Cửa đối cầu thang bộ: khí thoát, khí áp và cách sửa theo phong thủy

Cửa đối cầu thang bộ là thế sát hay bị bỏ qua: người ta lo cửa đối thang máy, cửa đối cửa, mà quên rằng một bậc thang đổ xuống hay dựng lên ngay trước ngưỡng cửa cũng làm khí ở cửa nhà mất yên. Thang đi xuống thì khí thoát, thang đi lên thì khí áp, mỗi chiều một bệnh, và cách xử lý cũng khác nhau.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Ở chung cư, cầu thang bộ thường nằm cạnh lõi thang máy, cửa thoát hiểm mở ra sảnh hoặc hành lang. Ở các khu tập thể cũ, nhà phố nhiều tầng chia phòng cho thuê, nhà có lối lên tầng riêng, cầu thang chung lại càng gần cửa từng nhà, có khi cửa nhà mở ra là chân bước xuống bậc thang luôn. Đi lại hằng ngày, ít ai để ý. Nhưng nhìn bằng con mắt Hình Pháp, đó là một dòng khí đứng, chảy theo chiều cao, đặt ngay trước miệng nhà.

Bài này thuộc loạt bài hình sát – thế sát đô thị, theo khung của bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Bài trước đã nói về cửa đối thang máy; bài này xét cầu thang bộ chung đặt đối diện cửa nhà.

Cửa đối cầu thang là gì? Phân biệt với cầu thang trong nhà

Cửa đối cầu thang là khi cửa chính của căn hộ hoặc của một tầng nhà nhìn thẳng vào một vế cầu thang chung: hoặc đầu bậc đi xuống nằm ngay trước cửa, hoặc chân một vế thang đi lên dựng ngay trước mặt. Điều cốt lõi là cầu thang ấy đối trực diện, nằm trên trục của cửa, và đủ gần để dòng khí của thang chạm tới ngưỡng cửa.

Cần tách bạch với một lỗi khác: cầu thang bên trong nhà đâm thẳng ra cửa chính. Đó là hình sát nội, thuộc bố cục trong nhà, đã phân tích ở bài hình sát trong nhà: xà dầm, cầu thang. Ở đây, cầu thang là phần chung, nằm ngoài cửa, mình không sửa được nó; chỉ sửa được cách cửa nhà mình đón nó. Xem sơ đồ dưới đây để thấy hai trường hợp: thang đi xuống trước cửa và thang đi lên trước cửa.

Trên sơ đồ, bên trái là cửa nhà nhìn ra đầu bậc đi xuống, mũi tên khí trượt theo bậc thang xuống tầng dưới. Bên phải là cửa nhà nhìn vào chân vế thang đi lên, khối bậc dựng trước mặt như một bức dốc chắn ngang.

Thang đi xuống thì khí thoát, thang đi lên thì khí áp

Khí có tính như nước: gặp chỗ trũng thì chảy xuống, gặp chỗ dốc thì dồn lại. Cầu thang là một con dốc nhân tạo, mỗi bậc là một nấc độ cao. Hình Pháp đọc cầu thang như đọc một dòng chảy đứng.

Cửa nhìn vào thang đi xuống

Khi đầu bậc đi xuống nằm ngay trước cửa, khí đi vào cửa nhà chưa kịp tụ đã có sẵn một lối trượt xuống. Khí ở ngưỡng cửa không giữ được, cứ lọt dần xuống tầng dưới. Hình ảnh dễ hiểu là một cái chậu đặt trên mép dốc: nước rót vào bao nhiêu cũng tràn đi bấy nhiêu. Đây là kiểu khí thoát, nhà khó giữ, khó tụ.

Thêm vào đó là cảm giác rất thật trong đời sống: mở cửa bước ra là phải để ý chân, người già và người mang đồ dễ hụt bước. Hình xấu thường đi kèm với sự bất tiện, và đó cũng là cách nhận ra nó.

Cửa nhìn vào thang đi lên

Khi chân một vế thang đi lên dựng ngay trước cửa, ta mở cửa ra là thấy một khối bậc chồng lên cao chắn trước mặt. Khí từ trên thang dội xuống, dồn vào cửa; còn khí từ trong nhà đi ra thì bị chặn ngay bởi một con dốc. Đây là kiểu khí áp: trước mặt bị đè, minh đường ngoài của căn hộ bị thu hẹp lại chỉ còn khoảng chiếu nghỉ.

Vì sao phải phân biệt hai chiều

Phân biệt để không "một bệnh một toa". Khí thoát cần giữ lại, cần tạo một bậc chặn, một lòng ao ngay sau cửa. Khí áp cần nới ra, cần làm sáng và làm thoáng không gian sau cửa để khí trong nhà có chỗ thở. Dùng chung một cách cho hai trường hợp là chữa sai bệnh.

