Cột giữa cửa chính: cột chắn chẻ khí và cách sửa theo phong thủy

Cột giữa cửa chính là khi một cây cột kết cấu của chính ngôi nhà đứng ngay giữa ô cửa, hoặc nằm sát sau cửa chính phía bên trong, đến mức bước qua cửa là đụng ngay vào nó. Dòng khí vào nhà, cũng như người vào nhà, bị cây cột ấy chẻ làm đôi ngay tại miệng.

"Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số."

— Thầy Vũ Giới

Ở nhà phố Việt Nam, lỗi này thường sinh ra từ bản vẽ. Nhà mặt tiền 8–10 m, hai căn gộp lại, lưới cột giữ nguyên nên có một cây cột nằm đúng giữa mặt tiền; chủ nhà muốn cửa chính to, đặt luôn cửa ở giữa, cột chắn chính giữa hai cánh. Hay nhà ống 4–5 m, cột mặt tiền ở hai bên, nhưng hàng cột thứ hai lại cách cửa chỉ hơn một mét, đứng giữa phòng khách nhìn thẳng ra cửa. Có nhà cải tạo, tháo tường cũ ra mới thấy cột, mà cột thì không dời được.

Bài này thuộc loạt bài của bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Cần phân biệt với bài cột điện trước cửa nhà: ở đó cột nằm ngoài đường, không thuộc nhà mình, cách xử lý là tránh, lùi, che. Còn ở đây cột là một phần của kết cấu chịu lực, nằm trong nhà, nên cách xử lý phải bắt đầu từ thiết kế và không được tuỳ tiện đụng vào.

Cột chắn giữa cửa là gì? Vì sao khí bị chẻ đôi

Cửa chính là khẩu của ngôi nhà, cái miệng đón khí. Khí vào khẩu cần một dòng liền, gọn, đi chậm lại ở minh đường trong nhà rồi lan ra các phòng. Một cây cột đứng ngay giữa khẩu, hoặc ngay sau khẩu, làm dòng khí ấy bị tách làm hai luồng chạy vòng hai bên cột. Hai luồng không còn là một dòng, khí vào bị loạn, bị vụn.

Về hình, cột là một vật thẳng đứng, cứng, đặc. Đặt nó ngay trục cửa thì nó thành một vật chắn khẩu. Nếu cột vuông, góc cạnh của nó còn hướng ra cửa thành một góc nhọn, cùng lý với liêm đao sát. Người đứng ở cửa nhìn vào, việc đầu tiên mắt thấy không phải phòng khách, không phải ánh sáng, mà là một khối bê tông chắn trước mặt. Xem sơ đồ dưới đây: mặt bằng tầng trệt nhà phố, cây cột đứng ngay giữa và ngay sau cửa chính, mũi tên chỉ dòng khí vào bị chẻ thành hai luồng vòng qua hai bên cột.

Nhìn các cổng làng, cổng đình xưa: cột thường dựng hai bên, lối đi chính để thông ở giữa. Đó là trật tự tự nhiên của hình: hai bên đứng, giữa thông. Nhà phố đô thị vì tối ưu diện tích, gộp căn, cải tạo, nên có lúc đảo ngược trật tự ấy mà không ai để ý.

Những dạng cột chắn cửa thường gặp trong nhà phố

Cột đứng chính giữa ô cửa

Dạng nặng nhất. Cửa chính chia làm hai nửa, cây cột nằm ở giữa, người vào phải chọn đi bên trái hoặc bên phải. Thường gặp ở nhà gộp hai lô, nhà mặt tiền rộng có lưới cột chẵn, hoặc nhà cũ làm cửa sắt xếp kéo hết mặt tiền rồi về sau mới thay cửa mới.

Cột đứng ngay sau cửa, trên trục cửa

Cửa không bị chia, nhưng cách cửa một, hai mét có một cây cột đứng thẳng trục. Mở cửa ra là thấy cột. Người bước vào phải lệch sang một bên. Đây là dạng hay gặp nhất ở nhà ống có hàng cột thứ hai gần mặt tiền.

Cột sát mép cửa, góc cạnh chĩa vào lối đi

Cột không ở giữa nhưng nằm sát một bên khung cửa, một góc cột lấn vào lối đi. Mức nhẹ hơn, nhưng góc nhọn chĩa ngang vào người đi vào vẫn là một hình sát nhỏ.

Cột lộ giữa sảnh sau khi cải tạo

Nhà cũ có tường ngăn, cột nằm trong tường nên không thấy. Khi cải tạo đập tường để làm không gian mở, cây cột lộ ra trơ trọi ngay giữa sảnh, nhìn thẳng ra cửa. Lỗi này gặp nhiều khi chuyển nhà cũ thành cửa hàng hoặc văn phòng. Các vấn đề khác khi cải tạo được nói trong bài lỗi phong thuỷ khi cải tạo nhà phố cũ.

