Bếp đối cửa chính: hoả lộ, khí xung và cách sửa theo phong thủy

Bếp đối cửa chính là khi vừa bước tới ngưỡng cửa, người ta đã nhìn thẳng thấy cái bếp: thấy họng lửa, thấy người đứng nấu, thấy cả mặt bàn bếp ngổn ngang. Trong nhà phố Việt Nam, lỗi này ngày càng nhiều, vì xu hướng làm tầng trệt thông suốt từ phòng khách ra tới bếp cho "rộng và thoáng".

"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."

— Thầy Vũ Giới

Nhiều gia chủ hỏi: bếp đặt hướng tốt rồi, tuổi hợp rồi, sao vẫn bị nói là phạm? Câu trả lời nằm ở hình. Hướng bếp là chuyện lý khí, còn bếp có bị cửa chính nhìn thẳng vào hay không là chuyện hình thế bên trong nhà. Hình sai thì tính hướng cho khéo cũng không cứu được. Bài này thuộc loạt bài hình sát – thế sát đô thị, tiếp nối bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Ở đây ta xét riêng một tình huống trong nhà: đứng từ cửa nhìn thẳng thấy bếp, vì sao đó là sát, nặng nhẹ ra sao, và sửa bằng cách nào.

Bếp đối cửa chính là gì? Hoả lộ ngay khẩu khí

Cửa chính là khẩu của ngôi nhà, nơi khí từ minh đường bên ngoài đi vào. Bếp là nơi giữ hoả, nơi nấu nướng nuôi sống cả nhà. Hai chỗ này mỗi chỗ một tính: cửa thì động, đón nạp; bếp thì cần kín, cần yên để giữ lửa. Khi cửa và bếp nằm trên cùng một trục nhìn, luồng khí đi vào sẽ đâm thẳng vào chỗ giữ lửa, còn hơi nóng, khói, mùi của bếp lại theo đường đó mà thoát ra ngoài cửa.

Thầy Vũ Giới gọi cái bếp là chỗ "tàng" chứ không phải chỗ "lộ". Người xưa làm nhà, bếp luôn nằm về phía sau, khuất sau gian chính, có vách, có mái riêng. Bếp lộ ra trước cửa thì hoả bị phơi, khí nuôi dưỡng của nhà bị tán theo cửa. Dân gian hay nói gọn là "bếp nhìn ra cửa thì tiền đi ra cửa". Câu nói ấy nghe đơn giản, nhưng cái lý phía sau là chuyện khí: nơi nuôi dưỡng bị xung, bị lộ, thì cái tích luỹ của nhà khó giữ.

Sơ đồ dưới đây vẽ mặt bằng tầng trệt một căn nhà ống mặt tiền khoảng 4–5 m. Cửa chính ở giữa mặt tiền, phòng khách thông suốt, không có vách ngăn, bếp đặt cuối nhà, nằm đúng trục cửa. Mũi tên đỏ là luồng khí đi thẳng từ cửa vào họng bếp, và luồng khói, hơi nóng đi ngược ra cửa.

Cần phân biệt bếp đối cửa chính với lỗi cửa trước thẳng cửa sau. Lỗi kia là khí xuyên suốt nhà rồi thoát ra sau, không tụ. Còn ở đây, khí không thoát đi đâu cả mà đâm vào đúng chỗ giữ lửa. Có nhà mắc cả hai: cửa chính, bếp và cửa sau cùng một trục. Phần cửa xuyên đã có bài cửa trước thẳng cửa sau.

Vì sao bếp đối cửa chính lại thành sát?

Có ba tầng lý do. Tầng nào cũng phải hiểu, vì mỗi tầng sẽ dẫn tới một cách sửa khác nhau.

Thứ nhất: khí xung vào hoả

Khí vào cửa có lực. Nhà mặt đường, nhà đầu hẻm, nhà mở cửa cả ngày để buôn bán thì lực ấy càng mạnh. Khi luồng khí ấy đi thẳng một mạch vào bếp, ngọn lửa bị động. Ở mức hình thực tế, ai cũng thấy: gió lùa vào làm ngọn lửa bếp gas chao đảo, nồi lâu sôi, có khi tắt lửa mà người nấu không để ý. Ở mức khí, hoả là thứ cần được che chở thì lại bị gió xô. Bếp bị xung thì việc nuôi dưỡng trong nhà cũng không yên.