Xét mức độ cửa đối cầu thang bộ

Đứng ở ngưỡng cửa nhìn ra, rồi đứng ở chiếu nghỉ cầu thang nhìn lại cửa nhà. Bốn điều sau quyết định nặng hay nhẹ.

1. Khoảng cách từ cửa tới bậc đầu tiên: càng sát càng nặng. Có một khoảng sảnh đủ để đứng thoải mái trước cửa thì nhẹ hơn nhiều.
2. Đối thẳng hay lệch: cầu thang nằm đúng trục cửa là nặng; nằm lệch sang một bên, phải quay người mới thấy, là nhẹ.
3. Bề rộng và độ dốc: thang rộng, dốc, nhiều bậc liền một vế thì dòng khí mạnh hơn thang hẹp, thoải, có chiếu nghỉ.
4. Có cửa ngăn hay không: ở chung cư, cầu thang thoát hiểm thường có cửa ngăn cháy, theo quy định phải luôn đóng. Cửa ngăn ấy chính là một lớp đệm, làm thế sát nhẹ đi rõ. Cầu thang mở, không cửa ngăn, như ở khu tập thể hay nhà chia phòng, thì tác động trực tiếp hơn.

Tình trạng	Mức độ	Hướng chế hoá
Đầu bậc đi xuống sát cửa, đối thẳng trục, không cửa ngăn	Nặng (khí thoát)	Bậc chặn hoặc ngưỡng cửa, huyền quan giữ khí, cửa chính thường đóng
Chân thang đi lên dựng sát trước cửa, không cửa ngăn	Nặng (khí áp)	Huyền quan sáng, thoáng; không đặt vật nặng ngay sau cửa
Cầu thang đối cửa nhưng có cửa ngăn cháy luôn đóng	Nhẹ	Giữ cửa ngăn đóng đúng quy định, huyền quan gọn
Cầu thang lệch khỏi trục cửa	Nhẹ	Thường không cần xử lý lớn
Có sảnh rộng giữa cửa và cầu thang	Rất nhẹ	Tận dụng sảnh làm khoảng đệm
Cửa đối cầu thang, trong nhà cửa chính lại thẳng ra cửa sổ, ban công	Rất nặng	Chặn dòng xuyên bên trong trước, rồi mới xử lý ngưỡng cửa

Cầu thang chung ở chung cư và ở nhà phố nhiều tầng

Ở chung cư

Cầu thang bộ ở chung cư phần lớn là thang thoát hiểm, ít người dùng hằng ngày, có cửa ngăn cháy. Vì vậy cửa đối cầu thang ở chung cư thường nhẹ hơn ta tưởng, với điều kiện cửa ngăn được giữ đóng. Có những toà mà cư dân chèn cửa ngăn cho mở để tiện đi lại hoặc cho thoáng; vừa sai quy định an toàn, vừa làm thế sát từ nhẹ thành nặng. Ở chung cư cũ, thang bộ hở là lối đi chính, lúc đó cần xét kỹ như ở khu tập thể.

Ở khu tập thể và nhà chia tầng

Khu tập thể cũ, nhà phố nhiều tầng chia phòng cho thuê, nhà có lối lên tầng riêng cho từng hộ: cầu thang chung là lối đi duy nhất, chiếu nghỉ hẹp, cửa từng nhà mở ngay ra chiếu nghỉ. Ở đây gần như căn nào cũng đối một vế thang, chỉ khác lên hay xuống. Đây là chỗ cần đọc kỹ nhất, vì không có cửa ngăn, khoảng đệm lại rất ngắn.

Lấy một ví dụ thường gặp: một dãy nhà ống mặt tiền 4 m được chia thành các tầng cho thuê, cầu thang chung chạy dọc một bên tường, mỗi tầng có một chiếu nghỉ nhỏ chừng hơn một mét. Hộ ở tầng hai có cửa mở ra chiếu nghỉ, bên trái là vế thang đi xuống tầng trệt, bên phải là vế thang đi lên tầng ba. Nếu cửa nằm đúng chỗ vế thang xuống đổ ra thì thuộc kiểu khí thoát; nếu nằm đúng chân vế thang lên thì thuộc kiểu khí áp. Chỉ cần dời cửa phòng lệch đi nửa cánh, hoặc lùi cửa vào trong tạo một hốc nhỏ, mức độ đã khác hẳn. Khi chủ nhà cải tạo để cho thuê, đây là chi tiết nên tính ngay từ bản vẽ.

Ở nhà phố có thang ngoài

Có những căn nhà phố mà tầng trên được tách làm hộ riêng, lên bằng một cầu thang chạy dọc hông nhà hoặc ngay trước mặt tiền. Cửa tầng trệt nhìn vào chân thang, cửa tầng trên nhìn xuống đầu thang. Khi thiết kế loại nhà này, nên cho chân thang quay vuông góc với cửa tầng trệt, đừng để vế thang đổ thẳng vào cửa nào. Nguyên lý bố trí cầu thang được giảng ở bài phong thuỷ cầu thang.

