見,其生旺死絕各有方位,立向出殺,人所易知;至于五行之氣流于地中,順而出也有神在焉,逆而入也有鬼伏焉。……至于五氣生旺之神與泄之鬼,隱于二十四山分金之內,及六十龍分金之中,……神欲其存,鬼欲其沒,保和本氣,不伐天精,則鬼禍自去,而富貴及于人矣。
Dịch: Sa thuỷ có hình tích nên dễ thấy, sinh vượng tử tuyệt mỗi thứ có phương vị, lập hướng đưa sát ra thì người ta dễ biết. Còn khí ngũ hành chảy trong lòng đất, thuận mà ra thì có thần ở đó, nghịch mà vào thì có quỷ nấp đó; biến hoá khó lường, vi diệu khó thấy. Thần sinh vượng và quỷ tiết khí ẩn trong phân kim của hai mươi bốn sơn và sáu mươi long; muốn thần còn, quỷ mất, giữ hoà bản khí, không phạt tinh trời, thì hoạ quỷ tự đi, phú quý đến với người.
Giảng: Đoạn này đưa phép hướng xuống tầng nhỏ nhất: phân kim, sáu mươi long thấu địa. Lời bình gọi đây là chỗ "người khéo dụng thì thần tự còn, quỷ tự mất, nên phát phú quý nhanh". Chữ cuối câu kinh (關) bản khắc mờ, đọc theo văn mạch. Ngay sau đó kinh mở câu "ám sát bức thân, mà bần tiện dễ như trở bàn tay" (暗煞逼身,而貧賤易如反掌), giảng về sát ẩn trong nước vượng và nước đi; đoạn này cùng các thuỷ cát hung khác sẽ giảng ở bài sau.
Thầy Vũ Giới nhận xét – 師評
Thẩm Hướng cho thấy rõ sức mạnh và cũng là giới hạn của Tam Hợp. Sức mạnh là một hệ thống chặt: tràng sinh, tam hợp, nước đến ở sinh vượng, nước đi ở mộ khố, tất cả quy về một cái hướng. Giới hạn là cái hướng ấy chỉ đúng khi long nhập thủ được xác định đúng và nước được nhìn đúng. Câu "huyệt dù xấu mà nước tốt thì muôn điều lành tụ về" phải đọc cùng lời răn của chính bản sách: lấy long huyệt sa thuỷ kết thật làm chủ.
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thứ tự hình trước, khí sau, thời sau cùng. Phép thu thuỷ của Tam Hợp được dùng ở tầng khí, để chọn hướng trong một cục đã kết thật; sau đó mới xét khí của đất theo vận trời, phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, để biết hướng ấy hợp với thời nào. Lý pháp được chia sẻ trong bộ sách; còn thủ pháp như đo đúng phương nước đến, nước đi, phân kim tại huyệt, phải học trực tiếp cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Đầu Thẩm Hướng thiên: núi là thể, nước là dụng; âm dương được sinh vượng thì phú quý song toàn; thu khí bằng tam hợp (Càn Giáp Đinh Hợi Mão Mùi, Cấn Bính Tân Dần Ngọ Tuất, Tốn Canh Quý Tị Dậu Sửu, Khôn Nhâm Ất Thân Tý Thìn); sa theo nước, nước theo hướng; nước sinh vượng nên đến, nước tử tuyệt nên đi; hướng sai thì hoá quan thành quỷ, hướng khéo thì hoá sát sinh quyền; thần còn quỷ mất thì phú quý nhanh.
Bài trước: Thẩm Cục thiên (3): Ngũ tinh chính biến, cửu khúc nhập minh đường. Bài sau: Thẩm Hướng thiên (2): Ám sát, tú thuỷ, song sơn liên châu.
Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển thượng, Thẩm Hướng thiên thứ sáu, từ đầu thiên đến câu "phú quý tốc như chuyển quan" cùng lời chú, lời thích và lời bình; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Lời chú lược bớt, có dấu "……", một số đoạn dài được tóm ý. Chữ khắc mờ đọc theo văn mạch: 英 trong "逢三合而英靈純粹", 關 trong "速如轉關", và câu dẫn Thanh Nang về phương thuỷ khẩu của bốn long. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo long nhập thủ, phương nước đến, phương thuỷ khẩu để đối chiếu tam hợp.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, có xét vận khí.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ đường nước đến, nước đi quanh huyệt trước khi chọn hướng.
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ 平砂玉尺辨偽: Biện Nguỵ Tổng Luận (có thiên Biện Tứ Đại Thuỷ Khẩu)
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Cục thiên (1), long phân sinh tử
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Huyệt thiên (1), quý âm tiện dương
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Chọn hướng thu thuỷ chỉ có nghĩa khi đã đứng ở huyệt thật, nhìn thấy nước thật. Thầy Vũ Giới có các buổi khảo cứu thực địa cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Sơn vi thể, thuỷ vi dụng" nghĩa là gì? – 山體水用
Núi là hình của khí, tĩnh nên là âm, là thể; nước theo khí mà chảy, động nên là dương, là dụng. Long đến mà nước không theo là có thể không có dụng, không phải chân long.
Tam hợp thu khí ở toạ hướng thế nào? – 三合收氣
Mỗi long thu ở sáu chữ của cục mình: Mộc ở Càn Giáp Đinh Hợi Mão Mùi, Hoả ở Cấn Bính Tân Dần Ngọ Tuất, Kim ở Tốn Canh Quý Tị Dậu Sửu, Thuỷ Thổ ở Khôn Nhâm Ất Thân Tý Thìn.
Vì sao kinh nói "sa theo thuỷ, thuỷ theo hướng"? – 砂從水 水從向
Về mặt khí, sa và thuỷ không tự có cát hung; chúng tốt hay xấu tuỳ rơi vào sinh vượng hay tử tuyệt so với cục của hướng. Vì thế hướng là chủ của sinh vượng tử tuyệt.
"Hoá quan vi quỷ" là gì? – 化官為鬼
Là ham án đẹp, đường đẹp mà lập hướng sai cục, khiến sa thuỷ vốn ở phương quan vượng rơi vào tử tuyệt của hướng, biến thành quỷ sát.
Phong Thuỷ Liên Hoa dùng phép đổi hướng thu thuỷ thế nào? – 蓮花用法
Dùng ở tầng khí để chọn hướng trong một cục đã kết thật, rồi xét thêm vận khí; không dùng phép đổi cục để biện hộ cho một huyệt không kết.








