Hình sát trong nhà phố: xà dầm, cầu thang, góc cột và phong thủy

Hình sát trong nhà là những sát sinh ra từ chính hình tướng của kết cấu và nội thất bên trong ngôi nhà: xà dầm đè giường, đè bàn thờ, đè bếp; cầu thang đâm thẳng cửa chính; góc cột nhọn chĩa vào phòng khách; nhà vệ sinh nằm giữa nhà. Nhiều gia chủ lo sát ngoài đường mà quên rằng cái mình sống cùng mỗi ngày, mỗi đêm lại là những gì ở ngay trong nhà.

"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."

— Thầy Vũ Giới

Nhà phố Việt Nam, nhất là nhà ống xây theo kiểu thông thường, có rất nhiều chỗ dễ sinh hình sát nội. Mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn, kết cấu khung bê tông với dầm chạy ngang qua trần các phòng. Cầu thang phải nhét vào một góc hoặc giữa nhà. Nhà vệ sinh hay được dồn vào vùng giữa vì đó là chỗ khó lấy sáng. Khi cải tạo nhà cũ, chủ nhà lại hay đục tường, thêm cột, nâng sàn, làm lộ ra những dầm, đà mà thiết kế ban đầu không tính đến.

Bài này là bài cuối của loạt bài về hình sát và thế sát nhà phố, dựa trên khung của bài trụ hình sát và thế sát nhà phố. Nếu bài trước cửa trước thẳng cửa sau nói về một thế sát nằm trong mặt bằng, thì bài này đi vào các hình sát của kết cấu và nội thất. Tinh thần chung vẫn vậy: nhận diện bằng mắt, xét mức nặng nhẹ, chế hoá bằng chính kiến trúc trước, pháp khí sau.

Hình sát trong nhà là gì? Hình pháp hoá kết cấu

Trong Hình Pháp Liên Hoa, hình sát là sát do hình tướng của chính vật thể. Ngoài đường, đó là góc nhọn của toà nhà đối diện, cạnh mái, biển quảng cáo. Trong nhà, đó là những phần kết cấu và nội thất mà ta hay coi là "chuyện xây dựng", không liên quan phong thuỷ: cột, dầm, đà, móng, tường, mái, cầu thang, bậc cấp.

Người làm phong thuỷ theo Hình Pháp phải biết hình pháp hoá kết cấu, nghĩa là nhìn mỗi bộ phận của ngôi nhà không chỉ như một cấu kiện chịu lực, mà như một hình tướng có tác động lên khí. Cột là trụ, đứng thẳng, cứng. Dầm, đà là khối nằm ngang, đè xuống. Tường là mặt chắn. Mái là lớp che phía trên. Cầu thang là một dòng chạy theo chiều đứng. Mỗi hình đều có tính chất khí riêng, đặt đúng thì đỡ cho nhà, đặt sai thì sinh sát.

Phong thuỷ sư xưa được ví như kiến trúc sư cổ, vì việc dựng nhà và việc an khí vốn là một. Ngày nay hai nghề tách nhau, nên mới có chuyện kiến trúc sư đặt dầm theo chịu lực mà không biết dầm ấy đè đúng đầu giường; còn người xem phong thuỷ lại chỉ cầm la bàn mà không đọc được bản vẽ kết cấu.

Các hình sát nội thường gặp trong nhà phố

Xà dầm đè giường, bàn thờ, bếp

Đây là loại phổ biến nhất. Dầm bê tông lộ dưới trần, chạy ngang qua đúng vị trí giường ngủ, ghế sofa, bàn làm việc, bàn thờ hay bếp nấu. Về hình, đó là một khối nặng đè từ trên xuống lên chỗ người nằm, ngồi, hay lên nơi thờ phụng, nấu nướng. Dầm chạy dọc theo chiều dài giường còn nặng hơn dầm cắt ngang ở cuối giường. Dầm thấp, to, lộ góc cạnh nặng hơn dầm cao, nhỏ, đã được che bằng trần.

Cầu thang đâm thẳng cửa chính

Trong nhà ống, nhiều căn đặt chân thang ngay sau cửa chính, bậc thang chạy thẳng ra cửa. Dòng khí trên cầu thang đổ thẳng xuống và lao ra ngoài, giống như dòng nước dốc chảy thẳng ra khẩu. Đây vừa là hình sát (bậc thang như răng cưa, cạnh sắc) vừa là thế sát (dòng chạy thẳng). Cầu thang xoắn đặt ở giữa nhà cũng cần xét, vì nó giống một mũi khoan xoáy vào tâm nhà.