Thứ hai: hoả lộ, khí nuôi dưỡng tán ra ngoài

Bếp không chỉ là chỗ nấu ăn. Theo cách nhìn của Hình Pháp, bếp là nơi chuyển hoá: gạo sống thành cơm chín, cái thô thành cái nuôi người. Nơi chuyển hoá cần kín đáo, giống như nồi phải có vung. Bếp nằm trơ trước cửa giống nồi mở vung giữa gió. Hơi, mùi, khói, cả cái ấm của bếp theo cửa mà tán đi.

Thứ ba: người đứng bếp quay lưng ra cửa

Đây là lý do hay bị bỏ qua. Bếp đặt cuối nhà, mặt bếp hướng vào tường, thì người đứng nấu luôn quay lưng về phía cửa chính. Ai đi vào, đi ra, người nấu không thấy. Về cảm giác, đó là thế không có chỗ dựa, lúc nào cũng bị động. Về khí, lưng người đứng bếp hứng đúng luồng khí từ cửa. Người nội trợ trong nhà gánh phần nặng nhất của lỗi này.

Ba tầng lý do ấy cho thấy: muốn sửa bếp đối cửa chính, không phải đặt thêm vật gì giữa nhà là xong, mà phải sửa đường đi của khí, độ kín của bếp và tư thế của người đứng bếp.

Xét mức độ nặng nhẹ: khoảng cách, trục nhìn, độ kín

Không phải cứ thấy bếp từ cửa là nặng như nhau. Khi xem nhà, cần đứng đúng ngưỡng cửa chính, ở tầm mắt người lớn, rồi xét lần lượt mấy điểm sau.

Tình huống	Dấu hiệu nhận biết	Mức độ	Hướng chế hoá
Bếp sát cửa, cùng trục	Bếp đặt ngay sau phòng khách, cách cửa vài bước, nhìn thấy họng bếp	Nặng	Dời bếp về phía sau; nếu chưa dời được thì dựng vách đặc hoặc tủ cao chắn trục
Bếp cuối nhà, cùng trục, nhà thông suốt	Nhà ống không vách ngăn, nhìn từ cửa thấy thẳng tủ bếp cuối nhà	Trung bình – nặng	Vách lửng, kệ, cầu thang làm lớp ngăn; xoay mặt bếp sang tường bên
Bếp cùng trục, có cửa sau sau bếp	Cửa chính, bếp, cửa sau thẳng một đường	Nặng	Lệch cửa sau, chắn trục trước bếp, giữ bếp khuất
Bếp nhìn thấy chéo	Đứng ở cửa chỉ thấy một góc tủ bếp, không thấy họng lửa	Nhẹ	Thường chỉ cần giữ gọn, có rèm hoặc cửa lùa
Bếp đảo giữa phòng khách	Bếp đảo đặt giữa không gian chung, đối diện cửa	Trung bình	Dời bếp đảo sát tường, giữ phần đảo làm bàn chuẩn bị, không đặt lửa
Bếp đặt mặt tiền (nhà cho thuê tầng trệt)	Bếp dồn lên đầu nhà, cạnh cửa cuốn	Nặng	Đưa bếp lên tầng trên hoặc về sau, làm buồng bếp kín

Ngoài bảng trên, còn ba yếu tố làm tăng mức độ: cửa chính mở cả ngày (nhà kinh doanh), cửa chính rộng hơn hẳn các cửa khác, và trên đường từ cửa tới bếp hoàn toàn không có vật gì đặc. Ngược lại, nhà có cầu thang nằm giữa, có giếng trời làm chỗ khí dừng lại, thì luồng khí đã bị bẻ một phần, mức độ nhẹ đi rõ rệt.

Chế hoá bếp đối cửa chính bằng Hình Pháp

Nguyên tắc của Liên Hoa không đổi: sửa hình trước, pháp khí sau. Lỗi này là lỗi bố cục trong nhà, nên phần lớn sửa được bằng bố cục, ít khi cần đến vật phẩm.

