Bình Sa Ngọc Xích Kinh
平沙玉尺經 (卷下 · 天機賦第九)
Tác giả: đề Lưu Bỉnh Trung (劉秉忠, thái sư đời Nguyên) trứ · Lưu Cơ (劉基) chú · Lại Tòng Khiêm (賴從謙) tăng thích · Từ Chi Mạc (徐之鏌) tham bổ
Bản gốc: bản khắc đời Minh Thuyên địa lý tham bổ bình lâm đồ quyết toàn bị Bình Sa Ngọc Xích Kinh (鐫地理參補評林圖訣全備平沙玉尺經), thư lâm Trần Hiền (陳賢) ở Kiến Dương khắc.
Đây là bài thứ hai của Thiên Cơ phú (天機賦), bài phú cuối của quyển hạ Bình Sa Ngọc Xích Kinh. Bài trước đã giảng phần mở phú: trước xem long khí, sau xem hướng thuỷ; mười hai cung sinh vượng mộ chia công vị trưởng, trọng, ấu. Bài này có hai phần. Phần đầu là bảy mục "thuỷ biện" do Từ Chi Mạc viết, đối chiếu phép mười hai cung của Ngọc Xích với "thất tinh phối nạp" (bảy sao Tham, Vũ, Văn, Lộc, Liêm, Cự, Phá) mà thầy địa lý đời Minh thường dùng, chỉ ra chỗ hai phép khớp nhau và chỗ phải theo Ngọc Xích. Phần sau là các câu phú về công vị: nước sinh, nước vượng, nước mộ ứng cho phòng nào, nước từ lục tú đến, nước từ phương sát xung vào.
Trả lời nhanh: Phép thất tinh xếp mười hai cung tràng sinh vào bảy sao: Tham Lang là sinh, dưỡng; Vũ Khúc là lâm quan, đế vượng; Văn Khúc là mộc dục, quan đới; Lộc Tồn là tuyệt, thai; Liêm Trinh là bệnh, tử; Cự Môn là suy; Phá Quân là mộ. Từ Chi Mạc kết luận: Tham, Vũ nên đến không nên đi; Liêm Trinh nên đi; Cự Môn đến đi đều được; Phá Quân (mộ) theo long hướng thì nên đi, nhưng mộ của toạ sơn (hoàng tuyền) thì đến đi đều hung. Có hai chỗ phải theo Ngọc Xích mà bỏ thất tinh: nước quan đới không nên đi, nước thai không nên xung, chỉ nên ngang qua đọng lại. Về công vị, Tham Lang (thai, dục, dưỡng, sinh) ứng trưởng phòng; Vũ Khúc (đới, quan, vượng, suy) ứng trọng phòng; Phá Quân (bệnh, tử, mộ, tuyệt) ứng tam phòng. Nước sinh vượng từ lục tú đến thì cả nhà quý hiển; từ phương bát diệu xung vào thì có hình hoạ.
Thầy Vũ Giới giảng: "Thời Minh, thầy địa lý dùng song song hai bộ khẩu quyết: mười hai cung tràng sinh và bảy sao. Hai bộ nói cùng một vòng nhưng gom nhóm khác nhau, nên có chỗ cãi nhau. Từ Chi Mạc làm việc của một nhà hiệu đính nghiêm túc: đặt từng sao cạnh từng câu Ngọc Xích, chỗ nào khớp thì nói khớp, chỗ nào vênh thì nói vì sao chọn bên này. Đọc phần này không chỉ để biết quyết, mà để học cách đối chiếu sách."
Vì sao phải biện bảy sao – 十二宮與七星配納之別
Khép phần trước, lời bình và lời tham bổ ghi lý do mở phần "thuỷ biện".
Lời bình bổ – 評補
已上論水有生旺休囚之異,遂致人有吉凶禍福之應,此察水之所以為要也。但論十二宮生旺休囚之法,與俗用七星配納之訣略別,恐后人難以適從,今具其例,詳辨于左。
Dịch: Trên đây bàn nước có sinh vượng hưu tù khác nhau, nên người có ứng cát hung hoạ phúc khác nhau; đó là lý do xét nước là cốt yếu. Nhưng phép mười hai cung sinh vượng hưu tù hơi khác với quyết bảy sao phối nạp mà đời thường dùng, e người sau khó theo, nay kê ví dụ, biện rõ ở dưới.