Mức độ nặng nhẹ: khoảng cách, vị trí và hình cột

Để biết cột chắn cửa nặng hay nhẹ, xét ba điều: cột nằm trên trục cửa hay lệch, cách cửa bao xa, và cột có hình gì.

Tình trạng	Dấu hiệu nhận biết	Mức độ	Hướng chế hoá bằng hình
Cột đứng chính giữa ô cửa chính	Cửa bị chia hai, người vào phải đi vòng	Nặng	Dời cửa chính sang một nhịp cột; dùng cột làm điểm tựa cho vách bình phong
Cột trên trục cửa, cách cửa khoảng một – hai mét	Mở cửa ra thấy ngay cột chắn trước mặt	Nặng	Biến cột thành một phần vách, kệ, bình phong; tạo minh đường trước cột
Cột trên trục cửa nhưng cách xa, giữa có khoảng rộng	Từ cửa nhìn vào thấy cột ở xa, giữa là phòng khách	Trung bình	Đặt bộ ngồi hoặc kệ thấp giữa cửa và cột, để cột thành nền phía sau
Cột sát mép cửa, góc vuông lấn lối đi	Góc cột chĩa ngang vào người bước vào	Nhẹ – trung bình	Bo góc hoặc bọc tròn cột, ốp gỗ, đặt chậu cây ở góc
Cột lệch hẳn khỏi trục cửa, nằm trong vách	Không thấy cột khi đứng ở cửa nhìn vào	Không phạm	Giữ nguyên

Ngoài ra, cột tròn nhẹ hơn cột vuông vì không có góc cạnh. Cột to, thô, sơn tối thì nặng hơn cột thanh, sơn sáng. Cột có dầm lớn đè ngang ngay phía trên cửa thì thêm một tầng áp, vừa chẻ vừa đè. Dầm đè trong nhà đã được bàn ở bài hình sát trong nhà phố.

Theo Hình Pháp: khẩu bị chắn thì cục khó thành

Trong Hình Pháp Liên Hoa, định cục một ngôi nhà bắt đầu bằng việc xem khí vào từ đâu và đi thế nào. Thầy Vũ Giới nhấn mạnh rằng định cục là dựa vào hình. Một cái khẩu đã bị chẻ ngay từ đầu thì cái cục bên trong không còn một dòng khí chủ, mà thành hai dòng phụ. Khí hai dòng không hội lại được ở minh đường trong nhà, nên phòng khách, nơi lẽ ra là chỗ tụ khí đầu tiên, bị chia làm hai nửa.

Theo âm dương, cửa là hư, là chỗ trống để khí vào; cột là thực, là chỗ đặc để chịu lực. Hư và thực phải đặt đúng chỗ: thực đứng hai bên làm khung, hư nằm giữa làm lối. Đặt thực vào giữa hư là đảo vị trí. Cái đảo ấy không phải do cây cột xấu, mà do nó đứng sai chỗ.

"Phong thuỷ sư chính là Kiến Trúc Sư Cổ vậy."

— Thầy Vũ Giới

Câu này nhắc rằng phong thuỷ và kiến trúc vốn là một việc. Người làm phong thuỷ phải đọc được bản vẽ kết cấu, biết cột nào chịu lực, dầm nào truyền tải, thì mới chỉ ra được chỗ sai từ lúc còn trên giấy. Cột chắn cửa là loại lỗi mà một phong thuỷ sư cùng ngồi với kiến trúc sư từ đầu thì gần như không bao giờ xảy ra.

Chế – hoá cột chắn giữa cửa: sửa từ thiết kế, không đục kết cấu

Nguyên tắc chung vẫn là Hình Pháp trước, pháp khí sau. Nhưng với cột kết cấu, có thêm một nguyên tắc quan trọng hơn: không tự ý đục, dời, cắt cột. Cột là thứ giữ cả ngôi nhà đứng vững.

1. Khi đang thiết kế: sắp lưới cột theo cửa

Đây là lúc rẻ nhất để sửa. Khi kiến trúc sư bố trí mặt bằng, hãy chỉ rõ vị trí cửa chính trước, rồi đề nghị kỹ sư kết cấu bố trí lưới cột sao cho cột nằm hai bên cửa, không nằm trên trục cửa. Nếu nhất thiết phải bỏ cột ở vị trí đó thì kỹ sư có thể tính phương án dầm chuyển, tăng tiết diện dầm, đổi nhịp. Mọi phương án là việc của kỹ sư, gia chủ chỉ cần nêu yêu cầu từ đầu.