Cách căn cơ: dời bếp khỏi trục cửa

Khi xây mới hoặc cải tạo lớn, cách tốt nhất là đặt bếp lệch sang một bên tường dọc, khuất sau cầu thang hoặc sau một khối phòng. Nhà ống bề ngang 4–5 m vẫn đủ chỗ để làm việc này: cầu thang chạy dọc một bên, bếp đặt tựa tường phía bên kia ở phần sau nhà, giữa hai thứ là bàn ăn. Đứng ở cửa nhìn vào, mắt gặp cầu thang, gặp bàn ăn, không gặp họng bếp.

Đổi hướng bếp: cho bếp tựa tường đặc

Nếu không dời được vị trí, có thể xoay mặt bếp. Thay vì bếp chạy ngang cuối nhà, mặt bếp nhìn vào tường hậu, thì cho bếp chạy dọc theo tường bên. Khi ấy người đứng nấu quay mặt vào tường bên, lưng không hứng trục cửa, và từ cửa chính nhìn vào chỉ thấy cạnh tủ bếp chứ không thấy họng lửa. Bếp nên tựa một bức tường đặc, phía sau lưng bếp không phải là cửa sổ hay khoảng trống.

Tạo lớp ngăn giữa cửa và bếp

Khi chưa đụng tới bếp được, hãy tạo một lớp ngăn trên trục. Lớp ngăn có thể là vách lửng, kệ sách cao, tủ trang trí, một mảng tường ngắn sau cửa chính, hoặc tận dụng chính cầu thang. Điều quan trọng là lớp ngăn phải đủ đặc ở tầm mắt để bẻ luồng khí và che họng bếp, nhưng không bít kín cả bề ngang nhà, kẻo lại thành bí. Nếu cửa chính có khoảng lùi ở mặt tiền, có thể làm một minh đường nhỏ trong nhà: khoảng tiền sảnh vài mét vuông để khí vào đó dừng lại trước khi đi tiếp. Phần minh đường có trong bài minh đường trong phong thuỷ hình pháp.

Làm buồng bếp có cửa

Với nhà thích không gian mở, một giải pháp dung hoà là làm buồng bếp có cửa lùa kính mờ hoặc vách kính có khung. Lúc nấu thì đóng lại cho kín lửa, kín mùi; lúc ăn uống thì mở ra. Cách này vừa giữ bếp "tàng", vừa giữ được độ thoáng mà gia chủ muốn.

Pháp khí chỉ là bổ cứu

Sau khi đã sửa hình mà vẫn còn những điểm chưa thể sửa (nhà thuê, kết cấu không cho phép), mới tính đến phần bổ cứu. Phần này phải xét theo lý khí riêng của từng căn nhà: hướng cửa, toạ bếp, vận khí. Không có một món đồ nào đặt vào là hợp cho mọi nhà. Thầy Vũ Giới vẫn dặn: "Nếu phong thuỷ cố định hoá phép trấn thì là phong thuỷ chết – khí chết." Phần thủ pháp ấy thuộc về dạy trực tiếp và tư vấn tận nhà.

Ví dụ nhà phố: tầng trệt thông suốt và bếp cuối nhà

Hình dung một căn nhà ống điển hình: mặt tiền 4 m, sâu khoảng 18 m, tầng trệt làm chỗ để xe, phòng khách và bếp. Khi sửa lại, gia chủ đập hết vách cho "rộng", đưa cầu thang sát tường trái, phòng khách phía trước, bàn ăn ở giữa, tủ bếp chữ I chạy ngang cuối nhà. Đứng ở cửa cuốn nhìn vào là thấy hết: xe máy, bộ sofa, bàn ăn, và ở cuối là bếp với máy hút mùi sáng đèn. Phía sau bếp lại là cửa sau mở ra sân phơi.