Giảng: Bảy sao ở đây là bảy sao Bắc Đẩu theo cách gọi của địa lý: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân. Quyết "thất diệu cát hung" gán mỗi sao cho một hoặc hai cung của vòng tràng sinh. Sơ đồ trên cho thấy cách ghép ấy; đọc kèm từng mục biện dưới đây.
Tham Lang: sinh và dưỡng – 貪狼水辨
Lời tham bổ – 參
徐氏曰:貪狼者,配五行之生養二位。據七曜吉凶訣曰:貪狼臨位永無災,紫草生從腳下來,兩臉紅顏猶尚在,衣裳卻似斬新裁。即此訣取貪狼為吉水,宜來而不宜去也。乃參之玉尺經云:人丁實係于養生。又云:……則背旺迎生。是玉尺經全取養生二位為旺丁之吉水也。二說互合,來吉去凶,允宜信之。
Dịch: Họ Từ nói: Tham Lang phối với hai ngôi sinh, dưỡng của ngũ hành. Theo quyết thất diệu cát hung: "Tham Lang đến ngôi mãi không tai, cỏ tía mọc từ dưới chân lên; hai má hồng tươi vẫn còn đó, áo quần như mới cắt may." Tức quyết này lấy Tham Lang là nước tốt, nên đến không nên đi. Đối chiếu Ngọc Xích Kinh: "nhân đinh thật thuộc về dưỡng sinh", lại nói "quay lưng với vượng mà đón sinh". Vậy Ngọc Xích lấy trọn hai ngôi dưỡng, sinh làm nước tốt cho đông người. Hai thuyết hợp nhau: đến thì tốt, đi thì xấu, đáng tin.
Giảng: Bốn câu thơ của quyết thất diệu mô tả cảnh mở mộ cũ ở huyệt được nước Tham Lang: cỏ tía mọc, xương cốt còn hồng hào, áo liệm như mới. Đó là cách người xưa diễn đạt "huyệt khô ấm, khí lành". Ngọc Xích nói gọn hơn: nước sinh, dưỡng chủ nhân đinh.
Vũ Khúc: lâm quan và đế vượng – 武曲水辨
Lời tham bổ – 參
武曲者,配五行臨官帝旺二位。據七曜吉凶訣曰:武曲朝來最是奇,兒孫金榜有名題。若見水流從吉位,鐘鳴鼎食不須疑。即此訣取武曲為吉水,宜來而不宜去也。乃參之玉尺經亦云:財祿必根于官旺。又云:貪富貴則棄生朝旺。是玉尺經全取官旺二位為旺財之吉水。二說互合,去凶來吉,允宜信之。
Dịch: Vũ Khúc phối với hai ngôi lâm quan, đế vượng. Quyết thất diệu nói: "Vũ Khúc chầu đến là lạ nhất, con cháu bảng vàng có đề tên. Nếu thấy nước chảy từ ngôi tốt, chuông kêu vạc nấu (giàu sang) chẳng phải ngờ." Tức lấy Vũ Khúc là nước tốt, nên đến không nên đi. Ngọc Xích cũng nói "tài lộc ắt gốc ở quan vượng", lại nói "tham phú quý thì bỏ sinh mà chầu vượng". Vậy Ngọc Xích lấy trọn hai ngôi quan, vượng làm nước tốt cho giàu. Hai thuyết hợp nhau: đi thì xấu, đến thì tốt, đáng tin.

Văn Khúc: mộc dục và quan đới, phải tách đôi – 文曲水辨
Lời tham bổ – 參
文曲者,配五行沐浴冠帶二位。據七曜吉凶訣曰:文曲星辰事若何,流來棺槨水生多,更主其中泥土聚,應知白蟻結成窩。即此訣以文曲為凶水,總宜去而不宜來也。乃參之玉尺經又云:冠帶失……之男。是又忌冠帶水去,而主有失喪少男之應。二說孰可從哉?若來五行之氣至冠帶,正充而長矣,安可于此時擊散其充長之氣而流破此方乎?故此宜遵玉尺經,謂冠帶水不宜去為妥。七曜以沐浴冠帶總屬文曲宜去者,非也。故予于文曲中分別禍福:沐浴水宜去,冠帶水不宜去;沐浴來則凶而去則吉,冠帶來則吉而去則凶。與七曜訣異者,從玉尺經也。
Dịch: Văn Khúc phối với hai ngôi mộc dục, quan đới. Quyết thất diệu nói: "Sao Văn Khúc việc ra sao? Chảy đến thì trong quan quách nước nhiều, lại chủ trong đó bùn đất đọng, nên biết mối trắng làm tổ." Tức lấy Văn Khúc là nước xấu, đều nên đi không nên đến. Nhưng Ngọc Xích lại nói nước quan đới chảy đi thì ứng mất con trai nhỏ, tức kỵ nước quan đới đi. Hai thuyết theo bên nào? Khí ngũ hành đến quan đới là đang đầy và lớn lên, sao có thể vào lúc ấy đánh tan khí đang lớn mà cho nước phá đi ở phương ấy? Cho nên ở đây nên theo Ngọc Xích: nước quan đới không nên đi mới ổn. Thất diệu gộp mộc dục, quan đới cùng là Văn Khúc nên đi, là sai. Vì vậy trong Văn Khúc tôi tách hoạ phúc: nước mộc dục nên đi, nước quan đới không nên đi; mộc dục đến thì xấu, đi thì tốt; quan đới đến thì tốt, đi thì xấu. Chỗ khác với quyết thất diệu là theo Ngọc Xích.