Góc cột nhọn trong phòng khách, phòng ngủ

Cột vuông, cột chữ nhật lộ ra giữa phòng, góc cột chĩa vào chỗ ngồi tiếp khách, đầu giường hay bàn làm việc. Đây là một dạng liêm đao sát thu nhỏ trong nhà, cùng lý với góc nhọn bên ngoài đã nói trong bài góc nhọn chiếu vào nhà. Các góc tủ, kệ cao có cạnh sắc chĩa vào giường cũng thuộc nhóm này. Phần cột lộ ra ngoài mặt dựng thì đã có bài nhà lộ cột sát.

Nhà vệ sinh giữa nhà

Tâm nhà là chỗ khí cần tụ và tĩnh nhất. Đặt nhà vệ sinh ở đúng vùng tâm nghĩa là đặt nơi uế khí vào chỗ lẽ ra phải là "huyệt" của ngôi nhà. Ở nhà ống, vùng giữa thường tối, ít cửa sổ, nên người thiết kế hay dồn khu vệ sinh vào đây. Đây là lỗi bố cục cần ưu tiên sửa khi cải tạo. Muốn biết tâm nhà ở đâu thì xem bài định tâm nhà.

Các hình sát nội khác

• Sàn lệch cốt, bậc cấp giữa phòng: sàn chênh nhiều cốt trong một tầng làm khí bị cắt vụn.
• Trần quá thấp, mái dốc thấp đè phòng ngủ áp mái: cùng tính chất khối đè như dầm.
• Cửa phòng đối cửa phòng, cửa phòng đối cửa vệ sinh: khí xung nhau trong hành lang hẹp.
• Bếp kẹp giữa hai khu ướt hoặc bếp nằm dưới nhà vệ sinh tầng trên: xem thêm bài cái bếp.

Bảng nhận biết và cách chế hoá hình sát trong nhà

Hình sát nội	Dấu hiệu nhận biết	Mức độ	Hướng chế hoá bằng hình
Dầm đè giường	Nằm trên giường nhìn lên thấy dầm chạy ngang hoặc dọc trên người	Nặng	Dời giường ra khỏi vùng dưới dầm; làm trần phẳng che dầm khi cải tạo
Dầm đè bàn thờ	Bàn thờ đặt ngay dưới dầm lộ	Nặng	Dời bàn thờ sang vị trí có trần phẳng phía trên; kích thước bàn thờ theo cung tốt 38,8 cm
Dầm đè bếp	Người đứng nấu ngay dưới dầm	Trung bình	Dời bếp hoặc làm trần, tủ bếp trên che dầm
Cầu thang đâm thẳng cửa chính	Đứng ở cửa nhìn thấy chân thang chạy thẳng ra	Nặng	Xoay chân thang, thêm chiếu nghỉ, vách đệm sau cửa
Góc cột nhọn trong phòng	Góc cột chĩa vào chỗ ngồi, đầu giường	Trung bình	Bo tròn, ốp gỗ, đặt kệ, cây che góc; đổi vị trí nội thất
Nhà vệ sinh giữa nhà	Khu WC nằm trong vùng tâm của mặt bằng	Nặng	Dời WC ra cuối nhà hoặc sát tường biên khi cải tạo; giữ khô, thoáng
Cửa phòng đối cửa WC	Mở cửa phòng thấy ngay cửa vệ sinh	Trung bình	Đổi hướng mở cửa, lệch vị trí, thêm vách

Chế hoá hình sát nội: sửa khi thiết kế, thi công và cải tạo

Điểm hay của hình sát trong nhà là gia chủ có quyền chủ động gần như hoàn toàn. Đường ngoài phố, cầu vượt, toà nhà đối diện ta không đổi được; nhưng dầm, cột, cầu thang, nhà vệ sinh là của mình. Vì vậy với hình sát nội, nguyên tắc "Hình Pháp trước, pháp khí sau" càng phải giữ chặt. Đã sửa được hình thì không có lý do gì để thay bằng một món vật phẩm.

Thầy Vũ Giới phản đối lối phong thuỷ "một bệnh một toa", và nhắc: "Nếu phong thuỷ cố định hoá phép trấn thì là phong thuỷ chết – khí chết." Dầm đè giường mà chỉ treo một vật lên dầm, trong khi giường vẫn nằm nguyên chỗ cũ, là kiểu làm như vậy.

Khi đang thiết kế: phối hợp kết cấu với công năng

Đây là lúc rẻ nhất và hiệu quả nhất để tránh hình sát nội. Khi có bản vẽ kết cấu, hãy đặt chồng lên bản vẽ bố trí nội thất: dầm chạy qua đâu, giường đặt đâu, bàn thờ ở đâu, bếp ở đâu. Chỉ cần dịch dầm, đổi chiều dầm, hay dời vị trí giường vài chục phân là đã tránh được. Cầu thang, khu vệ sinh nên được định vị cùng lúc với việc định tâm nhà. Sự phối hợp giữa kiến trúc sư và phong thuỷ sư được bàn kỹ trong bài phối hợp kiến trúc sư và phong thuỷ sư.