Chế hoá cửa đối cầu thang bằng Hình Pháp

Cầu thang chung và chiếu nghỉ là phần sở hữu chung, là lối thoát nạn. Không đặt chậu cây, bình phong, kệ giày ra chiếu nghỉ; không chèn cửa ngăn cháy. Mọi việc chế hoá làm từ ngưỡng cửa vào trong, và trong phạm vi được phép.

1. Với thang đi xuống: giữ khí lại

Một ngưỡng cửa rõ ràng, nhô cao vừa phải so với sàn chiếu nghỉ, là "bậc chặn" tự nhiên giữ khí không trượt thẳng ra ngoài. Ngay sau cửa là huyền quan có mặt tường đặc, tủ giày hoặc vách lửng lệch một bên, để khí vào dừng lại trước khi lan vào trong. Cửa chính thường đóng; không để cửa mở toang nhìn xuống bậc thang.

2. Với thang đi lên: nới không gian sau cửa

Trước mặt đã bị khối thang đè, thì sau cửa đừng đè thêm. Huyền quan nên sáng, sàn và tường màu sáng, không đặt tủ cao, vách đặc sát cửa. Khoảng ngay sau cửa phải là chỗ khí trong nhà được thở, được mở ra. Vật đổi dòng, nếu có, đặt lùi vào trong một chút và để thoáng phía trên.

3. Giữ chỗ tĩnh ra khỏi trục cửa

Với cả hai chiều, phòng ngủ, bàn thờ, bàn làm việc không đặt trên đường từ cửa chính đi vào. Bàn thờ càng không đặt nơi khi mở cửa là nhìn thẳng ra bậc thang.

4. Khi được thiết kế hoặc cải tạo

Nếu là nhà phố tự xây có thang ngoài, hoặc được phép cải tạo lối vào, hãy xoay cửa sang hông, lùi cửa vào tạo một hốc sảnh, hoặc đổi hướng chân thang. Đây là cách giải căn cơ nhất, vì nó sửa ngay cái hình. Kích thước thông thuỷ của cửa mới có thể chọn theo cung tốt 52,2 cm trên thước Lỗ Ban.

5. Pháp khí là phần bổ cứu

Sau khi hình đã sửa mới xét tới pháp khí, theo lý khí của từng nhà. Thầy Vũ Giới vẫn nhắc: "Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp…"

Những hiểu sai thường gặp về cửa đối cầu thang

• Coi mọi cầu thang trước cửa là như nhau: thang đi xuống và thang đi lên là hai bệnh khác nhau. Chữa giống nhau là sai.
• Chèn cửa ngăn cháy cho thoáng: vừa sai quy định an toàn, vừa xoá mất lớp đệm tốt nhất mà toà nhà đã có sẵn.
• Bày đồ ra chiếu nghỉ để "chặn": lấn phần chung, cản lối thoát nạn, gây khó cho hàng xóm. Phong thuỷ không làm bằng cách gây hại cho người khác.
• Chỉ treo một vật trước cửa: không có huyền quan, cửa vẫn mở thẳng ra thang thì khí vẫn thoát hoặc vẫn áp như cũ.
• Nhầm với cầu thang trong nhà: cầu thang trong nhà mình sửa được tận gốc; cầu thang chung thì chỉ sửa được cách mình đón nó.

Tóm lại, cửa đối cầu thang bộ phải đọc theo chiều: xuống thì giữ khí lại, lên thì nới khí ra. Đọc đúng khoảng cách, độ lệch, cửa ngăn, rồi sửa từ ngưỡng cửa vào trong bằng Hình Pháp. Hình đúng thì khí mới yên.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Phong thuỷ cầu thang
• Căn hộ cuối hành lang: Trường lang sát
• Phong thuỷ cửa chính

Câu hỏi thường gặp

Cửa đối cầu thang đi xuống có xấu không?

Khi đầu bậc đi xuống sát cửa và đối thẳng trục thì khí ở cửa dễ thoát, nhà khó tụ. Cần ngưỡng cửa rõ và huyền quan giữ khí.

Cửa đối cầu thang đi lên thì sao?

Đó là thế khí áp: khối thang đè trước mặt. Nên giữ không gian sau cửa sáng, thoáng, không đặt vật nặng sát cửa.

Cầu thang thoát hiểm có cửa ngăn cháy thì có sao không?

Thường nhẹ, vì cửa ngăn là lớp đệm. Điều kiện là cửa ngăn luôn đóng đúng quy định.

Có được đặt cây, bình phong ở chiếu nghỉ không?

Không nên. Chiếu nghỉ là phần chung và lối thoát nạn. Hãy xử lý từ ngưỡng cửa vào trong.

Nhà phố tự xây có thang ngoài nên bố trí thế nào?

Cho chân thang quay vuông góc với cửa tầng trệt, không để vế thang đổ thẳng vào cửa nào, hoặc lùi cửa vào tạo hốc sảnh.