Giảng: Đây là chỗ đầu tiên Từ Chi Mạc bỏ thất tinh. Lập luận rất đơn giản theo vòng sinh trưởng: mộc dục là lúc vừa sinh ra được tắm, còn non, dễ tà (đào hoa); quan đới là lúc đội mũ, mặc áo, sắp trưởng thành. Nước ở mộc dục nên tháo đi để khỏi ứng dâm loạn; nước ở quan đới là khí đang lên, cho chảy đi là bẻ gãy giữa chừng.
Lộc Tồn: tuyệt và thai, thai nên tĩnh – 祿存水辨
Lời tham bổ – 參
祿存者,配五行絕胎二位。據七曜吉凶訣曰:祿存若見水衝來,吹柳翻棺最可哀,不信請君開穴看,此中泥水便生災。即此訣以祿存為凶水,宜去而不宜來也。乃參之玉尺經又曰:未離胎而夭折,只因衝破胎神。何又以胎水去為凶?二說孰是?看來五行胎宮為生氣發萌之初,安可擊散其氣而流破此方?故此胎水宜遵玉尺經,取論來去皆凶,以擊動其胎氣故凶也,只宜橫過停蓄,凝注為吉。不可如七曜訣混以胎絕并屬祿存,而槩謂其宜去則謬矣。故曰胎宜其靜而浴宜其去。祿存內有彼此攸分者,從玉尺經而不從七曜訣也。
Dịch: Lộc Tồn phối với hai ngôi tuyệt, thai. Quyết thất diệu nói: "Lộc Tồn nếu thấy nước xung đến, gió lay liễu, lật quan tài, đáng thương nhất; không tin xin ông mở huyệt xem, trong ấy bùn nước liền sinh tai." Tức lấy Lộc Tồn là nước xấu, nên đi không nên đến. Nhưng Ngọc Xích nói: "chưa lìa thai mà chết yểu, chỉ vì xung phá thai thần"; vậy sao lại nói nước thai đi là xấu? Hai thuyết bên nào đúng? Cung thai là lúc sinh khí mới nảy mầm, sao có thể đánh tan khí ấy mà cho nước phá đi ở phương này? Cho nên nước thai nên theo Ngọc Xích: đến hay đi đều xấu, vì làm động thai khí; chỉ nên chảy ngang qua, dừng chứa, đọng lại là tốt. Không thể như quyết thất diệu gộp thai, tuyệt cùng vào Lộc Tồn rồi nói chung là nên đi; như thế là sai. Cho nên nói: thai nên tĩnh, mộc dục nên đi. Trong Lộc Tồn có chỗ phân biệt, theo Ngọc Xích chứ không theo thất diệu.

Giảng: "Thai nên tĩnh" là một khẩu quyết đáng nhớ. Nước ở phương thai tốt nhất là ao, hồ, vũng nước đọng, hoặc dòng nước chảy ngang qua chậm rãi, không xung thẳng vào, cũng không tháo thẳng đi. Ở đồng bằng, một cái ao tròn ở đúng phương thai là hình mẫu.
Liêm Trinh, Cự Môn, Phá Quân – 廉貞 巨門 破軍水辨
Liêm Trinh: bệnh và tử – 廉貞水辨
廉貞者,配五行病死兩位。據七曜吉凶訣曰:廉貞朝水蟒虫多,蛇鼠穿塋自作窠,屍骨損來多黑爛,眾房子息受災屯。即此訣以廉貞水為凶,而宜去不宜來也。參之玉尺經並同,允宜從之。
Dịch: Liêm Trinh phối với hai ngôi bệnh, tử. Quyết thất diệu nói: "Liêm Trinh nước chầu nhiều trăn rắn, rắn chuột đục mộ tự làm hang, xương cốt hư nát phần nhiều đen, con cháu các phòng gặp tai ương." Tức lấy nước Liêm Trinh là xấu, nên đi không nên đến. Ngọc Xích cũng vậy, nên theo.