2. Khi nhà đã xây: dời cửa, không dời cột

Với nhà đã có, cách dễ nhất là dời cửa chính sang một nhịp cột, để cột trở thành khung bên của cửa. Nhà mặt tiền rộng có thể làm cửa chính ở một nhịp, nhịp còn lại làm cửa sổ lớn hoặc vách kính. Việc mở lại ô cửa trong tường gạch giữa hai cột thường nhẹ hơn nhiều so với đụng vào cột, nhưng vẫn nên có thợ có chuyên môn và hỏi kỹ sư nếu tường có lanh tô, dầm phía trên. Cửa mới có chiều rộng thông thuỷ theo cung tốt 52,2 cm.

3. Biến cột thành một phần của vách

Nếu không dời được cửa, hãy cho cây cột một vai trò. Dựa vào cột làm một vách bình phong, một kệ cao, một tủ trang trí, để cây cột không còn đứng trơ trọi mà thành một mảng tường ngắn chắn trước cửa. Khí vào gặp mảng vách thì vòng lại theo một phía, thành một dòng có chủ đích chứ không còn bị chẻ ngẫu nhiên. Phía trước vách, giữa vách và cửa, giữ một khoảng trống sáng làm minh đường trong nhà. Kích thước kệ, tủ theo cung tốt 42,9 cm.

4. Bọc cột, bo góc, làm nhẹ hình cột

Cột vuông góc cạnh thì có thể bọc tròn hoặc bo góc bằng vật liệu nhẹ như gỗ, thạch cao, để mất cạnh sắc. Sơn màu sáng, ấm. Đặt chậu cây cao ở chân cột về phía trong, không chắn lối đi. Việc bọc chỉ là bên ngoài, không được khoan, đục vào thân cột để bắt vật nặng.

5. Pháp khí là phần bổ cứu

Khi đã dời cửa hoặc biến cột thành vách mà vẫn còn thiếu, người làm Hình Pháp mới tính tới pháp khí, theo lý khí từng nhà. Không có món nào treo lên cột là "hết chẻ khí". Thủ pháp cụ thể thuộc phần dạy trực tiếp.

Những sai lầm thường gặp

• Đục bớt hoặc dời cột để "thông cửa": không có kỹ sư thì đây là việc nguy hiểm nhất, có thể làm nứt, võng cả khung nhà.
• Đặt cửa ở giữa mặt tiền cho cân, mặc kệ cột: cân về mắt nhưng chẻ về khí.
• Treo vật trấn lên cột: cột vẫn chắn, chỉ thêm một món đồ treo; khoan cột để treo còn ảnh hưởng kết cấu.
• Đập hết tường khi cải tạo: để lộ cột giữa sảnh mà không tính trước.
• Nhầm cột trong nhà với cột điện ngoài đường: áp cách xử lý của cột ngoài vào cột kết cấu, như tìm cách "dời" nó.

Tóm lại, cột chắn giữa cửa chính là khi khẩu của nhà bị một khối thực đứng ngay giữa, dòng khí vào bị chẻ đôi, minh đường trong nhà bị chia nửa. Nặng nhất khi cột ở chính giữa ô cửa hoặc ngay sau cửa trên trục. Cách sửa đúng là sắp lưới cột theo cửa từ khi thiết kế; nhà đã xây thì dời cửa chứ không dời cột, hoặc biến cột thành một phần vách có minh đường phía trước, bọc tròn bo góc. Mọi việc đụng đến cột, dầm phải hỏi kỹ sư. Hư thực đúng chỗ thì khí mới vào cho trọn.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Cột điện trước cửa nhà phố
• Hình sát trong nhà phố: xà dầm, cầu thang, góc cột
• Phong thuỷ cửa chính

Câu hỏi thường gặp

Cột giữa cửa chính có xấu không?

Theo Hình Pháp, cột đứng giữa hoặc ngay sau cửa trên trục cửa làm dòng khí vào bị chẻ đôi. Mức độ tuỳ khoảng cách, vị trí và hình cột.

Có nên đục bỏ cột chắn cửa không?

Không tự làm. Cột là kết cấu chịu lực; mọi phương án dời, cắt phải do kỹ sư kết cấu tính toán. Thường dời cửa dễ và an toàn hơn dời cột.

Cột cách cửa bao xa thì không còn đáng lo?

Không có con số cố định. Nếu giữa cửa và cột có một khoảng phòng khách rộng, cột thành nền phía sau, thì nhẹ. Cột càng gần, càng nằm đúng trục cửa thì càng nặng.

Bọc cột tròn có giúp gì không?

Bọc tròn, bo góc làm mất cạnh sắc nên giảm phần hình sát của góc cột. Nhưng phần chẻ khí vẫn còn nếu cột nằm trên trục cửa, nên cần kết hợp vách, minh đường.

Cột trong nhà khác cột điện trước cửa thế nào?

Cột điện nằm ngoài, không thuộc nhà mình, xử lý bằng tránh, lùi, che. Cột trong nhà là kết cấu, xử lý từ thiết kế, dời cửa, biến cột thành vách.