Hướng sửa theo Hình Pháp sẽ đi theo thứ tự:

1. Đóng hoặc lệch cửa sau, để khí không còn một đường thông từ cửa trước qua bếp ra sau.
2. Xoay tủ bếp thành chữ L, phần có lửa nằm ở cạnh dọc tựa tường phải, phần chữ I ngang cuối nhà chỉ còn chậu rửa và mặt bàn chuẩn bị.
3. Dựng một vách lửng giữa phòng khách và bàn ăn, cao quá tầm mắt, có thể làm kệ hai mặt, chừa lối đi một bên.
4. Giữ lối đi lệch trục, để người và khí đi vào theo đường vòng nhẹ chứ không theo một đường thẳng.

Không cần đập phá lớn, căn nhà đã đổi hẳn: khí vào gặp vách thì dừng, đi vòng, bếp khuất sau, người đứng nấu không còn quay lưng ra cửa. Đó là cái tinh thần "chế – hoá" của Hình Pháp: không đánh nhau với cái sát, mà sắp lại hình để hung chuyển thành cát.

Những sai lầm thường gặp khi xử lý bếp nhìn ra cửa

• Chỉ treo rèm mỏng: rèm vải mỏng lay theo gió, che được mắt nhưng không bẻ được luồng khí; dùng tạm được, không phải cách căn cơ.
• Bít kín cả bề ngang: dựng vách kín từ tường này sang tường kia, chỉ chừa một cửa nhỏ, khiến phần sau nhà tối và bí. Sửa một lỗi lại sinh lỗi khác.
• Xoay bếp cho hợp hướng mà quên hình: tính được hướng bếp tốt theo tuổi, nhưng xoay xong thì họng bếp lại nhìn thẳng ra cửa. Lý khí đặt trên một cái hình sai thì không đứng được.
• Dời bếp sát nhà vệ sinh: tránh được cửa thì lại đặt bếp cạnh hoặc đối diện khu vệ sinh, cái này cũng là lỗi. Xem bài bếp cạnh toilet và cách sửa.
• Coi vật phẩm là thuốc chữa: đặt một món đồ giữa nhà rồi yên tâm để nguyên bố cục. Khi hình chưa sửa, mọi phần bổ cứu đều không có chỗ dựa.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, bếp đối cửa chính là lỗi hình thế trong nhà: khí từ cửa xung vào chỗ giữ lửa, hoả bị lộ, người đứng bếp quay lưng hứng khí. Mức độ tuỳ khoảng cách, trục nhìn và độ kín của bếp. Sửa thì đi theo thứ tự: dời bếp khỏi trục, xoay bếp tựa tường đặc, tạo lớp ngăn đủ đặc ở tầm mắt, làm buồng bếp có cửa; pháp khí chỉ là phần bổ cứu sau cùng, theo lý khí từng nhà. Cái bếp giữ được kín, được yên thì việc nuôi dưỡng trong nhà mới yên. Muốn hiểu sâu hơn vai trò của bếp, đọc thêm bài cái bếp.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Cửa trước thẳng cửa sau trong nhà ống
• Bếp cạnh toilet và cách sửa
• Nhà vệ sinh trên bếp, phòng thờ

Câu hỏi thường gặp

Bếp đối cửa chính có phải lúc nào cũng xấu?

Nặng hay nhẹ tuỳ khoảng cách, trục nhìn và độ kín. Bếp sát cửa, cùng trục, thấy họng lửa là nặng; chỉ thấy chéo một góc tủ bếp từ xa thì nhẹ.

Không dời được bếp thì làm gì trước?

Tạo một lớp ngăn đủ đặc ở tầm mắt giữa cửa và bếp (vách lửng, kệ cao, tủ), xoay mặt bếp tựa tường bên nếu được, và đóng cửa sau nếu nó cùng trục.

Treo rèm trước bếp có được không?

Dùng tạm được để che mắt, nhưng rèm mỏng không bẻ được luồng khí. Nên kết hợp với vách hoặc cửa lùa buồng bếp.

Bếp mở kiểu bếp đảo có phạm không?

Bếp đảo đặt lửa ở giữa phòng, đối diện cửa thì phạm ở mức trung bình. Nên đưa phần có lửa sát tường, giữ đảo làm bàn chuẩn bị.

Có cần xem hướng bếp không?

Có, nhưng sau khi đã đặt bếp đúng hình: khuất trục cửa, tựa tường đặc, không cạnh khu vệ sinh. Hình đúng rồi mới tính đến lý khí.