Cự Môn: suy – 巨門水辨
巨門配五行衰位。據七曜吉凶訣曰:巨門乾淨起……墳,穴內祥煙瑞氣新,因此兒孫多富貴,出人清秀更超群。即此訣以巨門為吉水,而取其來去皆宜。乃參之玉尺經未言及此也。看來衰位氣雖不及官旺之盛,然亦不至于病死墓絕休囚之凶,其來亦屬半吉,去則合法為全吉也。姑依七曜以來去皆宜,亦通。
Dịch: Cự Môn phối với ngôi suy. Quyết thất diệu nói: "Cự Môn sạch sẽ dựng mồ, trong huyệt khói lành khí tốt mới; vì thế con cháu nhiều phú quý, sinh người thanh tú vượt đám đông." Tức lấy Cự Môn là nước tốt, đến đi đều được. Ngọc Xích không nói tới. Xét ra khí ngôi suy tuy không thịnh bằng quan vượng, nhưng cũng không đến mức hung như bệnh tử mộ tuyệt; đến thì nửa tốt, đi thì hợp phép là tốt trọn. Tạm theo thất diệu, đến đi đều được, cũng thông.
Phá Quân: mộ, hai cách tính – 破軍水辨
破軍配五行墓位。據七曜吉凶訣曰:破軍臨位不堪言,竹木藤根繞槨纏,又主兩頭螻蟻聚,屍骸棺木兩難全。即此訣以破軍為凶水,而宜去不宜來也。乃參玉尺經亦以墓水宜去,與七曜訣同。獨青囊經以墓水來去皆凶,謂庫方來去總非祥。其說孰是也?看來以龍與向遁取生旺死絕十二宮位,則墓水宜去而不宜來,如乙丙趨戌,辛壬趨辰,庚丁趨丑,癸甲趨未,此皆以墓位出水為吉,當從七曜訣及玉尺經以墓水為去吉來凶者是也。
Dịch: Phá Quân phối với ngôi mộ. Quyết thất diệu nói: "Phá Quân đến ngôi chẳng nói được, rễ tre cây dây leo quấn quanh quách, lại chủ hai đầu kiến mối tụ, hài cốt quan tài khó vẹn cả hai." Tức lấy Phá Quân là nước xấu, nên đi không nên đến. Ngọc Xích cũng cho nước mộ nên đi, giống thất diệu. Riêng Thanh Nang Kinh cho nước mộ đến đi đều xấu: "phương khố đến đi đều chẳng lành". Thuyết nào đúng? Nếu lấy long và hướng mà khởi mười hai cung sinh vượng tử tuyệt, thì nước mộ nên đi không nên đến: như Ất Bính về Tuất, Tân Nhâm về Thìn, Canh Đinh về Sửu, Quý Giáp về Mùi; đều lấy nước ra ở ngôi mộ là tốt, nên theo thất diệu và Ngọc Xích: nước mộ đi tốt, đến xấu.
但又一法,不論龍與向,而以坐山遁取生旺死墓之方,則黃泉即山家之墓,水來去皆凶。如庚丁忌坤,乙丙防巽,甲癸憂艮,辛壬怕乾是也。蓋庚向坐山是甲,甲木生在亥,墓在未坤;丁向坐山是癸,癸水生在卯,墓亦在未坤。此庚丁二向所以忌坤為黃泉,即坐山甲癸之墓水也。其不直言甲癸之坐山,而故以庚丁之向為言,古人秘其術而不明言之也。又甲癸墓本在未,不言未而言忌坤,蓋坤與未同宮,而坤為四維大神之水,以黃泉而從大神之位來去,則其禍更大,此所以不忌未而忌坤也。……故墓水忌來去皆凶,以坐山遁取者言也。予故曰:天罡庫地以山家論者,來凶去亦凶也。
Dịch: Nhưng còn một phép khác, không kể long và hướng, mà lấy toạ sơn khởi các phương sinh vượng tử mộ; thì hoàng tuyền chính là mộ của sơn gia, nước đến hay đi đều xấu. Như "Canh Đinh kỵ Khôn, Ất Bính phòng Tốn, Giáp Quý lo Cấn, Tân Nhâm sợ Càn". Bởi hướng Canh thì toạ sơn là Giáp; Giáp mộc sinh ở Hợi, mộ ở Mùi Khôn. Hướng Đinh thì toạ là Quý; Quý thuỷ sinh ở Mão, mộ cũng ở Mùi Khôn. Vì thế hai hướng Canh, Đinh kỵ Khôn là hoàng tuyền, tức là nước mộ của toạ sơn Giáp, Quý. Không nói thẳng toạ Giáp Quý mà cố ý nói theo hướng Canh Đinh, là người xưa giấu thuật không nói rõ. Lại mộ của Giáp Quý vốn ở Mùi, không nói Mùi mà nói kỵ Khôn, vì Khôn và Mùi cùng cung, mà Khôn là nước của đại thần tứ duy; hoàng tuyền lại theo ngôi đại thần mà đến đi thì hoạ càng lớn; đó là lý do không kỵ Mùi mà kỵ Khôn. Cho nên nước mộ đến đi đều hung là nói theo phép khởi từ toạ sơn. Vì vậy tôi nói: đất khố thiên cương, xét theo sơn gia, thì đến cũng hung, đi cũng hung.