Khi thi công: kiểm tra lại tại hiện trường

Thực tế thi công hay lệch so với bản vẽ: dầm to hơn, cột lộ ra nhiều hơn, cao độ trần thấp hơn. Trước khi làm trần và hoàn thiện, gia chủ nên đi lại từng phòng, đứng đúng chỗ sẽ kê giường, bàn thờ, bếp mà nhìn lên. Phát hiện lúc này vẫn còn sửa được bằng trần, vách, ốp.

Khi cải tạo nhà cũ

Nhà cũ thường đã có sẵn kết cấu, không dễ dời dầm, dời cột. Khi đó ưu tiên theo thứ tự: dời nội thất (giường, bàn thờ, bếp) ra khỏi vùng bị đè; làm trần phẳng che dầm; bo, ốp góc cột; cải tạo cầu thang nếu có thể (thêm chiếu nghỉ, đổi hướng chân thang); và nếu có cơ hội, dời nhà vệ sinh khỏi vùng tâm. Những lỗi khác khi cải tạo nhà phố cũ có trong bài lỗi phong thuỷ khi cải tạo nhà phố cũ. Kích thước nội thất mới có thể chọn theo cung tốt 42,9 cm trên thước Lỗ Ban.

Pháp khí là bước sau cùng

Khi đã làm hết những gì kiến trúc cho phép mà vẫn còn phần chưa ổn, người làm nghề mới xét đến pháp khí, và phải theo lý khí của từng nhà. Thủ pháp cụ thể thuộc phần dạy trực tiếp, không trình bày qua bài viết.

Những sai lầm thường gặp với hình sát trong nhà

• Chỉ lo sát ngoài, bỏ quên sát trong: nhiều nhà bỏ công xử lý đường đâm, cột điện mà giường vẫn nằm dưới dầm suốt nhiều năm.
• Đục, cắt dầm cột để "tránh sát": tuyệt đối không tự ý can thiệp kết cấu chịu lực. Mọi thay đổi kết cấu phải có kỹ sư tính toán.
• Treo vật lên dầm thay cho dời giường: là kiểu một toa cho mọi bệnh, không sửa được hình.
• Che dầm bằng trần thạch cao rồi coi như hết: trần phẳng giúp giảm hình đè, nhưng nếu trần quá thấp thì lại thành một khối đè khác.
• Đặt bàn thờ ở tầng trên cùng nhưng ngay dưới dầm mái: chọn được tầng mà quên nhìn lên trần.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, hình sát trong nhà là loại sát gia chủ có thể chủ động sửa nhiều nhất. Học cách hình pháp hoá kết cấu, nhìn cột, dầm, đà, tường, mái, cầu thang như những hình tướng có tác động lên khí, thì sẽ thấy ngay chỗ nào đè, chỗ nào đâm, chỗ nào cắt. Sửa từ lúc thiết kế là tốt nhất, lúc thi công còn kịp, lúc cải tạo vẫn làm được. Pháp khí chỉ là phần bổ cứu sau cùng.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Cửa trước thẳng cửa sau nhà ống: xuyên đường sát
• Bố trí nội thất nhà phố theo phong thuỷ
• Nguyên lý thiết kế kiến trúc nhà ở: 6 trụ cột Hình Pháp

Câu hỏi thường gặp

Hình sát trong nhà gồm những gì?

Thường gặp nhất là xà dầm đè giường, bàn thờ, bếp; cầu thang đâm thẳng cửa chính; góc cột nhọn chĩa vào chỗ ngồi, đầu giường; nhà vệ sinh nằm ở vùng tâm nhà.

Dầm đè giường có cách nào sửa nhanh?

Cách nhanh và đúng nhất là dời giường ra khỏi vùng dưới dầm. Khi có điều kiện, làm trần phẳng che dầm, nhưng không để trần quá thấp.

Cầu thang đâm thẳng cửa chính xử lý thế nào?

Xoay chân thang vào trong, thêm chiếu nghỉ đổi hướng, hoặc đặt vách đệm sau cửa chính để dòng khí từ cầu thang không lao thẳng ra cửa.

Nhà vệ sinh giữa nhà có cần dời không?

Nên ưu tiên dời khi cải tạo, vì vùng tâm là chỗ khí cần tụ. Nếu chưa dời được, giữ khu vệ sinh khô, thoáng, sạch và đóng cửa thường xuyên.

Có nên đục bỏ dầm, cột để tránh sát?

Không tự ý can thiệp kết cấu chịu lực. Mọi thay đổi kết cấu phải có kỹ sư tính toán; trước hết hãy sửa bằng bố trí nội thất, trần, vách, ốp.