Giảng: Đây là lời giải rất hiếm thấy cho câu khẩu quyết hoàng tuyền nổi tiếng "Canh Đinh Khôn thượng thị hoàng tuyền, Ất Bính tu phòng Tốn thuỷ tiên, Giáp Quý hướng trung ưu kiến Cấn, Tân Nhâm thuỷ lộ phạ đương Càn". Từ Chi Mạc chỉ ra: hoàng tuyền không phải tính theo hướng mà theo toạ sơn; Khôn chính là mộ của toạ sơn. Lấy theo long hướng thì mộ là cửa nước ra tốt; lấy theo toạ sơn thì mộ là hoàng tuyền, đến đi đều kỵ. Hai cách tính khác nhau, nên Thanh Nang Kinh và Ngọc Xích nhìn như trái nhau. Bản Biện Nguỵ của Tưởng Đại Hồng có thiên Biện Bát Sát Hoàng Tuyền bác bỏ toàn bộ khẩu quyết này; đọc hai bên cạnh nhau sẽ thấy rõ chỗ khác giữa Tam Hợp và Huyền Không.
Công vị: phòng nào ứng trước, ứng sau – 兒房分之榮枯
Hết phần thuỷ biện, bài phú trở lại với công vị (phần chia cho các phòng con cháu).
Nguyên văn – 原文
以至兒房分之榮枯,品三方之等第,禍有重輕,須明緩急;福有詳驗,應必有後先。
Dịch: Đến như phần tươi héo của các phòng con, phẩm bậc của ba phương; hoạ có nặng nhẹ, phải rõ nhanh chậm; phúc có nghiệm kỹ, ứng ắt có trước sau.
Lời chú – 註
房分公位,及至生旺墓三方,配孟仲季以斷吉凶,法註見前。如孟為長子,長生管長房,主人丁,若生水先到堂,主先發長房;仲為中子,帝旺管中房,主財祿,若旺水先到堂,主先發中房。生水先到堂先發人丁,旺水先到堂先發官祿。此緩急先後之應也,餘可類推。
Dịch: Phòng phần công vị, và ba phương sinh vượng mộ, phối với mạnh trọng quý để đoán cát hung, phép đã chú ở trước. Như mạnh là con trưởng, trường sinh quản trưởng phòng, chủ nhân đinh; nếu nước sinh đến minh đường trước thì trưởng phòng phát trước. Trọng là con giữa, đế vượng quản trọng phòng, chủ tài lộc; nếu nước vượng đến minh đường trước thì trọng phòng phát trước. Nước sinh đến trước thì phát nhân đinh trước, nước vượng đến trước thì phát quan lộc trước. Đó là ứng nhanh chậm trước sau; còn lại suy ra.
Nguyên văn – 原文
是故孟兄奇位于貪狼,胎沐養生同斷;仲子取權于武曲,冠臨衰旺無嫌;三位第當叔季,分屬破軍休廢。
Dịch: Cho nên anh cả lấy ngôi lạ ở Tham Lang, thai, dục, dưỡng, sinh cùng đoán; con giữa lấy quyền ở Vũ Khúc, đới, quan, suy, vượng không ngại; ba ngôi thứ cho con út, chia thuộc Phá Quân hưu phế.
Lời chú tóm: Mười hai ngôi chia ba phòng: Tham Lang quản trưởng phòng, gồm thai, mộc dục, dưỡng, sinh; Vũ Khúc quản trọng phòng, gồm quan đới, lâm quan, đế vượng, suy; thiên cương (Phá Quân) quản tiểu phòng, gồm bệnh, tử, mộ, tuyệt. Nước sinh vượng đến chầu thì tốt, ứng trưởng và trọng phòng; nước bệnh tử tuyệt chảy đi thì tốt, ứng tiểu phòng. Nhưng nước đến đi còn phải xét có ở tam cát lục tú không.
Giảng: Lưu ý: ở phần công vị, "Tham Lang, Vũ Khúc, Phá Quân" được dùng theo nghĩa rộng hơn phần thất tinh ở trên, mỗi chữ gom bốn cung. Đây là phép "tam hợp chia ba phòng" đã giảng ở bài Thiên Cơ phú (1).
Nước sinh xuyên mộ, nước vượng về khố – 迢迢生水 屈曲旺神
Nguyên văn – 原文
是以迢迢生水,貫天罡不特長兄毓秀;屈曲旺神,歸墓庫應仲叔均榮。生與旺而同歸,人共財而咸吉。
Dịch: Cho nên nước sinh xa xôi chảy suốt đến thiên cương thì không riêng anh cả được tú; thần vượng quanh co về mộ khố thì ứng con giữa, con út đều vinh. Sinh với vượng cùng về một chỗ thì người và của đều tốt.
Lời chú – 註
長生主長房。若生水抱堂,直貫墓方流水,則長子與中小三房皆吉,故曰不特長兄毓秀。中間或有雜水流破何宮,則斷某房應凶。官旺水屈曲流來朝堂,向墓方出去,則主二房與三房應吉,其長房則不干預矣。官旺水與衰病水流來到堂,卻從養生方去,則中房吉而小房凶矣。生旺二方水同到朝堂,合流出墓,則人丁財帛皆吉。
Dịch: Trường sinh chủ trưởng phòng. Nếu nước sinh ôm minh đường, chảy suốt đến phương mộ mà ra, thì con trưởng cùng giữa và út ba phòng đều tốt; nên nói không riêng anh cả được tú. Giữa chừng có nước tạp chảy phá cung nào thì đoán phòng ấy ứng xấu. Nước quan vượng quanh co chảy đến chầu minh đường, ra ở phương mộ, thì chủ phòng hai và phòng ba ứng tốt, trưởng phòng không liên quan. Nước quan vượng và nước suy bệnh chảy đến minh đường mà lại ra ở phương dưỡng sinh, thì trọng phòng tốt mà tiểu phòng xấu. Nước hai phương sinh vượng cùng đến chầu minh đường, hợp dòng ra ở mộ, thì nhân đinh tài bạch đều tốt.

Nước từ lục tú đến, nước từ phương sát xung vào – 更從六秀方來 如見曜方沖至
Nguyên văn – 原文
更從六秀方來,定擬滿門朱紫。如見曜方沖至,應知閨室遭刑。
Dịch: Lại từ phương lục tú đến thì định là cả nhà áo đỏ áo tía (làm quan). Nếu thấy từ phương diệu (bát diệu sát) xung đến thì nên biết trong buồng khuê bị hình phạt.
Lời chú – 註
生旺二水皆係是三吉六秀方發源而到,則秀氣更佳,不特人財咸利,科第魁元,富貴雙全。……生旺二水雖見朝堂,若非吉秀等方來至,而從八曜煞等方及子午卯酉咸池轉賊路上流來,則雖係向上生旺,必主有形戮之慘。若本主休囚而兼身賤者,猶驗。蓋龍體賤而煞旺,則化官為鬼故也。
Dịch: Hai nước sinh vượng đều phát nguồn từ phương tam cát lục tú mà đến thì tú khí càng đẹp, không chỉ người và của đều lợi, mà còn đỗ đầu khoa, phú quý song toàn. Hai nước sinh vượng dù chầu minh đường, nếu không đến từ phương cát tú mà từ phương bát diệu sát, hoặc từ đường hàm trì (đào hoa) Tý Ngọ Mão Dậu chuyển đến, thì dù là sinh vượng của hướng cũng chủ thảm cảnh hình phạt. Nếu chủ gốc hưu tù mà thân long lại hèn thì càng nghiệm, vì long thể hèn mà sát vượng thì hoá quan thành quỷ.
Lời bổ – 補
徐氏曰:凡穴前可見之水,如得生旺來朝,是局內有吉氣之可迎也。且其水之發源又自三吉六秀之方而至,是其發源既帶有本來秀氣,在局內又為龍向有氣之用神,源流協吉,福力最大,故主富貴盈門。其例如木局得乾亥甲卯水朝,而其發源自艮丙巽辛兌丁方來是也。……凡穴前可見之水,不得生旺來朝,而其發源之處或自八曜煞方而來,是局內既無吉氣,而本源又帶煞氣,所以根本受傷,而不免有刑戮之慘也。其例如坎子水局,龍向面前既無坤申丁未與乾亥壬子之吉水也,而其發源又自辰方流出,是帶煞曜也。……坎龍坤兔震山猴,巽雞乾馬兌蛇頭,艮虎離豬為煞曜,宅墓遇此一時休。
Dịch: Họ Từ nói: phàm nước thấy được trước huyệt, nếu được sinh vượng đến chầu, là trong cục có khí tốt để đón. Lại nguồn nước ấy từ phương tam cát lục tú mà đến, thì nguồn đã mang sẵn tú khí, trong cục lại là dụng thần có khí của long hướng; nguồn và dòng cùng tốt, phúc lực lớn nhất, nên chủ phú quý đầy nhà. Ví dụ cục Mộc được nước Càn Hợi, Giáp Mão chầu, mà nguồn phát từ Cấn Bính, Tốn Tân, Đoài Đinh. Phàm nước thấy được trước huyệt mà không được sinh vượng đến chầu, nguồn lại từ phương bát diệu sát đến, thì trong cục đã không có khí tốt, nguồn lại mang sát khí; gốc rễ bị thương nên không tránh khỏi thảm cảnh hình phạt. Ví dụ cục thuỷ Khảm Tý, trước long hướng không có nước tốt Khôn Thân, Đinh Mùi, Càn Hợi, Nhâm Tý, mà nguồn lại chảy ra từ phương Thìn, tức là mang sát diệu. Kèm quyết sát diệu: "Khảm long, Khôn thố, Chấn sơn hầu; Tốn kê, Càn mã, Đoài xà đầu; Cấn hổ, Ly trư là sát diệu; nhà mộ gặp phải, một lúc suy."
Lời bình đầu trang: "Trên đây bàn thất tinh cát hung của nước để phân công vị."

Giảng: Đoạn này thêm một chiều cho thuỷ pháp: không chỉ xét nước đến ở cung nào của vòng sinh vượng (gần huyệt), mà còn xét nước phát nguồn từ đâu (xa huyệt). Cùng là nước sinh vượng chầu đường, nguồn từ lục tú thì phúc lớn, nguồn từ bát diệu thì hoạ. Người đi thực địa vì thế phải lần theo dòng nước ngược lên một đoạn, xem nó từ phương nào rẽ vào, chứ không chỉ nhìn chỗ nước chạm minh đường.
Thầy Vũ Giới nhận xét – 師評
Bảy mục thuỷ biện của Từ Chi Mạc là một mẫu đối chiếu sách rất đáng học. Ông không gạt bỏ quyết thất tinh mà người đương thời đang dùng, cũng không thần thánh hoá Ngọc Xích. Chỗ hai bên khớp (Tham Lang, Vũ Khúc, Liêm Trinh) thì xác nhận; chỗ thất tinh gom nhóm thô (mộc dục với quan đới, thai với tuyệt) thì tách ra theo lẽ sinh trưởng; chỗ hai kinh nói ngược nhau (nước mộ) thì chỉ ra là do hai cách khởi cung khác nhau. Cách làm này là cách Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn dặn học trò: gặp hai khẩu quyết trái nhau, đừng vội chọn phe, hãy hỏi mỗi bên khởi tính từ đâu.
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thứ tự hình trước, khí sau, thời sau cùng. Trước hết phải thấy dòng nước thật: nó chảy từ đâu, ôm hay cắt, đến hay đi, đọng hay xiết. Sau đó mới đặt vào vòng tràng sinh của long hướng để gọi tên sinh, vượng, mộ, thai; cuối cùng xét vận khí theo thời, phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Những câu như "trăn rắn đục mộ", "buồng khuê bị hình" là lời răn của người xưa, không dùng để doạ gia chủ. Lý pháp được chia sẻ trong bộ sách; còn thủ pháp như xác định đúng điểm nước đến, nước đi và nguồn nước trên thực địa phải học trực tiếp cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Thất tinh phối mười hai cung: Tham (sinh, dưỡng), Vũ (quan, vượng), Văn (dục, đới), Lộc (tuyệt, thai), Liêm (bệnh, tử), Cự (suy), Phá (mộ). Tham Vũ nên đến; Liêm nên đi; Cự đến đi đều được; Văn phải tách: dục nên đi, đới không nên đi; Lộc phải tách: thai nên tĩnh, không xung không phá; Phá (mộ) theo long hướng thì nên đi, theo toạ sơn thì là hoàng tuyền, đến đi đều kỵ. Công vị: thai dục dưỡng sinh ứng trưởng phòng, đới quan vượng suy ứng trọng phòng, bệnh tử mộ tuyệt ứng tiểu phòng; nước nào đến trước thì phòng ấy phát trước. Nước sinh vượng có nguồn từ lục tú thì cả nhà quý; nguồn từ bát diệu thì có hình hoạ.
Bài trước: Thiên Cơ phú (1): Trước xem long khí, sau xem hướng thuỷ. Bài sau: Thiên Cơ phú (3): Nước đến theo hai mươi bốn phương.
Nguồn: Bình Sa Ngọc Xích Kinh (平沙玉尺經), quyển hạ, Thiên Cơ phú thứ chín, từ lời bình bổ sau câu "tú thuỷ lai nhi đặc triều phá vượng" qua bảy mục thuỷ biện (Tham Lang, Vũ Khúc, Văn Khúc, Lộc Tồn, Liêm Trinh, Cự Môn, Phá Quân) đến câu "như kiến diệu phương xung chí, ưng tri khuê thất tao hình" cùng lời chú và lời bổ; bản khắc đời Minh, thư lâm Trần Hiền khắc (thuộc công cộng). Lời chú lược bớt, có dấu "……", một số đoạn dài được tóm ý. Chữ khắc mờ đọc theo văn mạch: câu Ngọc Xích dẫn trong mục Văn Khúc (lược bằng "……"), một chữ trong câu thơ Cự Môn, 咸池 trong lời chú câu "diệu phương xung chí". Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo phương nước đến, nước đi và nguồn nước tại huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, xếp nước vào vòng tràng sinh của long hướng.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ dòng nước quanh huyệt, đánh dấu điểm đến, điểm đi, chỗ đọng.
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ 平砂玉尺辨偽: Biện Nguỵ Tổng Luận (có thiên Biện Bát Sát Hoàng Tuyền Lộc Mã Thuỷ Pháp, Biện Phân Phòng Công Vị)
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thiên Cơ phú (1), sinh vượng mộ và công vị
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Hướng thiên (1)
- Bình Sa Ngọc Xích Kinh: Thẩm Khí, dương thuận âm nghịch tràng sinh
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuỷ pháp tràng sinh chỉ có ích khi đo đúng điểm nước đến, nước đi tại huyệt. Thầy Vũ Giới có các buổi khảo cứu thực địa cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thất tinh thuỷ pháp phối mười hai cung thế nào? – 七星配十二宮
Tham Lang là sinh, dưỡng; Vũ Khúc là lâm quan, đế vượng; Văn Khúc là mộc dục, quan đới; Lộc Tồn là tuyệt, thai; Liêm Trinh là bệnh, tử; Cự Môn là suy; Phá Quân là mộ.
Chỗ nào Từ Chi Mạc bỏ thất tinh, theo Ngọc Xích? – 從玉尺
Hai chỗ: nước quan đới không nên đi (thất tinh gộp với mộc dục cho đi hết), và nước thai không nên xung không nên phá, chỉ nên ngang qua đọng lại (thất tinh gộp với tuyệt cho đi hết).
Nước mộ nên đến hay nên đi? – 墓水來去
Tính theo long và hướng thì mộ là cửa nước ra tốt, nên đi. Tính theo toạ sơn thì mộ của toạ sơn chính là hoàng tuyền (như hướng Canh Đinh kỵ Khôn), đến đi đều kỵ.
Phòng nào ứng với nước nào? – 房分公位
Thai, dục, dưỡng, sinh ứng trưởng phòng; đới, quan, vượng, suy ứng trọng phòng; bệnh, tử, mộ, tuyệt ứng tiểu phòng. Nước nào đến minh đường trước thì phòng ấy phát trước.
Vì sao phải xem nguồn nước? – 水看源頭
Vì cùng là nước sinh vượng chầu đường, nguồn từ tam cát lục tú thì phúc lớn, nguồn từ phương bát diệu sát thì kinh nói có hình hoạ. Phải lần theo dòng nước xem nó rẽ vào từ phương nào.








